Dân Oan Ngày Xưa Kêu Oan Ở Đâu?

07 Tháng Bảy 201812:51 SA(Xem: 254)

NGÀY XƯA TRUNG ƯƠNG TIẾP DÂN OAN RA SAO?

blank

DÂN OAN NGÀY XƯA KÊU OAN Ở ĐÂU?

Bùi Xuân Đính 

Thời phong kiến, cách quản lý xã hội của Nhà nước quan liêu không tránh khỏi tình trạng nhiều người dân và cả một số quan lại bị oan ức. Để góp phần “giải oan” cho dân, Nhà nước các thời đã có những biện pháp cho dân được kêu oan.

- Năm Nhâm Thìn, niên hiệu Sùng Hưng Đại Bảo (1052), Vua Lý Nhân Tông cho đặt một quả chuông lớn ở sân rồng để ai bị oan ức điều gì được đến đánh chuông. Vua ra nhận đơn và xét xử. 


- Năm Mậu Dần, niên hiệu Đại Định (1158), theo lời tâu của Nguyễn Quốc vừa đi sứ ở nước Tống về, Vua Lý Anh Tông cho đặt một cái hòm ở sân rồng để ai muốn bày tỏ việc gì thì bỏ thư vào hòm ấy. Chỉ trong một tháng, thư kêu oan đã đầy hòm. Tuy nhiên, trong số thư ấy có cả thư tố cáo quan đại thần Đỗ Anh Vũ lộng quyền, nên sau đó, hòm thư bị bỏ.

- Năm Ất Tỵ, niên hiệu Bảo Thái (1725), Chúa Trịnh Cương cho yết bảng ở các lỵ sở, ngã ba đường để dân chúng phản ánh điều hay dở, thiện ác của các quan trong địa hạt và nỗi oan của mình.

- Năm Nhâm Tý, niên hiệu Vĩnh Khánh (1732), Chúa Trịnh Giang lại cho đặt hòm ở phủ chúa để nhận đơn kêu oan của dân.

- Năm Đinh Mão, niên hiệu Cảnh Hưng (1747), Chúa Trịnh Doanh cho đặt chuông, mõ ở cổng phủ đường để người nào thấy mình có tài, muốn tự tiến cử thì đánh chuông và người bị oan ức thì đánh mõ kêu lên. Các khiếu nại phải được ghi thành văn bản và phong kín để chuyển lên phủ chúa xem xét.

- Năm Tân Mùi, niên hiệu Cảnh Hưng (1751), Chúa Trịnh cho phép nhân dân cả nước được phép viết thư trình bày nỗi oan ức, dán kín dâng lên.

- Ở Đàng Trong, vào năm Mậu Thân (1788), Chúa Nguyễn Ánh cũng cho đặt một hòm ở cửa phủ chúa để ai có oan khuất hay bị người khác hãm hại thì viết đơn trình bày rõ sự việc, ghi rõ họ tên quê quán bỏ vào hòm để tiện tra xét, người nào bỏ thư nặc danh, vu tội cho người khác thì bị trị tội nặng.

- Năm Quý Hợi (1803), Vua Gia Long cho dân từ các trấn Nghệ An ra Bắc ai có oan khuất thì đến công đường sở tại tâu bày. Đơn thư kêu oan được chuyển lên vua và văn thần xét đoán, kẻ nào vu cáo, thêu dệt thì bị tội. Năm sau (Giáp Tý, 1804), theo lời tâu của các quan trấn Bắc Thành, Vua Gia Long cho dựng nhà coi việc ở cửa Nam thành Thăng Long, cứ năm ngày một lần, họp quan lại để bàn vịêc; ai có việc gì bị oan ức đã qua ba nha trấn, phủ, huyện mà chưa được phục tình thì cho đầu đơn để xét cho rõ lý.

Từ thời Vua Minh Mạng (1820 - 1841), tại Ty Tam pháp (cơ quan pháp luật cao nhất của triều đình - gồm ba cơ quan tương đương Viện Kiểm sát, Tòa án và Bộ Tư pháp hiện nay) có đặt một trống Đăng văn, vào các ngày 6, 16, và 26 hàng tháng cho phép ai có oan ức được đến đánh trống kêu oan. Quan Pháp ty ra nhận đơn và xét xử. Còn các ngày khác, ai tự tiện đánh trống thì coi như phạm tội, dù có bị oan ức đến mấy.

