Cải cách ngành tư pháp VN chờ Tân Chủ tịch nước đã 13 năm

06 Tháng Mười 201811:33 CH(Xem: 1136)
  • Tác giả :

Cải cách ngành tư pháp VN chờ Tân Chủ tịch nước đã 13 năm

Ban chấp hành Trung ương vừa họp thống nhất giới thiệu Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng để Quốc hội bầu làm Chủ tịch nước.

Ông Hàn Đức Long (trái) và luật sư Ngô Ngọc Trai tại nhà riêng hôm 21/12/2016Bản quyền hình ảnhFACEBOOK NGÔ NGỌC TRAI
Image captionÔng Hàn Đức Long (trái) và luật sư Ngô Ngọc Trai tại nhà riêng hôm 21/12/2016. Vụ án oan sai với ông Long là một ví dụ về các vấn đề bất cập của hệ thống điều tra và xét xử ở Việt Nam

Theo sự phân công nhiệm vụ hiện nay thì Chủ tịch nước sẽ đảm nhiệm cương vị Trưởng ban chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương.

 

Do vậy nhiều vấn đề bất cập của nền tư pháp sẽ đặt ra trách nhiệm cho tân Chủ tịch nước.

Nhưng là một giáo sư chuyên ngành về xây dựng Đảng, liệu nhãn quan nhìn nhận về nền tư pháp của Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng sẽ thế nào?

Tôi xin đưa ra vài gợi ý cần tiếp tục cải cách đối với nền tư pháp.

Lỗi hẹn cải cách

Năm 2005 Bộ Chính trị Đảng cộng sản ban hành Nghị quyết số 49-NQ/TW về chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020.

Tính đến nay đã 13 năm thực hiện và chỉ còn hai năm nữa là cán mốc cuối cùng, nhưng thực tế nhiều mục tiêu đã không được thực hiện.

QH VNBản quyền hình ảnhVIETNAM NEWS AGENCY
Image captionQuốc hội VN - hình chỉ có tính minh họa

Một trong các mục tiêu lỗi hẹn là việc chuyển giao công tác thi hành án sang cho Bộ tư pháp. Trong Nghị quyết 49 đã xác định nhiệm vụ "Chuẩn bị điều kiện về cán bộ, cơ sở vật chất để giao cho Bộ Tư pháp giúp Chính phủ thống nhất quản lý công tác thi hành án".

Nghị quyết 49 cũng đã nêu rõ mốc giới hạn đến năm 2010 là chuẩn bị các điều kiện để thực hiện việc chuyển giao.

Trên thực tế không biết công cuộc chuẩn bị thế nào mà đến nay đã là năm 2018 việc chuyển giao vẫn không được thực hiện. Các trại giam giữ vẫn do Bộ Công an nắm giữ.

Đó là một điểm lỗi hẹn trong chính sách mục tiêu về cải cách tư pháp.

Một mục tiêu khác cũng bị lỗi hẹn là về vấn đề "Hoàn thiện chính sách pháp luật hình sự, thu hẹp đối tượng người có thẩm quyền quyết định việc áp dụng các biện pháp tạm giam".

Thực tế chẳng có tiến bộ nào trong việc thu hẹp đối tượng người có thẩm quyền quyết định việc bắt tạm giam.

Quy định về bắt tạm giam của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 về cơ bản được giữ nguyên từ Bộ luật tố tụng hình năm 2003, đối tượng người có thẩm quyền quyết định việc bắt tạm giam không có gì thay đổi, tuy rằng câu chữ có một vài điểm khác.

Theo đó những người có thẩm quyền bắt tạm giam hiện nay bao gồm:

a) Thủ trưởng, Phó Thủ trưởng Cơ quan điều tra các cấp. Trường hợp này, lệnh bắt phải được Viện kiểm sát cùng cấp phê chuẩn trước khi thi hành;

b) Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân và Viện trưởng, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát quân sự các cấp;

c) Chánh án, Phó Chánh án Tòa án nhân dân và Chánh án, Phó Chánh án Tòa án quân sự các cấp; Hội đồng xét xử.

Sự rộng mở các đối tượng có thẩm quyền bắt giam giữ tạo ra nguy cơ rủi ro cao cho các quyền công dân, và khiến cho nền tư pháp hình sự trở thành môi trường không gian kém dân chủ.

Từ năm 2005 Bộ Chính trị đã đề ra mục tiêu "thu hẹp đối tượng người có thẩm quyền quyết định việc áp dụng các biện pháp tạm giam", một nội dung rất tiến bộ.

