Tại Sao Cà Phê Làm Cho Mất Ngủ

25 Tháng Tư 20198:47 SA(Xem: 732)

Tại sao cà phê làm cho mất ngủ

Hà Dương Cự

Một tách cà phê capuccino.
Một tách cà phê capuccino. (Hình: commons.wikimedia.org)

Mỗi ngày người Mỹ uống khoảng 400 triệu ly cà phê. Nhiều người sáng ra không có một ly cà phê thì không làm gì được. Các sinh viên trước ngày thi nhiều khi nốc hết ly cà phê này tới ly cà phê khác để thức học bài. Tại sao cà phê lại có tác dụng kích thích cũng như làm cho tỉnh ngủ?

Theo mạng worldofchemicals.com thì cà phê có tới 1,500 hóa chất. Một hóa chất quan trọng là cà-phê-in, tuy chỉ chiếm từ 1% tới 3% nhưng cà-phê-in là chất chính trong cà phê làm cho tỉnh ngủ và cảm thấy người hăng hái hơn. Chính vì lý do đó các nhà sản xuất nước ngọt đã pha cà-phê-in vào trong một số nước ngọt và các đồ uống thể thao.

Tại sao cà-phê-in lại làm cho mất ngủ 

Trước khi bàn đến vấn đề cà phê làm cho tỉnh ngủ cần phải hiểu tại sao buồn ngủ. Trong suốt ngày các tế bào trong cơ thể con người tiết ra phân tử (molecule) adenosine. Phân tử này có nhiều nhiệm vụ trong cơ thể. Trong óc thì adenosine dính kết với dây truyền thần kinh (neurotransmitter) và làm giảm sự hoạt động của các tế bào thần kinh. Sự dính kết này cũng làm mạch máu nở ra và làm cho cảm thấy buồn ngủ. Vì tế bào sinh ra chất adenosine từ từ nên sự buồn ngủ cũng từ từ tăng lên chứ không phải đột nhiên mà cảm thấy buồn ngủ.

Chất adenosine dính kết với tế bào thần kinh qua một thụ thể (receptor) đặc biệt dành cho adenosine. Phân tử cà-phê-in có cấu trúc tương tự như phân tử adenosine nên khi theo mạch máu lên óc thì cũng dính kết với các thụ thể dành cho adenosine.

Tuy nhiên cà-phê-in không làm cho tế bào não chậm lại. Vì cà-phê-in chiếm chỗ nên tế bào não không cảm thấy có adenosine nên không chậm lại mà gia tăng hoạt động. Tuyến yên (pituitary gland) khi thấy sự gia tăng hoạt động của tế bào não thì nghĩ là có một vấn đề nguy cấp đang xảy ra, do đó tiết ra kích thích tố (hormone) báo cho tuyến thượng thận (adrenal glands) tiết ra adrenaline (còn gọi là epinephrine).

blank
Cấu trúc tương tự giữa caffeine và adenosine. (Hình: chem.ku.edu)

Thông thường adrenaline là một kích thích tố được tiết ra trong trường hợp nguy cấp để sửa soạn cho cơ thể sẵn sàng đối phó với những nguy hiểm. Nó làm cho tim đập nhanh hơn, máu chảy đến các bắp thịt nhiều hơn, và gan tiết thêm đường vào máu để có thêm năng lượng.

Uống cà phê tuy không có gì nguy cấp, nhưng cà-phê-in làm tiết ra adrenaline nên cũng có những hiệu ứng như trên.

Lịch sử cà phê 

Không ai biết rõ cà phê bắt đầu từ đâu. Theo Hiệp Hội Cà Phê Quốc Gia (National Coffee Association) Hoa Kỳ thì có một truyền thuyết kể rằng người chăn dê Kaldi là người đầu tiên khám phá ra sự lợi ích của hạt cà phê.

Ông Kaldi nhận xét là con dê sau khi ăn trái của một loại cây thì trở nên hăng hái hoạt động và ban đêm không đi ngủ. Ông Kaldi kể lại sự kiện này cho cha trưởng tu viện của một tu viện gần đấy. Ông cha này làm một nước uống với những hạt đó và thấy là mình có thể thức khuya mà không buồn ngủ. Sự việc này được lan truyền tới các tu viện khác và dần dần lan tới Bán Đảo Ả Rập.

Vào thế kỷ thứ 16 cà phê đã được phổ biến ở các nước Ả Rập và đã có những quán cà phê. Người ta tới quán cà phê không những để uống cà phê mà còn để nghe nhạc, xem hát và bàn chuyện thời sự. Đến thế kỷ thứ 17 thì cà phê lan tới Âu Châu. Qua thế kỷ thứ 18 thì cà phê tràn qua tới Mỹ Châu. Bây giờ thì cả thế giới uống cà phê.

Các loại cà phê 

Tuy có tới hơn 80 loại cây cà phê, nhưng chỉ có hai loại cà phê chính bán ngoài thị trường. Đó là loại Arabica và Robusta. Arabica chiếm tới 70% thị trường thế giới, phần còn lại là robusta. Trong nước arabica được gọi là cà phê chè và robusta thì gọi là cà phê vối.

