Hãy Tạm Dừng Thông Qua Luật An Ninh Mạng

12 Tháng Sáu 20185:33 SA(Xem: 603)

Đào Tiến Thi: HÃY TẠM DỪNG THÔNG QUA LUẬT AN NINH MẠNG

blank

HÃY TẠM DỪNG THÔNG QUA LUẬT AN NINH MẠNG 

(Thư của công dân Đào Tiến Thi, nhà nghiên cứu văn học và ngôn ngữ, nguyên Ủy viên BCH Hội Ngôn ngữ học Việt Nam, cư trú tại P.409, CT7E, CC. Dương Nội, Hà Đông, Hà Nội).


Kính gửi các đại biểu Quốc hội khóa XIV, Kỳ họp thứ V 

Kỳ họp thứ V Quốc hội khóa XIV sắp thông qua Luật An ninh mạng (viết tắt: Luật ANM). 


Chúng tôi thấy việc này không thể vội vàng vì ba lý do: 


1) Là luật hết sức mới mẻ đối với Việt Nam; 
2) Tinh thần chung và nội dung nhiều điều luật chưa ổn mà chưa được thảo luận rộng rãi; 
3) Là luật có liên quan nhiều đến quan hệ quốc tế. 


 Theo cảm nhận cá nhân, thiết nghĩ rằng, cũng như chúng tôi, hầu hết các đại biểu Quốc hội chưa có mấy kiến thức về mạng thông tin quốc tế toàn cầu (internet). Ở đây tôi chưa nói vấn đề kỹ thuật sử dụng mạng mà nói vấn đề “văn hóa mạng”, “triết lý mạng”. Cho đến nay, không thiếu người vẫn cảm nhận interet là thứ “rác rưởi”, thậm chí ngay cả một vị tiến sỹ còn phát biểu rằng “50% trên face book “vô công rồi nghề”,… Nhiều hành vi sai trái của quan chức bị tố cáo qua mạng, nhiều vị quan chức bị “ném đá” trên mạng vì những phát ngôn thô lậu, coi thường dân chúng,… cho nên những người này, tất nhiên, chẳng ưa gì mạng xã hội. Ngay cả những tổ chức, cá nhân có việc làm chính đáng, cẩn trọng cũng vẫn “ghê” mạng xã hội. Tôi đã từng tham gia góp ý một văn bản có tính khoa học của một bộ nọ; vì văn bản tuy thực thi trong phạm vi của ngành nhưng nó liên quan đến toàn bộ xã hội, cho nên tôi đề nghị đưa văn bản lên mạng lấy ý kiến rộng rãi nhưng lãnh đạo bộ ấy rất ngại. Cuối cùng văn bản vẫn được đưa ra xã hội nhưng không dưới dạng chính thức mà qua phát ngôn của những cá nhân soạn thảo (có lẽ như thế để đỡ áp lực chăng?). 

Nói như thế để Quý vị thấy tôi hết sức thông cảm với các nhà quản lý, các đại biểu Quốc hội trước thời đại internet. Nhưng chỉ thấy mặt trái của internet mà tìm cách “siết” người sử dụng thì vô cùng tai hại. Đọc hết Luật ANM (dự thảo), tôi cảm tưởng người làm luật đã tư duy theo hướng “siết” là chính. Đó không chỉ là tư duy người soạn luật mà có lẽ nó muốn đáp ứng một bộ phận không nhỏ trong giới lãnh đạo, vì quá lo sợ trước sức mạnh của internet. Và như thế, chẳng lẽ luật là để phục vụ cho lợi ích của nhà quản lý mà không/ chưa tính đến lợi ích của quốc gia nói chung và của mỗi người dân nói riêng. 

Nói đến đây, tôi thấy phải đặt ra chí ít ba vấn đề: 1) Quay về những tiền đề của luật: luật để làm gì và Luật ANM để làm gì? 2) Những nội dung của Luật ANM ảnh hưởng như thế nào đến quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân? 3) Những nội dung của luật này có phù hợp với luật pháp quốc tế không? 

