Hát Ru Con Miền Bắc – Nét Nghệ Thuật Truyền Thống Đậm Đà Sâu Lắng

16 Tháng Tám 20184:30 CH(Xem: 291)

Hát ru là hình thức diễn xướng quen thuộc của Việt Nam, mang đậm chất quê hương, được truyền từ đời này qua đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, là sự ngọt ngào không thể thiếu của tuổi ấu thơ, như ký ức mãi mãi đi theo mỗi người về những khoảnh khắc yên bình nhất trong vòng tay của mẹ.

Đại Kỷ Nguyên hân hạnh gửi tới quý độc giả những giai điệu ngọt ngào, đằm thắm, chan chứa niềm tin trong “Hát Ru Con Miền Bắc”, kết hợp cùng những bức tranh nổi tiếng, về tình mẫu tử của người mẹ Việt Nam xưa, ngõ hầu đưa độc giả về với một miền ký ức xa xôi nhưng tràn đầy yêu thương.

blank
“Mẹ và em bé & Mẹ và em bé đang ngủ”. Chất liệu: tranh lụa. Họa sĩ: Mai Trung Thứ. Ảnh:luxevn.com

Hát ru là bài học giáo dục âm nhạc đầu tiên mà người mẹ truyền cho con. Cùng lúc với dòng sữa ấm nuôi thân thể của con thì một làn điệu thi ca dân gian, một nét nhạc dân tộc được rót vào trong tiềm thức của bé.

Dân tộc Việt Nam có nhiều loại hình văn học nghệ thuật dân gian, bao gồm : huyền thoại, huyền tích, tục ngữ, câu đố, truyện tiếu lâm, tuồng, hài, ca dao, hò, vè… mà trong đó Hát ru, hay còn gọi là “Hát ru em”, “Hò ru con” là hình thức diễn xướng mà bất cứ ở làng quê nào trên dải đất Việt Nam cũng có. Hát ru Việt Nam ở cả 3 miền Bắc – Trung – Nam có nét giống nhau, là thường dùng thể thơ lục bát, hoặc lục bát biến thể, với làn điệu nhẹ nhàng, lời ca thường đệm thêm nhiều ngữ âm không có nghĩa cụ thể. Chỗ khác nhau thể hiện ở trường độ, cao độ, về sắc thái âm điệu, tiếng đệm…Một số đoạn hát ru điển hình hay gặp, có thể kể ra làm ví dụ:

À ơi… Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa
Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh
Ai lên xứ Lạng cùng anh
Bõ công bác mẹ sinh thành ra em… à…ơi…

À ơi… Tay cầm bầu rượu nắm nem
Mải vui quên hết lời em dặn dò… à…ơi…

**

À ơi… Gánh vàng đi đổ sông Thương
Đêm ngày mơ tưởng đi mò sông Thương… à…ơi…
**

À ơi… Thằng cuội ngồi gốc cây đa
Để trâu ăn lúa gọi cha ời ời
Cha thời cắt cỏ trên giời
Mẹ thời phóng ngựa đi mời quan viên… à…ơi…

**

À ơi… Muốn sang thì bắc cầu Kiều
Muốn con hay chữ mẹ yêu lấy thầy… à…ơi…
**

À ơi… Bồng bồng cõng chồng đi chơi
Đi đến chỗ lội đánh rơi mất chồng
Ai thương cho tôi mượn cái gầu sòng
Để tôi tát nước cho chồng tôi lên… à…ơi…

**

À ơi… Cái cò mà đi ăn đêm
Đầu phải cành mềm lộn cổ xuống ao
Ông thương ông vớt tôi nao
Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng
Có xáo thì xáo nước trong
Đừng xào nước đục đau lòng cò con… à…ơi

blank
*Mẹ và con*. Họa sĩ: Lê Phổ. Chất liệu: Tranh lụa. (Ảnh: ape.gov.vn)

Hát ru là hình thức diễn xướng quen thuộc của quê hương Việt Nam, được truyền từ đời này qua đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác, nhằm biểu hiện những trạng thái tình cảm của người phụ nữ, mà các cháu bé trong tuổi thơ là đối tượng trực tiếp được hưởng thụ, thưởng thức những giai điệu ngọt ngào, đằm thắm, chan chứa niềm tin. Lực lượng biểu diễn của hát ru chưa bao giờ cạn qua chiều dài lịch sử của đất nước Việt Nam, các bà mẹ Việt Nam đã làm cho chúng trở thành một kho tàng văn học nghệ thuật bình dân sống động và trường tồn.

