Nga – Nhật nống ấm, ''Bộ Tứ'' dễ bề kiềm chế Trung Quốc

01 Tháng Tám 201811:20 CH(Xem: 155)
  • Tác giả :

Nga – Nhật nống ấm, ''Bộ Tứ'' dễ bề kiềm chế Trung Quốc

mediaCuộc họp 2+2 Nga-Nhật. Từ phải qua trái, bộ trưởng Quốc Phòng Nga Shoigu, ngoại trưởng Nhật Kono, ngoại trưởng Nga Lavrov và bộ trưởng Quốc Phòng Nhật Onodera, Matxcơva, 31/07/2018.REUTERS/Maxim Shemetov

Từ hơn nửa năm nay, chủ trương hợp tác "Bộ Tứ"(bao gồm bốn quốc gia Mỹ-Nhật-Úc-Ấn) tại vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương, để kiềm chế thế lấn tới của Trung Quốc, được quảng bá rộng rãi. Thế nhưng vai trò của nước Nga ra sao trong cục diện mới này ? RFI giới thiệu các nhận định của tiến sĩ Vinay Kaura. Theo chuyên gia Ấn Độ, nếu quan hệ Nga – Nhật nống ấm, "Bộ Tứ" sẽ dễ bề hợp tác, ngăn chặn tham vọng thống trị của Bắc Kinh.

Bài viết của tiến sĩ Vinay Kaura (1), chuyên gia về quan hệ quốc tế, Đại Học Sarday Patel, bang Rajasthan, được đăng tải hôm qua, thứ Ba 31/07/2018, đúng vào ngày diễn ra cuộc đối thoại theo cơ chế 2+2, giữa các bộ trưởng Ngoại Giao và Quốc Phòng Nga – Nhật.Về phía Nga, có ngoại trưởng Serguei Lavrov và bộ trưởng Quốc Phòng Sergueï Choigou, về phía Nhật là ngoại trưởng Taro Kono và bộ trưởng Quốc Phòng Itsomori Onodera.

Đối thoại 2+2 với một quốc gia không đồng minh

Nhà nghiên cứu Ấn Độ đặc biệt chú ý đến cuộc họp Nga – Nhật ngày hôm qua, thứ Ba 31/07/2018, tại Matxcơva, theo cơ chế 2+2. Vậy vì sao cơ chế này lại được chú ý như vậy ?

Theo tiến sĩ Vinay Kaura, cơ chế 2+2 nói trên vốn chỉ dành cho các đồng minh thân thiết, trong khi đó Nga và Nhật vốn hoàn toàn không phải như vậy, chưa kể trong suốt lịch sử thế kỷ 20, hai quốc gia này lại thường là đối thủ của nhau. Trong cuộc chiến đầu tiên năm 1904-1905, Nhật xâm chiếm lãnh thổ của Nga, và ngược lại trong cuộc chiến thứ hai (Thế Chiến Hai), Nga chiếm đất của Nhật.

Năm 1956, Nhật Bản và Liên Xô ký kết một tuyên bố đình chiến và thiết lập quan hệ ngoại giao, thế nhưng một hiệp đinh hòa bình chính thức song phương vẫn chưa đạt được, do các tranh chấp về lãnh thổ. Trong suốt thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Matxcơva và Tokyo đều giữ khoảng cách. Trong suốt hai thập niên gần đây, nhiều nỗ lực đã được tiến hành để cải thiện quan hệ song phương, nhưng không mấy kết quả.

Chính vì vậy, việc Nga – Nhật thiết lập cơ chế đối thoại 2+2 kể từ tháng 11/2013, được coi là một nỗ lực mang tính đột phá, mang lại hy vọng đưa quan hệ song phương sang một thời kỳ mới (một điều đáng chú ý là Tokyo và Matxcơva thiết lập cơ chế đối thoại nói trên chỉ một tháng sau khi Mỹ-Nhật thực thi đầy đủ cơ chế đối thoại hai bộ trưởng Ngoại Giao và Quốc Phòng – người viết).

Cuộc khủng hoảng Ukraina, với việc Nga sát nhập bán đảo Crimée của nước này, khiến quan hệ giữa Matxcơva và Tokyo đột ngột lâm vào khủng hoảng, với việc Nhật Bản tham gia vào các trừng phạt của phương Tây. Tuy nhiên cũng chính Nhật Bản là nước phương Tây đầu tiên nối lại các đối thoại cấp bộ trưởng với Nga. Trong chuyến công du Nhật của tổng thống Nga Putin, tháng 12/2016, một cuộc đối thoại 2+2 lần thứ hai giữa Nga và Nhật đã được tổ chức vào tháng 3/2017 (xem thêm : Hội đàm Nga – Nhật: Bắc Triều Tiên và tranh chấp Kuril là trọng tâm).

