Câu chuyện Cuba từ bỏ chủ nghĩa cộng sản: Bình mới rượu cũ

28 Tháng Bảy 20181:30 SA(Xem: 74)
  • Tác giả :

Câu chuyện Cuba từ bỏ chủ nghĩa cộng sản: Bình mới rượu cũ

Cát Linh, RFA
Cố chủ tịch Cuba Fidel Castro.
Cố chủ tịch Cuba Fidel Castro.
blank AFP

Quốc hội Cuba cuối tuần qua đã thảo luận dự thảo Hiến pháp mới trong đó không có Chủ nghĩa Cộng sản mà chỉ khẳng định “tập trung vào chủ nghĩa xã hội.”

Dư luận trong nước những ngày qua có sự so sánh sự kiện này với thể chế chính trị của Việt Nam và đặt câu hỏi “tương lai Cuba sẽ ra sao?” Các chuyên gia kinh tế - chính trị và những người am hiểu về lịch sử hình thành, phát triển của các quốc gia có thể chế cộng sản trên thế giới ghi nhận thế nào về sự kiện này?

Không thay đổi hệ thống

Câu chuyện Cuba thay đổi đang được cả thế giới quan tâm. Vì sao?

Vì sự thay đổi này không đến từ bất kỳ cuộc biểu tình đòi dân chủ hay từ cuộc bạo động nào.

Dự thảo Hiến pháp mới của Cuba bỏ một điều khoản trong Hiến pháp cũ từ năm 1976 về mục tiêu “xây dựng một xã hội cộng sản”, thay vào đó chỉ đơn giản là tập trung vào chủ nghĩa xã hội.

Thế nhưng, vấn đề được tranh luận nhiều nhất không phải là sự thay đổi Hiến pháp mới của Cuba, mà chính là bộ máy thể chế chính trị của Cuba vẫn là độc Đảng.

Chính Chủ tịch Quốc Hội Esteban Lazo được trích lời trên truyền hình nhà nước xác nhận: "Điều này không có nghĩa là chúng tôi đang từ bỏ lý tưởng của mình".

Người dân Cuba với poster của cố Chủ tịch Fidel Castro
Người dân Cuba với poster của cố Chủ tịch Fidel Castro AFP
blank
“Tôi không nghĩ người ta suy nghĩ sâu sắc như thế nào nhưng có lẽ cái chữ Chủ nghĩa cộng sản nó xa vời quá cho nên mục tiêu trước mắt hiện nay là cứ xây dựng Chủ nghĩa xã hội đi đã. Tất cả các nước kể cả Việt Nam, Trung Quốc, Bắc Triều Tiên hay Cuba bây giờ đều không nói đến Chủ nghĩa Cộng sản vì nó xa vời quá. - PGS-TS Vũ Trọng Khải

PGS, TS Kinh tế Vũ Trọng Khải, cựu Hiệu trưởng Trường Cán bộ Quản lý (cơ sở phía Nam) của Bộ Nông nghiệp & Phát triển Nông thôn, người từng được mời sang Cuba, tư vấn cho Bộ Nông nghiệp Cuba về chính sách phát triển lúa gạo, chia sẻ với RFA rằng theo ông, cách nói “từ bỏ chủ nghĩa cộng sản có lẽ chưa chuẩn bởi vì họ vẫn thừa nhận họ là đất nước xã hội chủ nghĩa.”

“Tôi không nghĩ người ta suy nghĩ sâu sắc như thế nào nhưng có lẽ cái chữ Chủ nghĩa cộng sản nó xa vời quá cho nên mục tiêu trước mắt hiện nay là cứ xây dựng Chủ nghĩa xã hội đi đã. Tất cả các nước kể cả Việt Nam, Trung Quốc, Bắc Triều Tiên hay Cuba bây giờ đều không nói đến Chủ nghĩa Cộng sản vì nó xa vời quá.”

