Cái Tôm Cái Tép…. Như Sợ Vuột Mất Những Gì Thân Thương Của Thuở Ấu Thơ…

24 Tháng Tám 20186:56 CH(Xem: 330)

Tôi để nguyên cả những con bống nhỏ, con mày mạy xanh nhớt và dăm con cua mới mở mắt lẫn trong ấy như sợ vuột mất những gì thân thương của thuở ấu thơ. Cái thuở lớn lên cùng những bến bờ xanh mướt mát đậu ngô…khi vẫn hát bài “Bà còng đi chợ trời mưa, cái tôm cái tép đi đưa bà còng…”.
tuoitho - langque

Sớm nay đi chợ, chị hàng cá vẫy vẫy: Có đặc sản đây em ơi! “Đặc sản” hóa ra là mớ tép tầm một vốc tay đang nhảy tanh tách. Chẳng biết nơi khác thế nào chứ quê tôi phân biệt rõ ràng tép và tôm. Lớn lên đi học cứ tranh luận mãi về hai loại ấy nhất là những người bạn quê Hà Tây cũ. Có người còn gọi những con cá nhỏ là con tép hay cá tép nhưng loài tép riu ở quê Bách Thuận tôi là có thật và rất ngon.

Lúc còn nhỏ tôi thường xuyên theo các anh ra ruộng để hoặc đánh dậm hoặc kéo tép. Đánh dậm thì chỉ được nhiều cua và thi thoảng có bống đù hay những con tôm to hoặc những con cá cờ cầu vồng lấp lánh. Riêng kéo tép phải dùng dụng cụ riêng giống như cái dậm nhưng bẹp hơn. Bố tôi phải ra tận chợ Thông ở Hòa Bình mua lưới như lưới căng chạn về để làm. Tép ít ở chỗ có bùn mà chủ yếu tập trung ở đoạn nước nông, có dày đặc lớp rong tóc tiên mềm mại.

Tôi xách cái rá có buộc dây 4 góc đứng trên bờ chờ đợi. Anh tôi đi lùi ngược dòng nước được một đoạn lại nhấc te lên tôi hí hửng chạy đến đón vốc tép nhảy tanh tách. Những con tép riu bé như cọng rơm đều chằn chặn, màu xanh biếc hoặc đen bóng mẩy căng lao xao trong rá. 

Tôi có nhiệm vụ ngồi nhặt đi những con ốc nhỏ, những vụn rong đuôi chó, những con cá “đèn pin” bé tí chỉ có đuôi với mắt lồi to hay những con mài mại xanh nhớt, đuôi dài ngoẵng của con chuồn kim… Đôi khi tôi vẫn thích để nhưng con mài mại nhỏ béo tròn, ấu trùng của “chuồn chuồn bà” để về rang lẫn với tép ăn bùi bùi béo béo.

cai tom cai tep 1

Con tép riu ấy khác hẳn với những con tép nhỏ nhợt nhạt mềm xìu ngoài đồng bằng. Tép ở chỉ có sỏi và cát nên rất chắc rang lên đỏ rực và mùi thơm rất riêng. Những con tép ban ngày đen bóng nhỏ xíu, ban đêm phát lân tinh sáng lấp lánh dưới nước thật lạ. Ăn chán tép rang mẹ tôi phơi khô để dành, những ngày mưa rét đem rang mỡ hoặc giã nấu canh bầu bí ngọt lừ. Tôi không hiểu sao không thích mùi tép khô, chỉ thích món mắm tép.

cai tom cai tep 2

Tép tươi rói được sơ chế thật sạch, để ráo nước. Chỉ cần cho muối trộn đều và giã giập cho chóng ngấu. Thính gạo nếp rang vàng giã nhỏ, một chút rượu, một chút giềng giã nhỏ rồi chượp vào hũ thủy tinh bọc lớp vải màn rồi phơi giữa trời nắng.

Được nắng, chỉ từ sáng đến chiều mắm đã chuyển màu đỏ au. Đậy chặt nút lại phơi tiếp mấy ngày thì đem cất đi, để lâu mắm càng ngấu ăn càng ngon.