Trung Quốc : Nga vừa hợp tác, vừa lo

Vì sao Nhật Bản nỗ lực để cải thiện quan hệ quốc phòng và ngoại giao với Nga ?

Theo chuyên gia Ấn Độ, một trong lý do cơ bản để Tokyo hết sức cố gắng để cải thiện quan hệ với Nga là để không cho Matxcơva và Bắc Kinh xích lại gần nhau, đặc biệt về mặt quân sự, bởi một trục Nga – Trung khăng khít sẽ gây khó khăn cho các hợp tác chiến lược khác của Nhật, trong đó có trục hợp tác Bộ Tứ, bao gồm Mỹ - Nhật - Ấn và Úc.

Việc quan hệ Nga – Nhật nồng ấm không chỉ có ý nghĩa cho quan hệ song phương, mà còn mang lại một thay đổi hết sức quan trọng cho cục diện chiến lược của toàn bộ châu Á.

Thủ tướng Nhật Shinzo Abe ý thức rõ môi trường an ninh phức tạp ở Đông Bắc Á, nơi có một Trung Quốc đang ngày càng độc đoán, một Bắc Triều Tiên sở hữu vũ khí hạt nhân, trong khi đó chính sách của Hoa Kỳ ngày càng trở nên khó lường đoán, khi nhà tỉ phú Donald Trump tiền hậu bất nhất trị vì tại Nhà Trắng.

Một đối trọng với Bắc Kinh

Triển vọng hợp tác Nga - Nhật trong tình thế mới này ra sao ?

Trước hết phải ghi nhận là, về phía nước Nga, Matxcơva có nhiều quan hệ mật thiết với Bắc Kinh về kinh tế và chiến lược. Một liên minh khăng khít với Trung Quốc, có thể giúp chính quyền Putin củng cố uy thế trên trường quốc tế, thế nhưng Matxcơva cũng không muốn hỗ trợ cho tham vọng gia tăng của Trung Quốc, muốn trở thành « siêu cường châu Á duy nhất », tạo nên một hệ thống lưỡng cực mới, trong thế đối đầu với Hoa Kỳ.

Để tránh phụ thuộc vào Trung Quốc về mặt « chiến lược », Nga cũng cố gắng phát triển các quan hệ với các cường quốc châu Á khác, đặc biệt là với Nhật Bản và Việt Nam. Chính quyền Putin hiểu rằng có thể sử dụng quan hệ với Nhật Bản để đối trọng với Trung Quốc.

Trong những năm gần đây, Matxcơva và Tokyo liên tục có các thương lượng để tìm ra một giải pháp bền vững cho xung đột chủ quyền lâu đời, liên quan đến quần đảo Kuril, do Nga kiểm soát, mà Nhật Bản gọi là « các vùng lãnh thổ phương Bắc ». Những vùng lãnh thổ mà, theo Tokyo, đã bị quân đội Liên Xô chiếm đóng từ năm 1945.

Nhật cũng có nhiều kế hoạch hợp tác kinh tế với Nga tại các đảo tranh chấp, để tăng cường lòng tin. Cụ thể là trong năm lĩnh vực, nghề cá, trồng cây trong nhà kính, du lịch, năng lượng gió và xử lý rác thải. Matxcơva hiện đang xem xét ký kết một thỏa thuận với Nhật, xây một cây cầu dài 28 hải lý, nối liền hòn đảo Sakhalin của Nga, với đảo lớn Hokkaido, cực bắc Nhật Bản.

Đặc biệt là Nhật và Nga đang hướng đến các hợp tác an ninh mật thiết. Cuốn sách Xanh mới nhất của bộ Ngoại Giao Nhật (Diplomatic Bluebook) mô tả quan hệ song phương với Nga là « có tiềm năng hết sức lớn », đồng thời khẳng định quan hệ này sẽ đóng góp cho hòa bình và ổn định khu vực 

Ấn Độ : Nhân tố hàn gắn

Về phần mình, Ấn Độ có thể làm gì để thúc đẩy quan hệ Nga – Nhật ?

