Cam Bốt : Giấc mộng vương triều của thủ tướng Hun Sen

06 Tháng Bảy 20183:29 SA(Xem: 199)
  • Tác giả :

Cam Bốt : Giấc mộng vương triều của thủ tướng Hun Sen

Cam Bốt : Giấc mộng vương triều của thủ tướng Hun Sen
 
Thủ tướng Cam Bốt Hun Sen (G) thăm công nhân dệt may tại tỉnh Kandal, ngày 04/07/2018.REUTERS/Samrang Pring

Cấm đoán đối lập, kiểm duyệt thông tin, kết chặt quan hệ với Bắc Kinh, ưu đãi đầu tư Trung Quốc, bổ nhiệm con cái vào các chức vụ then chốt. Trong bối cảnh sắp bầu cử Quốc Hội và sau 33 năm cầm quyền tại Cam Bốt, thủ tướng Hun Sen không giấu giấc mơ xây dựng đế chế cha truyền con nối.

Phóng sự của nhà báo Christine Chaumeau, trên Le Monde Diplomatique, số tháng 7/2018.

Chủ nhật 01/06/2018, tại Phnom Penh, hàng ngàn người tham gia một lễ hội văn hóa cùng ôm trong tay một tấm lụa krama truyền thống nhưng có chiều dài kỷ lục 1149,8 mét. Kỷ lục này sẽ được ghi vào quyển Guiness, làm dân Cam Bốt hãnh diện. Có điều công trình nghệ thuật này, huy động 23.000 nhân công nỗ lực trong sáu tháng, xuất phát từ sáng kiến của phong trào thanh niên đảng Nhân Dân, một tổ chức ngoại vi của đảng cầm quyền. Trong bối cảnh sắp bầu cử, màn biểu diễn trên đây chắc hẵn không phải tình cờ.

Thêm vào đó, người lãnh đạo tổ chức ngoại vi này là Hun Many, dân biểu quốc hội, con trai út của thủ tướng Hun Sen. Người con trai thứ hai là Hun Manit làm chỉ huy trưởng an ninh quân đội. Con trai trưởng, Hun Manet, tướng ba sao sắp được thăng bốn sao, vừa được bổ nhiệm làm quyền Tham mưu trưởng liên quân, kiêm nhiệm một loạt chức vụ khác như là tư lệnh Tổng Hành Dinh quân đội, chỉ huy trưởng lực lượng chống khủng bố, tự lệnh phó lực lượng cận vệ của thủ tướng…bố.

Các biện pháp gia đình trị trên đây vừa được các hãng thông tấn quốc tế loan tải chỉ là bề nổi của tảng băng sơn. Trong bối cảnh tổng tuyển cử vào ngày 29 tháng 7, thủ tướng Cam Bốt quét sạch các chướng ngại, dọn đường thực hiện giấc mơ lập chế độ cha truyền con nối, bất chấp khát vọng tự do của thế hệ trẻ và ước mơ bình thường của người dân muốn có mái nhà và cuộc sống lương thiện. Đó là nội dung bài phóng sự của nhà báo Christine Chaumeau, trên Le Monde Diplomatique, số tháng 7 giúp độc giả muốn biết ông Hun Sen chuẩn bị như thế nào tại một nước quân chủ lập hiến, quyền lực trong tay thủ tướng còn quốc vương Sihamoni, không vợ không con, chỉ ngồi hư vị.

Phnom Penh : tụ điểm ăn chơi

Phnom Penh 2018 là một thành phố sinh động. Ban đêm đầy những địa điểm ăn chơi mọc lên như nấm cho đủ thành phần. Giàu chơi theo giàu với những tụ điểm sang trọng, ít tiền thì cũng có những quán rượu bình dân phục vụ. 60% dân chúng, dưới 30 tuổi, không biết chiến tranh, không biết chế độ diệt chủng Khmer đỏ, chỉ biết ông Hun Sen từ lúc chào đời.

Xã hội lớn dần nhưng chế độ bị đóng khung

Trong số tài tử giai nhân, Bopha, tự cho mình thuộc thế hệ được ưu đãi. Tuy nhiên, Bopha linh cảm tình trạng đất nước của mình dường như mong manh. Cô rùng mình khi nghĩ đến bầu cử Quốc Hội cuối tháng 7 : Tôi không dám bàn luận đến chính trị nhưng tôi không biết là sẽ đi bầu hay không và bầu cho ai.

Vì sao cô gái trẻ có học thức nhìn tương lai với đôi mắt lo âu ?

