Dấu Hỏi, Dấu Chấm Hết Câu Và Dấu Ngoặc

23 Tháng Tư 201811:48 CH(Xem: 1132)

DẤU HỎI, DẤU CHẤM HẾT CÂU VÀ DẤU NGOẶC

tieng_viet
Kính thưa Việt Bào,

Hiện nay, theo nhận xét của tôi, tuyệt đại đa số Việt Bào trong và ngoài Nước, kẻ cả rất nhiều người có học vị cao, đặc biệt Thầy-Cô dạy Việt văn cũng sơ ý phạm những lỗi (như đã nêu ở tựa đề) là điều thật đáng tiếc. Chính vì thế, nhắm đóng góp vào việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Mẹ Đẻ, tôi xin nêu từng câu phạm lỗi về dấu và, sau đó, xin chỉnh lại (các câu ấy) cho đúng với văn phạm.

Câu sai 1: Cô giáo hỏi Tí: ''Tại sao em không thuộc bài''?

Câu đúng: Cô giáo hỏi Tí: ''Tại sao em không thuộc bài?''

a- ''Tại sao em không thuộc bài?'' là câu hỏi trực tiếp. Cho nên, dấu hỏi phải nằm trong ngoặc kép bởi vì dấu hỏi ấy ''làm một với'' câu hỏi.

b- Có thể viết thế nầy: Cô giáo hỏi: Tại sao em không thuộc bài?

Hai chấm sau chữ ''hỏi'' giới thiệu ''câu hỏi trực tiếp'' (interrogation directe) mà cô giáo đặt ra cho Tí. (1)

Như vậy, không cần dấu ngoặc kép thì rõ ràng là dấu hỏi phải nằm trong câu hỏi! Trong bản Kinh Thánh (do Công Giáo và Tin Lành dịch chung), vì dấu ngoặc kép của tiếng Đức quá khác với ''thiên hạ'', cả hai Giáo Hội ấy không dùng ngoặc kép cho câu hỏi trực tiếp như đã nêu.

Câu sai 2: Tí trả lời: ''Thưa Cô, tại vì em bệnh''.

Câu đúng: Tí trả lời: ''Thưa Cô, tại vì em bệnh.''

a- ''Thưa Cô, tại vì em bệnh.'' là câu khẳng định. Cho nên, ''dấu chấm hết câu'' phải nằm sau câu ấy, chứ không ở ngoài ngoặc kép!

b- Có thể bỏ dấu ngoặc kép: Tí trả lời: Thưa Cô, tại vì em bệnh.

Câu sai 3: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay'', chỉ huy trưởng ra lệnh.

Câu đúng: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay.'', chỉ huy trưởng ra lệnh.

a- Sau chữ ''ngay'', phải có dấu chấm hết câu: point final.

b- Có thể viết như sau: Chỉ huy trưởng ra lệnh: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay.''

Hôm nay, trong rất nhiều tiểu thuyết (bán chạy), người Anh, Pháp, Đức... cũng ghi sai dấu như vừa nêu.

Câu sai 4: Ông ta viết: ''Tốt danh hơn lành áo'' (Tục ngữ).

Câu đúng: Ông ta viết: ''Tốt danh hơn lành áo.'' (Tục ngữ)

a- Quá chừng người viết sai như sau: Chúa Giêsu phán: ''Em cô sẽ sống lại'' (Ga 11, 24). Dấu chấm hết câu phải nằm trong câu khẳng định, chứ không thể nằm sau ngoặc đơn!

b- Để làm sáng tỏ hơn luật văn phạm vừa nêu, tôi xin viết: Chúa Giêsu phán: ''Em cô sẽ sống lại!'' (Ga 11,24)


Câu sai 5: Ông ta hỏi tôi tại sao nó không đi học?

Câu đúng: Ông ta hỏi tôi tại sao nó không đi học.

a- Đó là MỘT câu có HAI mệnh đề: Mệnh đề chính ''Ông ta hỏi tôi'' ở thể xác định, chứ không phải thể nghi vấn! Cho nên, ''tại sao nó không đi học'' là mệnh đề phụ, động từ cũng ở thể xác định. Vì thế, phải ghi dấu chấm hết câu (point final) sau chữ ''học''. (2)


b- Muốn thêm dấu hỏi thì viết như sau: Ông ta hỏi tôi: ''Tại sao nó không đi học?'' Đây là HAI câu độc lập về hình thức, tức mỗi câu là mỗi mệnh đề riêng biệt mặc dù câu thứ hai hàm ý bổ nghĩa cho câu thứ nhất.


c- Quá chừng học giả (không nắm vững luật về dấu chấm), bèn viết thế nầy: Ông ta hỏi tôi: ''Tại sao nó không đi học?''. (Dấu ''chấm hết câu'' sau ngoặc kép là sai hoàn toàn!)