Robusta có vị đắng và chát hơn arabica vì robusta có lượng cà-phê-in gấp đôi arabica. Robusta có khoảng 2.7% cà-phê-in trong khi đó arabica có khoảng 1.5% cà-phê-in. Arabica được ưa chuộng hơn robusta rất nhiều vì hương vị thơm ngon hơn. Tuy nhiên Robusta dễ trồng hơn, và sản lượng cao.

Từ cây cà phê đến tách cà phê 

Cây cà phê được trồng tại những nước gần xích đạo như Việt Nam, Nam Dương, Ba Tây. Nhiệt độ tốt cho arabica là khoảng 15 tới 24 độ C, còn robusta thì từ 24 tới 30 độ. Robusta có thể trồng dưới thấp từ mặt biển tới 800 mét còn arabica thì trồng ở những vùng cao nguyên, như vùng Lâm Đồng và Đà Lạt.

Khi trái cà phê chín thì được hái xuống, sau đó qua những phương thức đặc biệt để loại bỏ phần bên ngoài chỉ còn hạt cà phê. Ở giai đoạn này cà phê được gọi là cà phê xanh. Cà phê xanh được cho vào bao và đem đi bán cho các nhà tiêu thụ. Các nhà này đem rang cà phê xanh. Đây là giai đoạn quan trọng quyết định hương vị của cà phê.

Sau khi rang thì hạt cà phê trở nên màu nâu nhạt hoặc đậm tùy theo cách rang. Sau đó hạt cà phê được xay ra nhỏ. Nếu uống expresso thì nên xay nhỏ hơn uống cà phê thường. Khi xay nhỏ mà để lâu thì cà phê sẽ bị bay mất mùi thơm nên dân sành điệu thích mua cà phê nguyên hạt. Uống đến đâu thì xay đến đó, như vậy thơm hơn.

Loại cà phê đắt nhất thế giới 

blank
Quảng cáo cà phê chồn ở Peru. (Hình: Hà Dương Cự)

Cà phê đắt nhất thế giới là cà phê chồn, giá khoảng $350 một nửa ký lô. Trong khi đó giá cà phê thường chỉ có từ $3 tới $10. Khi con chồn ăn trái cà phê thì chỉ có vỏ ngoài tiêu hóa, còn hạt cà phê không tiêu và theo phân đi ra ngoài. Người ta đi nhặt phân chồn có hạt cà phê đem về rửa sạch và rồi chế biến như thường.

Trước kia tôi tưởng chỉ có ở Việt Nam mới có cà phê chồn, nhưng cách đây mấy tháng tôi đi Peru chơi và thấy một bảng quảng cáo cà phê chồn.

Cà phê chồn tiếng Anh gọi là kopi luwak, còn gọi là civet coffee (civet là con cầy hương). Kopi luwak là tiếng Nam Dương, kopi là cà phê và luwak là con cầy hương. Như vậy cà phê chồn đã có ở Nam Dương từ lâu. Theo các nhận định thì sở dĩ cà phê chồn đặc biệt là vì, thứ nhất chồn chỉ chọn những trái cà phê ngon và chín nhất để ăn và thứ hai là hạt cà phê khi qua hệ thống tiêu hóa của chồn đã làm tăng hương vị của cà phê.

Lợi và hại của cà-phê-in 

Đã có rất nhiều tranh cãi cũng như những khảo cứu khoa học về sự lợi và hại của cà-phê-in, nhưng không có một kết luận chắc chắn thiên về bên nào cả. Cà-phê-in không những có trong cà phê mà còn có trong trà và nhiều thức uống khác như coca cola. Ngắn hạn thì cà-phê-in làm tăng sự tỉnh thức, làm cho cảm thấy hăng hái. Nhưng lạm dụng nó thì có nhiều hậu quả không tốt, như là khó ngủ, người khó chịu và bị bệnh bộ tiêu hóa.

Cà-phê-in là một loại thuốc, khi dùng nhiều thì con người quen với nó làm cho bớt hiệu nghiệm. Như vậy người dùng lại phải tăng lượng lên. Lúc đầu uống một ly một ngày sau thì tăng lên 2 rồi 3. Lâu dần rồi thành nghiền. Nếu đột nhiên ngừng thì có triệu chứng như người cai thuốc phiện hay thuốc lá.

