Thủ Thiêm: Cần Hy Sinh Cho Phát Triển Đô Thị?

11 Tháng Năm 20189:58 CH(Xem: 85)

Thủ Thiêm: Cần hy sinh cho phát triển đô thị?

Khu đô thị mới Thủ Thiêm ở TPHCM nằm trong bán đảo Thủ Thiêm, đối diện với trung tâm quận 1 qua sông Sài Gòn
Image captionKhu đô thị mới Thủ Thiêm ở TPHCM nằm trong bán đảo Thủ Thiêm, đối diện với trung tâm quận 1 qua sông Sài Gòn

Tôi tìm hiểu về câu chuyện Thủ Thiêm cách đây gần 2 năm, cho bài luận cuối kỳ môn Đô thị hóa. Câu chuyện như dư luận hiện đang quan tâm: người dân cảm thấy đền bù không thỏa đáng, mất đất, mất nhà, mất kế sinh nhai.

 

Khi đô thị mở rộng, thành phố cần có đất, và phần đất này đến từ sự "hy sinh" của những cư dân ở vùng ven, để đổi lấy phát triển cho thành phố.

Theo trang Zing, nhà nghiên cứu Erik Harms, khi phỏng vấn người dân Thủ Thiêm để viết cuốn Luxury and Rubble, ghi nhận, người dân Thủ Thiêm không phản đối sự phát triển của thành phố. Họ cũng muốn một hình ảnh Sài Gòn văn minh, hiện đại, nhưng lời hứa của sự chuyển mình của thành phố lại khiến họ phải trả một cái giá quá đắt, không chỉ mất mảnh đất sống bao đời mà còn cảm giác của sự bất công, tham nhũng, không minh bạch từ phía chính quyền khi trả lời thắc mắc của họ.

Tôi đem câu chuyện đó trao đổi với rất nhiều giáo sư tại Đức, kể cả giáo sư ở trường tôi và giáo sư thỉnh giảng, để tìm một trường hợp tương tự để so sánh tại Trung Quốc, cho bài luận văn cuối kỳ.

Giàu có nhờ đền bù

Có một câu chuyện thu hút sự chú ý của tôi, từ một giáo sư người Trung Quốc công tác tại ĐH Quốc gia Úc: tại làng Liede ở Quảng Châu, người dân được đền bù hậu hĩnh đến mức trở nên giàu có.

Cứ mỗi mét vuông nền nhà trước đây họ có bao nhiêu, người dân Liede sẽ được đền bù bấy nhiên mét vuông nền nhà ở chung cư cao tầng tái định cư, nằm ngay trong lòng khu làng cũ, nay nằm giữa khu đô thị mới ở trung tâm Quảng Châu.

Khu tái định cư Liede, tòa nhà bên phải là khách sạn của công ty Liede đang được xâyBản quyền hình ảnhĐẶNG THANH HẰNG
Image captionKhu tái định cư Liede, tòa nhà bên phải là khách sạn của công ty Liede đang được xây
Chuẩn bị thức ăn cho tiệc tại đền thờ. Đền thờ dòng họ cũng là nơi dân làng thường gặp mặt và tổ chức những buổi lễ mừng thọ, mừng năm mớiBản quyền hình ảnhĐẶNG THANH HẰNG
Image captionChuẩn bị thức ăn cho tiệc tại đền thờ. Đền thờ dòng họ cũng là nơi dân làng thường gặp mặt và tổ chức những buổi lễ mừng thọ, mừng năm mới

500 mét vuông nền nhà cũ (tương đương cỡ tòa nhà 5 tầng) trước đây nằm trong khu làng lộn xộn, ổ chuột cho dân nhập cư thuê, giờ là 500 mét vuông nền nhà mới trong chung cư 20-30 tầng khang trang, được quy hoạch thành khu đô thị mới dạng Phú Mỹ Hưng, cạnh những trung tâm thương mại cao cấp, văn phòng và những bar chic nhất, sang nhất Quảng Châu.