Tổ chức đối lập chính, đảng Cứu Nguy Dân Tộc Cam Bốt bị Tòa tối cao giải thể hồi tháng 11/2017. Các thẩm phán cho rằng đối lập « âm mưu một cuộc cách mạng lật đổ chế độ ». Đêm 03/09/2017, chủ tịch mới Kem Sokha bị bắt giam, 118 thành viên bị cấm hoạt động trong năm năm. Trong số 55 dân biểu, gần một nửa lưu vong lánh nạn. Lãnh đạo cũ, Sam Rainsy, trước nguy cơ ra tòa với những tội danh dàn dựng, đã bay sang Pháp lánh nạn.

Thanh toán đối thủ chính trị và tiếng nói phản biện để độc tôn

Giải tán đảng Cứu Nguy Dân Tộc là để dọn đường cho đảng Nhân Dân. Trong cuộc bầu cử lần trước, hơn 45% cử tri dồn phiếu cho đối lập. Theo giới phân tích, theo đà này, bầu cử tháng 7 tới, đảng Nhân Dân sẽ thua to. Giải tán đối lập đồng nghĩa với « ổn định và hòa bình ».

Điều này cho thấy lập luận tuyên truyền của chính quyền Hun Sen nào là thủ tướng Hun Sen là « cứu tinh dân tộc » là « anh hùng đem lại hòa bình » cho dù nhồi sọ « đến nôn mửa » cũng không lọt vào tai tuổi trẻ. Hố sâu chia rẽ giữa Hun Sen càng ngày càng sâu. Thanh niên sinh từ năm 2000 lớn lên trong hòa bình, tiếp xúc với văn hóa Tây phương, học tiếng Anh qua các tổ chức phi chính phủ hoặc ở các trường tư thục mọc khắp nước. Facebook giúp cho thanh niên, học sinh tiếp cận với thông tin đa chiều thay vì đọc báo nhà nước. Cảm thấy bị đe dọa, đầu tháng 5, chính phủ thông báo tập trung kiểm soát mọi luồng thông tin điện từ vào tay bộ Viễn Thông.

Caroline Hughes, đồng tác giả một công trình nghiên cứu về tuổi trẻ Cam Bốt phân tích : Đối với thế hệ sinh trước 1990, Hun Sen và đảng Nhân Dân có tính chính đáng. Nhưng với các thế hệ sau, cho dù ý tưởng dân chủ còn trừu tượng nhưng họ ý thức là một chính phủ phải biết phục vụ dân.

Đây chính là lời chỉ trích chế độ Hun Sen bởi vì cho dù nạn nghèo đói đã thụt lui đáng kể (13,5% trong năm 2014 so với 47% theo thống kê 2007) nhưng bất công xã hội tràn đầy, thanh niên bỏ học sớm, chỉ có 46,8% là có tú tài, tuổi trẻ thất nghiệp, tương lai bế tắc, khoảng 1 triệu người tha phương cầu thực ở Thái Lan, Malaysia, Hàn Quốc. Thanh niên cảm thấy bị bóc lột, bị bỏ rơi bên lề tăng trưởng kinh tế. Ngay những người có băng cấp cũng khó tìm ra việc làm. Xã hội cam Bốt bị băng hoại vì tham nhũng và độc tài. (Caroline Hughes).

Trong một bản báo cáo năm 2016, tổ chức phi chính phủ Global Witness nhận định gia đình của thủ tướng Hun Sen, vợ con, anh em, dâu rể nắm trong tay từ 500 triệu đến 1 tỉ đôla, tương đương với 467.000 tháng lương của một công dân có mức thu nhập trung bình.

Trong bầu không khí bất an này, những người tiếp xúc với nhà báo Pháp Christine Chaumeau « yêu cầu thận trọng khi nói về chính trị ». Một phụ nữ phải vào tù vì đăng trên Facebook tấm ảnh tự ném giày vào một bảng quảng cáo của đảng Nhân Dân. Hơn 30 đài phát thanh tiếp vận chương trình của RFA và VOA bị đóng cửa, hai cộng sự viên của đài Á Châu Tự Do chờ ngày ra tòa, báo giấy Cambodia Daily ngưng phát hành, Phnom Penh Post, nhật báo độc lập cuối cùng bị một doanh nhân Malaysia, thân với Hun Sen mua lại, nhà bình luận thời cuộc có uy tín, Kem Ley, bị ám sát năm 2016. Kem Ley, bị bắn chết giữa thủ đô, một ngày sau khi ông đề cập đến bản báo cáo của Global Witness về tài sản của gia đình, dòng họ Hun Sen. Hơn một triệu người ngưỡng mộ đi dự đám tang người « anh hùng của nền dân chủ ». Kem Ley có một cái tội đáng chết là « muốn gánh trên vai trách nhiệm đưa Cam Bốt ra khỏi tình trạng chính trị đối đầu bằng những đường lối mới ».

Bài trừ tham nhũng và mua chuộc cử tri đối lập

Trước làn sóng chỉ trích, chính phủ Cam Bốt thực hiện một số cải cách trong chiều hướng chống tham ô.

