Đông Nam Á đương đầu với nguy cơ khủng hoảng nợ với chủ nợ lớn là Trung Quốc

16 Tháng Bảy 201811:55 CH(Xem: 77)

Sáu quốc gia Đông Nam Á, dẫn đầu là Lào, có mức nợ nước ngoài cao hơn nhiều so với mức trung bình của thế giới, làm dấy lên lo ngại rằng khu vực này có thể phải đương đầu với một cuộc khủng hoảng nợ, theo một nghiên cứu của FT Confidential Research (FTCR).

Hãng thông tấn Nikkei Asian cho biết, Lào có tỷ lệ nợ nước ngoài/thu nhập quốc dân (Gross national income – GNI) cao nhất trong khu vực Đông Nam Á, ở mức 93,1% GNI, so với mức trung bình 26% GNI của các nước đang phát triển, theo phân tích dữ liệu Ngân hàng Thế giới của FT Confidential Research (FTCR). Malaysia, Campuchia và Việt Nam có tỷ lệ nợ cao thứ hai trong khu vực, theo nghiên cứu.

Lào, cũng như Malaysia, đang gánh một khoản nợ lên đến hàng tỷ USD cho các dự án cơ sở hạ tầng được đàm phán theo Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc. Điển hình là kế hoạch 5,8 tỷ USD, kết nối Côn Minh ở miền nam Trung Quốc với thủ đô Vientiane của Lào, sẽ tiêu thụ tài nguyên gần bằng 40% tổng sản phẩm quốc nội của quốc gia này.

Khoảng 2/3 nợ của Lào được tính bằng ngoại tệ, do đó, sự mất giá đột ngột của Kip Lào là mối đe dọa lớn nhất có thể gây ra khủng hoảng nợ ở nước này. Quỹ tiền tệ quốc tế đánh giá Lào có nguy cơ cao rơi vào khủng hoảng nợ, mặc dù chính phủ đang cố gắng phủ nhận việc này.

Tại Malaysia, nợ nước ngoài đã đạt 69,6% GNI, thủ tướng mới đắc cử Mahathir Mohamad đã ra lệnh đàm phán lại bốn dự án BRI tốn kém do cựu thủ tướng Najib Reza phê duyệt trước đó, bao gồm dự án đường sắt 14 tỷ đô la kết nối cảng Klang , cảng đông đúc nhất của đất nước, đến bờ biển phía Đông. Ông Mahathir muốn các điều khoản tài chính tốt hơn.

Các nước Đông Nam Á nhận thức rõ những gì đang xảy ra ở Nam Á, Sri Lanka gần đây đã phải kí với Trung Quốc một hợp đồng cho thuê cảng 99 năm vì không thể trả nợ. Tuy nhiên, mức nợ của Đông Nam Á cao hơn nhiều so với Nam Á, nơi chỉ có Bhutan và Sri Lanka có mức nợ công trên trung bình.

blank
Tỷ lệ nợ nước ngoài trên tổng thu nhập quốc dân của các nước Đông Nam Á. (Ảnh: FT)

Sáu quốc gia Đông Nam Á đang phải gánh chịu các khoản nợ công chồng chất trong 5 năm qua, đặc biệt là Campuchia, Lào và Việt Nam. Campuchia ghi nhận mức tăng trưởng nợ nước ngoài là 142%, cao nhanh nhất trong khu vực. Nợ nước ngoài của Campuchia hiện tại là 54,4% GNI. Trung Quốc là chủ nợ song phương lớn nhất của Campuchia, với khoảng 70% nợ nước ngoài trong năm 2016. Trung Quốc cũng là chủ nợ lớn nhất của Lào, theo IMF.

blank
Nợ nước ngoài năm 2011 và 2016. (Ảnh: FT)

Mặc dù có mức tăng trưởng nợ cao, FTCR tin rằng Campuchia có nguy cơ gặp khó khăn ít hơn so với Lào, Malaysia và Indonesia, ba quốc gia có tỷ lệ dự trữ ngoại hối trên nợ công ngắn hạn thấp và tỷ lệ nợ nước ngoài trên xuất khẩu cao.

Tính đến năm 2016, dự trữ ngoại tệ của Malaysia chỉ bằng 1,1 lần tổng số nợ nước ngoài đến hạn trong vòng một năm. Theo tiết lộ gần đây của Lim Guan Eng, bộ trưởng tài chính, tổng nợ thực tế của nước này cao hơn gần 60% so với báo cáo của chính phủ Najib, gánh nặng từ các khoản nợ ngắn hạn thậm chí có thể còn lớn hơn rất nhiều.

Thái Lan và Việt Nam có thể an tâm hơn nhờ vào dự trữ ngoại hối, mỗi nước nắm giữ khoảng mức dự trữ đạt khoảng 6,1 lần tổng nợ nước ngoài ngắn hạn.

Tỷ lệ nợ nước ngoài trên xuất khẩu cũng là một trong những chỉ số được Ngân hàng Thế giới sử dụng để đánh giá khả năng trả nợ của một quốc gia, theo đó, tỷ lệ của Lào và Indonesia lần lượt là 327,9% và 184,2% trong năm 2016, cao hơn mức trung bình của các nước có thu nhập thấp và trung bình là 107%. Tỷ lệ nợ xuất khẩu của Malaysia là 94,5%, nhưng điều này có thể thay đổi do bản cập nhật của Lim, chi tiết chưa được công bố.

Đối với Malaysia và Indonesia, giá các mặt hàng xuất khẩu chủ lực tăng cao sẽ cải thiện khả năng thanh toán các khoản nợ của họ. Thặng dư thương mại được kỳ vọng giúp tăng dự trữ ngoại hối vào năm tới.

Tại Indonesia, nợ gia tăng – đặc biệt là nợ Trung Quốc – có khả năng trở thành một vấn đề chính trị đáng quan tâm trong cuộc bầu cử năm tới, khi Tổng thống Joko Widodo sẽ tranh cử nhiệm kỳ thứ hai. Trong cuộc tổng tuyển cử của Malaysia gần đây, các lý lẽ phản đối Trung Quốc được cho là sẽ giúp ứng cử viên giành được thêm một số phiếu. 

Theo Ngân hàng Indonesia, các khoản nợ Trung Quốc của nước này đã tăng hơn gấp đôi dưới thời của ông Widodo: không bao gồm khoản vay từ Hồng Kông, lên tới 16,7 tỷ USD trong tháng 4, cao hơn 110,5% so với khi ông Widodo nhậm chức vào cuối năm 2014. Cho vay song phương cũng tăng gấp đôi, từ 4,5% năm 2014 lên 9,2%. Theo ông Widodo, Trung Quốc đã trở thành chủ nợ lớn thứ ba của Indonesia sau Singapore và Nhật Bản. Nếu tính cả các khoản vay từ Hồng Kông, Trung Quốc có thể vượt qua Nhật Bản trở thành chủ nợ lớn thứ hai của Indonesia vào đầu năm tới.

Tuy nhiên, các khoản vay của Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 4,6% tổng nợ nước ngoài của Indonesia – không gây rủi ro đáng kể đối với tăng trưởng nợ của nước này. Việc tăng các khoản vay của Trung Quốc phản ánh quan hệ kinh tế chặt chẽ hơn, chứ không phải là quá phụ thuộc vào Trung Quốc.

Hơn nữa, kể từ cuộc khủng hoảng tài chính châu Á 1997-1998, Indonesia đã áp dụng một chế độ tài chính ưu tiên thị trường vốn thay cho các khoản vay song phương. Chính sách này vẫn còn nguyên vẹn dưới quyền Widodo. Một nhược điểm lớn của chính sách này là các nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ khoảng 40% trái phiếu nội tệ. Sự phụ thuộc vào các quỹ nước ngoài làm cho đồng rupiah dễ bị ảnh hưởng đến dòng vốn. Thay vì các khoản vay của Trung Quốc, biến động tiền tệ là rủi ro lớn nhất đối với nền kinh tế Indonesia.