Song một ngày, không phải là ngày tiếp dân mà bỗng nhiên tại Ty Tam pháp vang lên những tiếng trống đánh gấp đến “nẫu lòng”. Viên quan trực của Ty vội chạy ra, thấy một người phụ nữ nước mắt đầm đìa. Theo luật, người phụ nữ đó bị trói và xét hỏi. Bà ta khai tên là Nguyễn Thị Tồn - vợ Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa (1) vừa chèo thuyền từ Nam Bộ ra để xin minh oan cho chồng. Đơn kêu oan của bà được đưa ngay lên Vua Tự Đức. 

blank
Vua đọc đơn, thấy lời kêu oan rất thống thiết, nên phê ngay vào đơn và lệnh cho Ty Tam pháp điều tra ngay và xét nghị. Điều mà bà Nguyễn Thị Tồn kêu oan lên triều đình là chồng bà, ông Bùi Hữu Nghĩa là Tri phủ phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa, vốn là người cương trực, đã thẳng tay trừng trị bọn hào cường ở địa phương ức hiếp dân lành, nên bị chúng trả thù. Bọn cường hào đã ỷ thế vào viên Tổng đốc Biên Hòa để hòng cướp của những người dân nghèo một con lạch đã được Vua Gia Long cho phép khai thác, không phải nộp thuế từ khi Vua mới lên ngôi.

Bùi Hữu Nghĩa đã đứng về phía những người dân nghèo. Giữa những người dân và bọn cường hào đã xảy ra xô xát dẫn đến chết người. Một số người bị bắt vì quá lo sợ nên sau đó đã khai rằng, sở dĩ có chuyện tranh chấp dẫn đến chết người đó là do Tri phủ Bùi Hữu Nghĩa. Bọn cường hào đã xúi bẩy viên Tổng đốc sai lính đóng gông Bùi Hữu Nghĩa và cho giải ra Kinh đô Huế; đồng thời làm Sớ khép ông vào tội “xui dân làm loạn dẫn đến chết người”.

Trước nỗi oan ức của chồng, bà Nguyễn Thị Tồn không quản “thân gái dặm trường”, chèo thuyền từ Biên Hòa ra Huế xin được minh xét cho chồng. Mặc dù không phải ngày trực của Ty Tam pháp, bà vẫn can đảm đến Ty để “đánh trống Đăng Văn”. Sau đó, sự thật vụ việc được làm sáng tỏ, Vua Tự Đức đã phê “Tha tội cho Bùi Hữu Nghĩa, nhưng phải tiền quân hiệu lực, lập công chuộc tội”.; đồng thời, buộc bọn cường hào địa phương phải để yên cho dân cày cấy trên đất mà Vua Gia Long đã cho.

Lời bàn:

Tiếng trống Đăng Văn thời Nguyễn, tiếng chuông, mõ, treo bảng, đặt hòm nhận đơn… thời Lê - Trịnh, tiếng chuông sân rồng thời Lý v. v. là những hình thức thích hợp để thần dân và quan lại bị oan ức “kêu trời”, phải chăng vẫn là những điều có giá trị tham khảo trong việc giải quyết đơn thư khiếu tố của nhân dân trong xã hội ta ngày nay.
_________________

(1) Bùi Hữu Nghĩa : người làng Bình Thủy, huyện Vĩnh Định, huyện này giữa thế kỷ XIX thuộc tỉnh An Giang, nay chưa rõ là huyện nào, thuộc tỉnh nào. Ông đỗ đầu khoa thi Hương năm Ất Mùi, đời Vua Minh Mạng (1835), tại trường thi Gia Định.