Nhà hàng xóm cạnh nhà tôi còn dìm vào hũ mắm khẩu thịt ba chỉ cho mắm thêm béo nhưng tôi chỉ thích mắm suông. Mẹ mua đậu phụ về, tôi hăng hái đi chưng mắm với hành khô phi thơm lừng béo ngậy. Mắm ngấu ngon có thể ăn sống với lát ớt tươi và chanh vắt đánh sủi bọt, chấm thịt ba chỉ luộc.

Tôi cũng thích hấp chén mắm vào nồi cơm với chút mỡ, tí đường, lát ớt. Mắm chưng thịt kho, mắm khều đầu đũa nấu canh rau tập tàng… Mắm từ tép đồng ngon cơm nhất khi có thêm bát cà pháo muối hoa riềng giòn tan.

blank

Tôi dặn trước chị hàng tôm cá khi nào có tép nhớ gọi để ủ mắm. Món mắm tép ấy ông chồng tôi rất thích, có lần mới ủ được mấy ngày, thấy mắm ngấu đỏ au cứ muốn ăn ngay. Tôi phải chưng với quả cà chua cho nó có vị chua và mềm mượt như là mắm đã chín ngấu, thế mà ông xã cứ khen mãi. Không phải năm nào cũng có đủ tép để ủ, càng ngày ruộng bị thu hẹp lại, hai bên bờ bãi xanh non bị những kè bê tong khô cứng lấn hẹp , rong rêu cũng không còn để trú ngụ.

Và loài tép cũng cùng số phận với những loài phù du sinh vật bé nhỏ, bị những dòng điện mạnh từ những cái kích điện hủy diệt từ trứng nước. Chẳng lẽ loài tôm tép bé nhỏ, bé lắm cơ phận tép riu cũng không còn là món ăn dân dã thôn quê. Nó bỗng nhiên hiếm hoi đến mức chị hàng cá tôn lên làm “đặc sản” mà may mắn lắm hôm nay tôi đã mua được. Các con tôi vẫn hát bài “Bà còng đi chợ trời mưa, cái tôm cái tép đi đưa bà còng…”.

Đấy! những con tép của bà lưng cũng cong cong như bà còng sớm trưa cặm cụi trên đồng bãi. Con tép trong truyện cổ tích về loài chim “ bắt tép kho cà” của các con đây. Bé nhỏ biết bao so những con tôm biển được nuôi bán ở hàng đông lạnh. Tôi để nguyên cả những con bống nhỏ, con mày mạy xanh nhớt và dăm con cua mới mở mắt lẫn trong ấy như sợ vuột mất những gì thân thương của thủa ấu thơ. Cái thủa lớn lên cùng những bến bờ xanh mướt mát đậu ngô…

Bên dòng trong vắt hiền hòa.

cai tom cai tep 4

Đừng cạn nhé! Để loài tép tôm không chỉ còn tồn tại trong những câu chuyện cổ tích ngày xưa.

