Siêu Ủy Ban Có Thể Dẫn Tới Siêu Tham Nhũng

04 Tháng Mười 20181:32 SA(Xem: 157)
  • Tác giả :

Siêu ủy ban có thể dẫn tới siêu tham nhũng

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại Diễn đàn kinh tế thế giới về ASEAN, Hà Nội, 9/2018. Siêu ủy ban quản lý vốn nhà nước nằm dưới quyền Thủ tướng.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tại Diễn đàn kinh tế thế giới về ASEAN, Hà Nội, 9/2018. Siêu ủy ban quản lý vốn nhà nước nằm dưới quyền Thủ tướng.
blank AFP

Ngày 30/9/2018, một ủy ban quản lý vốn nhà nước của Việt Nam chính thức ra đời. Ủy ban này sẽ quản lý vốn ở 19 doanh nghiệp nhà nước, với tổng số vốn lên đến hơn 1 triệu tỉ đồng.

Với qui mô đó, báo chí nhà nước đặt tên cho ủy ban này là “siêu” ủy ban, với thẩm quyền ngang bộ và chịu trách nhiệm trực tiếp từ Thủ tướng Việt Nam.

Các nhà quan sát kinh tế và chính sách trong và ngoài nước nhìn nhận sự kiện này ra sao?

Ông Huỳnh Bửu Sơn, một chuyên viên ngân hàng tại Sài Gòn giải thích lý do tại sao Chính phủ Việt Nam lại thành lập “siêu” ủy ban quản lý vốn nhà nước, đó là vì các bộ trước đây vừa nhận vốn, vừa thành lập các dự án để đầu tư vốn đó, dẫn tới những hậu quả không tốt.

“Có nhiều người họ cho rằng làm như thế không khác gì vừa đá bóng vừa thổi còi, sẽ không có tính khách quan, từ đó dẫn đến việc quản lý nguồn vốn không hiệu quả, tham nhũng, tiêu cực,… Bây giờ tập trung tất cả nguồn vốn nhà nước trong các doanh nghiệp nhà nước đó, về một nơi quản lý thôi, đó là ủy ban quản lý tài sản nhà nước, trực thuộc thủ tướng chính phủ, thì đương nhiên các bộ sẽ không thể là có một can thiệp gì.”

Tuy nhiên Tiến sĩ Vũ Quang Việt, từ Hoa Kỳ, dựa vào nghị định thành lập của Ủy ban quản lý vốn này thì cho rằng thực chất không có gì khác, thay vì trước đây các bộ quản lý nay là một cơ quan ngang bộ quản lý, chỉ khác đi là các bộ không còn quyền bổ nhiệm người quản lý các dự án. Nhưng theo Tiến sĩ Vũ Quang Việt, đây lại chính là một điều mâu thuẫn trong sự thành lập của Ủy ban quản lý vốn, vì một mặt qui định Ủy ban sẽ bổ nhiệm người quản lý, nhưng mặt khác lại nói rằng ủy ban không can thiệp vào chuyện quản lý của các dự án.

Ông Huỳnh Bửu Sơn cũng đồng ý ở điều mâu thuẫn này, vì nếu ủy ban phải chịu trách nhiệm về lời và lỗ, thì tại sao không được quyền điều hành?

Nhưng lo ngại lớn nhất đối với tất cả các nhà quan sát mà chúng tôi tiếp xúc chính là ở qui mô “siêu” của ủy ban này.

Việc làm thế nào để cho việc quản lý đó vừa hiệu quả vừa minh bạch, trong sạch, thì đây là cần một sự kiểm tra chéo, rồi một sự giám sát thường xuyên của chính phủ đối với ủy ban này.
_Ông Huỳnh Bửu Sơn.

Tiến sĩ Nguyễn Quang A, từng là một nhà kinh doanh ngân hàng, nói với RFA từ Hà Nội:

Những nước từng là xã hội chủ nghĩa trước kia, cũng thành lập cơ quan tương tự như ủy ban quản lý vốn nhà nước như thế này, để cai quản toàn bộ tài sản của nhà nước, thu về một mối, tập trung. Cái việc ấy tôi nghĩ là tốt, nhưng đúng là nó có một nguy cơ, bởi vì nó tập trung. Nó tập trung tài sản như thế thì nó trở thành một cơ quan rất nhiều quyền lực về mặt kinh tế. Nếu không được giám sát cẩn thận thì nguy cơ tham nhũng là rất, rất cao.”