Dĩ nhiên tiền thuê nhà sẽ tăng gấp 2-3 lần là ít. Phần lớn đất nông nghiệp sở hữu tập thể của làng được chuyển sang đất đô thị sở hữu nhà nước, làng Liede chỉ giữ lại một phần, phần để xây chung cư tái định cư, phần để kinh doanh...khách sạn 5 sao (dự án này thật ra về sau cũng gặp trắc trở).

Nhưng đó là một sự ngả giá quá hời cho dân làng Liede, làm cả Quảng Châu ghen tị với dân làng giàu qua 1 đêm. Chính xác là 3 tháng. Trong vòng 3 tháng, tất cả người dân Liede đồng ý dời toàn bộ ra khỏi khu nhà cũ, trả đất cho chính quyền quận Tianhe. Nhanh gọn, chuyên nghiệp.

Chính công ty trách nhiệm hữu hạn mà mỗi dân làng trở thành một cổ đông, để sỡ hữu phần đất còn lại, chịu trách nhiệm dỡ bỏ nhà cũ và lên kế hoạch xây khu tái định cư mới.

Không phải câu chuyện cổ tích

Đây không phải câu chuyện cổ tích. Khi tôi dọn vào sống ở khu tái định cư Liede để nghiên cứu, tôi được nghe những bất cập từ dự án. Bác giữ đền ở đây kể tôi nghe câu chuyện đằng sau: Mọi việc rất thuận lợi vì, trưởng làng ở Liede, ông Fangrong Li, người liên tục làm trưởng làng trong 30 năm, từ thời Mao, đã tiếp cận riêng ông phó chủ tịch Quảng Châu, ông Cao Jianliao.

Sau rất nhiều ngả giá ở những bàn tiệc, và lời hứa món quà là khu đất riêng cho ông chủ tịch quận. Vài năm sau, ông Cao vào tù vì nhiều bê bối tham nhũng, còn trưởng làng Liede trốn ra nước ngoài, lấy cớ chữa bệnh, để tránh bản án liên quan.

Quá trình cải tạo Liede xảy ra nhanh chóng và rốt ráo như vậy, vì đã được „bôi trơn" bằng rất nhiều món quà trên bàn tiệc.

Cô giáo sư kể tôi nghe câu chuyện, thấy sự lấp lánh trong mắt tôi khi nghe câu chuyện, thì giải thích thêm, Liede là một trường hợp đặc biệt.

Đó là thời điểm chính quyền Bắc Kinh muốn tìm ra một giải pháp mềm hơn cho đô thị hóa, không làm lòng dân quá bất bình, gây bất ổn xã hội.

Ở Liede, người dân đã đấu tranh để có quyền lợi trong cuộc thương thảo với chính quyền và được lắng nghe.

Khu tái định cư nằm bên cạnh công viênBản quyền hình ảnhĐẶNG THANH HẰNG
Image captionKhu tái định cư nằm bên cạnh công viên

Trường hợp ngoại lệ?

Nhưng đó là trường hợp ngoại lệ, vì một cuộc thí nghiệm cho mô hình mới đang được tiến hành ở đây. Nếu xảy ra ở tỉnh khác, cuộc thương thảo sẽ có thể không xảy ra, và những người dám lên tiếng có thể sẽ bị trừng phạt nghiêm khắc.

Còn những người bạn người Quảng ở thành phố Quảng Châu thì lắc đầu cười, nói Liede chỉ là quảng cáo thôi, và chỉ vào quảng cáo cho đô thị hóa của Quảng Châu ở ga tàu điện ngầm: "Quảng Châu chỉ có một Liede."

Họ chỉ cho tôi khu làng khác cách đó không đầy 10 phút đi xe, cũng ở giữa trung tâm, và vẫn đang tan hoang vì nhiều bê bối chính trị, không giải quyết được cũng hơn 5-7 năm nay.

Quảng Châu có 138 làng trong thành phố như vậy, và không phải dân ở làng nào cũng dám mơ một giải pháp rốt ráo và mãn nguyện như ở Liede.