Truyền thông thế giới nhắc đến nhiều và cả dư luận Việt Nam cũng hướng sự quan tâm đến sự kiện này, nhưng ông Lê Minh Nguyên, một người theo dõi và am hiểu tình hình chính trị Việt Nam qua nhiều thời kỳ cho rằng đây chưa thể xem là một sự kiện lịch sử lớn có tính cách thay đổi chế độ chính trị hoặc cả một hệ thống.

“Vì sự thay đổi có 3 cách thay đổi. Cách thứ nhất là thay đổi hệ thống bên trong đang có.

Cách thứ 2, Việt Nam thường gọi là diễn biến hoà bình. Nghĩa là sự thay đổi từ từ, đầu tiên có tự do ngôn luận, sau đó có tự do lập hội, đa đảng, có bầu cử tất cả người dân tham dự. Sau 1 thời gian chế độ độc tài độc Đảng đó trở thành chế độ dân chủ đa đảng.

Cái thứ ba là 1 thay đổi chớp nhoáng nghĩa là phá bỏ hệ thống đang có để xây dựng hệ thống mới, gọi là Cách mạng.Thì sự thay đổi Hiến pháp lần này của Cuba nằm trong sự thay đổi thứ 1, bên trong hệ thống chứ không phải thay đổi hệ thống.”

Điều này đúng với câu trả lời của Chủ tịch Quốc Hội Esteban Lazo nói “Cuba đơn giản bước sang một thời đại khác sau sự sụp đổ của Liên Xô.”

Bình mới rượu cũ

Theo tờ Britannica, quyền kiểm soát Cuba được chuyển từ Tây Ban Nha sang Hoa Kỳ vào ngày 1 tháng 1 năm 1899, là kết quả của cuộc chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ. Cuba thuộc sự điều hành bởi chính quyền quân sự của Hoa Kỳ cho đến ngày 20 tháng 5 năm 1902. Tuy nhiên, Mỹ vẫn giữ quyền can thiệp Cuba đến năm 1934.

Tài liệu từ WikiMedia cho biết, năm 1952, Fulgencio Batista, người giành chính quyền trong một cuộc đảo chính, với sự hậu thuẫn của Mỹ nắm quyền điều hành Cuba. Tháng 7/1953,  Fidel Castro lãnh đạo một cuộc tấn công vào Pháo đài Moncada, tại Santiago de Cuba nhưng bất thành. Ba năm sau, Fidel Castro phát động chiến tranh du kích và giành chính quyền vào năm 1959.

Đảng Cộng sản từ đó đến nay là chính đảng duy nhất được công nhận tại Cuba. Đảng hoạt động theo chủ nghĩa Marxist-Leninist.

Hiến pháp hiện nay của Cuba quy định vai trò của đảng này là "lực lượng lãnh đạo xã hội và nhà nước".

Năm 1960, Fidel Castro quốc hữu hóa các doanh nghiệp của Mỹ khiến mối quan hệ hai bên trở nên căng thẳng. Mỹ áp đặt lệnh cấm vận với Cuba cho đến tháng 12 năm 2014, cựu Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama quyết định bình thường hóa quan hệ ngoại giao và hợp tác kinh tế với Cuba. Quyết định này được đưa ra sau các cuộc đàm phán bí mật trong vòng hơn một năm tổ chức tại Canada và Vatican, được cho là có sự tham dự trực tiếp của Giáo hoàng Francis.

Theo những người quan sát chính trị, thì đây mới thật sự là một sự kiện lịch sử của đất nước và dân tộc Cuba.

Trở lại quyết định bỏ chủ nghĩa Cộng sản ra khỏi dự thảo Hiến pháp mới, ông Lê Minh Nguyên nhận xét rằng cho đến giờ này họ mới điều chỉnh thì có thể nói họ đi sau Cộng sản Việt Nam. Tuy nhiên, Hiến pháp mới công nhận sở hữu tư nhân, là điều ông ghi nhận là chi tiết đáng quan tâm:

“Thay đổi có tính cách chính yếu là về kinh tế, tức là tư nhân được quyền sở hữu tài sản, tức là nó không phải chính sách tập trung tài sản tất cả là của nhà nước.”