Ông nói thêm là các ủy ban như vậy ở các nước cựu cộng sản Đông Âu cũ đã không còn tồn tại sau khi các nước này hoàn thành việc tư hữu hóa các xí nghiệp nhà nước trước kia, và trong quá trình đó, theo Tiến sĩ Nguyễn Quang A, việc tập trung nguồn vốn khổng lồ đã tạo ra không ít các vụ bê bối tham nhũng, chủ yếu là bán rẻ tài sản của quốc gia cho giới tư nhân.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Huy Vũ, đang sống là làm việc ở Na Uy lo ngại chính môi trường xã hội và chính trị hiện nay của Việt Nam:

Trong một cơ chế mà thiếu sự giải trình, thiếu minh bạch, thiếu sự giải trình, chuyện đưa tất cả nguồn vốn tập trung về một nơi cũng không tránh được sự thất thoát. Chuyện thứ hai là tập trung tất cả dự án vào một siêu ủy ban, để siêu ủy ban đó kiểm soát tất cả các nguồn vốn, đó sẽ là một công cụ chính trị cho những người nào nắm giữ quyền kiểm soát ủy ban đó.”

Chuyên gia Huỳnh Bửu Sơn cũng bày tỏ sự lo lắng trong việc kiểm soát sự vận hành của Ủy ban quản lý vốn, mặc dù ông cho rằng việc thành lập nó là một điều tích cực:

“Việc tập trung này thể hiện sự quan tâm của Thủ tướng chính phủ, thì đó là tốt. Tuy nhiên năng lực quản lý của ủy ban đó như thế nào, cũng như cái việc làm thế nào để cho việc quản lý đó vừa hiệu quả vừa minh bạch, trong sạch, thì đây là cần một sự kiểm tra chéo, rồi một sự giám sát thường xuyên của chính phủ đối với ủy ban này.”

Trong các quốc gia đã phát triển theo nền kinh tế thị trường lâu đời, cũng có những đồng vốn do nhà nước quản lý, mà theo Tiến sĩ Nguyễn Quang A, đó là những mô hình mà Việt Nam nên noi theo. Ông nêu ví dụ như Tập đoàn quản lý vốn nhà nước Temasak ở Singapore.

Tập đoàn Vinashin làm thất thoát rất nhiều vốn nhà nước.
Tập đoàn Vinashin làm thất thoát rất nhiều vốn nhà nước. AFP
blank

Tiến sĩ Vũ Quang Việt cho rằng mô hình Temasak và mô hình “siêu” ủy ban của Việt Nam hoàn toàn khác nhau. Ông đưa ra phân tích với RFA như sau:

Cách làm này khác hẳn Temasak Holdings của Singapore, là công ty thuộc nhà nước nhưng độc lập, có toàn quyền với việc mua bán vốn của các công ty có cổ phần nhà nước (kể cả cổ phần 100%) và hiện nay có vốn sở hữu (equity) trên 300 tỷ US. Các công ty phải trả cổ tức, lãi cho Temasak và Temasak cũng phải trả thuế cho chính phủ. Như vậy đánh giá loại công ty Temasak sẽ dễ dàng, dựa trên đánh giá giá trị phần vốn equity của nó, lãi hàng năm và tỷ lệ lãi.

Ông đặt câu hỏi đối với “siêu” ủy ban của Việt Nam thì lấy điều gì để đánh giá hiệu năng của nó.

Ông Nguyễn Huy Vũ đưa ra một mô hình quản lý vốn nhà nước khác có thể tham khảo là mô hình Na Uy:

“Đó thực chất là một công ty đầu tư chuyên nghiệp, những giám đốc, quản lý công ty là những nhà đầu tư chuyên nghiệp, họ đầu tư ra tất cả các quốc gia khác nhau để cuối cùng là đem về lợi nhuận, phục vụ cho sự phát triển của Na Uy. Họ phải giải trình với chính phủ và với quốc hội.”

Và điều quan trọng là công ty này là một công ty độc lập và minh bạch, mỗi người dân có thể vào web site của công ty này để theo dõi tình hình kinh doanh của nó.

