Triển vọng giải quyết căng thẳng Biển Đông trong cuộc gặp Mỹ – Trung

02 Tháng Mười Một 201812:05 SA(Xem: 186)

Trong bối cảnh Biển Đông đầy căng thẳng, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa sẽ đến Washington tuần này để gặp Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis. Họ sẽ thảo luận những gì – hay đúng hơn, ông Ngụy cần gì?
US China 1

Hãy xem xét bối cảnh gần đây. Một cuộc gặp gỡ giữa hai người đồng cấp ở Bắc Kinh đã bị hủy bỏ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa quân đội hai bên, đặc biệt trên Biển Đông, theo SCMP.

Cả hai đã gặp nhau mới đây tại Singapore, nhưng không có thỏa thuận nào được công bố. Ông Mattis trấn an dư luận rằng “cuộc cạnh tranh chiến lược của họ không mang ngụ ý thù địch”, nhưng ông cũng nói thêm rằng, “Chúng tôi sẽ không từ bỏ quyền tự do hàng hải”.

Tuyên bố này chứng tỏ rằng Hoa Kỳ sẽ không thay đổi hình thức tiếp cận đối đầu với các tuyên bố phi pháp của Trung Quốc ở Biển Đông.

Sau một cuộc đụng độ trực diện giữa chiến hạm Mỹ USS Decatur và tàu chiến Trung Quốc, Hải quân Mỹ vẫn không bỏ qua việc xem xét một cuộc biểu dương sức mạnh kéo dài nhiều ngày ở eo biển Đài Loan, minh chứng rõ ràng cho kế hoạch đối đầu căng thẳng với Trung Quốc ở Biển Đông.

blank
Tàu chiến Trung Quốc (bên phải) áp sát nguy hiểm gần tàu khu trục tên lửa dẫn đường USS Decatur của hải quân Mỹ trên Biển Đông hôm 30/9 (Ảnh: BI)

Dấu hiệu đầu tiên của chủ trương này đã xuất hiện vào ngày 3/5 khi Nhà Trắng cảnh báo rằng sẽ có “hậu quả ngắn và dài hạn” cho hành vi “quân sự hóa” của Trung Quốc ở Biển Đông.

Tiếp sau đó, Lầu Năm Góc tuyên bố hủy bỏ lời mời Trung Quốc tham gia tập trận chung RIMPAC 2018 ở Thái Bình Dương với lý do “hành vi của Trung Quốc [ở Biển Đông] không phù hợp với nguyên tắc và mục đích của cuộc tập trận [RIMPAC]”.

Tháng Sáu, tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore, ông Mattis tiếp tục cảnh báo Trung Quốc rằng việc hủy bỏ lời mời chỉ là một “hậu quả tương đối nhỏ” và rằng sẽ “còn có nhiều hậu quả lớn hơn nữa trong tương lai”.

Ngày 4/10, Phó Tổng thống Hoa Kỳ Mike Pence đã có một bài phát biểu công khai chỉ trích hành vi của Trung Quốc trên nhiều phương diện, đồng thời nêu bật sự cố USS Decatur. Cảnh báo tiếp tục gia tăng khi Mỹ nhiều lần điều máy bay ném bom B-52 lượn lờ trên vùng biển Đông và Hoa Đông.

blank
Phó chủ tịch Mike Pence phát biểu tại Viện Hudson, Washington ngày 4/10/2018, công khai vạch rõ quan hệ chuyển từ hợp tác sang đối đầu với Trung Quốc (Ảnh: AP / Jacquelyn Martin)

Trung Quốc đã có động thái đáp trả sau đó.

Hồi tháng 5, Trung Quốc cho các máy bay ném bom hạ cánh trên đảo Phú Lâm thuộc Hoàng Sa, một động thái mà theo tuyên bố của lực lượng không quân Trung Quốc là luyện tập nhằm tăng cường khả năng “tiếp cận mọi lãnh thổ, thực hiện tấn công bất cứ lúc nào và từ mọi hướng” và chuẩn bị cho “cuộc chiến vì Biển Đông ”.

