Nhận vốn từ Trung Quốc, châu Phi thế chấp tài sản cho Bắc Kinh

25 Tháng Chín 20182:34 SA(Xem: 261)

Đầu tư của Trung Quốc vào Châu Phi có thể thúc đẩy nợ trên toàn lục địa và tạo ra các nền kinh tế “hoàn toàn phụ thuộc vào Trung Quốc”.

Đã có khoảng 86 tỷ USD trong các khoản vay được Trung Quốc “móc hầu bao” từ giai đoạn 2000-2014 nhằm tài trợ cho hơn 3.000 dự án cơ sở hạ tầng ở châu Phi. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo những khoản đầu tư này không phải chỉ màu hồng. 

Ông Zuneid Yousuf, Chủ tịch tập đoàn MBI Group, cho biết: “10.000 công ty nhà nước tại Trung Quốc đã để lại các khoản đầu tư khổng lồ và không nghi ngờ gì về việc những khoản đầu tư đã tác động tích cực tới nhiều nơi tại khu vực này. Các dự án cơ sở hạ tầng tạo công ăn việc làm, tạo cơ hội cho phát triển các kỹ năng và chuyển giao công nghệ mới. Tuy nhiên, những công ty được đầu tư chịu sự ràng buộc về ‘quan hệ đối tác’, kết hợp lợi ích ngắn hạn nhằm che đậy những vấn đề dài hạn”.

blank
Biểu đồ của Diễn đàn kinh tế Thế giới cho thấy 20 quốc gia tại châu Phi mà Trung Quốc đã gia tăng hiện diện thông qua đầu tư. (Ảnh: Brook/ weforum)

Một trong những vấn đề chính trong các phương pháp tiếp cận của Trung Quốc đối với các thị trường mục tiêu, đó là những khoản nợ “nguy hiểm” mà nó mang lại, thể hiện tình trạng không bền vững đối với những nền kinh tế đang phát triển. Ngoài ra còn có một nguy cơ khác, toàn bộ lục địa châu Phi trở nên quá lệ thuộc vào một quốc gia, khiến Trung Quốc nắm trong tay quyền thao túng ở mức độ đáng lo ngại, theo Independent.

blank
Tổng thống Zambia Lungu và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và những người đứng đầu nhà nước các quốc gia châu Phi tại Diễn đàn Trung Quốc – Châu Phi (FOCAC). (Ảnh: lusakatimes)

Ông Yousuf cho biết: “Trung Quốc đang tìm cách thể hiện bản thân như một gương mặt mới của toàn cầu hóa. Nhưng vấn đề là mô hình hiện tại của ‘toàn cầu hoá’ theo cách Trung Quốc không khuyến khích tăng cường tương tác giữa các quốc gia toàn cầu. Thực tế là ở châu Phi, mô hình toàn cầu hoá chỉ hoạt động vì lợi ích của Trung Quốc”.

blank
Biểu đồ các lĩnh vực Trung Quốc đầu tư tại châu Phi giai đoạn 1998-2012. (Ảnh: Brook.gs)

Ông Yousuf đưa ra giải pháp: “Một mô hình hiệu quả hơn, không làm mất đi lợi ích ngắn hạn mà tránh được cạm bẫy nợ không bền vững, đó là nên tập trung đầu tư quan hệ đối tác giữa các doanh nghiệp địa phương. Bằng cách này sẽ không cần thiết tới các khoản vay lớn của chính phủ, và tạo ra việc làm, phát triển kỹ năng và chuyển giao công nghệ sâu rộng ở cấp địa phương và phát triển hữu cơ”.

blank
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Diễn đàn Hợp tác Trung Phi tổ chức tại Nam Phi, với kế hoạch 10 lĩnh vực được nhận quỹ tài trợ bao gồm các dự án cơ sở hạ tầng. (Ảnh: Reuters)

Trong các quốc gia châu Phi, Zambia là một trường hợp điển hình về mối quan hệ châu Phi – Trung Quốc. Trung Quốc là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất của quốc gia này, nhưng Zambia thường được nhìn nhận là một ví dụ minh chứng cho những hạn chế trong đầu tư của Bắc Kinh.

