'Khó trách các nhà báo VN chỉ viết điều được phép'

25 Tháng Sáu 201811:46 CH(Xem: 530)
  • Tác giả :

'Khó trách các nhà báo VN chỉ viết điều được phép'

blank

Nhà báo Bích Vi kể với BBC về những trải nghiệm khác biệt trong quá trình 50 năm làm báo từ thời Việt Nam Cộng Hòa, cộng sản đến hải ngoại.

Hơn 15 năm trước, bút danh Bích Vi của bà khá quen thuộc với bạn đọc của các tờ Tuổi Trẻ và Phụ Nữ TP.Hồ Chí Minh.

Cuốn sách Nửa Thế Kỷ Làm Báo sắp phát hành ở Mỹ của bà Bích Vi (Võ Thị Hai) kể về một hành trình khá truân chuyên của một nữ nhà báo. Bà bước vào lĩnh vực truyền thông dưới thời Việt Nam Cộng Hòa không lâu thì phải trải qua 30 năm trong khu vực báo chí "lề phải" trước khi chuyển sang gần 15 năm làm báo "lề trái" ở hải ngoại.

 

Trả lời Ben Ngô của BBC Tiếng Việt hôm 25/6, bà Bích Vi nói: "Trong giai đoạn làm báo dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, tôi mới ngoài 20 tuổi, hãy còn quá trẻ, có thể nói là còn quá non nớt, thiếu kiến thức căn bản về chính trị, nghề báo của tôi khi đó có vẻ chỉ là một nghề mưu sinh."

"Việt Nam sau năm 1975, nhà báo làm việc trong một môi trường khắc nghiệt dưới sự áp đặt của chính quyền. Các nhà báo Sài Gòn như tôi không có kinh nghiệm để sớm nhận biết điều này như các gia đình người Việt Nam gốc Bắc đã có một thời gian dài sống dưới chế độ Cộng sản."

"Chừng 5 năm sau đó, tôi mới xác tín được một thực tế phũ phàng: Báo chí không được coi là loại quyền lực thứ tư, như tại các quốc gia theo thể chế tam quyền phân lập bao gồm hành pháp, lập pháp và tư pháp. Quyền sinh sát tối cao nằm trong tay đảng Cộng sản.

Đảng làm hết và quyết định hết mọi việc. Đảng chọn người đưa vào quốc hội, hầu hết đại biểu quốc hội là đảng viên, nhất nhất phải làm theo ý đảng, mà Đảng ở đây là một nhóm cán bộ lãnh đạo nằm trong bộ Chính trị."

"Đây là giai đoạn mà tôi đối diện với quá nhiều khó khăn và thử thách để tồn tại với tư cách của một người làm báo. Tôi tiếc đã không nhận ra điều này sớm hơn để có thể tìm kiếm con đường ít chông gai hơn, ít đau khổ cho đời mình, để không lãng phí tuổi thanh xuân."

"Tôi còn điều tiếc rẻ thứ hai trong giai đoạn làm báo dưới thời Việt Nam Cộng Hòa, từ năm 1970-1975 là không biết đi tìm một người thầy dẫn dắt để giúp mình trở thành một ký giả giỏi nghề."

bích vi
Nhà báo Bích Vi trong một lần tác nghiệp tại Los Angeles, Nam California

'Khác nhau nhiều lắm'

Bà Bích Vi chia sẻ: "Tính chất của giai đoạn làm việc suốt 30 năm trong khu vực báo chí "lề phải" so với gần 15 năm làm báo "lề trái" khác nhau nhiều lắm. Theo tôi, nhà báo làm việc với các báo "lề phải" chỉ cần ngoan hiền, dễ dạy, không biết bất bình, không biết bất mãn, bỏ ra ngoài tai mọi điều mà họ thấy là trái tai gai mắt, cả những điều được gọi là phục vụ tha nhân, nhân quần, xã hội."

"Họ chạy theo lối sống hưởng thụ, vun đắp vật chất tiền tài cho mình và gia đình mình. Bằng chứng là nhà báo "lề phải" không cần viết đúng chính tả, không cần có kiến thức, không cần cả lương tâm chức nghiệp vẫn làm báo được."

"Trái lại, muốn thành công khi làm việc tại các báo "lề trái", người làm báo phải thật giỏi, giỏi chuyên môn, giỏi ngoại ngữ, kiến thức phải hết sức phong phú, dồi dào. Người đọc quyết định số phận của nhà báo tại các báo "lề trái", trong khi ở khu vực "lề phải", người quyết định số phận của người làm báo lại là cán bộ lãnh đạo đảng cộng sản cầm quyền."