Một bộ trưởng Giáo Dục mới được bổ nhiệm để bài trừ nạn mua bằng, gian lận thi cử. Lương công chức tăng thêm 6,8% hồi đầu năm và cho đến tháng Tư thêm 10,7%, tương đương với 230 đôla mỗi tháng. Lương tối thiểu của 700.000 nhân công dệt may cũng lên một ít, từ 140 đôla lên 160 đôla cộng thêm bảo hiểm sinh đẻ. Thủ tướng Hun Sen liên tiếp có cử chỉ xoa dịu giới cử tri truyền thống của đối lập, những người chống chính quyền : tiếp xúc, cho tiền… Trên Facebook thủ tướng, đầy những « xen » dàn dựng, Hun Sen « thu hút » được 1 triệu fan. Hư thực ra sao ? Theo Phnom Penh Post, ba phần tư « fan » của thủ tướng là dư luận viên được thuê ở nước ngoài như Thái Lan, Miến Điện và Philippines.

Bất chấp, thủ tướng Hun Sen và đảng Nhân Dân gia tăng các hoạt động chinh phục giới trẻ, bắt đầu là con cái của thủ tướng : Hun Manet, Hun Many, Hun Manit. Mỗi năm, nhân ngày đầu năm Khmer, (tháng 4) Liên hiệp Liên đoàn Thanh niên Cam Bốt, do Hun Many thủ lĩnh, tổ chức ngày hội truyền thống. Hàng ngàn thanh niên tham gia các trò chơi, vũ nhạc vinh danh văn hóa dân tộc. Hình thức này không khác chi thủ đoạn của cố quốc vương Sihanouk, tạo cho mình tính chính đáng của một vị vua. Theo phân tích của Astrid Noren Nilsson, giáo sư văn minh Đông Nam Á, đại học Lund, Thụy Điển, chế độ Hun Sen tìm cách « cổ vũ niềm tự hào dân tộc để đánh lạc hướng giới trẻ. Cam Bốt đang tiến tới một chế độ mà mọi chỉ trích bị xem là chống lại tổ quốc ».

Để thực hiện giấc mộng Bắc Triều Tiên ?

Từ khi quốc vương Sihanouk qua đời năm 2012, thủ tướng Hun Sen dùng thủ đoạn của cố quốc vương để tạo cho mình tính chính đáng của một vị vua mới. Trong diễn văn chính thức, trong bộ phim nhiều tập Sdech Kan, Hun Sen gán cho mình là hậu thân của một ông vua xuất thân từ hàng dân dã, hay là lễ hội hoành tráng linh đình tổ chức hai tuần sau khi giải thể đảng đối lập số một : « đó là dấu hiệu cho thấy chế độ Hun Sen theo con đường chuyên chế tự trao cho mình thiên mệnh chính thống và lập ra khái niệm cha truyền con nối », theo phân tích của Astrid Noren Nilsson.

Chưa hết, tháng Hai năm nay, Cam Bốt ban hành « luật chống phạm thượng » theo khuôn mẫu Thái Lan, siết chặt khâu cuối cùng của bộ máy trấn áp.

Hai nhà đối lập bị bắt giam vì chỉ trích quốc vương Sihamoni không quan tâm đến chính sách độc tài của thủ tướng Hun Sen. Vương triều Cam Bốt đã bị kết chặt vào chế độ độc tài và mất dần tính độc lập.

Theo giáo sư Thụy Điển Astrid Noren Nilsson, Cam Bốt đang tiến dần đến chế độ cha truyền con nối mà những kẻ nối ngôi là con cháu của Hun Sen.