blank
“Cái bóng”. Hoa sĩ: Nguyễn Phan Chánh. Chất liệu: tranh lụa. (Ảnh: Printerest.com)

Clip tổng hợp các điệu hát ru con miền Bắc truyền thống rất hay từ xưa tới nay, mời quý độc giả cùng tham khảo và thưởng thức, ngõ hầu góp phần giữ gìn một nét đẹp văn hóa truyền thống đặc sắc của Việt Nam ta.

Nghe lại những điệu ru con của ông bà mình từ ngày xưa có thể khiến cho trái tim chúng ta tan chảy, bồi hồi cảm xúc dâng trào, những dòng ký ức thuở ấu thơ như những thước phim hiện về, giúp tâm hồn chúng ta dịu lại, buông bỏ bớt những suy tính bon chen ngoài xã hội vốn đang rất xô bồ này…

Hết phần 1

(Còn tiếp)

Thiện Lương ĐKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
GVC.TS. LÝ TÙNG HIẾU - (Trích Thời sự Thần học, số 64, tháng 5/2014, tr. 187-211) - 1. CHỦ THỂ VĂN HOÁ VÙNG NAM BỘ Không kể vùng thềm cao nguyên tiếp giáp Tây Nguyên, vùng văn hoá Nam Bộ hôm nay là nơi sinh tụ của người Việt và đông đủ các đại diện của 53 tộc người thiểu số. Tất cả đều là những tộc người di dân đến đồng bằng Nam Bộ trong khoảng 500 năm trở lại: di dân lớp trước là các tộc người Khmer, Việt, Hoa, Chăm; di dân lớp sau là các tộc người Việt, Tày, Nùng, Dao, Mường, Thái, Thổ…
Theo dòng sử Việt từ thời lập nước đầu tiên cho đến nay, một số vùng đất đã được chọn để làm kinh đô qua các thời kỳ, có thể kể tới như: Thời An Dương Vương kinh đô ở Cổ Loa (nay thuộc Đông Anh, Hà Nội).
Thời nhà Nguyễn vào thế kỷ 19, lãnh thổ Việt Nam hết sức rộng lớn. Đỉnh điểm vào thời vua Minh Mạng, lãnh thổ Việt Nam rộng 575.000 km2, gấp 1,7 lần so với diện tích ngày nay. Vậy lãnh thổ Việt Nam thời nhà Nguyễn gồm những vùng đất nào mà có thể rộng lớn đến vậy?
LAIA SAN JOSÉ - Tác giả, giảng viên sử học tại đại học tư lập Madrid (Tây Ban Nha), đã mô tả vắn tắt lịch sử của phong trào nữ quyền (PTNQ: feminismo) dưới những hình dạng khác nhau, đặc biệt trong vòng ba thế kỷ gần đây tại Âu châu và Mỹ châu. Nguồn: https://historiadospuntocero.com/historia-las-mujeres-i-repaso-la-historia-del-feminismo (Trích Thời sự Thần học, số 79 (tháng 2/2018), tr. 121-137.) 1. Khái niệm : phong trào nữ quyền là gì? 2. Những giai đoạn của PTNQ 2.1 PTNQ tiền cận đại 2.2 Đợt một: PTNQ của chủ nghĩa Ánh sáng (từ cách mạng Pháp đến giữa thế kỷ XIX) 2.3 Đợt hai: PTNQ đòi phổ thông đầu phiếu (từ giữa thế kỷ XIX đến khi kết thúc thế chiến thứ hai) 2.3.1 PTNQ theo chủ nghĩa tự do 2.3.2 PTNQ theo chủ nghĩa xã hội 2.3.3 PTNQ vô chính phủ 2.4 Đợt ba: PTNQ đương đại (từ những cuộc cách mạng thập niên 60 đến nay) 2.4.1 PTNQ tự do 2.4.2 P