Phan văn Phước


Ghi chú:

(1) Vì thế, không thể tùy tiện như nhiều tác giả Anh viết về văn phạm, chẳng hạn: So he comes into the pub and says 'I'll have a pink'. (Dấu chấm hết câu nằm ngoài dấu ngoặc! x. Practical English Usage – Michael Swan, tr. 533.) Trong khi đó, nơi ''Comprehensive English Grammar – C.E. Eckersley and J.M. Eckersley'' thì: Shelly said: 'Life, like dom of many-coloured glass, Stains the white radiance of Eternity.'

(2) Ở trên, tôi có viết: Vì thế, phải ghi dấu chấm hết câu (point final) sau chữ ''học''. (Dấu chấm hết câu sau ngoặc kép bởi vì hai ngoặc kép ấy nhấn mạnh chữ HỌC. Ví dụ khác: Ông ta nói rằng cô ấy đi ''hôm qua''.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Sinh thời Đĩnh Chi là người thông minh tuyệt đỉnh, nhưng diện mạo lại rất xấu xí. Vì sự xấu xí đó mà suýt chút nữa con đường quan lộ của ông bị hủy hoại. Tuy vậy cũng nhờ thế mà trên thi đàn văn học Việt Nam có thêm một bài phú vô cùng đặc sắc và hậu thế cũng được biết thêm nhiều giai thoại thú vị về ông...
Cần xóa bỏ quan niệm cho rằng Tết Đoan Ngọ của Việt Nam có nguồn gốc từ Tết Đoan Ngọ của Tàu. . Ngày mồng 5 tháng 5 âm lịch là ngày Tết Đoan Ngọ - còn được gọi bằng nhiều tên khác nhau như Đoan Dương, Trùng Ngũ, Tết giết sâu bọ, Tết giữa năm, Tết mồng năm … Đây là một trong những ngày Tết truyền thống tại một số nước châu Á như Việt Nam, Triều Tiên, Trung Quốc. Tuy nhiên nguồn gốc, ý nghĩa thực của ngày tết này không phải ai cũng rõ . Theo phong tục cổ truyền Việt Nam, tết Đoan Ngọ mồng 5 tháng 5 là một trong những ngày lễ tưởng nhớ tới tổ tiên do đó trong số các vật phẩm dâng cúng không thể thiếu bánh tổ (tổ tiên) và nhiều loại bánh trái khác làm bằng các thứ gạo nếp. Đặc biệt, đây còn là ngày lễ thiêng liêng trong tâm thức người Việt Nam, đó là ngày giỗ Quốc mẫu Âu Cơ.
Israel nhận ra phép màu xã hội chủ nghĩa hóa ra là một ảo ảnh, Ấn Độ đã loại bỏ hệ tư tưởng xã hội chủ nghĩa và chọn dân chủ tư bản, và Bà đầm thép Thatcher của Vương quốc Anh kết luận “vấn đề với chủ nghĩa xã hội là cuối cùng bạn đã tiêu hết tiền của người khác”
Mọi ngôn ngữ đều có những câu nói ngắn gọn nhưng chứa đựng những nhận xét sắc bén và cảnh giác khôn ngoan về kinh nghiệm sống. Tên của những câu nói ngắn gọn đó là tục ngữ trong tiếng Việt, súyu (俗語) trong tiếng Tàu, proverb trong tiếng Anh, proverbe trong tiếng Pháp, dicho trong tiếng Tây ban nha, proverbio trong tiếng Ý, và Sprichwort trong tiếng Đức. Với khả năng tóm gọn ý tứ, tô điểm cho lời văn thêm mặn mà, và chứng minh lý lẽ một cách hùng hồn, tục ngữ đóng một vai trò đáng kể trong ngôn ngữ thường nhật. VỀ HÌNH THỨC CẤU TẠO
Đầu năm 1905 Phan Bội Châu rời Việt Nam đi Hong Kong, Quảng Châu, rồi Thượng Hải và từ đó lên tàu sang Nhật. Tại đây, Phan tiên sinh gặp Lương Khải Siêu, nhà trí thức có tư tưởng cải cách của Trung Quốc, đang lưu vong ở Nhật. Hai người trò chuyện bằng bút đàm nhưng rất tâm đầu ý hợp. TRẦN VĂN THỌ - Tuoitre.vn
Cụ Phan Chu Trinh đã chỉ ra 10 điều bi ai của Dân Tộc như sau:...Trong khi người nước ngoài có chí cao, dám chết vì việc nghĩa, vì lợi dân ích nước; thì người nước mình tham sống sợ chết, chịu kiếp sống nhục nhã đoạ đày. Trong khi người ta dẫu sang hay hèn, nam hay nữ ai cũng lo học lấy một nghề; thì người mình chỉ biết ngồi không ăn bám. