Bị mất mặt ở RIMPAC, liệu Bắc Kinh có ‘tạo sóng’ ở Biển Đông?

08 Tháng Bảy 20183:32 SA(Xem: 133)

Tóm tắt bài viết

  • Cuộc tập trận hải quân quốc tế lớn nhất thế giới RIMPAC, do Mỹ dẫn đầu, được tổ chức hai năm một lần tại Hawaii vào tháng 6 và tháng 7. Trung Quốc đã từng tham dự 2 lần trước đây.
  • Mỹ đã rút lại lời mời hải quân Trung Quốc tham gia RIMPAC 2018, như một hình thức phản đối việc Bắc Kinh củng cố các căn cứ và tài sản quân sự tại các đảo mà Trung Quốc chiếm đoạt bất hợp pháp tại Biển Đông.
  • Tờ ‘The Korea’ đặt câu hỏi liệu Bắc Kinh có ‘tạo sóng’ ở Biển Đông khi Mỹ rút lại lời mời, khiến Trung Quốc bị mất mặt?

RIMPAC 2018 quy tụ dàn tàu chiến hùng hậu.

RIMPAC 2018 quy tụ dàn tàu chiến hùng hậu. (Ảnh: US Navy)

Bị mất mặt khi Mỹ rút lại lời mời tham gia RIMPAC, liệu Bắc Kinh có ‘tạo sóng’ ở Biển Đông, tờ ‘The Korea Times’ gần đân đặt câu hỏi?


Theo ‘The Korea Times’, quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa giàu tài nguyên có thể là những điểm nóng chính trong tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông. Trong tuần qua, 2 cường quốc lớn của thế giới đang ‘ra đòn gió’ đối với đối thủ, cách xa nhau hàng ngàn ki-lô-mét, tại Bắc Kinh và Tây Thái Bình Dương.


Về phía Trung Quốc, Chủ tịch Tập Cận Bình đưa ra một thông điệp mới, khi cảnh báo Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis đang đến thăm Bắc Kinh rằng, mặc dù đã cam kết hòa bình, với tư cách là bên có yêu sách đối với các vùng biển tranh chấp, nhưng Bắc Kinh sẽ không để mất “một cen-ti-mét” lãnh thổ của tổ tiên.

Một loạt các hành động gián tiếp của người Mỹ đã trùng hợp với sự khởi đầu của cuộc tập trận RIMPAC ở Thái Bình Dương, một cuộc tập trận hải quân đa quốc gia 5 tuần, mà Mỹ đã rút lại lời mời hải quân Trung Quốc tham gia, như một hình thức phản đối của Washington chống lại việc Bắc Kinh củng cố quân sự tại Biển Đông.

Được quảng cáo là ‘trò chơi chiến tranh hàng hải lớn nhất thế giới’, RIMPAC, cuộc tập trận 2 năm một lần gần Hawai và Thái Bình Dương, có sự tham gia của các tàu hải quân tuần tra của Mỹ, cùng với tàu chiến từ 25 quốc gia khác.

blank
Máy bay Orion P-3C của Nhật Bản đến Hawai để tham gia cuộc tập trận trung hải quân đa quốc gia RIMPAC 2018. (Ảnh: Reuters)

Cuộc tranh cãi tiếp tục, mặc dù không quá trầm trọng, giữa 2 cường quốc này không có gì ngạc nhiên đối với các nhà quan sát kỳ cựu, chứng kiến hàng thập kỷ tranh chấp Biển Đông. Tuy nhiên, một số người cho rằng họ rất lo ngại về các lập trường cứng rắn của cả hai phía.

“Liên quan đến những vấn đề Biển Đông, sự bất đồng Trung – Mỹ ngày càng lớn”, nhà nghiên cứu hải quân Collin Koh tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam, Singapore, cho biết.

Máy bay phản lực FA-18 Hornet trên tàu sân bay Mỹ Theodore Roosevelt ở Biển Đông.
Máy bay phản lực FA-18 Hornet trên tàu sân bay Mỹ Theodore Roosevelt ở Biển Đông. (Ảnh: AFP)

Tranh chấp có liên quan đến tuyến đường thủy cũng như các hòn đảo phần lớn không có người ở, tại quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa, mà phía Trung Quốc gọi là Tây Sa và Nam Sa.