Trong một cơ chế mà thiếu sự giải trình, thiếu minh bạch, thiếu sự giải trình, chuyện đưa tất cả nguồn vốn tập trung về một nơi cũng không tránh được sự thất thoát.
-Tiến sĩ Nguyễn Huy Vũ.

Kết thúc buổi nói chuyện với đài RFA, ông Huỳnh Bửu Sơn mong rằng “siêu” ủy ban tránh được vết xe đổ của một cơ cấu tương tự ở Malaysia, với những vụ bê bối tài chính rất lớn dẫn đến việc bắt giữ viên chức từng giữ chức vụ cao nhất nước là cựu Thủ tướng Najib Razak với cáo buộc tham nhũng.

Theo thông tin từ báo chí nhà nước Việt Nam, người được bổ nhiệm đứng đầu “siêu” ủy ban quản lý vốn nhà nước hiện nay là ông Nguyễn Hoàng Anh, một viên chức có bằng cử nhân lý luận chính trị, thạc sĩ kinh tế, và trước khi đảm nhiệm chức vụ mới ông giữ những chức vụ đảng và chính quyền tại tỉnh miền núi biên giới Cao Bằng.
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tiếp cận nguồn nước an toàn là nền tảng cho sức khỏe cộng đồng, điều này rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững, vì một thế giới ổn định và thịnh vượng. UN – Water cho rằng, chúng ta không thể tiến lên toàn cầu hóa trong khi rất nhiều người đang sống mà không có nguồn nước sử dụng an toàn. Vào tháng 6 năm 1992, tại Hội nghị thượng đỉnh của Liên Hợp Quốc về Môi trường và Phát triển được tổ chức ở Rio de Janeiro, Brazil, Liên Hợp Quốc đã ra chọn ngày 22 tháng 3 hàng năm là Ngày Nước thế giới và bắt đầu được tổ chức thường niên từ năm 1993.
Dù Tập đoàn của Trung Quốc có đề xuất ứng vốn trước làm toàn bộ tuyến đường Bắc – Nam phía Đông nhưng sau này, chúng ta vẫn phải trả lại họ tiền và tiền đó từ thuế của nhân dân. Trong khi các bài học về dự án đường sắt trên cao Hà Đông – Cát Linh hay các dự án do nhà thầu Trung Quốc thực hiện vẫn còn đó.....Các nhà thầu TQ luôn đem các công nghệ lạc hậu, nhân lực TQ, kể cả lao động phổ thông vào VN, đến đâu ở lì đó, gây phức tạp an ninh xã hội.
Mình không phải luật sư. Mình cũng không biết luật như thế nào. Nhưng mà dẫn chứng như xem thông tin trên các video clip và ngồi uống cà phê tán gẫu với nhau, rồi tự phong chức tước cho nhau…Việc này giống như một chuyện phiếm, chứ đâu có gì đến mức để gọi là ‘đe dọa an ninh quốc gia’ dữ dội. Mức án từ 8 đến 11 năm tù, hay 15 năm tù đối với người cầm đầu thì thấy nặng nề quá. Có những tội danh mà chống phá trước mắt rõ ràng như mượn chức tước để lủng đoạn, vụ đánh bài qua mạng, bắt tay với thương buôn…nói chung lên báo hàng loạt; hay như tin mới nhất, nóng nhất là cưỡng hôn trong thang máy, phạt 200 ngàn đồng. Phạt vậy thì phạt làm gì? Luật bây giờ không biết sao nói đây? Không biết thế nào là đúng, thế nào là sai nữa
Bức thư của bà có đoạn: “Chúng tôi bị nhồi sọ: Lý tưởng CNXH là xóa bỏ “tư hữu” bất công, kiến tạo “công hữu” công bằng - mọi người đều có quyền sở hữu tài sản xã hội chung. Thực tế thì sao? Cũng như đông đảo dân Việt khác, tôi chìm ngỉm trong hệ tư tưởng Cộng sản (áp đặt) và nghẹt thở trong chế độ XHCN (hình thức, gian trá) tại Việt Nam ngay từ thưở thiếu thời.”....“Với chế độ “Đảng cử dân bầu”, vì lợi ích cá nhân, các ĐBQH, và cả QH trở thành lực lượng bảo kê, hợp luật hóa, vinh danh sự cướp bóc.
