Lẽ Sống Hôm Nay: Tha Thứ Không Phải Là Ban Ơn Cho Người Khác Mà Là Tạo Phúc Cho Chính Mình!

01 Tháng Chín 201812:25 SA(Xem: 145)

Chúa nhật Ngày 2 Tháng 9 năm 2018 - Chúa Nhật 22 Quanh Năm - Năm B
... Lẽ Sống Hôm Nay: Tha thứ không phải là ban ơn cho người khác mà là tạo phúc cho chính mình!

SUYNIEM_TM
Bài Đọc I: Đnl 4, 1-2. 6-8

"Các ngươi hãy tuân giữ các giới răn và đem thực hành bằng việc làm".

 

Trích sách Đệ Nhị Luật.

Môsê nói với dân chúng rằng: "Hỡi Israel, giờ đây hãy nghe các lề luật và huấn lệnh mà ta dạy bảo các ngươi phải thực hành, để được sống và được vào chiếm hữu phần đất mà Chúa là Thiên Chúa cha ông các ngươi sẽ ban cho các ngươi. Các ngươi chớ thêm bớt điều gì trong các điều ta đã truyền, nhưng hãy tuân giữ các giới răn của Chúa là Thiên Chúa các ngươi mà ta đã truyền dạy các ngươi. Các ngươi phải tuân giữ và thực hành, vì đó là sự khôn ngoan và sáng suốt của các ngươi trước mặt muôn dân, để khi nghe nói đến tất cả các lề luật ấy, họ nói: 'Thật, dân tộc vĩ đại này là một dân khôn ngoan và sáng suốt'. Không một dân tộc nào được các thần ở bên cạnh mình, như Chúa là Thiên Chúa chúng ta, ở bên cạnh chúng ta, khi chúng ta kêu cầu Người. Có dân tộc thời danh nào khác có lễ nghi, huấn lệnh công chính, và bộ luật như ta trình bày trước mặt các ngươi hôm nay không?"

"Vậy các ngươi hãy ý tứ và giữ mình. Trong suốt đời các ngươi đừng quên và đừng để lòng xao lãng những điều các ngươi đã thấy. Hãy dạy cho con cháu các ngươi biết các điều ấy".

Đó là lời Chúa.

 

Bài Đọc II: Gc 1, 17-18. 21b-22. 27

"Anh em hãy thực thi lời đã nghe".

 

Trích thư Thánh Giacôbê Tông đồ.

Anh em thân mến, mọi ơn lành và mọi phúc lộc hoàn hảo đều do tự trời, bởi Cha sáng láng ban xuống, nơi Người không có thay đổi và cũng không có bóng dáng sự thay đổi. Người đã muốn sinh ra chúng ta bằng lời chân thật, để chúng ta nên như của đầu mùa trong các tạo vật.

Cho nên anh em hãy khử trừ mọi thứ nhơ bẩn và lòng đầy gian ác, anh em hãy ngoan ngoãn nhận lãnh lời đã gieo trong lòng anh em, lời có sức cứu độ linh hồn anh em. Anh em hãy thực thi lời đã nghe, chứ đừng nghe suông mà lừa dối chính mình.

Lòng đạo đức trong sạch và tinh tuyền đối với Thiên Chúa Cha là: thăm viếng cô nhi quả phụ trong cơn quẫn bách, và giữ mình khỏi mọi ô uế đời này.

Đó là lời Chúa.

 

Alleluia: Ga 14, 5

Alleluia, alleluia! - Chúa phán: "Thầy là đường, là sự thật và là sự sống; không ai đến được với Cha mà không qua Thầy". - Alleluia.

 

Phúc Âm: Mc 7, 1-8a. 14-15. 21-23

"Các ngươi gác bỏ một bên các giới răn Thiên Chúa, để nắm giữ tập tục phàm nhân".

 

Tin Mừng Chúa Giêsu Kitô theo Thánh Marcô.