Trung Quốc cũng tổ chức các cuộc tập trận hải quân và không quân lớn ở Biển Đông và quanh Đài Loan, bao gồm cả cuộc tập trận bắn đạn thật tại Biển Hoa Đông mà một số người coi là để cảnh báo Đài Loan, Nhật Bản và Mỹ. 

Tháng Chín, Trung Quốc hủy bỏ một cuộc họp giữa Tư lệnh hải quân hai nước và trì hoãn một cuộc đối thoại quân sự giữa hai nhà lãnh đạo quân sự Mattis và Ngụy. Trung Quốc cũng từ chối cho tàu chiến Mỹ cập cảng Hồng Kông.

Quan hệ quân sự – quân sự có lẽ là chiều hướng quan trọng nhất trong mối quan hệ Mỹ-Trung vì nó có thể đóng vai trò cân bằng lực lượng khi quan hệ trong các lĩnh vực khác bị phá vỡ.

Randall Schriver, một quan chức cấp cao của Lầu Năm Góc, cho biết “các cuộc đàm phán cấp cao đặc biệt có giá trị trong thời điểm căng thẳng”, nhấn mạnh rằng vào tháng 6, Chủ tịch Tập Cận Bình gọi mối quan hệ quân sự Mỹ – Trung là “bộ phận khuôn mẫu cho các mối quan hệ song phương” giữa hai nước.

Mục đích chuyến thăm của Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc

Trong tình cảnh quan hệ chính trị và ngoại giao giữa hai nước đang ngày càng xấu đi, cuộc họp sắp tới có thể sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc xác lập hình thế cho tương lai gần.

Vậy, ông Ngụy muốn gì?

Thứ nhất, ông Ngụy sẽ muốn xác minh liệu ông Mattis có rời khỏi chính quyền hay không. Bộ trưởng Mattis được đánh giá cao với tư cách là một người bình tĩnh, khôn ngoan, và tạo được tầm ảnh hưởng vững chắc tới các nhân tố khác có phần quyết liệt và khó đoán hơn trong chính quyền Trump. Nếu sự ra đi của ông Mattis sắp xảy ra, ông Ngụy sẽ cần phải lường trước những thay đổi, và liệu ai sẽ là người có khả năng thay thế ông Mattis.

blank
Bộ trưởng Quốc phòng James Mattis, trò chuyện với Tổng tham mưu trưởng quân đội Mark Milley trong một buổi lễ trao tặng Huân chương Danh dự tại Nhà Trắng hôm 31/7. (Ảnh: JABIN BOTSFORD/THE WASHINGTON POST)

Đồng thời, ông sẽ muốn xác định phạm vi và mức độ bền vững của xu hướng ủng hộ chính sách gia tăng đối đầu với Trung Quốc trong các cấp chính phủ Mỹ – và điều đó sẽ chi phối tình hình chính trị và quân sự như thế nào.

Mục đích thứ ba, và có lẽ là quan trọng nhất, ông Ngụy sẽ muốn đánh giá thái độ của Mỹ đối với mối quan hệ quân sự thường xuyên bị gián đoạn giữa hai nước. Liệu Hoa Kỳ muốn duy trì tình trạng đó, hay tạm ngưng tất cả?

Cuối cùng, ông Ngụy cần tái xác nhận xem quân đội hai bên sẽ tương tác với nhau như thế nào nếu tình hình thực sự xấu đi.

blank
Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa phát biểu tại hội nghị ADMM+. (Ảnh: Reuters)

Nhận thức chung của hai nhà lãnh đạo quân sự về việc đất nước của họ đang đứng bên bờ vực chiến tranh lạnh có thể sẽ là nhân tố tích cực giúp hai bên tránh được những xung đột không chủ định và không cần thiết.

Tình hình căng thẳng ở Biển Đông cũng sẽ có triển vọng được giải quyết, trong bối cảnh Trung Quốc coi các hoạt động tuần tra, tình báo, thẩm tra và trinh sát, nhằm duy trì tự do hàng hải của Mỹ là mối đe dọa và tìm cách gia tăng các nỗ lực đối đầu.