“Những công ty rất lớn thì sẽ có nhiều ảnh hưởng đến quyết sách của chính phủ. Họ dễ đi lobby để có chính sách có lợi cho họ và bất lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa khác.”......Trường hợp của Phạm Nhật Vượng giống như Cheabol của Hàn Quốc hay Keiretsu của Nhật Bản. Đó là những tập đoàn lớn cấu kết với nhà nước......Ông Nguyễn Huy Vũ dẫn chứng nhiều trường hợp các doanh nghiệp bị cơ quan chức năng tùy tiện áp dụng những biện pháp chế tài, trong đó có vụ lực lượng công an tịch thu vàng bạc đá quí của một doanh nghiệp tại Cần Thơ cách đây không lâu.
...nếu đại công trình cao tốc Bắc-Nam giao cho Trung Quốc, “đất nước sẽ rơi vào đại họa”./ “Đây không chỉ là cái bẫy nợ nần hàng chục tỉ đô la đè nặng nhiều thế hệ, đây còn là cái thòng lọng thít chặt chủ quyền đất nước không thể thoát ra được trong khi chủ quyền biển đảo đang bị Trung Quốc đe dọa hàng ngày”./ Việt Nam “có lẽ là một trong những nước hứng những rác thải công nghệ, máy móc...lạc hậu nhất của Trung Quốc”.
Sau 12 ngày các ngư dân Việt Nam bị tàu Trung quốc truy đuổi va vào đá ngầm và chìm ở vùng biển Hoàng Sa, 5 ngư dân trên tàu cá bị nạn đã về đến cảng Sa Kỳ, Quảng Ngãi. Truyền thông trong nước loan tin ngày 17 tháng 3 . Theo đó ngay khi về đến đất liền, các ngư dân gặp nạn đã cho báo chí trong nước biết, bị tàu Trung Quốc tấn công, phun vòi rồng, ép tàu Việt Nam va vào đá ngầm và chìm.
Ngoài việc quân sự hóa các đảo tự nhiên đã xâm chiếm của Việt Nam và các đảo nhân tạo, cũng như đơn phương cấm bắt cá trong các ngư trường truyền thống ở các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa của ngư dân Việt Nam, bắt nạt và thậm chí dùng bạo lực với ngư dân, họ còn từng bước, từng bước, tìm cách hợp thức hóa Đường Lưỡi bò trên mặt trận khoa học bằng cách chèn hình vẽ vào các ấn phẩm trên các tạp chí khoa học quốc tế, để lập luận là Đường Lưỡi bò đã được cộng đồng quốc tế công nhận. Đây là mưu đồ thâm độc nhằm phục vụ cho dã tâm bành trướng, độc chiếm Biển Đông, xâm phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam.
Sau khi Việt Nam phủ nhận hết, nói rằng những người chết (trong đồn công an) là do họ trầm cảm, họ ăn năn hối hận về những lỗi lầm của họ, chết vì bệnh hoạn…Bên Ủy ban Kiểm điểm, có một số thành viên đã nêu ra đích xác những trường hợp cụ thể như trường hợp tín đồ Phật giáo Hòa Hảo là Nguyễn Hữu Tấn và họ hỏi những câu hỏi bao gồm đã điều tra như thế nào, ai là bộ phận điều tra, kết quả ra làm sao, có giảo nghiệm tử thi độc lập hay không và thân nhân phản đối lại bị đàn áp hăm dọa…Họ nêu ra rất rõ. Thế nhưng, phía Việt Nam hoàn toàn không trả lời gì hết, im luôn
“Hiện tại bây giờ họ cứ nói là thế lực thù địch xúi giục nhưng mà chẳng có thế lực thù địch nào hết, chẳng qua là họ cố tình bao biện như thế thôi. Theo tôi nghĩ rằng họ cướp đất đai tài sản, xử oan sai, đánh chết bao nhiều người vào trong đồn công an... đấy là những bức xúc người dân, thì chẳng có thế lực thù địch nào mà can thiệp vào công việc như thế của xã hội Việt Nam đâu.” Biểu tình là quyền công dân được Hiến pháp Việt Nam 1946 và Hiến pháp 2013 quy định nhưng chưa được Quốc hội soạn thảo thành luật chính thức.
Bảo Trợ