Kiểu cho vay theo mô hình “top-down” (cách tiếp cận từ trên xuống dưới) đã gây nên những căng thẳng. Không những thế, Trung Quốc còn liên can đến vấn đề luật lao động tại đây, với việc các nhà đầu tư Trung Quốc ngăn cản khiến đại diện của những người lao động không được xuất hiện tại các công trường xây dựng.

blank
Đường sắt Kenya trị giá 4 tỷ USD với khoản vay từ Ngân hàng Exim Bank Trung Quốc. (Ảnh: Getty Images)

Trong một bài báo đăng tải ngày 18/9/2018 trên tờ Quartz Africa, ký giả Lynsey Chutel cho hay: Sau khi Tổng thống Zambian Edgar Lungu quay trở về từ Diễn đàn Hợp tác Trung Quốc – châu Phi (FOCAC) tại Bắc Kinh, bắt đầu có tin đồn lan truyền rằng Zambia đang đàm phán để có một khoản vay mới, có thể là “sự thế chấp” công ty điện lực quốc gia, Zesco.

Mặc dù chính phủ Zambia phủ nhận, khả năng Bắc Kinh sở hữu một công ty nhà nước Zambia đã trở thành “câu chuyện cảnh giác” về sự việc đang diễn ra giữa Trung Quốc và châu Phi.

Việc bàn giao tài sản nhà nước là kết quả của việc cho vay và được vay không hạn chế giữa Trung Quốc và các quốc gia châu Phi dưới chính sách Vành đai Con đường, theo các nhà phân tích.