Không phải là một bên tranh chấp lãnh thổ như Trung Quốc và các nước yêu sách khác bao gồm Đài Loan, Philippines, Malaysia, Việt Nam và Brunei, Mỹ vẫn là một đối thủ quan trọng trong cuộc đấu tranh hàng thập kỳ này, bởi vì theo quan điểm của Washington, việc Bắc Kinh triển khai các căn cứ không quân, hệ thống rada và các cơ sở hải quân trên tuyến đường thủy chiến lược này, đe dọa đến tự do hàng hải quốc tế.

Với quan điểm đó, Mỹ đã tiến hành các cuộc tuần tra hải quân tăng cường – cũng được biết đến như các hoạt động tự do hàng hải (FONOP) – tại Biển Đông, nơi có nhiều trữ lượng dầu khí và hải sản. Tuy nhiên, Trung Quốc luôn coi các cuộc tuần tra này của Mỹ là ‘khiêu khích’.

Bắc Kinh có yêu sách chủ quyền đối với 80% tuyến đường biển, nằm dưới đường 9 đoạn, còn gọi là ‘đường lưỡi bò’. Tháng 5/218, lực lượng không quân Trung Quốc đã điều máy bay ném bom hạ cánh trên các hòn đảo trong khu vực. Các hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc có thể đã triển khai các tên lửa đất đối không gắn trên xe tải, hoặc tên lửa hành trình chống tàu chiến, trên đảo Phú Lâm.

Theo các nhà quan sát, tình hình có thể tồi tệ hơn nữa khi Anh và Pháp tham gia các FONOP của Mỹ trên Biển Đông.

Tài sản quân sự Trung Quốc ở Biển Đông.
Tài sản quân sự Trung Quốc ở Biển Đông.

“Về điều duy nhất mà cả 2 cường quốc có thể đồng ý với nhau …. là tránh khiến cho căng thẳng vượt khỏi sự kiểm soát khi mà cả 2 bên đều phô diễn ‘cơ bắp’, ông Koh nhận định.

Các nhà quan sát phương tây và ông Koh tin rằng quyết định tháng 5/2018 của Mỹ, rút lại lời mời Trung Quốc tham gia RIMPAC, có thể khiến các nhà lãnh đạo Trung Quốc suy nghĩ lại về quan điểm của họ đối với Biển Đông.

Được Mỹ mời tham gia 2 lần trước đây, Trung Quốc đã ca ngợi sự trao đổi [kinh nghiệm] là một cơ hội cho “hợp tác hiệu quả” với Hải quân Mỹ và những nước tham gia khác.

Năm 2016, Bắc Kinh cử tàu khu trục tên lửa Tây An, tàu khu trục tên lửa hạng nhẹ Hành Thủy, tàu tiếp tế Cao Bưu Hồ (Gaoyouhu), tàu cứu hộ tàu ngầm Changdao và tàu bệnh viện ‘Peace Ark’, đến tham gia RIMPAC.

Tham gia RIMPAC năm 2018 có 26 nước, bao gồm các nước có yêu sách Biển Đông là Việt Nam, Brunei và Malaysia, cũng như các nước láng giềng của Trung Quốc là Nhật Bản và Hàn Quốc. RIMPAC 2018 dự kiến sẽ kéo dài đến ngày 2/8, với 47 tàu nổi mặt nước, hơn 200 máy bay và 25.000 người tham dự.

Ông Eric Sayers, một thành viên phụ tá tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Washington, cho rằng việc Mỹ rút lại lời mời hải quân Trung Quốc có thể là một “phản đối nhỏ” đối với Trung Quốc rằng “họ không thể coi thường khuôn mẫu hành vi chấp nhận được trong lĩnh vực hàng hải”.