Nhưng cho dù đó chỉ là "quảng cáo", thì đó cũng là kết thúc có hậu cho gần 10.000 dân làng Liede.

Căn hộ trong khu tái định cư, mà tôi thuê ở Airbnb trong 10 ngày, rất dễ chịu.

Người dân vẫn sống trên mảnh đất bao nhiêu năm nay của làng. Người già thư thả trò chuyện với nhau bằng tiếng Quảng.

Những cuối tuần, người trong một họ tụ tập ở khu đền mới được chính quyền của làng xây lại, ăn lễ thượng thọ một cụ trong làng.

Từ khu công viên xanh mướt và dòng kênh xanh xanh uốn quanh khu tái định cư Liede, tôi nhìn lên dãy dãy những nhà cao tầng khang trang của khu tái định cư bên trái.

Ở bên phải, nơi từng là đất làng Liede cũ, là con đường nhộn nhịp dẫn thẳng vào trung tâm thành phố, trung tâm thương mại cao cấp và văn phòng công ty.

Đền thờ họ Lý, dòng họ lớn nhất ở Liede, được xây dựng lại ngay trong khu tái định cư mớiBản quyền hình ảnhĐẶNG THANH HẰNG
Image captionĐền thờ họ Lý, dòng họ lớn nhất ở Liede, được xây dựng lại ngay trong khu tái định cư mới

Khi tôi trò chuyện với dân làng ở đây, không ai trong số những người dân Liede phải nói về sự hy sinh cho phát triển, hay khóc và ngất xỉu khi được lắng nghe từ chính quyền, như tại Thủ Thiêm.

Từ câu chuyện của Liede, có một kết luận hiển nhiên là, Sự phát triển của thành phố, nếu khi quy hoạch đô thị có cân nhắc dành cho người dân, không đòi một sự hy sinh nào.

Thành phố có thể rộng lớn, đẹp đẽ, giàu có, mà không cần giật đi miếng bánh của những người dân vùng ven.

Chiếc bánh phát triển có thể lớn ra và khi được cắt ổn thỏa, mọi người đều có phần trong chiếc bánh đó. Một giải pháp có thể được tìm ra, nếu người ta chịu tìm kiếm chăm chú hơn.