Nói tóm lại cà phê giúp cho bạn tỉnh táo nhất thời, nhưng không nên lạm dụng, về lâu về dài có thể có hại. (Hà Dương Cự)

Nguồn tài liệu: www.coffeeandhealth.orghttps://chem.ku.edu, www.ift.org
Nguoi-viet.com

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Covid-19 - một loại virus gây viêm phổi nghiêm trọng bắt nguồn từ Trung Quốc đã lan sang nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Anh quốc. Theo số liệu của Ủy ban Y tế quốc gia Trung Quốc ngày 19/02 cho biết đã có 74.185 ca nhiễm và 2.004 ca tử vong ở Trung Quốc đại lục. Triệu chứng của bệnh Thông thường bệnh bắt đầu bằng một cơn sốt, sau đó là ho khan. Sau một tuần, bệnh có thể dẫn đến khó thở và một số bệnh nhân cần được điều trị tại bệnh viện. Đáng lưu ý, virus corona hiếm khi gây chảy nước mũi hoặc hắt hơi.
Hy vọng có vaccine trị COVID-19 lại mờ nhạt sau một ngày hào hứng / OCONOMOWOC, Wisconsin (NV) – Thời dịch COVID-19, mọi người, ai cũng được huấn luyện rửa tay thường xuyên, do đó, nhiều người để sẵn chai gel rửa tay sát trùng trong xe để tiện biệc sát trùng tay, nhưng ít ai nghĩ tới một thảm họa khác đang chờ. Sở Cứu Hòa thành phố Oconomowoc, tiểu bang Wisconsin, cảnh cáo mối nguy hiểm nếu để dung dịch gel rửa tay sát trùng trong xe vào những ngày nóng
Nghiên cứu này được gọi là thử nghiệm giai đoạn 1 vì nó được thiết kế để kiểm tra xem vaccine có an toàn hay không, thay vì thử nghiệm để xem nó có hiệu quả hay không. Sẽ phải có các thử nghiệm lớn hơn để xem mọi người có được bảo vệ chống lại virus hay không. Tuy nhiên, các thí nghiệm trên chuột cho thấy vaccine có thể ngăn chặn virus nhân ra trong phổi của chúng.
GENEVA, Thụy Sĩ (NV) – Tổ Chức Y Tế Thế Giới (WHO) cảnh báo COVID-19 “có thể sẽ không bao giờ biến mất,” theo đài BBC. Trong buổi họp báo trực tuyến từ Geneva vào Thứ Tư, 13 Tháng Năm, Bác Sĩ Mike Ryan, giám đốc tình trạng khẩn cấp của WHO, cảnh báo không nên cố gắng dự đoán khi nào căn bệnh này sẽ biến mất.
SACRAMENTO, California (NV) – Theo thông báo của Thống Đốc Gavin Newsom, tiểu bang California sẽ cho phép mở cửa một số doanh nghiệp vào cuối tuần này, trong khi đại dịch COVID-19 chưa hoàn toàn chấm dứt, theo nhật báo The Los Angeles Times hôm Thứ Ba, 5 Tháng Năm. Không chỉ các doanh nghiệp mà đa số cư dân đều háo hức đón chờ không khí bớt căng thẳng, nhưng nhiều người cũng thắc mắc: Ai được mở, ai chưa?
Khi nói đến Nhật Bản, ai cũng nghĩ đến một quốc gia hiện đại, lễ giáo và gần gũi với thiên nhiên. Tuy nhiên, có một điều mà bất kể ai trên thế giới cũng phải trầm trồ và ngưỡng mộ người Nhật, đó là tuổi thọ...
Tất cả mọi tiểu bang đều có luật lệ chi phối vài loại của cải, tiền bạc tạo mãi trong thời gian vợ chồng chung sống dưới danh nghĩa “tài sản do hôn nhân” (marital property) hay “tài sản cộng đồng” (community property) cho dù những tài sản này chỉ do một người đứng tên. Trường hợp cặp vợ chồng ly dị hoặc có người qua đời thì “tài sản hôn nhân” hay “tài sản cộng đồng” sẽ phân đôi do thỏa thuận hay do án tòa. Nếu người nào muốn tránh một phần hoặc toàn bộ tài sản do riêng cá nhân mình tạo ra trong thời gian chung sống vợ chồng khỏi bị chia sẻ thì có thể thực hiện được ý muốn này bằng ký kết hôn ước.
NEW YORK CITY, New York (NV) – Lập kế hoạch cho việc có con là một trong những mối quan tâm của phụ nữ hiện đại. Khác với ngày xưa phụ nữ lấy chồng, sinh con sớm, làm hậu phương ở nhà; ngày nay xã hội ngày càng phát triển, phụ nữ hiện đại thường có xu hướng chăm lo sự nghiệp vững vàng rồi mới nghĩ đến chuyện có con. Vì vậy phụ nữ kết hôn và làm mẹ trễ hơn so với ngày xưa rất nhiều.
Thế giới loài người đang chịu đựng 1 cơn đại dịch khủng khiếp và chúng ta hãy cầu nguyện cho sớm tàn lụi để tất cả chúng sanh, mọi người trở lại đời sống bình thường, khoẻ mạnh. Chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu lịch sử những trận đại dịch và xem thử có thể học được baì học gì không? Đây là những đại dịch đã xảy ra
Theo Ngôi Sao, khóc là phản ứng của cơ thể khi bạn gặp quá nhiều căng thẳng và chuyện buồn. Khi khóc giúp cơ thể loại bỏ các cortisol. Cortisol là một hormone sẽ khiến bạn bị stress và một loạt các vấn đề khác như: Mất ngủ, phản ứng miễn dịch giảm… Vì vậy một trong những lợi ích bất ngờ của việc khóc là giúp giải phóng độc tố trong cơ thể.
Bảo Trợ