Chúng tôi chưa có điều kiện nghiên cứu luật an ninh mạng của các nước nên trong thư này chỉ để cập 2 vấn đề đầu. 

1. Luật nói chung để làm gì và Luật ANM để làm gì? 

J.J. Rousseau (1772 – 1778), một trong những nhà tư tưởng hàng đầu của nhân loại thời đại Khai sáng đã cho chúng ta một cách hiểu về luật mà đến nay thiết nghĩ vẫn còn nguyên giá trị. Ông viết: “Cái gì tốt và đúng với trật tự của tự nhiên là do bản chất của sự vật chứ không do quy ước của con người (…) Cứ theo bản tính của con người mà nói thì luật pháp của công lý tự nhiên không có hiệu quả với con người, vì thiếu tính chế tài; chúng chỉ làm lợi cho kẻ xấu và làm hại người công bằng, vì người công bằng tôn trọng luật pháp với tất cả mọi người, trong khi kẻ xấu lại bất tuân luật lệ. Vậy thì phải có những quy ước để kết hợp quyền lợi với bổn phận và đem công lý về với đối tượng của nó”[1]. Những quy ước chung này ông gọi là “ý chí tập thể”. Và ý chí tập thể là một “tổng thể” mà không thể lấy bớt ra một phần tử nào, vì lấy ra thì nó không còn là tổng thể nữa. Ông viết tiếp: “Khi một đạo luật được hình thành và phản ánh được cả tập thể dân chúng cũng như ý chí tập thể, thì đạo luật này tôi gọi là luật pháp”. 

Có thể nói ngắn gọn phân tích trên: luật pháp là ý chí tập thể. Nói cách khác, luật pháp đúng nghĩa luật pháp là khi nó đạt được “ý chí tập thể”, tức nó chẳng của riêng ai, nó là “khế ước xã hội” của cộng đồng. Phát triển luận điểm này, Rousseau cho rằng không cần phải hỏi ai là người soạn luật (vì đó đã là ý chí của tập thể), cũng không cần phải hỏi người cầm quyền có đứng trên luật pháp hay không (vì người ấy cũng là thành viên của quốc gia, nằm trong cái ý chí tập thể kia), cũng không cần phải hỏi luật có công bằng hay không, “vì chẳng ai lại đi bất công với chính mình”, cũng không cần phải hỏi vì sao ta vừa được tự do, vừa phải tuân theo luật pháp, “bởi luật pháp chỉ là những gì thể hiện ý chí của chúng ta”. Và Rousseau kết luận: “Luật pháp chỉ là những quy ước của những kết hợp dân sự. Dân chúng chịu quyền của luật pháp nên cũng phải là những người làm ra luật”. 

Tất nhiên không thể nào họp tất cả dân chúng để cùng soạn thảo luật, cho nên các đạo luật luôn được giao cho các nhân vật hay các nhóm “tinh hoa” soạn thảo, nhưng nội dung phải thể hiện được “ý chí tập thể”. 

Trở lại với Luật ANM. Mạng internet là một tiến bộ vượt bậc của khoa học - công nghệ, cũng là một thành quả chung của nhân loại và theo nguyên tắc “Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi, và phải luôn được tự do và bình đẳng về quyền lợi”[2] thì Luật ANM (dự thảo) đã “có vấn đề” ngay từ những điều luật có tính khái quát. Ví dụ, Điều 4 (Nguyên tắc bảo vệ an ninh mạng), mục 2: “Đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam….”. Luật là “ý chí tập thể”, thì tất cả (cộng đồng) đều ở trong luật, không ai đứng trên hay đứng ngoài luật. “Ý chí tập thể” của Luật ANM bao gồm cả ý chí của Đảng, vậy thì Đảng còn lãnh đạo là lãnh đạo thế nào? Tôi hiểu khái niệm “Đảng lãnh đạo” là lãnh đạo về chủ trương, đường lối, chứ “lãnh đạo luật” vừa vô nghĩa, vừa không thể. Xem nhiều luật hiện hành khác, như Luật Lao động, Luật xuất bản, Luật Sở hữu trí tuệ,… đều không thấy có điều luật nào như thế cả. Nghiên cứu các điều luật cụ thể thì thấy Luật ANM như là một bộ công cụ của cơ quan chức năng (Bộ Công an) để kiểm tra, giám sát, xử lý, ngăn chặn, xử phạt,… những hành vi được coi là “sai phạm”, chứ nó không thể hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng mạng. Chẳng lẽ lại Luật ANM đứng ngoài hệ thống luật của quốc gia? 