Khi ấy, những người biệt phái và mấy luật sĩ từ Giêrusalem tụ tập lại bên Chúa Giêsu, và họ thấy vài môn đệ Người dùng bữa với những bàn tay không tinh sạch, nghĩa là không rửa trước. Vì theo đúng tập tục của tiền nhân, những người biệt phái và mọi người Do-thái không dùng bữa mà không rửa tay trước, và ở nơi công cộng về, họ không dùng bữa mà không tắm rửa trước. Họ còn giữ nhiều tập tục khác nữa, như rửa chén, rửa bình, rửa các đồ đồng. Vậy những người biệt phái và luật sĩ hỏi Người: "Sao môn đệ ông không giữ tập tục của tiền nhân mà lại dùng bữa với những bàn tay không tinh sạch?" Người đáp: "Hỡi bọn giả hình, Isaia thật đã nói tiên tri rất chí lý về các ngươi, như lời chép rằng: 'Dân này kính Ta ngoài môi miệng, nhưng lòng chúng ở xa Ta. Nó sùng kính Ta cách giả dối, bởi vì nó dạy những giáo lý và những luật lệ loài ngườí. Vì các ngươi bỏ qua các giới răn Thiên Chúa, để nắm giữ tập tục loài người".

Và Người lại gọi dân chúng mà bảo rằng: "Hết thảy hãy nghe và hiểu rõ lời Ta. Không có gì từ bên ngoài vào trong con người mà có thể làm cho họ ra ô uế. Chỉ có những gì từ con người xuất ra, chính những cái đó mới làm cho họ ra ô uế. Vì từ bên trong, từ tâm trí người ta xuất phát những tư tưởng xấu: ngoại tình, dâm ô, giết người, trộm cắp, tham lam, độc ác, xảo trá, lăng loàn, ganh tị, vu khống, kiêu căng, ngông cuồng. Tất cả những sự xấu đó đều ở trong mà ra, và làm cho người ta ra ô uế".

Đó là lời Chúa.

 

Suy Niệm:

Người biệt phái và ký lục chất vấn Đức Giêsu vì các môn đệ của Ngài không rửa tay trước khi ăn theo lệ truyền. Đức Giêsu thẳng thắn vạch rõ cho họ từng vấn đề: Nếu so sánh luật Chúa và lệ truyền của tiền nhân, luật Chúa quan trọng và buộc phải giữ cặn kẽ hơn.

Hơn nữa, trong cách giữ luật Chúa, chỉ giữ theo hình thức chưa phải là đã giữ trọn luật. Giữ luật vì tinh thần luật - cách giữ luật đó mới hoàn chỉnh. Thiên Chúa thấu suốt tận đáy tâm hồn chúng ta. Chỉ Thiên Chúa đánh giá mới chân thật, công bình.

 

Cầu Nguyện:
Lạy Chúa, ở đời chúng con thường đóng kịch với nhau. Chúng con thường tô son đánh phấn khi đến với nhau. Chúng con sống hình thức, giả tạo với nhau và ngay cả với Cha. Cha là chân lý, là sự thật chắc chắn Cha không thể chấp nhận được cách sống của chúng con. Xin Cha sửa lại con người chúng con. Xin giúp chúng con biết sống chân thành với Cha, với chính chúng con và với anh chị em chúng con. Chỉ khi nào chúng con biết sống theo sự thật, chúng con mới xứng đáng là con của Cha. Chúng con cầu xin, nhờ Đức Giêsu, Chúa chúng con. Amen.

 

Lẽ Sống Hôm NayTha thứ không phải là ban ơn cho người khác mà là tạo phúc cho chính mình!

Cuộc sống phức tạp với những va chạm, mâu thuẫn khiến chúng ta khó tránh khỏi những lúc không hài lòng với nhau, gây tổn thương cho nhau. Tuy nhiên, người xưa vẫn dạy rằng “lùi một bước biển rộng trời trong”. Vậy sức mạnh nào có thể cho ta dũng khí để “lùi một bước” trong những va chạm như thế? Xin mời đọc câu chuyện dưới đây:
thathu-nts

Vào một ngày cuối tuần, hai mẹ con tôi quyết định ra ngoài ăn tối để chào mừng sự kiện con gái của tôi vừa tốt nghiệp trở về nước. Trong một nhà hang nhỏ nhưng vô cùng ấm cúng và thanh lịch giữa thành phố Sài Gòn phồn hoa, mỹ lệ, một cô gái trẻ phụ trách mang đồ ăn tới bàn cho chúng tôi.