Triệu Hằng DKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trump ra lệnh cho các công ty Mỹ rời khỏi Trung Quốc . Hôm qua, 23/08/2019, trên mạng Twitter, tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo nâng mức thuế đánh vào các hàng hóa nhập từ Trung Quốc, thực hiện lời đe dọa mà ông đưa ra trước đó cũng trên mạng xã hội này. Toàn bộ 550 tỉ đôla sản phẩm Trung Quốc nhập vào thị trường Hoa Kỳ sẽ bị đánh thuế ở mức cao hơn từ đây đến cuối năm. Bắc Kinh cũng vừa loan báo áp các mức thuế mới trên 75 tỉ đôla hàng hóa nhập từ Mỹ, để trả đũa các mức thuế quan mới mà Washington dự trù sẽ áp dụng đối với hàng nhập từ Trung Quốc.
Hoa Kỳ hôm nay 22/08/2019 tuyên bố quan ngại sâu sắc về việc Trung Quốc cản trở các hoạt động khai thác dầu khí trong vùng biển Việt Nam, tố cáo « một sự leo thang » trong nỗ lực cưỡng bức trên Biển Đông. Cũng trong hôm nay, thêm một lần nữa Việt Nam yêu cầu Trung Quốc phải rút nhóm tàu Hải Dương Địa Chất 8 ra khỏi vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam. Reuters trích một thông cáo của bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ, bình luận việc Trung Quốc đã lại đưa một tàu khảo sát của Nhà nước cùng với các tàu hộ vệ vũ trang quay lại vùng biển của Việt Nam hôm 13/8, là « hoạt động leo thang của Bắc Kinh, nhằm hăm dọa các nước yêu sách chủ quyền, không cho các nước này khai thác dầu khí tại Biển Đông ».
Về lý do Trung Quốc đột nhiên xâm lấn khu vực Bãi Tư Chính trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, nhiều giả thuyết đã được đưa ra. Trong bài phân tích « Tại sao Bãi Tư Chính, và tại sao vào lúc này ? - Why Vanguard Bank and Why Now ? », công bố ngày 16/08/2019 trên trang mạng Maritime Issues, chuyên gia Mỹ Derek Grossman thuộc trung tâm tham vấn Rand Corporation, đã đưa ra một giải thích lý thú về hành vi này của Trung Quốc tại Biển Đông.
Một tháng sau khi hủy Hiệp định tên lửa hạt nhân INF với Nga, ngày 19/08/2019, Hoa Kỳ thông báo thử nghiệm thành công một hỏa tiễn quy ước tầm trung. Đâu là mục tiêu thực mà Mỹ đang theo đuổi và không nói ra ? Nga chỉ trích hành động « leo thang quân sự ». Còn Trung Quốc lên án Mỹ « kích động chạy đua vũ trang dẫn đến xung đột quân sự ».
Hôm 20/8, Nga lên án việc Hoa Kỳ thử tên lửa hành trình mặt đất đã kích động căng thẳng quân sự, nhưng Moscow sẽ không bị lôi kéo vào một cuộc chạy đua vũ trang, Reuters dẫn nguồn tin của Thông tấn Nga TASS. Hôm 19/8, Lầu Năm Góc cho biết Hoa Kỳ đã thử nghiệm một tên lửa hành trình quy ước, đánh trúng mục tiêu ở khoảng cách hơn 500km (310 mile). Đây là lần thử tên lửa đầu tiên sau khi Hoa Kỳ rút khỏi một hiệp ước hạt nhân mang tính bước ngoặt có từ hậu Chiến tranh Lạnh vào đầu tháng này.
Trong bối cảnh Hoa Kỳ tạm hoãn áp mức thuế mới cho đến ngày 15/12/2019, ngày 19/08/2019, cả Washington và Bắc Kinh đều lớn tiếng đe dọa nhau sau khi Mỹ nêu khả năng đưa vấn đề Hồng Kông vào tiến trình đàm phán thương mại với Trung Quốc. Sau khi tổng thống Donald Trump « răn đe » Bắc Kinh không nên dùng vũ lực ở Hồng Kông, đến lượt phó tổng thống Mike Pence tuyên bố rằng cơ hội để đạt được một thỏa thuận thương mại với Trung Quốc có nguy cơ giảm đi, nếu luật pháp và nhân quyền ở Hồng Kông bị vi phạm.
Người Hồng Kông lo sợ sẽ mất những quyền tự do mà họ được hưởng theo hệ thống “một quốc gia, hai chế độ” kể từ khi Anh Quốc trao trả lại cho Trung Quốc năm 1997. Đồng thời cho rằng hỗn loạn là không tránh khỏi trên con đường theo đuổi dân chủ.
Hôm 16/08/2019, tổng tham mưu trưởng Không Lực Hoa Kỳ David Goldfein tuyên bố Mỹ sẽ tiếp tục tuần tra tại khu vực tranh chấp ở Biển Đông, đồng thời tái khẳng định sẽ bảo vệ Philippines trong trường hợp nước này bị tấn công. Theo trang thông tin Philippines Rappler.com, trong chuyến thăm Manila, Philippines ngày 16/08/2019, tướng David Goldfein đã trả lời phỏng vấn báo chí quốc tế qua điện thoại. Khi được hỏi về mức độ răn đe của hải quân và không quân Mỹ trước các hành động bành trướng của Trung Quốc
Cuộc biểu tình chống dự luật “dẫn độ” ở Hồng Kông kéo dài đến nay được 11 tuần. Dù bị áp lực từ Trung Quốc, bị cảnh sát đàn áp, người dân của đảo này vẫn không chịu lùi bước và có ít nhất 1.7 triệu người ùa ra đường. Tuy bà Carrie Lam, đặc trưởng quan hành chánh Hồng Kông cho rằng dự luật này “đã chết,” nhưng người dân vẫn biểu tình và kêu gọi bà phải từ chức. Trong những ngày gần đây, trời đổ mưa lớn, khiến dân Hồng Kông phải vừa che dù vừa đi biểu tình. Họ còn kêu gọi cảnh sát ngưng bắn đạn nhựa, hơi cay vì cho rằng mình không hề bạo loạn và có nhiều người bị thương.
Một quan chức ngoại giao Mỹ chuyên về vấn đề kiểm soát vũ khí và an ninh quốc tế mới nói rằng Washington “phối hợp đa phương” trong khi đương đầu với Trung Quốc trên Biển Đông. Khi được hỏi về nỗ lực yêu cầu Bắc Kinh minh bạch hóa các hoạt động quân sự trên Biển Đông, bà Andrea L. Thompson, Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ chuyên trách về Kiểm soát Vũ khí và An ninh Quốc tế, trả lời rằng “đây là một nỗ lực chung, không phải của riêng Hoa Kỳ”. “Chúng tôi phối hợp với các đối tác và đồng minh nhằm bảo đảm quyền tự do hàng hải và quyền tự do đi lại ở khu vực đó [Biển Đông]. [Chúng tôi] phối hợp song phương cũng như đa phương nhằm quy trách nhiệm cho Trung Quốc”, bà Thompson nói hôm 13/8 trong một cuộc họp báo.
Bảo Trợ