Nguyễn Như Thạnh ĐKN

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Bốn thập niên trước, theo Giám đốc Nhà Tang lễ New York, chưa tới 5% số nhà tang lễ ở Hoa Kỳ có chủ sở hữu là phụ nữ. Nhưng ngày nay con số đó là khoảng 43% và đang tiếp tục tăng. Nhóm học viên tại một học viện chuyên về cung cấp dịch vụ tang lễ ở New York này đã phản ánh những thay đổi: hầu hết trong số họ là phụ nữ.
Cô gái nói với người yêu: - Anh ạ! Nhiều lúc em cảm thấy tình yêu của chúng mình cứ như chuyện tình Romeo và Juliet đấy… Chàng trai kêu lên sung sướng: - Thật vậy sao? - Em thấy lãng mạn lắm phải không? - Không phải giống ở chỗ lãng mạn mà là ở chỗ, bố em cũng dọa… giết anh.
Những Thần thoại về Đại hồng thủy ấy, tuy được sản sinh trong các nền văn minh khác nhau, nhưng lại giống nhau đến không ngờ. Giả như Đại hồng thủy đúng là ký ức của nhân loại thì nó đang nói với chúng ta điều gì? Nội hàm gì ẩn đằng sau một sự kiện từ thời viễn cổ trên quy mô toàn thế giới? Nó đã đặt ra cho nhân loại thật nhiều hoài nghi và giả thiết…
REIMS, Pháp (NV) – Đội tuyển nữ Hoa Kỳ vừa đánh bại đội nữ Thụy Điển hôm Thứ Năm, 20 Tháng Sáu, và lọt vào vòng 16 đội của Women’s World Cup 2019. Theo The New York Times, trung vệ Lindsey Horan ghi bàn thắng đầu tiên cho đội tuyển Hoa Kỳ ngay từ phút thứ ba của trận đấu. Đến phút thứ 50, tiền đạo Tobin Heath của Hoa Kỳ sút vào khung thành Thụy Điển, nhưng bị hậu vệ Jonna Anderson của Thụy Điển chặn lại. Tuy nhiên, khi chặn bóng, hậu vệ Thụy Điển tự ghi bàn vào lưới nhà và ghi bàn thắng thứ hai cho đội Hoa Kỳ. Trận đấu kết thúc với tỷ số 2-0.
Vào đầu thế kỷ 18, đồ sứ Trung Quốc tiến bước vào châu Âu, đem đến sự phát triển mang tính thời đại của nghệ thuật sứ cho châu lục này. Thông qua hội họa theo phong cách thời kỳ Phục Hưng, cùng với văn hóa rực rỡ thời vua Louis XIV, đồ sứ được tích hợp những hình vẽ, hoa văn đẹp, khảm nạm đá quý, mạ vàng v.v.., tái tạo phong tục dân gian, tạo ra một thời kỳ huy hoàng cho sứ thủ công châu Âu.
“Nailed It,” bộ phim tài liệu về hành trình của người tị nạn và di dân trong nghề nail tại Mỹ, nhằm đi tìm câu trả lời cho thắc mắc “Tại sao nghề nails gắn liền với người Mỹ gốc Việt?” Bộ phim qua đó làm rạng danh những người Mỹ gốc Việt thế hệ thứ nhất, trong suốt 44 năm qua, để làm nên một ‘kỹ nghệ nail’ ở Mỹ trị giá $8 tỉ như ngày nay. Adele Free Phạm, đạo diễn phim “Nailed It,” đã dùng kỹ thuật phim hoạt họa, cách quay gần và cách kết nối những đoạn phim khác thể loại ngắn, nhằm chú trọng vào những điều không những rất thân mật và sâu thẳm với cộng đồng người Việt hải ngoại, mà còn rất quen thuộc với mọi người.
Dù đó là Millie, Socks hay Bo, thú cưng của tổng thống đã ngự trị bên trong Nhà Trắng hơn một thế kỷ qua, nhưng truyền thống này đã bị Tổng thống Donald Trump phá vỡ. Phóng viên VOA tìm hiểu vai trò của những người bạn có lông này, đặc biệt trong mùa nghỉ lễ.
Người ta chứng kiến một cuộc chiến hình ảnh, tuyên truyền và gây ảnh hưởng dữ dội đến từ hai phía cứ như là Hoa Kỳ và Liên Xô làm mọi cách để chiếm lĩnh trái tim của người dân toàn cầu. Và cuộc chiến này cũng đã lan sang cả lĩnh vực nghệ thuật và âm nhạc. Nếu như nhạc jazz giờ là một phần đời sống thường nhật của những người mê nhạc, ít ai biết rằng dòng nhạc này từng có giai đoạn « lẫy lừng » trong lịch sử thế giới
Ấn Độ là một vùng đất đầy những điều kỳ bí. Nhiều tuyệt tác nhân tạo và tự nhiên tồn tại ở nơi đây luôn khiến mọi người kinh ngạc, thắc mắc và thậm chí sợ hãi. Làng sinh đôi - Bang Kodinhi Village - Kerela
Khoảng một trăm năm trước, thị trấn Nome, Alaska, là một nơi sầm uất với dân số hơn 20.000 người, hầu hết là những người tìm vàng. Ngày nay, chỉ còn dưới 4000 người sống ở đây và khai thác vàng không còn là nghề kiếm sống chủ yếu. Nhưng vẫn nhiều người đến thị trấn quá khứ vàng son này với hy vọng tìm thấy một chút vàng.
Bảo Trợ