2. Luật ANM tác động đến quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân như thế nào? 

Đọc hết 47 điều trong Luật ANM, tôi vẫn không thể biết quyền và nghĩa vụ sử dụng mạng internet của tôi ra sao. Ví dụ, khi tôi đã trả tiền nhà mạng theo “gói” dịch vụ, vậy mỗi khi “mất mạng” thì nhà mạng phải chịu trách nhiệm thế nào? Nếu tôi bị tin tặc tấn công thì tôi viết đơn thư, khiếu nại ai? Tôi được quyền chia sẻ thông tin như thế nào? Một ai đó đưa quảng cáo vào trang face book cá nhân của tôi hoặc mạo danh tôi lập một trang face book thì xử lý ra sao? Những vấn đề thường nhật ấy đều thuộc “an ninh mạng” cả, nhưng không hề được để cập trong Luật ANM (dự thảo). 

Còn những hành vi bị gọi là “vi phạm” thì hết sức mơ hồ vì nó không có định nghĩa. Ví dụ: 

Điều 8 (Các hành vi bị cấm) như soạn thảo, đăng tải, tán phát thông tin “xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng”,… Thế nào là “xuyên tạc lịch sử”? Lịch sử là một khoa học, ngày hôm trước tôi hiểu, đánh giá một sự kiện, một nhân vật thế này, ngày mai có tư liệu mới, có tư duy mới, tôi hiểu và đánh giá khác, thế là “xuyên tạc lịch sử” hay sao? Cách mạng cũng luôn là một quá trình vận động, trong đó có việc thay đổi nhận thức. Ví dụ, trước kia ta đánh giá rất cao việc hợp tác hóa nông nghiệp, xây dựng nông, lâm trường, bây giờ nhìn lại cho thấy đó là ấu trĩ, sai lầm, như thế có là “phủ nhận thành tựu cách mạng” không? 

Điều 15, khoản 1, quy định xử lý thông tin vi phạm trên không gian mạng có nội dung “tuyên truyền chống nhà nước”, trong đó có các loại thông tin như “xuyên tạc, phỉ báng chính quyền nhân dân”, “thông tin gây chiến tranh tâm lý, kích động chiến tranh xâm lược, chia rẽ, gây thù hận giữa các dân tộc”, “thông tin có nội dung tuyên truyền, kêu gọi, vận động, xúi giục, đe dọa, gây chia rẽ, lôi kéo tụ tập đông người gây rối”,… Chẳng hạn, tôi phê phán, châm biếm một chính quyền địa phương, một vị quan chức có hành vi, lời nói sai trái, như thế có là “phỉ báng” không? Tôi đưa tin và thể hiện sự phẫn nộ về một vụ bắn giết ngư dân Việt Nam của nhà cầm quyền Trung Quốc thì có là “kích động chiến tranh xâm lược, chia rẽ, gây thù hận giữa các dân tộc” không?,… 

Chưa kể, các hành vi bị coi là vi phạm, bị cấm của Luật ANM nói trên lại mâu thuẫn với các quyền công dân và quyền con người. Ví dụ, Điều 25 của Hiến pháp 2013 quy định: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình”. 

