Ý Kiến: Chống Tham Nhũng Nên Gắn Với Cải Cách Tư Pháp

29 Tháng Sáu 201811:18 CH(Xem: 541)

Ý kiến: Chống tham nhũng nên gắn với cải cách tư pháp

Getty Images
Tổng Bí thư ĐCS Nguyễn Phú Trọng, đồng thời là Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng chống tham nhũng, được dẫn lời nói tại một hội nghị tại Hà Nội hôm 25/06 rằng cuộc chiến chống tham nhũng còn khó khăn, phức tạp, và chịu sức ép rất lớn từ rất nhiều phía

Đảng Cộng sản và Nhà nước Việt Nam đang thực hiện một chương trình về phòng chống tham nhũng, trong lúc có ý kiến cho rằng đây chỉ là đấu đá nội bộ.

Nhiều người lo ngại rằng khi tập trung quyền lực vào trong tay cơ quan chống tham nhũng cao quá thì đó lại trở thành công cụ chuyên chế đe dọa đến các sinh hoạt dân chủ. Từ đó nhiều người gợi ra viễn cảnh u ám chẳng mấy lạc quan về kết cục cuối cùng của chính sách này.


Tôi cho rằng có một giải pháp để giải quyết mối lo này và gia tăng giá trị ích lợi cho nhân dân. Đó là hãy gắn liền việc chống tham nhũng với những hoạt động về cải cách tư pháp.

Làm như thế nào?

Chúng ta biết rằng việc chống tham nhũng kết cục sẽ đưa đến việc xử lý các vụ án hình sự, và việc giải quyết các vụ án này như thế nào đó là vấn đề thuộc về tư pháp.

Mới đây, bắt đầu từ năm 2018 một loạt các văn bản pháp luật hình sự mới có hiệu lực thi hành, như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng Hình sự, Luật Thi hành Tạm giữ Tạm giam, Luật Tổ chức Điều tra Hình sự, trong đó có những quy định tiến bộ mới.

Đây là kết quả của những nỗ lực thúc đẩy cải cách tư pháp, như quyền im lặng, ghi âm ghi hình khi hỏi cung, vai trò lớn hơn của luật sư bào chữa, môi trường giam giữ được cải thiện.

blank

Giới tư pháp đang trông mong những quy định tiến bộ này được thực hiện sẽ giúp cải thiện môi trường làm nghề.

Nhưng cũng có lo ngại rằng những tiến bộ này sẽ bị chương trình về chống tham nhũng với những đòi hỏi tăng cường tính chuyên chế trấn áp sẽ vô hiệu hóa không được thực hiện.

 

Nhiều người cho rằng sự tăng cường tính chất dân chủ trong các quy trình thủ tục tư pháp sẽ chỉ làm khó khăn cho việc xử lý tham nhũng mà thôi.

Tôi cho rằng ngược lại, chính quy trình làm án, chính đường lối giải quyết một vụ án hình sự lâu nay đang còn bất cập lạc hậu là rào cản cho việc xử lý tội phạm tham nhũng. Các cơ quan tư pháp đang tự trói buộc mình bằng những quy chuẩn đường lối làm án xưa cũ, biến quy trình xử lý một vụ án hình sự trở thành nơi tru khú cho tội phạm tham nhũng.

Việc giải quyết án hình sự lâu nay thường đòi hỏi những bằng chứng thô để phù hợp với trình độ nhận thức thấp mà qua đó thường viện đến bạo lực, thay vì dẫn dựa vào những nguyên tắc khoa học và nhận thức duy lý nơi con người.

Lấy ví dụ về một nghiệp vụ điều tra lạc hậu là nghiệp vụ ghi chép biên bản lời khai lâu nay. Thông thường người ta cứ phải moi ra được những lời khai nhận tội hoặc những lời khai báo thừa nhận hành vi đã thực hiện của bị can, để từ đó kết hợp với các chứng cứ khác người ta đưa ra suy luận về tội trạng.

HOANG DINH NAM / Getty ImagesBản quyền hình ảnhHOANG DINH NAM / GETTY IMAGES

Ghi chép lời khai là nghiệp vụ điều tra rất lạc hậu mà trên thực tế đã có nhiều dấu hiệu của sự thoái hóa xuống cấp thông qua những hiện tượng về "lời khai sinh đôi", lời khai được đánh máy copy rồi paste.