Khi quân đội Mỹ và Liên Xô gặp phải tình huống tương tự, hai nước đã thống nhất về một quy tắc ứng xử liên quan đến cuộc đụng độ giữa các tàu chiến và máy bay trên biển. Thỏa thuận sự cố trên biển đã thành công chặn đứng các nguy cơ xung đột tương tự.

Về cơ bản, đó là một thỏa thuận về giao tiếp và nghi thức ngoại giao. Mặc dù một thỏa thuận như vậy sẽ không thể ngăn cản các cuộc đối đầu có chủ ý, có lẽ Trung Quốc và Hoa Kỳ sẽ thảo luận về dự định đó nhằm giải quyết vấn đề và giảm thiểu các xung đột.

Trong khi cộng đồng quốc tế kỳ vọng cuộc họp sẽ dẫn đến một số thỏa thuận giúp giảm căng thẳng, hoặc ít nhất là tuyên bố công khai từ cả hai, nhưng cũng không loại trừ khả năng kết quả cuối cùng có thể khiến nhiều người thất vọng.

Nhìn chung, nỗ lực nhằm thiết lập các quy tắc nền tảng của hai nhà lãnh đạo quân sự Mỹ – Trung là minh chứng cho một thời kỳ đặc biệt khó khăn và nguy hiểm của quan hệ Mỹ – Trung, đặc biệt là trong lĩnh vực quân sự.