Ấn Độ không chỉ hợp tác mật thiết với Nga mà cả với Nhật. Đây là hai quốc gia duy nhất mà New Delhi tổ chức hàng năm các hội kiến ở cấp thượng đỉnh, với Nga là từ năm 2000, và với Nhật là từ năm 2006. Quan hệ đặc biệt, lâu bền này khiến Ấn Độ có thể trở thành một nhà trung gian, hay một nhà môi giới hòa giải, mà Matxcơva và Tokyo có thể mời đến, mỗi khi quan hệ song phương Nhật – Nga gặp trục trặc. Ấn Độ và Nhật Bản cũng là thành viên của Bộ Tứ Ấn Độ -Thái Bình Dương.

Matxcơva vốn nhìn Bộ Tứ với cặp mắt ngờ vực. Nếu cảm thấy bị liên minh Bộ Tứ đe dọa, Nga có thể siết chặt quan hệ với Trung Quốc. Chính ở đây mà Nhật Bản và Ấn Độ có vai trò rất lớn trong việc gây dựng lòng tin với Nga. Bởi hai quốc gia châu Á này không chia sẻ quan điểm của chính quyền Mỹ, coi nước Nga là một  « thách thức lớn về an ninh », một quốc gia gây bất ổn. Như vậy, Bộ Tứ, với hai thành viên Nhật - Ấn, chắc chắn sẽ không phải là một khối lập ra để đối đầu với Nga.

  •  

Trong lúc Ấn Độ thể hiện rõ ràng là không làm gì để bị coi như là ngăn chặn lợi ích hay ảnh hưởng của Nga, thì Nhật Bản vẫn tiếp tục đón tiếp các quan chức quân sự cao cấp của Nga vốn bị phương Tây trừng phạt. Cuộc gặp không chính thức giữa thủ tướng Ấn và tổng thống Nga tháng 5/2018 tại Sotchi cũng chính là dịp để New Delhi khẳng định Nga không phải là đối tượng của liên minh Bộ Tứ (2).

Chuyên gia Ấn Độ kết thúc bài phân tích với nhận định : quan hệ Nga với Trung Quốc không tránh khỏi những mặt tiêu cực. Mỗi lần như vậy Matxcơva có thể tìm lại thế cân bằng thông qua mối quan hệ chiến lược với Nhật Bản và Ấn Độ.
 

Ghi chú

(1) Tiến sĩ Vinay Kaura là phó giáo sư khoa Quan Hệ Quốc tế và Nghiên cứu An Ninh, Đại Học Sardar Patel (Sardar Patel University of Police, Security, and Criminal Justice).