Kiểu làm án như vậy đã dẫn đến những hành vi bức cung nhục hình, hành hạ con người ta bằng môi trường giam giữ nghiệt ngã, nhân phẩm danh dự con người bị hủy hoại, mà từ đó khiến việc xử lý tuy đúng người đúng tội nhưng không có công lý.

Nay đứng trước những đòi hỏi về đảm bảo thành tựu của cả hai chính sách về cải cách tư pháp và chống tham nhũng, các ban ngành cần thay đổi xác lập lại nhận thức.

Đầu tiên là phải xác định rằng việc xử lý kết tội một người là một việc làm tương đối phức tạp, quy trình thủ tục tư pháp là cái tương đối khó hiểu với nhận thức của quần chúng bình dân thông thường. Tiếp đó là trả lại quy trình thủ tục tư pháp về lại với lãnh vực của tri thức dẫn dựa vào những luận lý mà nhờ đó sẽ giúp giảm đi yếu tố bạo lực.

Việc thay đổi nhận thức và các nguyên tắc tư pháp sẽ giúp tạo ra hiệu quả cho hoạt động.

Lấy ví dụ về việc thay đổi đường lối làm án sẽ giúp giải quyết các vụ án hình sự và giảm tránh đi các yếu tố bạo lực tiêu cực. Ví như trong việc xử lý các vụ án tham nhũng, các ban ngành hãy học hỏi cách xử lý của đất nước Singapore thời ông Lý Quang Diệu.

Ông Lý Quang Diệu đã thực hiện chính sách xử lý tham nhũng thành công, biến Singapore trở thành một nước sạch sẽ hàng đầu thế giới, bằng việc sử dụng những bằng chứng về tài sản và mức sống của quan chức cao hơn mức lương có thể lý giải được, đó là bằng chứng của tham nhũng.

Cách làm này đã giúp Singapore thành công và nó hoàn toàn phù hợp với nhận thức duy lý nơi con người mà đó thực ra cũng là nguồn cội của công lý.

Nếu làm như vậy thì các quy định tiến bộ về cải cách tư pháp, tôn trọng quyền con người trong vòng tố tụng hình sự sẽ vẫn được đảm bảo mà không lo rằng đó là chướng ngại cho việc xử lý tham nhũng.

Tư pháp tốt giúp chống tham nhũng

Một nền tư pháp được cải cách sẽ trở lên chất lượng hiệu quả trong việc phát hiện và xử lý tội phạm. Đó sẽ là một công cụ cảnh báo răn đe cho những ý định tham nhũng.

Tư pháp VNBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Cải cách tư pháp nếu làm tốt còn giúp giải quyết vấn nạn tham nhũng ngay trong chính hệ thống tư pháp, góp phần làm sạch sẽ thêm một mảng phần lớn của hệ thống bộ máy nhà nước là lĩnh vực tư pháp.

Kết hợp việc chống tham nhũng và cải cách tư pháp sẽ đem đến một không gian pháp lý sạch sẽ đáng mong muốn và an toàn hơn cho các quyền công dân.

Việc kết hợp có thể được thực hiện thông qua các vụ án được đông đảo nhân dân quan tâm, các ban ngành chỉ cần lồng vào việc xử lý các vụ án các hoạt động về phổ biến và thực thi nghiêm chỉnh những quy định tiến bộ về tư pháp.

Hãy cho bị can được giữ quyền im lặng, hãy tạo điều kiện cho bị can được có luật sư, hãy đảm bảo đời sống nơi ngục tù không còn là địa ngục. Làm những cái đó lợi ích ruốt cuộc sẽ thuộc về nhân dân, sẽ tạo lập tính chính đáng cho hoạt động chống tham nhũng, dẹp đi những cáo cuộc đây chỉ là đấu đá nội bộ.

Để rồi từ đó cùng với thời gian, việc chống tham nhũng sẽ đem lại hiệu quả kép tích cực, vừa làm sạch bộ máy vừa kiến tạo khung khổ tư pháp khoa học chuẩn mực nghiêm minh.

Việc chống tham nhũng khi đó nếu bị dừng lại ở bất kỳ thời điểm nào thì cũng mang lại giá trị tích cực nhờ những bù đắp của tiến bộ tư pháp.

Và nếu cuối cùng khi chính sách chống tham nhũng được dừng lại và thành công thì đó cũng là thành công của môi trường tư pháp hiệu quả văn minh, đó sẽ là kết quả tươi sáng cho nhân dân đất nước mà nếu thiếu cải đi cách tư pháp thì không thể nào có được.

Bài thể hiện quan điểm và cách hành văn của tác giả, một luật sư hiện đang hoạt động tại Hà Nội.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Quốc hội Việt Nam ngày 21/10 tiếp tục thảo luận một số nội dung khác nhau của Dự thảo Luật Cư Trú sửa đổi, trong đó có phần loại bỏ hình thức quản lý cư trú bằng sổ hộ khẩu để chuyển qua phương án quản lý tinh gọn hiện đại hơn. Từ tháng 2/2020, Bộ Công An đã đề xuất sửa đổi Luật Cư Trú theo hướng bỏ sổ hộ khẩu, sổ tạm trú để quản lý dân cư thông qua hình thức mã số định danh cá nhân. Việc thay đổi này được Bộ Công an cho là sẽ giúp đơn giản hóa các thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân. Tại cuộc họp vào ngày 21/10, đa số đại biểu Quốc hội tán thành việc thay thế sổ hộ khẩu bằng phương thức quản lý cư trú mới và quy
HÀ TĨNH, Việt Nam (NV) – Các tỉnh miền Trung có thể sẽ lập lại “đợt mưa lũ lịch sử năm 1983” khi chỉ trong vòng một tháng liên tiếp phải đón nhận năm cơn bão và áp thấp đổ vào tàn phá. Báo Zing dẫn tin từ Trung Tâm Dự Báo Khí Tượng Thủy Văn Quốc Gia cho biết tâm bão Saudel (bão số 8 ở Việt Nam) lúc 4 giờ sáng 24 Tháng Mười, cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 160 cây số về phía Đông-Đông Bắc.
Tờ Los Angeles Times ngày 22/10 đăng tải bài viết của 2 tác giả David S. Cloud và Shashank Bengali với tiêu đề tạm dịch là 'Facebook cao rao tự do ngôn luận. Tại Việt Nam nhưng lại đang hỗ trợ biện pháp kiểm duyệt.' Bài viết có nhắc đến việc Facebook và người sáng lập Mark Zuckerberg cho biết quan điểm bảo vệ quyền tự do ngôn luận trừ những trường hợp cụ thể, chẳng hạn như khi kích động bạo lực. Tuy nhiên, ở các quốc gia bao gồm Cuba, Ấn Độ, Israel, Morocco, Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ, Facebook thường hạn chế các bài đăng mà chính phủ những nước đó cho là nhạy cảm
15 Dân biểu Hoa Kỳ vào hôm 14/10 đã gửi một bức thư tới Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo, bay tỏ quan ngại về vụ tranh chấp đất đai ở Đồng Tâm và phiên toà xử 29 người dân Đồng Tâm mới đây, đồng thời yêu cầu Bộ Ngoại giao Mỹ sớm có báo cáo cập nhật trước Quốc hội Mỹ về vụ việc này. Theo bức thư, các Dân biểu Mỹ ghi nhận vụ tranh chấp đất đai giữa người dân Đồng Tâm và chính quyền đã bắt đầu từ năm 2017 khi chính quyền quyết định thu hồi đất của người dân Đồng Tâm với lý do là đất quốc phòng. Vụ tranh chấp đã dẫn đến xung đột vào ngày 9/1/2020 khi chính quyền điều động khoảng 3000 công an tấn công vào Đồng Tâm, bắn chết cụ Lê Đình Kình, 84 tuổi,
KHÁNH HÒA, Việt Nam (NV) – Trường tiểu học Phước Long 1, ở thành phố Nha Trang đã bị phụ huynh học sinh phát giác “ăn bớt” rất nhiều thức ăn của học sinh bán trú cả trường. Báo Tuổi Trẻ dẫn lời lãnh đạo phường Phước Long, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa, cho biết sự việc bị phát giác đã khiến người nhà học sinh và công luận “tức giận và phản ứng như “là bão cấp 12,” buộc nhà trường phải tổ chức họp Ban Đại Diện Phụ Huynh Học Sinh cả trường để bầu lại Ban Chấp Hành Hội Cha Mẹ Học Sinh mới vào chiều ngày 15 Tháng Mười. Trường tiểu học Phước Long 1 có 30 lớp, với hơn 1,230 học sinh. Việc tổ chức bán trú cho học sinh ăn trưa tại trường đã thực hiện nhiều năm qua, hiện có khoảng 930 học sinh bán trú.