"Sau 15 năm rời quê hương sang làm việc cho các tờ báo tiếng Việt ở bang California, Mỹ, tôi nhận ra sự nhạt nhẽo trong nội dung báo chí ở Việt Nam. Dường như các tờ báo ở quê nhà không còn cái để đọc. Hình ảnh, tít tựa giống khẩu hiệu, nội dung thì nghèo nàn và tràn ngập loại tin địa phương "cướp giết hiếp" mà tôi đã làm trước năm 1975."

"Hồi đó, loại tin này chỉ chiếm một góc nhỏ chừng 1/16 trang. Còn bây giờ, loại tin này tràn ngập khắp các trang báo. Có vẻ các tòa soạn thiếu các bài chính luận về tình hình thời sự, cả các loại phóng sự. Thông tin thì một chiều, không có chiều ngược lại."

"Dường như các tờ báo không được phép phê phán, chỉ trích một cá nhân, một tổ chức - kể cả tổ chức công quyền khi họ làm sai. Đó là điều không thể chấp nhận được, nếu muốn cho xã hội đó tốt đẹp hơn."

Bà nói thêm: "Khó mà trách các nhà báo ở trong nước hiện nay. Họ chỉ viết được điều có thể viết và được phép viết. Lâu ngày, sự sáng tạo ở nhà báo tại Việt Nam bị tàn lụi, động lực nghiên cứu và ý chí làm giàu kiến thức của một nhà báo bị thui chột. Khi không còn là một nhà báo tự do thì việc họ biến thành một bồi bút là lẽ tất nhiên."

sách
Cuốn sách được phát hành tại Mỹ

Nhận định về làng báo hải ngoại, bà Bích Vi nói:

"Theo như tôi thấy, các tổ chức truyền thông từ báo giấy, cho đến đài phát thanh và truyền hình của cộng đồng người Việt Nam ở Hoa Kỳ hiện nay muôn màu muôn vẻ, có đài mạnh, có đài yếu, và hầu như tất cả đều bị tác động bởi hoạt động tài chính."

"Nghĩa là doanh thu quảng cáo quyết định sức mạnh của tờ báo. Có tờ báo coi lý tưởng tranh đấu cho dân chủ, tự do của người dân Việt ở trong nước hiện nay là mục đích hoạt động, có tờ vẫn còn chống Cộng gay gắt.

Nhưng ưu điểm bao trùm của báo chí tiếng Việt ở hải ngoại là thái độ tôn trọng và theo đuổi tính chất trung thực khách quan của một tổ chức truyền thông."

Bà Bích Vi chia sẻ thêm:

"Cách nay hai năm, tôi muốn làm chủ một tạp chí quy tụ nhiều anh chị em có tâm, có nghề để tranh đấu cho hạnh phúc và nữ quyền, nhưng không thành công. Bây giờ thì điều mơ ước đó càng khó đạt vì tôi không còn trẻ và cũng không đủ sức khỏe."

Khi được hỏi liệu có lo ngại mình có khả năng bị "cấm về Việt Nam" sau cuốn sách tiết lộ nhiều mặt trái của làng báo 'lề phải", bà Bích Vi đáp:

"Về thăm Việt Nam, thăm lại thầy cô giáo cũ, bạn bè và thân bằng quyến thuộc ở Việt Nam luôn luôn là điều mong muốn của tôi."