Trong khi đó thì lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng (LLCT) lại có rất nhiều quyền, với một loạt các động từ thường xuyên xuất hiện trong văn bản Luật: phong tỏa, hạn chế, ngừng cung cấp dịch vụ, đình chỉ, xóa bỏ, yêu cầu ngừng hoạt động,… của hệ thống thông tin. Với những quyền năng này, LLCT sẽ tùy tiện phá vỡ hợp đồng của người sử dụng mạng với nhà mạng. 

Đặc biệt, Điều 26.2 quy định: “Cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước khi cung cấp dịch vụ trên không gian mạng hoặc sở hữu hệ thống thông tin tại Việt Nam phải “cung cấp thông tin người dùng cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an khi có yêu cầu bằng văn bản”. Theo chúng tôi, quy định trên trái với Điều 21 của Hiến pháp 2013: “1. Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình; có quyền bảo vệ danh dự, uy tín của mình. Thông tin về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình được pháp luật bảo đảm an toàn. 2. Mọi người có quyền bí mật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư khác. Không ai được bóc mở, kiểm soát, thu giữ trái luật thư tín, điện thoại, điện tín và các hình thức trao đổi thông tin riêng tư của người khác”. 

Kết luận, với các nội dung điều khoản trong Luật ANM (dự thảo), chúng tôi thấy luật này không mang tính chất một đạo luật, mà chỉ là một công cụ để LLCT xử phạt, mà trong những quyền xử phạt đó có nhiều điều vi phạm Hiến pháp. Còn nhân dân – đối tượng hưởng quyền và nghĩa vụ đối với Luật ANM thì không được bảo vệ, trái lại, sẽ luôn luôn trong nơm nớp lo sợ phạm luật, vì điều tối thiểu là hiểu những quy định luật cũng hết sức mơ hồ. Do đó, cần tạm dừng Luật ANM để nghiên cứu, thảo luận thật thấu đáo, cho đến khi được đông đảo nhân dân ủng hộ mới đưa ra Quốc hội biểu quyết. 
______________________

[1] Rousseau, Khế ước xã hội, NXB Thế giới, 2013. Các trích dẫn về Rousseau trong bài đều lấy từ tài liệu này. 