Bài viết nêu quan điểm riêng của tác giả, đang là sinh viên Thạc sĩ Khoa Đông Á học, Đại học Duisburg Essen, Đức.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Chữ ‘đại cục’ mà ông Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch dùng trong trường hợp này là không phù hợp, không chính đáng. Chả có gì là ‘đại cục’ cả, kể cả trong trong quan hệ toàn diện giữa hai nước chứ đừng nói chỉ riêng trong lĩnh vực du lịch. Nhà báo Võ Văn Tạo.
Tháng Bảy, 2017 đã xảy ra một sự kiện mà xứng đáng được liệt vào loại “nhục quốc thể”: chính quyền Việt Nam phải “giương cờ trắng” khi yêu cầu Repsol ngừng hoạt động thăm dò khí đốt của ngay tại Bãi Tư Chính mà luôn được Bộ Ngoại Giao Việt Nam chiến đấu võ miệng “thuộc vùng chủ quyền không tranh cãi của Việt Nam.” Dù chưa bao giờ giới tuyên giáo hay Bộ Ngoại Giao Việt Nam dám nói toạc về cái nguồn cơn sâu xa của vụ “nhục quốc thể” ấy, nhưng vụ “giương cờ trắng” này lại trùng hợp một cách kỳ lạ với tin tức quốc tế cho biết sau khi Bắc Kinh đe dọa sẽ tấn công một số căn cứ quân sự của Việt Nam ở quần đảo Trường Sa nếu Việt Nam cho phép Repsol tiếp tục khoan thăm dò dầu khí.
PGS, TS Phạm Quý Thọ gửi đến BBC từ Hà Nội -Cán bộ lãnh đạo ở Việt Nam ngày càng chuộng bằng cấp, học vị, học hàm. Trình độ học vấn, chuyên môn là một điều kiện để thăng tiến. Là tốt nếu như 'danh' đi đôi với 'thực'. Tuy nhiên, cán bộ sử dụng bằng giả, 'đạo văn' được phát hiện ngày càng nhiều và nghiêm trọng. Hiện tượng suy thoái đạo đức chỉ là bề nổi, mà sâu xa là vấn đề thể chế.
Trung Quốc tập trận bằng đạn thật trong vùng Biển Đông là một cảnh báo cho Đài Loan, theo lời các nhà quan sát. Nghĩa là, nhúc nhích độc lập, là bị tấn công liền. Đó là phân tích của tạp chí Newsweek, khi theo dõi các phản ứng khu vực và ý kiến các chuyên gia về Châu Á.
HN7 - Hội nghị củng cố quyền lực không mấy thành công [Vũ Thạch] Sau những vụ "đốt củi" rất thành công, đặc biệt phá tan 2 tụ điểm quyền lực tại TP/HCM và Đà Nẵng, nhiều chuyên gia trong và ngoài nước tiên đoán rằng ở mức tối thiểu tại HN7 phe ông Nguyễn Phú Trọng cũng sẽ loại hẳn Chủ tịch nước Trần Đại Quang ra khỏi bàn cờ và điền khuyết 2 hoặc 3 ghế trống tại Bộ Chính trị để đặt nền nhân sự cho Đại Hội Đảng 13. Đây là thời cơ thuận lợi và thời điểm xung yếu nếu ông Trọng muốn bãi bỏ giới hạn nhiệm kỳ và thống nhất quyền lực về một mối như lãnh tụ Tập Cận Bình tại đại hội tới.
Tính chất pháp lý của các tổ chức bán chính thức, hoặc hoàn toàn không chính thức như dân phòng, bảo vệ dân phố, hiệp sĩ đường phố cũng đã được nêu lên từ khá lâu. Vào năm 2010, trên trang mạng Boxit Việt Nam do một số nhân sĩ trí thức chủ trương, có bài viết nhan đề Cơ sở pháp lý nào cho các lực lượng dân phòng trong các đô thị hiện nay?
Trong phần thuyết trình với Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Chiến lược Úc (Australian Strategic Policy Institute) tại thủ đô Canberra vào thứ Hai 7/05/2018 vừa qua, tướng Robert B. Brown thuộc Quân lực Hoa Kỳ nhận định rằng mặc dầu giới lãnh đạo quân sự Trung Quốc vẫn còn tôn trọng chúng tôi (Hoa Kỳ), họ không còn sợ chúng tôi nữa [1].
Vụ việc Giáo sư Trương Nguyện Thành không đạt đủ tiêu chuẩn để được bổ nhiệm vào vị trí Hiệu trưởng trường Đại học Hoa Sen được hiệu trưởng đương nhiệm của trường này giải thích phải tuân thủ pháp luật trong việc bổ nhiệm. Tuy nhiên, việc bổ nhiệm hiệu trưởng tại Đại học Hoa Sen từng có trường hợp ngoại lệ. Thực hư câu chuyện bổ nhiệm hiệu trưởng ở trường đại học tư thục Hoa Sen như thế nào?
Thông tin về việc một nhóm người được mệnh danh là Hiệp sĩ đi bắt cướp, bị cướp tấn công lại, 2 người bị đâm chết và 3 người bị thương nặng phải vào bệnh viện vào đêm 13/5/2018 đã đặt lại một vấn đề mà bấy lâu nay đã có nhiều tiếng nói phản ứng, nhưng nhà nước bỏ ngoài tai: "Hiệp sĩ".
Vụ việc đất đai ở Thủ Thiêm, TP. Hồ Chí Minh, đã 'động đến các quyền' của người dân và 'động đến những khoản chi rất lớn', một cựu quan chức trong Ban lãnh đạo Trung ương Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam thừa nhận với Bàn tròn thứ Năm của BBC News Tiếng Việt.
Bảo Trợ