Tàu khu trục hạng nhẹ mang tên lửa dẫn đường RSS Tenacious của Singapore đến tham gia RIMPAC tại căn cứ Joint Base Pearl Harbor - Hickam, Hawai.
Tàu khu trục hạng nhẹ mang tên lửa dẫn đường RSS Tenacious của Singapore đến tham gia RIMPAC tại căn cứ Joint Base Pearl Harbor – Hickam, Hawaii. (Ảnh: Reuters)

Ông Greg Poling, một nhà quan sát khác ở Mỹ về tranh chấp Biển Đông, nói rằng động thái trên sẽ giúp ích cho Mỹ đẩy lùi “hành vi xấu” của Trung Quốc, nhưng cảnh báo rằng đó sẽ là một hành động ‘rỗng tuếch’ nếu không thực hiện một chiến lược thực sự sau đó.

Trong khi giữ vững lập trường về tranh chấp lãnh thổ, Trung Quốc ‘trên bề mặt’ đã thể hiện một hình ảnh tương đối lạc quan, sau vụ bị làm ‘mất mặt’ này. Sau chuyến thăm 2 ngày của Bộ trưởng quốc phòng Mỹ Mattis, tờ Nhật báo Trung Quốc (China Daily) do nhà nước quản lý, thể hiện một hình ảnh tích cực, không đề cập đến việc Mỹ rút lại lời mời RIMPAC.

“Thực tế trong đó 2 quân đội sẵn sàng duy trì cuộc đối thoại cởi mở và trung thực, cho thấy khả năng phục hồi và sự trưởng thành của các mối quan hội giữa quân đội 2 nước, rất quan trọng đối với mối quan hệ Trung – Mỹ rộng lớn hơn, và kiểm soát rủi ro”, tờ báo này nhận định trong một bài xã luận hôm 5/7.

Lo lắng trước cường độ mạnh mẽ của hoạt động quân sự trong vùng biển tranh chấp, ông Koh cho biết: “Tôi không phải là người tin tưởng vào viễn cảnh sử dụng vũ lực bất ngờ hoặc vô tình, gây ra bởi những tính toán sai lầm ở cấp độ chiến thuật và hoạt động của các chỉ huy cục bộ, hoặc đơn giản bởi những kẻ quá khích trong hàng ngũ những người muốn tự quyết định vấn đề trong tay họ”.

Trong khi nhấn mạnh tầm qua trọng của đại diện 2 phía Mỹ -Trung để loại bỏ sự nghi ngờ lẫn nhau, các nhà quan sát cho rằng việc nhanh chóng tham gia trở lại RIMPAC của hải quân Trung Quốc vào năm 2020, có thể là một cách để giảm thiểu những rủi ro của xung đột quân sự.

Dự thảo dự luật chính sách phòng vệ gần đây của Mỹ qui định Trung Quốc có thể được mời tham gia lại cuộc tập trận nếu như Bắc Kinh có được hồ sơ theo dõi 4 năm về việc ổn định tình hình trên vùng biển tranh chấp, ngoài những yêu cầu khác, tờ ‘The Korea Times’ cho biết.