Thay đổi có tính cách chính yếu là về kinh tế, tức là tư nhân được quyền sở hữu tài sản, tức là nó không phải chính sách tập trung tài sản tất cả là của nhà nước. - Ông Lê Minh Nguyên

Thế nhưng, như Chủ tịch Quốc hội Cuba Esterban Lazo nói “Chúng tôi không từ bỏ lý tưởng của mình.”

Lý tưởng đó là gì? Đó chính là Chủ nghĩa Mac – Le, với bản chất không chấp nhận cho có tổ chức và không chấp nhận cho đối lập.

Theo chủ nghĩa Mac – Le, hạ tầng cơ sở quyết định thượng tầng kiến trúc. Hiến pháp mới của Cuba đã chấp nhận sở hữu tu nhân, điều vốn bị Đảng Cộng sản Cuba cho là tàn tích của chủ nghĩa tư bản. Thế nhưng, thượng tầng kiến trúc của Cuba vẫn là độc Đảng Cộng sản.

Điều này liệu có mâu thuẫn với đường lối phát triển chủ nghĩa xã hội? PGS, TS Vũ Trọng Khải trả lời câu hỏi này bằng cách viện dẫn thực trạng Việt Nam hiện nay.

“Nó cũng như Việt Nam hiện nay, là nền kinh tế thị trường rất nhiều thành phần, đặc biệt vai trò kinh tế tư nhân rất quan trọng, được khẳng định là động lực phát triển mà. Kinh tế tư nhân trong nước cộng với công ty tư nhân nước ngoài FDA chiếm tỷ trọng lớn trong nền kinh tế tư nhân. Nhưng người ta vẫn nói là theo định hướng XHCN là vì nói đến mục tiêu của nó. Làm kinh tế thị trường thì phải có kinh tế tư nhân, nhưng mà vẫn không bỏ kinh tế nhà nước.”

Do đó, ông đề nghị cần phải có 1 chính sách để làm cho tất cả thành phần kinh tế đều phát huy được nội lực của mình nhằm phát triển nền kinh tế thị trường bền vững theo định hướng XHCN của nhà nước đã vạch ra.

Lời đề nghị này, ông dành cho cả Cuba và Việt Nam.