"Tuy vậy, nếu như tôi có thể bị ghép vào tội chống nhà nước, chống Đảng, bị cấm về thăm nhà vì phát hành cuốn sách này thì thà tôi không về còn hơn."
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trước khi Michael Phương Minh Nguyễn, công dân Mỹ gốc Việt, phải ra tòa tại Thành phố HCM vào ngày 24/6 với cáo buộc “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền”, gia đình ông ở California và những người quan tâm, trong đó có những dân biểu Mỹ, đã hy vọng rằng ông sẽ được trục xuất về Mỹ để đoàn tụ với gia đình ngay sau phiên tòa. Nhưng mọi hy vọng đã bị dập tắt ngay sau phiên tòa khi Michael Phương Minh Nguyễn bị tòa tuyên 12 năm tù và chỉ bị trục xuất sau khi đã thi hành án. Ngay sau phiên tòa, Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Việt Nam đã lên tiếng bày tỏ sự thất vọng và cho biết
“Một ngàn năm đô hộ giặc Tàu” mà người Việt không bị đồng hóa, nhưng chỉ có 70 năm mà đảng CSVN có khả năng diệt chủng dân tộc Việt Nam. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” chỉ là khẩu hiệu lừa bịp nhân dân mà thôi. Các trí thức, văn nghệ sĩ và nhân dân đừng hy vọng được bọn thái thú địa phương lắng nghe và thực hiện theo ý dân.
Nhiều nhân vật bất đồng chính kiến, nhiều nhà hoạt động nhân quyền đã bị đưa ra xét xử trong những phiên tòa chóng vánh, kết án nặng nề mà luật sư bào chữa chỉ ra những sai phạm trong tiến trình tố tụng…......Trong một số vụ án hình sự xét xử đối với những tội danh về xâm phạm an ninh quốc gia mà tôi có dịp tham gia bào chữa với tư cách là luật sư, thì hồ sơ truy tố không có chứng cứ hoặc chứng cứ không thuyết phục. Nhưng tất cả đều dễ dàng được tòa án chấp nhận là chứng cứ hợp pháp để kết tội và tuyên hình phạt rất nặng.
Tính cách vua quan của những người cộng sản Việt Nam hiện nay đã lộ rõ ngay từ năm 1945-1946 kia chứ không phải đến bây giờ nhưng vì lúc ấy chưa cầm quyền, chưa giàu sang, dân cũng chưa có của ăn của để cho nên nó không bộc lộ. - Có những quan chức xây biệt phủ lộng lẫy, chi xài xa hoa, con cái đi học nước ngoài, vợ thì không có việc làm hoặc cũng chỉ là công chức trong bộ máy. Những trường hợp như vậy thì dân không bức xúc, không hoài nghi mới là lạ.
Thân nhân của tù nhân chính trị Trương Minh Đức công khai thư kêu cứu về tình trạng của những người đang phải tuyệt thực tại Trại Giam Số 6 Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Thư kêu cứu đề ngày 23 tháng 6 do Bà Nguyễn Thị Kim Thanh, vợ tù nhân chính trị Trương Minh Đức ký tên và gửi đến Viện Kiểm Sát Nhân Dân tỉnh Nghệ An và Bộ trưởng Công an Tô Lâm. Nội dung thư nói rõ việc Phân trại K2, Trại Giam Số 6 đang bức hại, đàn áp tù nhân chính trị.
CÒN QUY HOẠCH CÁN BỘ THÌ KHÔNG THỂ CHỐNG CHẠY CHỨC CHẠY QUYỀN Nói đến Quy hoạch cán bộ thì hiểu ngay là có người được quyền Quy hoạch và có người được Quy hoạch. Được Quy hoạch là có cơ hội thăng tiến – nên cán bộ phải cố lên. Bởi vậy, còn Quy hoạch thì sẽ có chạy Quy hoạch. Ai chạy Quy hoạch? Người bị Quy hoạch sẽ chạy Quy hoạch. Chạy ai? Chạy người có quyền Quy hoạch.
Tôi nghĩ những ông như Nông Đức Mạnh, Nguyễn Phú Trọng thì sách của ông ấy chỉ có đảng của ông ấy đọc, chứ chẳng ai đọc, có khi những đảng viên của ông ấy cũng chẳng đọc luôn, Bởi vì tôi cho rằng những kiến thức mà các ông viết ra không có ý nghĩa thực tế, nếu những kiến thức ấy có ý nghĩa thực tế thì đất nước Việt Nam đã phồn vinh rồi.”.- Lã Việt Dũng.....Do đó, việc xuất bản những quyển sách này chỉ làm tốn tiền dân, tốn giấy, mà không ai đọc.
Việt Nam từng ra báo từ rất lâu. Tuy nhiên theo nhận định ngay dưới thời bị Pháp đô hộ, báo chí lúc đó còn được những quyền tối thiểu mà nhiều cơ quan báo chí trong nước hiện nay không có được. Gia Định báo được cho là tờ báo tiếng Việt đầu tiên của Việt Nam được xuất bản vào ngày 15/4/1865.
Giáo sư Trần Phương:: “Thế bây giờ Chủ nghĩa xã hội của ông là cái gì đây? Thật ra mà nói, chúng ta nói và chúng ta biết là chúng ta bịp người khác. Đến tôi bây giờ, tôi cũng không biết cái Chủ nghĩa xã hội mà chúng ta sẽ đi là cái Chủ nghĩa xã hội gì đây?”./ Đại tá Phạm Đình Trọng: “Đảng CSVN đã đưa dân tộc Việt Nam vào cuộc thí nghiệm xây dựng Xã hội chủ nghĩa suốt gần nửa thế kỷ và nhân dân Việt Nam phải trả giá quá đắt.
“Trung Quốc có tình cảm với bất cứ ai đi chăng nữa nhưng lợi ích của họ không thay đổi. Việt Nam cũng phải hiểu điều đó. Hồi năm 2011 khi ông Nguyễn Phú Trọng mới đắc cử chức Tổng Bí thư thì ông sang Trung Quốc ký thỏa thuận chung về các nguyên tắc giải quyết tranh chấp trên biển. Năm 2011 xảy ra vụ (Trung Quốc) cắt cáp, năm 2012 cũng cắt cáp, rồi đến năm 2014 Trung Quốc đưa giàn khoan vào vùng thềm lục địa của Việt Nam chẳng hạn thì đường dây nóng giải quyết tranh chấp giữa hai bên theo nguyên tắc coi như là số 0.”
Bảo Trợ