Cô gái trẻ cố tập trung bê đĩa thức ăn, cẩn thận len qua lối đi chật hẹp trong nhà hàng. Nhưng khi vừa đến chỗ chúng tôi, đĩa cá hấp không may bị nghiêng và nước sốt cá đổ cả lên chiếc túi da Gucci của tôi đặt trên ghế. Vừa tiếc chiếc cặp da đắt tiền, vừa bực mình vì cách làm việc vụng về và không chuyên nghiệp, tôi ngay lập tức nhăn mặt khó chịu và nổi giận, chuẩn bị la mắng cô bé ấy.

Thế nhưng khi tôi chưa kịp hành động gì thì con gái tôi đã nhanh chóng đứng dậy, ngay lập tức nở một nụ cười dịu dàng và tươi tắn nhìn cô gái. Vỗ vai cô gái trẻ phục vụ bàn để cô gái bình tĩnh trở lại và không quá lo lắng con gái của tôi nói: “Chuyện nhỏ thôi, không có sao đâu. Chị làm việc tiếp đi”. 

Những đường nét trên khuôn mặt cô gái chuyển từ hoảng hốt, lo lắng sang ngỡ ngàng và lúng túng, cô bé nhẹ nhàng và lịch sự nói với chúng tôi: “Tôi thực sự xin lỗi. Tôi sẽ đi lấy khăn để lau”. 

Nhưng con gái tôi lập tức đáp lại: “Không có vấn đề gì đâu. Chúng tôi mang về nhà lau sạch là được. Chị cứ tiếp tục công việc của mình đi, không cần phải đặt nặng tâm vào chuyện này nữa đâu!”. 

Mọi cử chỉ và lời nói từ tốn của con gái khiến tôi không thể hiểu lý được. Tôi cảm thấy mình như một quả khí cầu chứa đầy sự khó chịu, tức giận, oán trách, một quả khí cầu được bơm căng tới mức muốn phát nổ nhưng lại không thể nổ được. Tôi ngồi ăn tối trong hậm hực, kìm nén và tất cả những món ăn ngon lành và đắt đỏ trên bàn bỗng trở nên đắng cai trong miệng tôi.

Rời khỏi nhà hàng, con gái đề nghị chúng tôi đi bộ trở về nhà. Con gái một tay cầm chiếc túi da đã dính bẩn của tôi, một tay nắm tay tôi. Đã từ lâu tôi không cho mình những giây phút thanh thản để nhìn ngắm, để hòa mình vào nét cổ kính yêu kiều của Sài Gòn. Đã từ lâu tôi chỉ biết sống quanh quẩn trong những bức tường nơi làm việc, lo tính toán sổ sách và những lo toan cho cuộc sống của tôi, cho sự sung túc của cả gia đình. Những nụ cười của tôi cũng héo tàn dần, những cái nhăn mặt, nhíu mày ngày càng tăng nhiều hơn.

Chúng tôi bước đi trên con phố dài rộng và không quá tấp nập. Con gái bắt đầu kể cho tôi nghe về cuộc sống ba năm là sinh viên du học tại Anh của nó. Từ nhỏ, con gái được cả nhà cưng chiều và bao bọc, chưa từng phải làm một công việc gì, cũng không bao giờ chịu đựng thua thiệt so với bạn bè trang lứa. Tuy vậy, nó lại luôn là một cô bé ngoan ngoãn, đạo đức, và rất tự lập. Nó luôn có những mục tiêu chính chắn để đoạt cho riêng mình, và không muốn dựa dẫm vào tình thương của cha mẹ để hưởng thụ hay lợi dụng.

Ba năm học tại London, con gái chỉ về nhà một lần duy nhất, vì con bé dành toàn bộ thời gian trong các kỳ nghỉ đi làm thêm, để lấy kinh nghiệm, học hỏi phong tục tập quán của xứ người, và đi du lịch khám phá văn hóa Âu Châu. Lần này trở về, tôi hoàn toàn bất ngờ với vẻ hoạt bát nhanh nhẹn và trưởng thành của con gái tôi.