Phạm Duy ĐKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Hai năm sau khi đất nước Đông Nam Á giành chiến thắng tại tòa án La Hay, các khoản phí pháp lý của Philippines trong vụ kiện lịch sử chống lại Trung Quốc vẫn chưa được thanh toán, các thư ký ngoại giao của nước này xác nhận.
Bị cơn lốc xoáy Donald Trump làm choáng váng, Trung Quốc bèn quay sang ve vãn châu Âu, cố tìm cho được đồng minh trong cuộc chiến thương mại. Hôm thứ Hai 16/07/2018, Bắc Kinh đã trải thảm đỏ, giương cao ngọn cờ « tự do mậu dịch » để đón tiếp chủ tịch Hội đồng Châu Âu Donald Tusk và chủ tịch Ủy ban Châu Âu Jean-Claude Juncker. Nền kinh tế thứ nhì thế giới mong chiêu dụ được Bruxelles nhân hội nghị thượng đỉnh thường niên với Liên Hiệp Châu Âu, trong bối cảnh tổng thống Mỹ vừa bắn một loạt đại pháo mới, áp đặt thuế hải quan lên 200 tỉ đô la hàng Trung Quốc nhập khẩu.
Nam Âu đang dần trở thành “cứ điểm” mới trong chiến lược “Vành đai và con đường” của Trung Quốc. Những năm gần đây, sáng kiến “Vành đai và con đường” (BRI) của Trung Quốc đang “càn quét” mạnh mẽ qua từng ngõ ngách của các quốc gia Á – Phi – Âu với một loạt dự án hạ tầng được khởi động. Khi Bắc Kinh mở rộng phạm vi kinh tế của họ bằng sáng kiến BRI đầy tham vọng, các nước nghèo tại châu Á, châu Phi và thậm chí cả một số nước ở Nam Âu đã bị cuốn vào các khoản vay hấp dẫn và những hứa hẹn của Trung Quốc về các dự án cơ sở hạ tầng giúp chuyển đổi đất nước.
Theo báo chí Đài Loan ngày 19/07/2018, Trung Quốc đang tiến hành tập trận bắn đạn thật ngoài khơi tỉnh Chiết Giang với quy mô được cho là nhằm chiếm toàn bộ Đài Loan và các đảo lân cận. Theo giới quan sát, cuộc tập trận nhằm cảnh cáo Đài Loan, và cả Mỹ và Nhật Bản.
Trong một bài phỏng vấn dành cho hãng tin Anh Reuters ngày 16/07/2018, ông Ray Washburne, lãnh đạo cơ quan đầu tư tư nhân của Mỹ tại nước ngoài đã không ngần ngại tố cáo việc Trung Quốc đang bóp nghẹt các nước nghèo bằng những món nợ ngày phòng lên , thông qua các dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn không khả thi về mặt kinh tế. Lời tố cáo trên đây chỉ là một trong nhiều tín hiệu báo động được tung ra gần đây, cảnh báo về bẫy nợ mà Bắc Kinh đang bủa ra trong khuôn khổ Sáng Kiến Một Vành Đai, Một Con Đường để tìm cách lệ thuộc hóa các nước khác.
Số các cuộc diễn tập hải quân trên Biển Đông của các đồng minh phương Tây tăng vọt trong trong năm nay đang kìm giữ hữu hiệu hoạt động bành trướng của Trung Quốc tại các vùng biển có tranh chấp – theo các nhà phân tích.
Sáu quốc gia Đông Nam Á, dẫn đầu là Lào, có mức nợ nước ngoài cao hơn nhiều so với mức trung bình của thế giới, làm dấy lên lo ngại rằng khu vực này có thể phải đương đầu với một cuộc khủng hoảng nợ, theo một nghiên cứu của FT Confidential Research (FTCR).
Cuba sẽ chính thức công nhận tài sản tư nhân lần đầu tiên theo hiến pháp mới với một số thay đổi sâu rộng, truyền thông nhà nước cho hay. Việc sang nhượng tài sản bị cấm sau khi Fidel Castro lên nắm quyền vào năm 1959, nhưng được cho phép sau khi sửa đổi luật vào năm 2011. Hiến pháp mới của quốc gia cộng sản sẽ tái khẳng định rằng kế hoạch tập trung và doanh nghiệp nhà nước là yếu tố then chốt cho nền kinh tế.
Hải Quân Hoa Kỳ ngày 12/07/2018 báo động tàu do thám của Hải Quân Trung Quốc đã hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế ngoài khơi đảo Hawaii trong lúc Hoa Kỳ tiến hành cuộc tập trận đa quốc gia RIMPAC 2018.
Lãnh đạo Việt Nam có lẽ luôn cho rằng TQ ngày nay đã phát triển rất mạnh mẽ, nền kinh tế TQ đã đứng vào hàng thứ hai thế giới, trong túi nhà nước TQ đang rủng rỉnh tiền. Có tiền thì đã là “dân giàu nước mạnh” rồi, vì vậy trong đất nước TQ chẳng còn vấn đề gì nan giải? Vậy nên TQ đang rảnh tay về đối nội, chỉ còn tập trung thực hiện “giấc mơ Trung Hoa” nữa là xong thôi. Cũng có lẽ vì ngộ nhận như thế nên họ đã đánh giá quá cao cả sức mạnh mềm lẫn sức mạnh cứng của TQ, và họ đang rúm ró trước sức mạnh đó?
Bảo Trợ