Thai giáo: Sự giáo dục cho con cái từ khi có mang = Khi có mang, phàm tư tưởng, ngôn ngữ, hành động của người mẹ đều có ảnh hưởng đến tính cách đứa con, nên người mẹ phải giữ gìn cẩn thận. Từ lâu nay, tôi cũng đã nghe về việc thai giáo. Được nghe rằng, trong dòng tộc chúa Trịnh có hẳn một cuốn sách cổ, có tên là Thai giáo để truyền dạy trong gia tộc. Tuy nhiên, đến nay, chưa ai từng nhìn thấy cuốn sách cổ này. Các vị dòng Chúa Trịnh khắp nơi nếu ai đang giữ hoặc biết cuốn này ở đâu, xin cho chúng tôi biết với.
Diễn văn tại Gettysburg (The Gettysburg Address) được tổng thống Abraham Lincoln đọc tại Nghĩa trang liệt sỹ quốc gia ở Gettysburg, Pennsylvania trong cuộc Nội chiến Mỹ vào ngày 19/11/1863 – hơn 4 tháng sau khi quân đội Liên bang miền Bắc chiến thắng quân đội Liên minh miền Nam tại trận Gettysburg. Mặc dù chỉ gói gọn trong vòng vài phút đồng hồ, và được tổng thống Abraham Lincoln đọc trong một trạng thái mỏi mệt do bị ốm, nhưng Diễn văn tại Gettysburg đã trở thành một trong những bài diễn văn nổi tiếng nhất và có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất của lịch sử nước Mỹ, được nhiều thế hệ người Mỹ học thuộc lòng trong trường học. Đáng tiếc thay, toàn văn chính xác của nó lại chưa được các sử gia Mỹ thống nhất, và 5 phiên bản khác nhau của nó hiện vẫn đang được lưu hành.
Mỗi căn nhà đều có dấu vết của con người cùng đồ vật gắn bó với những kỉ niệm. Mỗi thành phố luôn ẩn chứa trong nó bao nhiêu vết tích tàn dư của lịch sử. Hôm nay, lật lại từng trang ký ức đang dần bị lãng quên bởi thời gian, tôi muốn làm sống lại một con người, để chúng ta lại có dịp gọi tên ông thêm một lần, và rất nhiều lần nữa…
Mỗi căn nhà đều có dấu vết của con người cùng đồ vật gắn bó với những kỉ niệm. Mỗi thành phố luôn ẩn chứa trong nó bao nhiêu vết tích tàn dư của lịch sử. Hôm nay, lật lại từng trang ký ức đang dần bị lãng quên bởi thời gian, tôi muốn làm sống lại một con người, để chúng ta lại có dịp gọi tên ông thêm một lần, và rất nhiều lần nữa…
Lê Quý Đôn trong Phủ Biên tạp lục có nhận xét về thời kỳ chúa Nguyễn rằng, "từ quan to đến quan nhỏ, nhà cửa chạm trổ, tường xây bằng gạch đá, trướng vóc màn the, đồ dùng toàn bằng đồng, bằng sứ, bàn ghế bằng gỗ đàn, gỗ trắc, ấm chén bằng sứ, yên ngựa - dây cương đều nạm vàng, nạm bạc, quần áo là lược, nệm hoa, chiếu mây, lấy phú quý phong lưu để khoe khoang lẫn nhau. Họ coi vàng bạc như cát, thóc gạo như bùn, hoang phí vô cùng..."
Tết đến xuân về không chỉ là niềm khao khát của biết bao đứa trẻ để được xúng xính quần áo mới, được ăn bánh mứt và nhất là được nhận lì xì mà nó còn mang một ý nghĩa vô cùng sâu sắc. Đó là điểm giao thời giữa năm cũ và năm mới, giữa một chu kỳ vận hành của đất trời, vạn vật cỏ cây. Bên cạnh đó là khao khát sự trường tồn cuộc sống, sự hài hòa Thiên – Địa – Nhân, sự gắn kết trong cộng đồng, gia tộc và gia đình. Tết Nguyên đán còn là dịp để hướng về cội nguồn. Đó là giá trị tâm linh, cũng là giá trị tình cảm sâu sắc của người Việt, trở thành truyền thống tốt đẹp.
Bảo Trợ