Nhưng vấn đề là nếu cơ quan lãnh đạo cao nhất đã nhìn ra sự bất ổn của việc trao quyền rộng rãi trong việc bắt giữ thì điều gì đã khiến nó không được thực hiện?

Phải chăng quyền bắt giam giữ là một thứ quyền lực quá lớn khiến người nắm quyền không chịu buông?

Trong tương lai vấn đề này sẽ đặt ra với Tân Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng.

Tinh thần Nghị quyết 49 sẽ vẫn cần được tiếp tục thực hiện và tôi cho rằng cần cắt bỏ thẩm quyền bắt giam giữ của Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát.

Khi đó thẩm quyền bắt giam giữa chỉ thuộc về duy nhất chủ thể Tòa án, phù hợp với thông lệ chung của nền tư pháp các nước trên thế giới.

Cụ thể như Nhật Bản và Hàn Quốc đều quy định trong mọi trường hợp việc bắt giam giữ, khám xét và thu giữ đồ vật đều phải có lệnh của Tòa án.

Thực thi yếu kém và cản trở luật sư

Nhiều nội dung mục tiêu cải cách tư pháp theo Nghị quyết 49 đã bị lỗi hẹn so với cột mốc đến năm 2020.

Nhưng sự yếu kém không chỉ xảy ra trong việc thực thi một Nghị quyết của Bộ chính trị mà nó còn xảy ra với chính những quy định pháp luật đã được ban hành có hiệu lực.

Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015 có một số quy định tiến bộ trong việc đảm bảo quyền con người như Quyền im lặng, Ghi âm ghi hình khi hỏi cung, vai trò lớn hơn của Luật sư bào chữa.

Nhưng thực tế thì thấy các quy định này được thực thi yếu kém. Các bị can vẫn phải khai báo mà chẳng được im lặng, cán bộ tư pháp chẳng chịu giải thích cặn kẽ dễ hiểu cho bị can về quyền trình bày lời khai và cách thức thực hiện.

Người có động lực nhất trong việc bênh vực quyền lợi cho những người bị bắt giữ là Luật sư thì lại cũng chưa tự giúp được mình khi đang phải chịu những rào cản chướng ngại bởi chính các cơ quan tư pháp.

Trung tướng Bùi Văn Thành trong một kiểm tra công tác Phòng cháy chữa cháy
Trung tướng Công an Bùi Văn Thành trong một kiểm tra công tác Phòng cháy chữa cháy. Tướng Thành đã bị giáng quân hàm vì liên quan đến vụ Phan Văn Anh Vũ

Mang danh là hướng dẫn thi hành Bộ luật tố tụng hình sự mới, Các cơ quan gồm Bộ công an, Bộ Quốc phòng, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao đã cùng nhau ban hành một thông tư liên tịch số 01/2018/TTLT quy định về phối hợp giữa cơ sở giam giữ và cơ quan tiến hành tố tụng.

Theo những câu chữ lắt léo trong văn bản này thì tóm lại luật sư lại bị cản trở trong việc gặp người đang bị giam giữ.

Thực tế là như vậy, và Tân Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng có thấu hiểu cho nỗi niềm hành nghề nhiều o ép của giới luật sư?

Nhưng vẫn hy vọng

Tựu chung lại sự lạm quyền và thuộc tính chuyên chế vẫn còn nặng nề trong lối làm việc của ngành tư pháp.

Tính chất nhân đạo và tinh thần khoan dung tuy rằng đã được nhấn nhá trong luật nhưng lại bị loại bỏ trong khâu thi hành.

Với những vấn đề đã được cải cách và cả những vấn đề đã được đặt ra nhưng chưa cải cách, tựu chung lại cũng chỉ nhằm san sẻ căn chỉnh lại việc nắm giữ thực thi các quyền tư pháp sao cho hợp lý, khoa học và nhân bản hơn mà thôi.

Nhưng lợi ích của nhà nước và xã hội đã không vượt qua được những vị kỷ lợi quyền hẹp hòi luôn muốn 'làm tất ôm trọn' của một số bộ ngành đầy quyền lực.

Tới nay Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng sẽ được bầu làm Chủ tịch nước và đảm nhiệm cương vị Trưởng ban chỉ đạo cải cách tư pháp Trung ương.

Những quan điểm của ông về chống tham nhũng và sắp xếp tổ chức lại ngành công an tạo ra hy vọng cho những tiến bộ về cải cách tư pháp sẽ được thực hiện.

Chúng ta hãy cùng chờ xem.