Tuy nhiên, cho dù Hun Sen chắc chắn sẽ thắng cuộc bầu cử không đối lập, nhưng với thế hệ trẻ khao khát tự do và đòi hỏi chính phủ phải phục vụ dân chúng, không có gì bảo đảm là Hun Sen, do Hà Nội dựng lên vào năm 1979, sẽ thực hiện được giấc mơ tranh bá đồ vương.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Sự hiện diện của quân đội Mỹ ở châu Phi dù « kín đáo » nhưng « đông đảo ». Mặc dù Washington khẳng định muốn giảm quân số ở châu lục này, nhưng quân đội Mỹ vẫn có tới 34 căn cứ và tiền đồn ở châu Phi. Tại sao có thể nói sức mạnh quân sự của Mỹ đang tăng ở châu Phi ?
Trong tuần tới, các công tố viên liên bang Hoa Kỳ dự kiến cho công bố cáo buộc hình sự đối với các tin tặc Trung Quốc thực hiện việc lấy cắp dữ liệu của các công ty Mỹ, theo Reuters. Các vi phạm của những tin tặc bị bắt đều có liên quan tới Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc, cơ quan đã thực hiện một chiến dịch thu thập một lượng lớn dữ liệu trên diện rộng về các công ty Hoa Kỳ, hai quan chức Mỹ giấu tên cho hay.
Nhiều nước 'tẩy chay' Huawei - Một số chính phủ phương Tây lo ngại Bắc Kinh sẽ có quyền truy cập vào mạng di động (5G) và các mạng truyền thông khác thông qua Huawei và mở rộng khả năng gián điệp của mình, mặc dù hãng khẳng định không có chịu sự kiểm soát của Bắc Kinh. Nhật Bản dự kiến sẽ cấm chính phủ sử dụng các sản phẩm do Huawei và ZTE sản xuất vì các mối lo ngại về an ninh mạng, truyền thông địa phương đưa tin hôm thứ Sáu.
Dư luận, báo chính thống của Trung Quốc giận dữ với Mỹ và Canada vụ bắt giám đốc tài chính của Huawei, bà Mạnh Vãn Chu và quan tâm tin nhà khoa học Trương Thủ Thịnh ở Stanford vừa chết.
Hàng ngàn di dân Trung Mỹ hy vọng được hưởng quy chế tị nạn ở Hoa Kỳ hiện đang ở Tijuana, Mexico thấy rằng thực tế khó khăn hơn nhiều so với tưởng tượng của họ. Một số người đến xin tạm trú tại Casa del Migrante (Ngôi nhà Di dân) do các cha Dòng Scalabrini điều hành.
Kể từ khi chiến tranh thương mại Mỹ – Trung nổ ra, Trung Quốc đã phải đối mặt với nhiều thách thức và khó khăn lớn về kinh tế – xã hội. Ảnh hưởng bởi cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung, doanh số trên mặt hàng iPhone của Apple ở Trung Quốc đã suy giảm nghiêm trọng. Công ty Bác Ân Quang Học đối tác cung cấp màn hình cho Apple ở Trung Quốc đã hai lần công bố sa thải người lao động, lần thứ nhất 5.000 người và lần thứ hai là 3.000 người, theo MingPao.
Đúng vào ngày hai nhà lãnh đạo Hoa Kỳ và Trung Quốc thỏa thuận « hưu chiến » về thương mại tại Buenos Aires bên lề hội nghị G20, bà Mạnh Vãn Châu (Meng Wanzhou), giám đốc tài chính tập đoàn viễn thông Hoa Vi (Huawei) bị bắt tại Canada theo yêu cầu của Mỹ, vì vi phạm lệnh cấm vận với Iran. Phản ứng lại thông tin do bộ Tư Pháp Canada loan báo hôm qua, bộ Ngoại Giao Trung Quốc hôm nay 06/12/2018 đòi hỏi làm rõ nguyên do, và trả tự do « ngay lập tức » cho bà Mạnh.
WASHINGTON, D.C. (NV) — Các hình ảnh vệ tinh mới chụp được cho thấy Bắc Hàn vừa mở rộng một căn cứ hỏa tiễn tầm xa trong khu vực núi non nằm sâu trong lãnh thổ quốc gia này. Phát giác mới nhất này cho thấy các cuộc thương thảo ngoại giao với Mỹ không buộc chế độ Kim Jong Un phải ngưng nỗ lực sản xuất và thiết lập hàng loạt hỏa tiễn có khả năng mang theo đầu đạn nguyên tử của họ. Bản tin CNN nói rằng các hình ảnh vệ tinh nói trên cũng là chứng cớ cho thấy căn cứ hỏa tiễn Yeongjeo-dong và một căn cứ cạnh đó, vốn chưa hề được báo cáo trước đây, vẫn tiếp tục hoạt động
Người dân cũng như các quan chức Mỹ và nước ngoài, hôm 5/12, vĩnh biệt cố Tổng thống George H.W. Bush ở Washington D.C., trước khi thi hài của ông được đưa về nơi an nghỉ cuối cùng bên cạnh phu nhân Barbara và con gái ở Texas.
Mặc dù tổng thống Donald Trump vừa lên tiếng đe dọa, Bắc Kinh tuyên bố sẽ tìm được một hiệp định thương mại trong 90 ngày tới. Bộ Thương Mại Trung Quốc, trong thông cáo công bố thứ Tư 05/11/2018, cam kết sẽ thực hiện những cam kết bên lề G20 và « tích cực » đàm phán với Mỹ. Tuyên bố của bộ Thương Mại Trung Quốc được loan báo trên mạng chính thức : đàm phán tại Achentina mang lại kết quả tốt. Trung Quốc sẽ thực thi những vấn đề đã được giải quyết. Hai bên sẽ đàm phán tích cực theo lịch trình 90 ngày. Trước đó vài giờ, từ Washington, tổng thống Donald Trump bắn lên trang « Tweet » lời de dọa : nếu không đạt được thỏa thuận « đúng nghĩa » với Trung Quốc, tôi sẽ áp thuế. C
Bảo Trợ