[2] Hồ Chí Minh, Tuyên Ngôn độc lập.
Theo Blog tễu

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Không ít phụ huynh, giáo viên lo lắng về nội dung của những câu chuyện dân gian, ngụ ngôn đưa vào sách giáo khoa tiếng Việt lớp 1 hiện nay không thể hiện rõ tính giáo dục. Theo báo Người Lao Động, không chỉ gây tranh luận về chương trình giảng dạy vượt quá sức học sinh (HS), sách giáo khoa (SGK) Tiếng Việt lớp 1 ở một vài bộ sách mới, nhất là bộ sách Cánh Diều mắc rất nhiều sai sót khó có thể chấp nhận. Khi gà trống… bị gọi là thú dữ
Những ngày gần đây, câu chuyện về hình ảnh những chú bò tót gầy trơ xương trong dự án nghiên cứu khoa học “Khai thác và phát triển nguồn gen bò quý hiếm tại vùng rừng giáp ranh 3 tỉnh Ninh Thuận – Lâm Đồng – Khánh Hòa” được tiết lộ trên truyền thông đang khiến dư luận quan tâm. Dự án do Trung tâm Ứng dụng khoa học – công nghệ (KH&CN) tỉnh Lâm Đồng chủ trì do ông Lê Xuân Thám (nguyên giám đốc Sở KH&CN tỉnh Lâm Đồng) làm chủ nhiệm đề tài.
NGHỆ AN, Việt Nam (NV) – Một nhân viên bảo vệ già của trường tiểu học xã Hồng Thành, huyện Yên Thành đã hiếp dâm nhiều lần nữ sinh lớp 7, rồi quay video clip phát tán trên mạng xã hội. Xác nhận với báo Lao Động, hôm 23 Tháng Chín, Thượng Tá Phạm Ngọc Cảnh, trưởng Công An huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, cho biết đang tạm giữ ông Bùi Đức Thuận (67 tuổi, trú xã Hồng Thành, huyện Yên Thành) để điều tra về tội “Hiếp dâm” rồi quay video phát tán trên mạng xã hội. Người thân đau lòng khi thấy clip quay cảnh cháu gái bị hiếp dâm lan truyền trên mạng xã hội. (Hình: Đình Nguyên/Lao Động)
Trần Đình Thu Cụ già quỳ ở trong phòng xử án này đã 79 tuổi và đã 20 năm đội đơn đi kiện. 28 năm trước cụ đã vét toàn bộ gia sản hàng tỷ đồng để đầu tư vào hồ nuôi cá thuê của một đơn vị nhà nước là Lâm trường Mã Đà ở Đồng Nai để rồi sau đó tài sản rơi vào tay bọn cướp ngày. Thật ra cụ còn may hơn nhiều người khác là không bị bọn chúng lập mưu đẩy vào tù để cướp như tình cảnh ông Trịnh Vĩnh Bình ở Bà Rịa - Vũng Tàu hay ông Lâm Hồng Sơn ở Long An. Nhưng cái bầm dập 20 năm uất ức cũng lớn lắm. Tuy vậy chắc chắn chúng còn ngâm vụ kiện của cụ cho đến khi cụ không còn đủ sức đi kiện và thế là chúng thắng. Công lý không có chỗ đứng ở đất nước này khi bọn cướp ngày tấn công dân lành. Luật sư Trần Đình Dũng cãi cho cụ ngậm ngùi nói nếu không có một phép màu nào đó thì cụ cầm chắc là thua. Công lý như cục đất sét trong tay bọn cướp ngày, nặn vuông hay nặn tròn là quyền của chúng. Nhưng chúng luôn nhân danh công lý để cướp. Đó là đặc tính
21h15 : Bà con Đồng Tâm đón cô chú, anh chị em trở về từ phiên toà oan nghiệt đã ra viếng mộ cụ Kình ngay trong đêm. Tiếng khóc oán than xé thấu trời xanh ... Luân Lê NGƯỜI ĐỒNG TÂM Ngay tối nay, những người dân ở Đồng Tâm đã đón người thân ông Kình về và ra thắp hương cho ông. Rất đông người khóc thương bên mộ ông. Cũng như năm 2017, ông nằm trên giường trở về với cái chân gãy, dân Đồng Tâm đón ông trong sự vui mừng và chật kín người. Ông là cường hào ác bá ư? Người dân chân chất thật thà chắc hẳn không có tình cảm sai bao giờ. ___________