Còn về phía công luận Việt Nam thì đón nhận sự kiện của Cuba với một tâm lý khá phấn khởi. Nhiều câu hỏi được đưa lên mạng xã hội như “Khi nào Việt Nam bỏ chế độ Cộng sản?” hoặc mang tính hài hước hơn là “Việt Nam mất Cuba về tay Mỹ rồi sao?”
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Cuộc chiến tranh thương mại giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc đã gây chia rẽ trong Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Một số quan chức cho rằng quan điểm của Bắc Kinh quá dân tộc chủ nghĩa, đây có thể là nguyên nhân khiến Washington trở nên cứng rắn hơn.
Vào lúc 1.25 ngày 11/8/2018, trái tim của nhà báo, nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng Bùi Tín đã ngừng đập. Ông đã đến nơi bình an nhất mà mỗi con người cuối cùng phải đi tới. Sự ra đi của ông để lại nỗi buồn, sự thương tiếc cho những người Việt Nam đang đấu tranh cho tự do, dân chủ, nhân quyền ở trong và ngoài nước, bạn bè quốc tế.
La Croix hôm nay 10/08/2018mô tả « Tân Cương dưới sự giám sát của Big Brother Trung Quốc ». Vùng đất Hồi giáo ở miền tây bắc đang phải chịu đựng một « bộ máy an ninh tổng lực » duy nhất trên thế giới, khoảng mấy chục ngàn người Duy Ngô Nhĩ đã bị tống vào các trại cải tạo. 100.000 đồn công an và công nghệ cao để theo dõi người dân
Ngày 17 tháng Tám tới đây, theo lịch trình, Toà án tỉnh Quảng Bình của Việt Nam sẽ đưa ông Nguyễn Trung Trực ra xét xử sơ thẩm với cáo buộc tham gia Hội Anh em Dân chủ, một hội đoàn trong xã hội dân sự Việt Nam, với tội danh hoạt động nhằm lật đổ cái gọi là "Chính quyền Nhân dân" theo điều 79 Bộ luật Hình sự năm 1999.
#GNsP – Luận này là luận cuối cùng Solzhenitsyn viết trên đất mẹ của ông dưới chế độ cộng sản, được lưu truyền rất nhiều trong giới trí thức đương thời ở Moscow. Luận đề ngày 12.2.1974, cùng ngày ông bị CA mật đột nhập vào nhà và bắt đi. Bản dịch sau của chúng tôi dựa vào bản tiếng Anh in trên The Washington Post, số ra Thứ hai 18.2.1974, có lưu tại WashingtonPost.com
Hiện giờ, Bắc Kinh đã có vị thế tốt hơn để đe dọa quyền tự do lưu thông trên Biển vốn là nền tảng cho lợi ích thương mại và an ninh của Mỹ cũng như để thực thi sức mạnh đối với các nước tranh chấp khác để ép những nước này nhượng bộ bằng các biện pháp đe dọa hay cưỡng ép, theo nhận định của tác giả. “Tất cả các bên liên quan, kể cả Mỹ, đang nhanh chóng tiến đến ngưỡng mà họ phải có lựa chọn một trong hai khả năng: hoặc là chịu để mặc cho Trung Quốc kiểm soát Biển Đông, hoặc là phải kháng cự mạnh mẽ.”
Luật ngân sách quốc phòng Mỹ (NDAA) cho năm 2019, được Quốc Hội thông qua ngày 01/08/2018, đã tăng thêm hơn 10% so với tài khóa 2018 và đạt đến 716,3 tỉ đô la. Ngoài tăng cường một số hoạt động viễn chinh ở Afghanistan, Syria, Irak, Somalia, tăng lương cho quân nhân và hiện đại hóa lực lượng quân sự, Trung Quốc trở thành đối tượng chính bị nhắm đến trong Luật Ngân sách Quốc Phòng Mỹ, theo phân tích của nhà báo Bill Gert trên trang Washington Free Beacon ngày 08/08/2018.
Phong kiến, không tưởng? Theo nhà nghiên cứu này, lý luận mà Đảng Cộng sản Trung Quốc đang khai thác và sử dụng trong điều được cho là 'CNXH mang màu sắc Trung Quốc' thực ra là khai thác lý luận còn sót lại từ thời phong kiến cổ xưa và có thể mang màu sắc 'không tưởng'
Tham vọng bá quyền ngang ngược của Trung Quốc tại Biển Đông và toàn cầu phải khiến Việt Nam lo ngại cho tương lai bị Hán hóa. Nếu Hà Nội đứng về phía Bắc Kinh, tiếp tay với Trung Quốc tránh né thuế quan của Mỹ bằng cách xuất khẩu qua những Đặc khu Kinh tế đang theo đuổi, Mỹ sẽ làm cho Việt Nam thiệt hại bằng trừng phạt trả đũa. Nên nhớ Mỹ hiện đang có thâm hụt mậu dịch với Việt Nam. Và Mỹ sẽ gây áp lực giảm nó.
Washington bắt đầu khôi phục chế độ trừng phạt nặng Iran sau khi tổng thống Donald Trump rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân. Venezuela, tổng thống Manduro bị ám sát hụt giữa lúc đất nước sa lầy trong cuộc khủng hoảng toàn diện ngày càng trầm trọng là những đề tài nổi bật của các báo Pháp ra ngày 06/08/2018.
Bảo Trợ