Thanh Hiền ĐKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Viện lý do Bắc Kinh mua chiến đấu cơ và tên lửa địa đối không của Nga, Washington ngày 20/09/2018 thông báo trừng phạt Cục Phát Triển Thiết Bị của Trung Quốc và lãnh đạo cơ quan quân sự này "vi phạm luật của Mỹ trừng phạt nước Nga" đã can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống hồi năm 2016. Bộ Ngoại Giao Trung Quốc coi đây là một quyết định gây ra "những hậu quả nghiêm trọng".
Chiều nay, thứ Năm ngày 20/9, mục Điểm tin Thế giới của Đại Kỷ Nguyên xin chuyển tới quý độc giả phần tổng hợp những tin nổi bật trong ngày. Đại sứ Trung Quốc tại Anh: Các tàu chiến nước ngoài tại Biển Đông “đang gây rối” Trong một hội nghị thường niên diễn ra tại London hôm thứ Tư (19/9), ông Lưu Hiểu Minh, đại sứ Trung Quốc tại Anh tuyên bố với các nhà ngoại giao: “Sự tiến bộ của Trung Quốc và các nước ASEAN trong việc xây dựng một quy tắc ứng xử trên Biển Đông cho thấy các nước trong khu vực đủ tự tin và khả năng giải quyết các tranh chấp. Tuy nhiên với sự nhầm lẫn, một số nước lớn ngoài khu vực dường như đã không đánh giá cao hòa bình và yên tĩnh trên Biển Đông. Họ đã phái các tàu và máy bay chiến đấu nhằm gây rối. Tự do điều hướng không phải là một giấy phép để làm bất cứ điều gì họ muốn”, tờ SCMP đưa tin.
Những vấn đề an ninh khu vực, trong đó có vấn đề Trung Quốc quân sự hóa Biển Đông và khủng bố đã nổi bật trong chương trình nghị sự cuộc gặp vào hôm qua, 19/09/2018, tại Washington, giữa bộ trưởng Quốc Phòng Philippines Delfin Lorenzana và ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo.
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đã ra lệnh cho hai cơ quan truyền thông hàng đầu của Trung Quốc đăng ký như cơ quan nước ngoài, trong nỗ lực chống lại các hoạt động của Bắc Kinh nhằm gây ảnh hưởng lên chính trường Mỹ. Phía Trung Quốc hôm nay 19/09/2018 kêu gọi Washington không đặt ra rào cản đối với báo chí Hoa lục.
Không quân Mỹ cho rằng họ cần phải phát triển mạnh hơn nữa trong thập kỷ tới thì mới có thể tiếp tục vượt lên trên Trung Quốc và Nga. Nữ Tư lệnh Không quân Hoa Kỳ, Heather Wilson, nói với các phóng viên hôm thứ Hai (17/9) rằng những phân tích sơ bộ cho thấy các mối đe dọa đối với Mỹ có thể xảy ra trong khoảng thời gian từ năm 2025 đến 2030, và với lực lượng của không quân như thời điểm hiện tại sẽ không thể đảm bảo được lợi thế của Mỹ trong các cuộc đối đầu với kẻ thù.
Lần đầu tiên Hải Quân Nhật Bản đưa tầu ngầm đến Trường Sa, Biển Đông. Cuộc tập trận này, theo báo chí Nhật, có thể làm Bắc Kinh nổi giận. Theo nhật báo cánh tả Asahi Shimbum ngày 17/09/2018, tàu ngầm Kuroshio từ thứ năm tuần trước đã tới vùng biển phía tây nam đảo đá ngầm Scarborough cùng với ba chiến hạm khác đã đến trước để tập trận. Khu vực này, thuộc chủ quyền truyền thống của Philippines, đã bị Trung Quốc lấn chiếm vào năm 2012.
Chính quyền của ông Trump ngày 20/9 sẽ gửi một tin nhắn tới tất cả các thuê bao di động ở Hoa Kỳ để thử nghiệm một hệ thống cảnh báo trên toàn quốc chưa từng được sử dụng. Theo Reuters, Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang (FEMA) cho biết rằng tin nhắn sẽ được gửi đi vào lúc 2 giờ 18 phút chiều, giờ miền Đông Hoa Kỳ, ngày 20/9, với tiêu đề “Cảnh báo Tổng thống”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã sẵn sàng cho một bước leo thang mới trong cuộc đọ sức thương mại với Bắc Kinh, và rất có thể sẽ loan báo ngay vào ngày mai, 17/09/2018 quyết định đánh thuế trên khoảng 200 tỉ đô la hàng nhập từ Trung Quốc. Có điều là tỉ lệ thuế sẽ không quá cao : Chỉ 10% mà thôi.
Một chánh án quận ở Pennsylvania đã minh oan cho Đức Cha Kevin Rhoades, Giám Mục giáo phận Fort Wayne-South Bend. Hôm thứ Năm 13/9, chánh án Francis Chardo của quận Dauphin, Pennsylvania đưa ra phán quyết sau:
‘Không chỉ Mỹ: khắp thế giới, cánh cửa cho đầu tư Trung Quốc đang khép lại’ - Trung Quốc đang muốn cho thế giới biết tới sức mạnh của tàu sân bay cải tiến của mình, nhưng họ đang gặp phải một vấn đề lớn: Các máy bay chiến đấu J-15 không tương thích với tàu sân bay của họ, theo Business Insider.
Bảo Trợ