Bài phản ánh văn phong và quan điểm của riêng tác giả, một luật sư hiện sống và làm việc ở Hà Nội.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tốc độ tàu cao tốc 200-350 km/h trên toàn mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc đã mang lại ấn tượng về sự phát triển đáng kinh ngạc trong vài thập kỷ qua. Tuy nhiên, mạng lưới đường sắt này không thành công như quảng cáo, nó đã trở thành ác mộng của nền kinh tế. Đáng tiếc là Trung Quốc đã kịp xuất khẩu ác mộng này sang Việt Nam 10 năm trước. Global Times đưa tin, mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc có phạm vi khoảng 38.000 km và Bắc Kinh có kế hoạch sẽ mở rộng mạng lưới này lên quy mô 7 triệu km đến năm 2035. Năm 2008, chuyến tàu cao tốc đầu tiên đã xuất phát từ ga đường sắt Nam Bắc Kinh, ngày nay sau 13 năm, Trung Quốc đã thiết lập mạng lưới đường sắt cao tốc lớn nhất thế giới.
Cuộc diệt chủng của ĐCSTQ đối với Tây Tạng là lời cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta Trong bài phát biểu đánh dấu 70 năm ĐCSTQ tiến quân vào và kiểm soát Tây Tạng, dù ông Uông Dương đã hết lời ca ngợi những thành tựu huy hoàng của ĐCSTQ tại Tây Tạng, ông Anders Corr lại nhận thấy những bằng chứng hiển nhiên về tội ác diệt chủng và nỗi ám ảnh của ĐCSTQ đối với việc phải hủy diệt tín ngưỡng và tôn giáo. Ở bài bình luận này, tác giả Corr sẽ phân tích và chỉ rõ ra những dấu hiệu và bằng chứng về tội ác của ĐCSTQ, thông qua phát biểu của ông Uông Dương.
Thống đốc bang California (Mỹ) vừa ban hành đạo luật gây xôn xao dư luận: ‘Cho phép trẻ vị thành niên phẫu thuật chuyển đổi giới tính hoặc phá thai mà không cần thông báo cho phụ huynh’. Liệu đây là một đạo luật cấp tiến, tự do hay sẽ tiếp tay cho tội ác và sự suy đồi về đạo đức? Trẻ được phá thai hoặc chuyển giới mà không cần thông báo cho phụ huynh Ngày 22/9 vừa qua, Thống đốc bang California, ông Gavin Newsom đã ban hành hai đạo luật cho phép trẻ vị thành niên có thể thực hiện một số thủ tục y tế như phẫu thuật chuyển đổi giới tính và phá thai mà không cần thông báo với phụ huynh. Một trong hai điều luật là AB-1184, trong đó cấm các công ty bảo hiểm sức khỏe yêu cầu có sự ủy quyền của cha mẹ, trước khi những đứa trẻ bắt đầu làm thủ tục cho các dịch vụ y tế.
Trong bối cảnh chính phủ Afghanistan sụp đổ, người Mỹ và những người Afghanistan làm việc cho Hoa Kỳ buộc phải sơ tán, người ta không khỏi băn khoăn rằng: Liệu điều tương tự có thể xảy ra ở những quốc gia mà Mỹ đang bảo trợ? Và có tác động như thế nào đối với Đài Loan và các đồng minh khác của Mỹ ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương?
Gần đây, dư luận dậy sóng trước tuyên bố của một vị giáo sư rằng học phí cấp đại học nên được coi là rào cản kỹ thuật cho đầu vào. Tư tưởng học phí giống như một khoản đầu tư [ở một số ngành nghề] vốn là tư tưởng được chấp thuận ở các nước có nền giáo dục tiến bộ, nhưng áp dụng tại Việt Nam thì dường như chưa hợp lý lắm. Tăng, giảm hay miễn phí giáo dục? Phát biểu tại diễn đàn Quốc hội sáng 25/7 vừa qua, GS Lê Quân (đại biểu Cà Mau) nói: “Chúng ta cũng phải đảm bảo rằng học phí cũng là một rào cản kỹ thuật để tránh việc học sinh lao vào học đại học và trở thành "học đại"", phải coi học phí đối với người học là nguồn đầu tư, thông lệ quốc tế học phí bao giờ cũng bằng gần hai năm tiền lương sau khi tốt nghiệp.