Minh Hạnh DKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thượng nghị sĩ Mỹ từ cả hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ hôm Thứ Năm, 23 Tháng Năm, dự trù đệ nạp dự luật trừng phạt các cá nhân và cơ quan Trung Quốc có liên quan tới các hành động “nguy hiểm và bất hợp pháp” của chế độ Bắc Kinh ở Biển Đông và Biển Hoa Đông. - Mỹ trừng phạt 13 công ty, cá nhân Trung Quốc
Điểm tin thế giới 23/5: Mỹ bàn đạo luật về Biển Đông, trừng phạt hành vi ‘phi pháp và nguy hiểm’.../ Trong hai ngày 22 và 23/05/2019, nhiều tập đoàn công nghệ của Anh, Nhật Bản, hai nước đồng minh của Mỹ, đã thông báo ngừng hợp tác với Hoa Vi (Huawei). Hàn Quốc đang bị Mỹ gây sức ép. Theo AFP, ngày 23/05, tập đoàn Panasonic của Nhật Bản ngừng giao dịch với Hoa Vi, trong khi Toshiba thông báo sẽ tạm ngừng mọi hoạt động giao hàng cho Hoa Vi để rà soát lại sản phẩm. Một phát ngôn viên của Toshiba cho biết sẽ chỉ giao hàng cho « từng trường hợp khi biết chắc sản phẩm của công ty không sử dụng linh kiện được sản xuất trên lãnh thổ Mỹ ».
Thời kỳ trăng mật Trump-Tập đã qua, bây giờ là cuộc chiến tranh lạnh mới. Ảnh tư liệu chụp ngày 09/11/2017 khi tổng thống Mỹ Donald Trump thăm Bắc Kinh. Về cuộc xung đột hiện nay giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, tác giả Nouriel Roubini trên Les Echos hôm nay 23/05/2019cho rằng « Chiến tranh lạnh Mỹ-Trung sẽ tệ hại hơn so với Liên Xô trước đây ». Tuy cả Washington lẫn Bắc Kinh đều ý thức về « chiếc bẫy Thucydide » - một cuộc chiến tranh khó tránh khỏi giữa cường quốc đang thống trị và cường quốc đang lên muốn hất cẳng - nhưng cả đôi bên dường như đều ngả theo xu hướng này. Nếu một cuộc chiến tranh trực diện giữa hai đại cường Mỹ-Trung khó thể xảy ra, nhưng sự kiện được khởi đầu như một cuộc chiến thương mại từ nay chuyển thành tình trạng xung khắc thường trực.
Vào ngày 20 tháng 5, Thượng nghị viện Philippines đã thông qua dự luật nhất trí Lễ Sinh nhật Đức Trinh Nữ Maria, 8/9 là ngày lễ quốc gia. Nếu Tổng thống Rodrigo Duterte ký thì đây sẽ là lễ thứ hai kính Đức Maria được tuyên bố là một ngày nghỉ ở Philippines.
Các Thượng Nghị sĩ Mỹ hôm thứ Năm ngày 23/5 đề xuất lại một dự luật được cho là nhắm đến các hoạt động mở rộng và quân sự hóa của Trung Quốc ở Biển Đông và Hoa Đông nơi Trung Quốc đang có các tranh chấp về chủ quyền với một số nước châu Á.
Quân đội Philippines cần kiểm chứng tin tức cho rằng đội tàu khai thác trai tượng khổng lồ của Trung Quốc đã trở lại Biển Đông, hãng truyền thông ABS-CBN của Philippines dẫn nguồn từ Phủ Tổng thống (Malacañang) cho biết hôm 21/5. Trước đó, Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (CSIS) có trụ sở ở Washington D.C. cho biết các hình ảnh vệ tinh mà họ có được cho thấy các đội tàu khai thác trai tượng của Trung Quốc đã trở lại Biển Đông trong khu vực mà Philippines tuyên bố có chủ quyền ‘trong vòng sáu tháng vừa qua’.
Hoa Kỳ đang đánh đòn đau vào Trung Quốc bằng cách áp đặt các hạn chế đối với hãng viễn thông khổng lồ Huawei, nhưng việc Bắc Kinh kiểm soát nguồn cung đất hiếm cho toàn cầu, vật liệu để làm điện thoại thông minh và ô tô điện, giúp Trung Quốc có một vũ khí mạnh trong cuộc chiến công nghệ đang leo thang..../ Chuyên gia: thảm kịch Venezuela bắt nguồn từ những chính sách tai hại
Tân tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky (sinh tháng 1/1978), vừa đưa các bạn của ông từ ngành truyền hình vào nhiều chức lãnh đạo nhà nước. Họ đều là những người không có kinh nghiệm cầm quyền như ông Volodymyr Zelensky, người đã đóng vai Napoleon và vai tổng thống trong show truyền hình. Tân Phó chánh văn phòng Phủ Tổng thống Serhiy Trofimov là nhà sản xuất chương trình trong studio mang tên Kvartal 95 của ông Zelensky..../ Điểm tin thế giới 22/5: Triều Tiên gọi cựu phó của Obama là ‘IQ thấp’, Mỹ có thể liệt công ty giám sát Trung Quốc vào danh sách đen
Diễn văn nhậm chức ngày 20.5.2019, tân tổng thống Ukraine Vladimir Aleksandrovik Zelensky. Trước đó ông là một diễn viên hài. Bài do Hong Giang Nguyen dịch. Nhân dân Ukraine quý mến ! Sau khi chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống, cậu con trai 6 tuổi của tôi bảo: Bố ơi, trên TV nói rằng Zelensky là tổng thống ... Vậy con cũng là tổng thống hay sao?!". Khi đó nghe như một chuyện đùa, nhưng sau đó tôi chợt hiểu, đó thực sự là một chân lý. Bởi vì mỗi chúng ta đều là một tổng thống. Không chỉ còn là 73% nhân dân đã bầu chọn cho tôi mà là tất cả 100% nhân dân Ukraine. Đây không phải là chiến thắng của tôi mà là chiến thắng của chúng ta. Và đó cũng là cơ hội chung của chúng ta nữa. Cơ hội mà chúng ta cũng cùng chung gánh vác trách nhiệm. Hôm nay không phải chỉ có mình tôi tuyên thệ mà mỗi người chúng ta đều đã đặt tay lên Hiến pháp và thề trung thành với đất nước Ukraine.
Sau khi cho Hoa Vi (Huawei) vào danh sách đen, các mục tiêu sắp tới của chính quyền Donald Trump có thể là năm công ty Trung Quốc sản xuất camera giám sát, đặc biệt là Hikvision chuyên về công nghệ nhận diện, được sử dụng rộng rãi ở Tân Cương. Các hãng tin Bloomberg và Reuters hôm nay 22/05/2019 cho biết như trên.
Bảo Trợ