Nhưng có lẽ những điều con gái tôi chia sẻ với tôi vào đêm hôm ấy đã làm cho tôi thay đổi tất cả những quan niệm và bản tính bấy lâu nay của tôi, là điều tôi hoàn toàn không thể ngờ tới nhất. Bước từng bước thong dong với con gái vừa ngắm nhìn những bông hoa Cúc đang trở màu vàng óng bên đường, con gái tôi vừa bắt đầu kể chuyện cho tôi nghe:

“Những ngày đầu trải nghiệm cuộc sống ở nước Anh thật sự là một thử thách lớn đối với con Mẹ ạ! Con vừa đi học, vùa đi làm, nhưng không quên đi lễ ngày Chúa Nhật. Con làm thêm tại một nhà hàng sang trọng, nơi luôn có những yêu cầu rất cao và quy định chặt chẽ dành cho nhân viên. Mỗi ngày, con đều phải rửa rất nhiều ly rượu, ly uống nước. Đó không phải loại ly như ở nhà mình, loại ly pha lê ấy rất mỏng và cao, chỉ cần lơ đãng một chút là có thể khiến chúng thành một đống thủy tinh vụn.

Thái độ nghiêm túc và tinh thần tập trung cao độ luôn luôn là yêu cầu và cũng là điều kiện hàng đầu… Có một lần, con vừa thả lỏng người một chút liền va vào một chiếc ly. Sau đó liên tục những tiếng xoảng, xoảng và cuối cùng, một hàng dài ly xếp trên bàn biến thành một đống vụn thủy tinh trên mặt đất.

Mẹ biết không, lúc đó tâm trí con vô cùng rối loạn, sợ hãi và nghĩ mình sẽ chẳng còn cơ hội nào làm việc ở đây nữa. Nhưng người quản lý nhà hàng hôm ấy đã ngay lập tức chạy tới chỗ con, cô ấy lo lắng rằng con có thể bị mảnh vụn nào đó làm cho chảy máu. Cô ấy không những không trách móc, không quát mắng mà ngược lại còn nhờ những người khác tới giúp con dọn sạch đống thủy tinh ấy.

Lúc đó con đã bật khóc, nỗi hoảng sợ của con nhanh chóng chuyển sang sự cảm kích sâu sắc về tình người. Hành động ngày hôm đó của các đồng nghiệp đã giúp con có thêm can đảm để đối mặt với sai lầm của mình, một sự việc tồi tệ đã biến thành một cơ hội để con nhận ra ý nghĩa to lớn của việc chân thành giúp đỡ và lòng quảng đại bao dung với sai lầm, với những thiếu sót của người khác.

Một lần khác, con không may làm đổ cà phê lên chiếc váy trắng của một vị khách. Cô ấy đang ngồi đợi người bạn của mình, và không gì bực mình hơn là việc váy hay áo dính bẩn trong hoàn cảnh ấy. Nhưng cô ấy đã an ủi con bằng những lời êm ái và dịu dàng: “Không có vấn đề gì, cà phê mà, không khó giặt”. Và cũng giống như những gì ngày hôm nay con đã làm, cô ấy không một chút khó chịu, không một chút phàn nàn, chỉ lặng lẽ vào nhà vệ sinh và gột sạch chổ lấm cà phê trên chiếc váy. Con học được cách cư xử của họ rất tế nhị và lịch sự vô cùng.

Mẹ à, bởi vì người khác đã bao dung với những lỗi lầm của con, họ cho con cơ hội sửa chữa nên con mới có thể trở thành một người tốt đẹp hơn, trưởng thành hơn, sâu sắc hơn như bây giờ. Vậy nên Mẹ hay coi những người khác như con gái của Mẹ, hãy tha thứ cho những sai lầm của họ Mẹ nhé???”.

Nước mắt của tôi đã tuôn trào lúc nào tôi cũng không rỏ. Tôi thật sự sung sướng và cảm nhận được những gì con gái tôi đã chia sẻ với tôi, vì lâu nay tôi chỉ có biết đến bản than mình mà không bao giờ nghỉ đến những người chung quanh mình. Tôi tham dự thánh lễ mỗi Chúa Nhật, đọc kinh hằng ngày nhưng tôi chưa cảm nghiệm được ơn Chúa đã ban cho tôi, mà tôi không nhìn thấy được cho đến đêm hôm đó cùng đồng hành với con gái của tôi trên phố. Và tôi thật sự tạ ơn Chúa và Mẹ Maria đã ban cho gia đình tôi có một đứa con gái vừa tài giỏi, vừa đạo đức và có một tấm lòng nhân hậu.

Có người vẫn cho rằng tha thứ quả là việc khó khăn trong đời, nhất là khi bản thân đã phải chịu tổn hại, chịu thiệt thòi. Chính vì vậy, bản thân những người không thể tha thứ luôn mang theo rất nhiều oán giận, buồn đau dù sự việc thực sự làm họ tổn thương đã lui vào quá khứ.

Chúng ta cũng luôn có suy nghĩ rằng tha thứ là thái độ, là cách hành xử ta dành cho người khác, nhưng thực chất tha thứ là hành động ta làm cho chính mình, là cách ta đối đãi với bản thân mình.

Tha thứ không đồng nghĩa với việc chúng ta nói lời tha thứ nhưng trong tâm vẫn cất giữ rất nhiều trách móc, oán giận, ôm giữ sự không hài lòng, khó chịu mãi không thôi.

Sự tha thứ thực sự xuất phát từ tấm lòng chúng ta, xuất phát từ sự thông cảm và biết suy nghĩ cho người khác, suy nghĩ vì người khác.

Có thể tha thứ cho những sai lầm của người khác khi chúng ta đặt mình vào vị trí, hoàn cảnh của họ, suy nghĩ theo những quan điểm sống, chuẩn tắc sống của họ.

Ngược lại, không thể tha thứ là một biểu hiện của sự ích kỷ, hẹp hòi, chỉ thuận theo cảm xúc và suy đoán của bản thân mà không cho mình cơ hội hiểu người, lắng nghe người khác.

Tha thứ không phải là nhu nhược, bỏ cuộc, chấp nhận đầu hàng hay buông xuôi. Tha thứ là khi có dũng khí đặt mình vào vị trí người khác để bao dung họ, là lùi một bước để nhìn nhận sự việc một cách thấu đáo và từ những khía cạnh khác nhau. Hơn nữa, khi ta có thể thật tâm tha thứ cho người khác, có thể vứt bỏ mọi khúc mắc trong tâm và đối diện với tất cả bằng tâm thái an hòa, thuần tịnh, cũng là ta đang chăm sóc và yêu thương chính mình, là tự cởi trói sợi dây vô hình đang thắt chặt trái tim và tâm hồn mình.

Trong đức tin cũng thế, Thiên Chúa yêu thương chúng ta và Ngài mời gọi chúng ta đi vào tình yêu và lòng vị tha của Ngài. Tình yêu đó mời gọi chúng ta vượt lên trên tất cả những lý luận sai lầm, những tiêu cực và sự ngờ vực của chúng ta. Dùng đức hạnh để xoa dịu tức giận, dùng từ bi để cảm hóa kẻ thù, đó mới là hành vi cao thượng nhất trên thế gian này. Rốt cuộc thì ánh sáng của tâm thuần thiện, của tấm lòng bao dung chính là vũ khí hiệu quả nhất để hóa giải mọi oán hận trên cuộc đời, là phương thuốc hữu hiệu để chữa lành mọi vết thương, là cây cầu ngắn nhất đưa những trái tim đến với nhau.

Sự trả thù cao quý nhất chính là tha thứ.  The noblest revenge is to forgive - Thomas Fuller.