Liệu các cuộc tấn công mạng do Bắc Kinh hậu thuẫn gần đây nhắm vào Mỹ có dẫn đến chiến tranh thật? Đây là câu hỏi mà nhà kinh tế học người Mỹ David P. Goldman đã đặt ra gần đây. Một câu hỏi quan trọng, hiện hữu và rất khó trả lời. Tuy nhiên, vào tháng trước, Tổng thống Joe Biden đã cảnh báo rằng các cuộc tấn công mạng gần đây, bao gồm việc tấn công mạng các cơ quan chính phủ và cơ sở hạ tầng của Hoa Kỳ, rất có thể dẫn đến một “cuộc chiến nổ súng”. Ông Biden tiếp tục: “Tôi nghĩ có nhiều khả năng chúng ta sẽ kết thúc — à, nếu chúng ta có kết cục là một cuộc chiến, một cuộc chiến tranh thực sự với một cường quốc, thì đó sẽ là hậu quả của một tấn công mạng với hậu quả rất lớn”, "cường quốc" đó, tất nhiên, là Trung Quốc. Như ông Goldman lưu ý: "Nận xét của ông Biden được đưa ra trong một văn bản do văn phòng báo chí Tòa Bạch Ốc lưu hành", chúng không phải là sản phẩm của “loạn ngôn tự phát”. Không, họ đã cố tình.
Bệnh dịch lây lan trên toàn quốc là một mối đe dọa tiềm tàng đối với ĐCSTQ. Hiện tại, Delta đang điều khiển nhiều xã hội trên khắp thế giới, nhưng Trung Quốc dường như là nước duy nhất mà biến thể này có thể kết thúc nhiệm kỳ của nhóm cầm quyền. COVID-19 đang tàn phá Trung Quốc Biến thể Delta đang lan nhanh trên khắp đại lục và Bắc Kinh không có giải pháp nào mới ngoài các biện pháp vũ lực tàn bạo, độc tài toàn trị — và đổ lỗi cho người nước ngoài. Hàng triệu người dân Trung Quốc hiện đang bị phong tỏa. Các ca nhiễm gần đây tạo thành đợt bùng phát coronavirus trên diện rộng, thậm chí còn rộng hơn so với đợt bùng phát vào năm ngoái. Đợt bùng phát mới này đã nhanh chóng vượt ra ngoài tầm kiểm soát của các nhà chức trách và phá vỡ kế hoạch tuyên truyền cốt lõi của Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).
Và nay nước Mỹ đang dần tiến vào một xã hội tự do cực tả, nơi xấu đã trở thành tốt và tốt đã trở thành xấu. Những điều tưởng chừng vô lý thì nay là hiện thực, ví như người nhập cư bất hợp pháp được ra vào tự do trên đất Mỹ, và được hưởng quyền “ưu đãi” hơn cả một công dân Mỹ “chính cống”... Khi những bậc lão thành vừa nhâm nhi cà phê vừa hồi tưởng lại quãng thời gian yên bình cách đây hơn nửa kỷ bằng câu mở đầu “muôn thuở”: “Hồi ấy, bố/mẹ ….”, thì bạn đừng than vãn: “Biết rồi, khổ lắm nói mãi”. Bởi nếu có cỗ máy thời gian cho phép bạn quay trở lại thời điểm cách nay hơn nửa thế kỷ, bạn có gật đầu không? Hơn nửa thế kỷ trước, sẽ không có Internet, không có smartphone, điện thì chập chờn và tất nhiên nếu nhà nào sở hữu một cái tivi đen trắng thì trở thành trung tâm "chiếu phim" cho cả cộng đồng.
Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã dựa vào hàng loạt lời nói dối về kinh tế để làm lung lay nhận thức của nhiều người về tình hình hiện tại. Trong bài viết này, chúng tôi xem xét một số lời nói dối lớn nhất và đưa ra bức tranh thực sự đằng sau những lời nói dối đó.
Trong 4 năm nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, Big Media đã chế tạo ra bao nhiêu lời dối trá để bủa vây ông? Đã có bao nhiêu thông tin bị lật tẩy giúp công chúng được giải khai sự thật? Mời quý độc giả cùng NTD Việt Nam điểm lại 8 lời dối trá nổi bật nhất về ông Trump của Big Media, trong lúc chờ đợi các thông tin cập nhật từ các cuộc thanh tra kết quả bầu cử tại các tiểu bang Arizona và Georgia. Trong suốt 4 năm dẫn dắt nước Mỹ, cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đạt được rất nhiều thành tựu. Trong nước, ông Trump không chỉ lấp đầy nền sản xuất rỗng sau nhiều thập kỷ hoang phế, mang lại việc làm và sức tăng trưởng bền hơn cho nền kinh tế, ông còn khôi phục các giá trị truyền thống đang bị bào mòn, xâm lấn triệt để bởi tư tưởng cấp tiến như bảo vệ thai nhi.
Bảo Trợ