(2) Nhà nghiên cứu Vinay Kaura tỏ ra không mấy tin tưởng vào diễn biến « tích cực » mới đây trong quan hệ Ấn – Trung, sau thượng đỉnh Tập Cận Bình – Narendra Modi tại Vũ Hán, cuối tháng 4/2018. Theo ông, « thỏa thuận Vũ Hán » chỉ có ý nghĩa như một sự hòa hoãn, khiến vùng biên giới phía bắc của Ấn Độ tạm thời không bị Trung Quốc quấy phá.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Công ty an ninh không gian mạng FireEye của Hoa Kỳ mới đây đã công bố một dữ liệu, cho biết tổ chức gián điệp mạng cho chính quyền Trung Quốc, có tên APT40 đặt “căn cứ địa” tại Trung Quốc. APT40 đang lọt vào tầm ngắm của “đôi mắt lửa” Hoa Kỳ, và các cuộc tấn công mạng của nhóm tin tặc kể từ năm 2013 đã bị phơi bày, theo The Epoch Times. Một số chuyên gia của Fire Eye đã phát hành một bài báo điều tra tổng hợp có tiêu đề: “ATP40: Rà soát tin tặc gián điệp tấn công mạng của Trung Quốc”..../Dân biểu Mỹ đề xuất dự luật chống lại can thiệp của Trung Quốc
Hôm 19/3, cuộc điều tra về những phút cuối của chuyến bay Ethopian Airlines 302 bước vào những bí mật trong bộ phận nghi âm giọng nói ở buồng lái trong lúc Boeing và ngành công nghiệp hàng không toàn cầu bị rúng động đang chờ kết quả này. Tiếng nói của cơ trưởng Yared Getachew và phi công thứ nhất Ahmednur Mohammed có thể tiết lộ điều gì đã dẫn đến vụ tai nạn máy bay Boeing 737 MAX ngày 10/3. Điều này đã cho thấy sự tương đồng đáng lo ngại với một thảm họa khác liên quan đến vụ tai nạn tương tự ngoài khơi Indonesia vào tháng 10 năm ngoái.
Điểm tin Thế giới 19/3: Liên minh châu Âu sẽ tăng cường hiện diện tại Biển Đông; Tướng Venezuela lên tiếng sau đào thoát Tướng quân đội Carlos Rotondaro, người từng phụ trách một cơ quan chính phủ cung cấp thuốc cho các tình trạng sức khỏe mãn tính tại Venezuela, đã lên tiếng sau khi sang Colombia để đào thoát khỏi chính quyền Maduro.
WASHINGTON, D.C. (NV) – Gần hai năm sau khi cuộc điều tra về can dự của Nga vào bầu cử Mỹ, có tới một nửa dân Mỹ tin rằng Tổng Thống Donald Trump là nạn nhân của một cuộc “vạch lá tìm sâu” trong chính trường, theo kết quả một cuộc thăn dò dư luận được công bố hôm Thứ Hai, 18 Tháng Ba./ Tổng thống Trump trách Google giúp Trung Quốc mà không giúp Mỹ
Ký giả Edward Petin của tờ National Catholic Register thuộc hệ thống truyền hình EWTN đã có một cuộc phỏng vấn với ông Peter Westmore, nguyên là chủ tịch National Civic Council Australia, là người có cơ hội tham dự cả hai phiên tòa xét xử Đức Hồng Y George Pell. Edward Petin đã tường trình cuộc phỏng vấn này trong bài “Cardinal Pell Trial Observer Calls Guilty Verdict ‘Incomprehensible’” - “ Quan sát viên tham dự phiên tòa của Đức Hồng Y Pell gọi bản án kết tội là ‘không thể hiểu nổi’”.
19/3-Thế giới đêm qua: Trung Quốc lên kế hoạch xây căn cứ trên 3 hòn đảo ở Biển Đông..../Sáng nay thứ Ba ngày 19/3, Đại Kỷ Nguyên xin tóm lược các sự kiện chính xảy ra trên thế giới trong đêm qua: Trung Quốc lên kế hoạch xây dựng căn cứ mới trên Biển Đông
Chủ tịch trọn đời : Tập Cận Bình lộ mặt thật Một năm trước đó, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã phạm sai lầm nghiêm trọng đầu tiên kể từ khi trở thành người lãnh đạo tối cao vào năm 2012. Ông ta hủy bỏ quy định trong Hiến pháp, theo đó chức chủ tịch nước được giới hạn trong hai nhiệm kỳ. Hành động này đã giúp cho thế giới thấy rõ được bộ mặt thật của chế độ. Tập Cận Bình ngoài miệng nhấn mạnh đến việc tôn trọng luật pháp, nhưng có thể thay đổi cả Hiến pháp trong một cái chớp mắt, nếu thấy có lợi cho mình.
Bị tố cáo về chiến dịch đàn áp người Hồi Giáo tại Tân Cương, Bắc Kinh vào hôm nay 18/03/2019, đã lên tiếng biện hộ là đã bắt được gần 13.000 "kẻ khủng bố" từ năm 2014 đến nay. Lời biện minh được nêu lên trong một quyển sách trắng do chính phủ Trung Quốc công bố./ Báo Úc: Trung Quốc yêu cầu Huawei ‘giao nộp’ quyền truy cập theo dõi thông tin
Tóm tắt bài viết Dịch sốt heo châu Phi ở Trung Quốc lây lan từ trang trại cho đến bàn ăn, chưa có dấu hiệu dừng lại Cách phòng chống dịch bệnh của Trung Quốc khiến mọi người liên tưởng đến đại dịch SARS năm 2003 Liệu cách Trung Quốc kiểm soát dịch bệnh phải chăng là cách để nó phát tán lan rộng? Gần đây, dịch sốt heo châu Phi liên tục tàn phá Trung Quốc đại lục. Một số chuyên gia lo ngại, nếu virus gây sốt lợn biến thể lây nhiễm vào cơ thể người, hậu quả sẽ không thể tưởng tượng được. Truyền thông quốc tế cho rằng tình trạng che giấu của chính quyền Trung Quốc là nguyên nhân sâu xa của việc không thể kiểm soát dịch bệnh.
WASHINGTON, DC (AP) – Mới đây, trong buổi điều trần trước Ủy Ban Quân Vụ Thượng Viện, quyền Bộ Trưởng Quốc Phòng Mỹ, ông Patrick Shanahan, đã tóm tắt dự thảo ngân sách quốc phòng năm 2020 để đối phó với các đe dọa an ninh quốc gia chỉ trong vỏn vẹn ba chữ: “Trung Quốc, Trung Quốc, Trung Quốc.”/ Trung Quốc từ chối cải cách nhân quyền vì ‘điều kiện chưa phù hợp’
Bảo Trợ