Trương Đình Quân biên soạn
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Chúa nhật Ngày 11 Tháng 11 năm 2018 - Chúa Nhật 32 Quanh Năm - Năm B.......Lẽ Sống Hôm Nay: Xẻ Áo Trong một ngày đông giá lạnh, Martinô, lúc ấy đang còn phục vụ trong quân ngũ và chưa lãnh nhận niềm tin Kitô, gặp một ông ăn mày nghèo khổ đến độ không có lấy một mảnh vải che thân, đang ngồi tựa lưng vào bức tường giơ bàn tay khẳng khiu van xin từng đồng xu nhỏ của những người qua lạị
CHÚA NHẬT XXXII THƯỜNG NIÊN, NĂM B Các bài suy niệm & chú giải Lời Chúa.....Phản ứng của chúng ta trước trang Tin Mừng này như thế nào? Hay nó vẫn làm chúng ta thản nhiên, không chút bận tâm? Trong một xã hội dồi dào của cải mà chúng ta đang sống chúng ta có thái độ nào đối với một số nghề nghiệp dành cho người nghèo? Có những người nào mà tôi khinh khi vì chủng tộc, vì môi trường xã hội, nghề nghiệp hay sự nghèo khó của họ không?
Chúa nhật Ngày 4 Tháng 11 năm 2018 - Chúa Nhật 31 Quanh Năm - Năm B...........Lẽ Sống Hôm Nay: Ngày Liên Hiệp Quốc Vào năm 1945, ba quốc gia gây chiến Đức, Italia, Nhật mang bộ mặt tan tác tả tơi của những nước bại trận. Đa số những thành phố lớn tại Đức, cũng như hai thành phố Hiroshima và Nagasaki tại Nhật chỉ còn là những đống gạch vụn, những thành phố chết.
Lễ cầu cho các tín hữu đã qua đời: Các bài suy niệm & chú giải Lời Chúa Tháng 11, Giáo Hội mời gọi chúng ta nhớ tới những người thân yêu của chúng ta đã ly trần. Họ có thể là ông bà, cha mẹ của chúng ta. Họ có thể là bằng hữu của chúng ta. Họ cũng có thể là những người đã gây nên không biết bao nhiêu đau khổ cho chúng ta. Họ đã hối hận nhưng không còn cơ hội sửa lỗi hay lập công. Họ đang trải qua ngọn lửa thanh luyện để được xứng đáng vào dự yến tiệc Con Thiên Chúa.
LỄ CÁC THÁNH NAM NỮ Các bài suy niệm và chú giải Lời Chúa - Lễ các thánh là lễ của niềm hy vọng. Các thánh là người như chúng ta với tất cả những thiếu thốn, những yếu hèn. Các ngài đã đạt tới hạnh phúc Nước Trời. Như thế chúng ta hy vọng cũng sẽ được hạnh phúc Nước Trời như các ngài. Chúng ta còn hy vọng hơn nữa, vì Chúa đã hứa cho ta được hạnh phúc Nước Trời làm sản nghiệp. Lời hứa của Chúa là niềm hy vọng của chúng ta.
Chúa nhật Ngày 28 Tháng 10 năm 2018 - Chúa Nhật 30 Quanh Năm - Năm B .... Lẽ Sống Hôm Nay: Lòng tốt là một vòng tuần hoàn: Cô gái trẻ âm thầm trả tiền cho hai người lính cứu hỏa và bất ngờ nhận được một kết quả đầy kết chan chứa tình người.
CHÚA NHẬT XXX THƯỜNG NIÊN, NĂM B Các bài suy niệm & chú giải Lời Chúa ...Đời sống tôi có nhiều bóng tối vì tôi chưa tin vào Chúa. Đời sống tôi bế tắc vì tôi chưa đặt niềm hy vọng vào Chúa. Đời tôi mệt mỏi chán chường vì tôi chưa yêu mến Chúa. Hãy tin tưởng vào Chúa. Ánh sáng đức tin sẽ chiếu soi đường đời tôi đi. Hãy hy vọng vào Chúa.
GNsP (24.10.2018) – Đồng Nai – Có thể nói, chưa bao giờ “phong trào” xây dựng cơ sở vật chất lại nở rộ như hiện nay. Các giáo xứ, các dòng tu thi nhau xây dựng. Các trung tâm mục vụ, trung tâm hành hương cũng mọc ra như nấm với những quy mô hoành tráng và hiện đại.
Khi ấy, Chúa Giêsu hiện ra với mười một môn đệ và phán: “Các con hãy đi khắp thế gian, rao giảng Tin Mừng cho mọi tạo vật. Ai tin và chịu phép rửa, thì sẽ được cứu độ; ai không tin, sẽ bị luận phạt. Và đây là những phép lạ đi theo những người đã tin: nhân danh Thầy, họ sẽ trừ quỉ, nói các thứ tiếng mới lạ, cầm rắn trong tay, và nếu uống phải chất độc, thì không bị hại; họ đặt tay trên những người bệnh, và bệnh nhân sẽ được lành mạnh”.
Chúa nhật Ngày 21 Tháng 10 năm 2018 - Chúa Nhật 29 Quanh Năm - Năm B...Lẽ Sống Hôm Nay: Làm Trai Nên Chết Ở Biên Thùy! - Gần một nửa thế kỷ trước Chúa Giáng Sinh, một danh tướng nhà Đông Hán là Mã Viện đã nói một câu bất hủ: "Làm trai nên chết ở chốn biên thùy, lấy da ngựa bọc thân mà chôn, chứ nằm xó giường mà chết trong tay người nâng đỡ thì còn xứng gì".
Bảo Trợ