Ông Nguyễn Quốc Trâm, vào thời điểm năm 2015 khi đang là giám đốc Sở Ngoại Vụ tỉnh Khánh Hòa, đã giao nhân viên soạn “công hàm ngoại giao,” làm giả thư mời của Tập Đoàn Trần Group để mời chính ông đi Mỹ. Vụ bê bối xảy ra từ năm năm trước nay được tờ Tuổi Trẻ hôm 14 Tháng Mười tiết lộ. Ông Nguyễn Quốc Trâm, (giữa) trong chuyến đi Mỹ hồi Tháng Sáu, 2015. (Hình: Cổng Thông Tin Điện Tử tỉnh Khánh Hòa) Theo báo này, ông Trâm đang bị truy tố hành vi “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” và “Giả mạo trong công tác.” Theo luật Việt Nam, “Giả mạo trong công tác là hành vi của một người vì vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác, lợi dụng chức vụ, quyền hạn sửa chữa, làm sai lệch nội dung giấy tờ, tài liệu, làm, cấp giấy tờ giả, giả mạo chữ ký của người có chức vụ, quyền hạn.”
Mưa lớn kéo dài và với nước lũ từ thượng nguồn sông Hương đổ về khiến nhiều di tích ở Huế chìm trong nước. Hai ngày qua, Kinh thành Huế ngập nặng, có chỗ nước sâu hơn nửa mét. Mưa lớn kéo dài và lũ từ thượng nguồn sông Hương đổ về khiến mực nước sông Hương có lúc trên báo động 3, cao hơn 4 m. Nhiều đường ven đại nội Huế nằm trong Kinh thành ngập khoảng 30 - 60 cm trong ngày 12/10. Trên đường phố, mực nước có chỗ sâu hơn nửa mét , người dân địa phương phải đi lại bằng thuyền. Nước lũ tràn qua Cửa Ngăn, nằm bên trái công trình Kỳ Đài của Kinh thành Huế. Đây là một trong 10 cửa thành chính vào bên trong Kinh thành.
Mới đây xảy ra sự việc có 8 hiệp hội ngành nghề cùng đồng loạt kiến nghị tới các cơ quan quản lý nhà nước giảm mức phí công đoàn phải nộp từ mức 2% quỹ lương đóng bảo hiểm xã hội xuống còn 1%. Đây là sự kiện đáng chú ý của giới doanh nghiệp vốn lâu nay ít có những hành động có tính chất phản kháng như vậy. Chế định tréo ngoe Hiện nay Luật Công đoàn quy định doanh nghiệp sử dụng lao động phải đóng phí công đoàn bằng 2% quỹ lương đóng bảo hiểm xã hội, còn người lao động đóng 1% mức lương. Đây là điều vô lý tréo ngoe vì doanh nghiệp lại phải đóng quỹ công đoàn, tổ chức mà về nguyên tắc là đối nghịch về quyền lợi với chủ doanh nghiệp.
Mạng báo Công an thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 8/10 dẫn lời Bộ trưởng Thông tin - Truyền thông Việt Nam Nguyễn Mạnh Hùng cho biết Facebook đã chịu chặn quảng cáo chính trị từ các fanpage, tài khoản của các “tổ chức phản động, khủng bố”. Phát biểu vừa nêu được đưa ra trong báo cáo việc thực hiện các Nghị quyết của Quốc hội về hoạt động giám sát chuyên đề, hoạt động chất vấn thuộc lĩnh vực thông tin và truyền thông vừa được gửi tới Quốc hội.
Ba dân biểu Hoa Kỳ vào ngày 2 tháng 10 vừa qua đã viết thư gửi Ngoại trưởng Mike Pompeo, yêu cầu người đứng đầu ngành ngoại giao Mỹ kêu gọi Việt Nam trả tự do cho tù nhân lương tâm Nguyễn Bắc Truyển cũng như tất cả các tù nhân lương tâm khác tại Việt Nam. Thư với nội dung như vừa nêu được đưa ra trước đối thoại nhân quyền Hoa Kỳ- Việt Nam lần thứ 24 sẽ diễn ra vào ngày 6 tháng 10 này.
Bảo Trợ