Sau 9 tháng xảy ra chiến công trên, sĩ quan an ninh trực tiếp tiêu diệt Lê Đình Kình, "tên trùm phản động gian ác với dân Đồng Tâm” lại không được biểu dương và trình thành tích cho chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tặng huân chương. Tại sao lại có sự bất công như vậy? Người tự rơi xuống hố như một tai nạn lại được chủ tịch nước thưởng huân chương chiến công trong khi đó "những người có chiến công thật sự" lại không được tuyên dương thành tích? Rất mong đại tướng Tô Lâm trả lời câu hỏi trên.
Vụ Đồng Tâm: LỜI KHAI CỤ HIỂU NGƯỢC HẲN KẾT LUẬN ĐIỀU TRA LỜI KHAI CỤ HIỂU NGƯỢC HẲN KẾT LUẬN ĐIỀU TRA Phạm Minh Vũ Theo bản Kết luận điều tra và bản Cáo trạng thì cụ Kình bị công an bắn hai phát từ phía sau lưng, cách chừng 2 – 2,5m, và đưa ra thêm vài chi tiết nói rằng cụ dùng dao tấn công làm cho cảnh sát bị thương, rồi trên tay cụ có lựu đạn nên buộc nổ súng tiêu diệt Cụ Kình là hợp pháp. Nhưng trên thực tế, ngày 03-09-2020, các luật sư bào chữa cho 21/29 bị can trong vụ án Đồng Tâm đã gửi một Đơn Kiến nghị đến tòa án, đặc biệt trong đó có nêu ra một số lời khai của ông Bùi Viết Hiểu khi gặp luật sư trong trại tạm giam. Ông Bùi Viết Hiểu nói với luật sư rằng: cụ Lê Đình Kình bị bắn ngay trước mặt ông “người bắn đứng trước cụ Kình khoảng 1m, nòng súng to như cổ tay, nhắm thẳng vào ngực cụ Kình. Cụ Kình ngã xuống, chết trước mặt tôi, sau đó chó nghiệp vụ vào kéo xác cụ Kình đi…”. Cũng theo lời khai của ông Bùi Viết Hiểu khi gặp luật sư trong trại tạm giam thì sa
Nguyễn Đình Trọng CẢM ƠN NƯỚC AUSTRALIA (ÚC) ĐÃ KỊP THỜI CHẶN ÂM MƯU THÂM ĐỘC CỦA TRUNG QUỐC Nước Úc (Australia) thu hồi sách dạy tiếng Trung có 'đường lưỡi bò' 23 đoạn ăn vào sát đất liền Việt Nam. Quyển sách dạy tiếng Trung này đã được sử dụng tại ít nhất 11 trường ở bang Victoria (Úc), bao gồm cả các trường tư thục danh tiếng. Điều đáng nói là tấm bản đồ này "siêu dị" khi có tới 23 đoạn thay vì 9 đoạn như thường thấy, trong đó có có những đoạn ăn sát vào đất liền Việt Nam và bao trùm đảo Đài Loan. Giáo sư Rory Medcalf - người đứng đầu trường Cao đẳng an ninh quốc gia thuộc Đại học Quốc gia Úc - nhận định: "Rất dễ gây hiểu lầm khi miêu tả đường 9 đoạn như một bản đồ hợp pháp của Trung Quốc và khu vực". Theo ông Medcalf, việc để tấm bản đồ như vậy xuất hiện trong sách giáo khoa Úc không chỉ đi ngư
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh và Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị đồng chủ trì hoạt động kỷ niệm 20 năm ký Hiệp ước Biên giới và 10 năm triển khai văn kiện pháp lý về biên giới trên đất liền Việt Nam - Trung Quốc. Các hoạt động Kỷ niệm 20 năm Việt Nam-Trung Quốc ký Hiệp ước Biên giới trên đất liền qua ảnh
75 năm trước, vào 2h chiều ngày 23 - 08 - 1945, một nhóm người vũ trang đi xe o-tô ập vào ấp Hoa Đường trên bờ sông An Cựu, "mời" cụ Phạm Quỳnh đi gặp chính quyền Cách mạng Thừa Thiên-Huế. Cụ Phạm không bao giờ trở về nữa. Một thời gian dài có những lời biện bạch rằng cụ Phạm bị một nhóm dân quân manh động sát hại. May thay, 8 năm trước đại tá TS Nguyễn Văn Khoan đã viết ra sự thật trong sách do Nxb CAND in ấn: “Báo “Quyết Thắng”, cơ quan tuyên truyền và tranh đấu của Việt Minh Trung Bộ, số 11 ra ngày 9 - 12 - 1945 cho biết: “cả 3 tên Việt gian đại bợm (Ngô Đình Khôi, Phạm Quỳnh, Ngô Đình Huân) bị bắt ngay trong giờ cướp chính quyền, 2 giờ (chiều) ngày 23 - 8 và đã bị Uỷ ban khởi nghĩa kết án tử hình và đã thi hành ngay trong thời kỳ thiết quân luật”. Chủ tịch Uỷ ban Khởi nghĩa Thừa Thiên-Huế bấy giờ là Tố Hữu…”
Bảo Trợ