* Bài đăng trong tập sách Những câu chuyện pháp luật thời phong kiến (sách riêng của tác giả), Nxb. Tư pháp, 2005. Bài có tiêu đề “Những tiếng chuông, tiếng trống kêu oan”, nhân vụ Tiên Lãng, tác giả đổi lại tiêu đề như trên để mọi người cùng suy ngẫm.
Blog Tễu
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
GIÁO SƯ NÀY ĂN GÌ MÀ NGU THẾ ! - TÔI KHINH BỈ VÀ CĂM PHẪN TÊN GS SỬ HỌC PHẠM HỒNG TUNG.... Lời dẫn: Ông Phạm Hồng Tung, Giáo sư Tiến sĩ, Viện trưởng Viện Việt Nam học & Khoa học phát triển; ông này cũng là Chủ biên chương trình Lịch sử trong chương trình giáo dục phổ thông tổng thể vừa có bài trả lời phỏng vấn trên Việt NamNet. Bài trả lời phỏng vấn này đang gây bão bức xúc trên mạng xã hội.
“Vào thập niên 90, khi người ta đã mạnh dạn hơn, âm nhạc phát triển hơn thì chính quyền yêu cầu tất cả các quán cà phê ở Việt Nam phải có giấy phép ca nhạc. Đó là điều ngớ ngẩn nhằm kiểm soát tất cả các bài hát trong đó. Đến năm 2000 thì hát gì mỗi đêm phải ghi ra, lên danh sách để nộp cho phường. Nhưng rồi tất cả những điều đó đều thất bại. Cái thất bại hiện rõ nhất là hiện nay tất cả các chương trình lớn nhất ở Việt Nam và đầu tư tốn tiền nhất là tất cả những ca khúc trước năm 1975.”
Khi Việt Nam đang hội nhập sâu vào thế giới, luật pháp đang minh bạch từng bước, nhiều luật lệ đang trong quá trình liên thông với quốc tế. Do đó, tiền tham nhũng mang ra tiêu dùng hay đầu tư sẽ khó dần, gửi ra nước ngoài thì không hề dễ nếu như không được rửa, chỗ có thể để trong nước thì đang thu hẹp.
Ông Tổng bí thư đảng cộng sản kiêm Chủ tịch nước đang lì xì cho hai cô “diễn viên đóng thế” những cô lao công đêm đông quét rác đích thực rồi. Hiện tại, một trong hai cô gái mặc quần áo mới tinh không vết bẩn hay bị nhàu nhĩ, nhem nhuốc với da dẻ, mái tóc, phong thái rất tiểu thư này được cư dân mạng tìm ra là đang làm việc tại một cửa hàng bán điện thoại di động (tên Hương, 20 tuổi) ở Hà Đông.
Vì bị thua độ Super Bowl hôm Chủ Nhật tuần trước, Thống Đốc Gavin Newsom của California phải mặc cái áo mà không thích lắm đi làm thiện nguyện, phục vụ cộng đồng hôm Thứ Tư, 6 Tháng Hai. Theo nhật báo The Los Angeles Times, trong trận đấu football lớn nhất của năm, giữa đội New England Patriots và đội Los Angeles Rams, ông Newsome và ông Charlie Baker, thống đốc Massachusetts, đều đánh cá là đội nhà của mình sẽ thắng.
Có lẽ dễ hơn 10 năm, cảm giác bùi ngùi và ngậm ngùi dần chiếm chỗ trong tôi, mỗi độ Xuân về! Những hình ảnh giản dị và hiền hòa của Sài Gòn xưa cứ ẩn hiện trong tâm trí! Sài Gòn! Hai chữ thân thuộc đó, giờ không còn gợi lên trong tâm khảm nỗi khát khao thật giản dị mang tên "Bình An"! Những góc phố chiều Xuân trở nên héo hắt đến muộn phiền!
Bốn mươi năm sau khi xảy ra cuộc chiến biên giới với Trung Quốc, CSVN tổ chức kỷ niệm trong sự dè dặt sợ làm Bắc Kinh tức giận nên không nêu tên Trung Quốc trong các bản tin. Ngày 31/1/2019, tờ Quân Đội Nhân Dân (báo của Bộ Quốc Phòng CSVN) có bản tin “Nhân dịp kỷ niệm 40 năm cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc (17-2-1979/17-2-2019), Thư viện Quân đội tổ chức trưng bày sách chuyên đề về cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc.”
Tôn Nữ Hoàng Hoa - Mỗi lần gần đến Tết là mỗi lần con dân Huế ngậm ngùi trên cuộc thảm sát dân Cố Đô Huế bởi VC trong Tết Mậu Thân 1968. Đã trên nửa thế kỷ qua nhưng những hầm chôn sống người dân Huế vẫn rờn rờn trong ký ức cùng với những lời nguyền rủa bọn VC ác ôn
Vụ tấn công, tàn phá tài sản các công dân, đẩy những người thương tật, trẻ em, phụ nữ mang thai, thú cưng cùng nhiều người nghèo ra khỏi nơi cư trú hôm 4 và 8 tháng 1 năm 2019, giáp Tết Kỷ Hợi, đã gây ra nhiều cung bậc cảm xúc: phẩn nộ, lo sợ, ngơ ngác, hy vọng, quyết tâm, ...
Trong mấy ngày qua, dư luận sôi sục vì bản án 42 tháng tù giam mà toà án tỉnh Hoà Bình đã tuyên cho BS. Hoàng Công Lương. Bênh có, tán đồng có. Tuy nhiên, xin những người đọc bài viết này bỏ qua hai lý lẽ rất cảm tính sau đây: 1. Cậu ấy còn trẻ, mặt mũi hiền lành thế kia! Làm gì mà tuyên án nặng thế?
Bảo Trợ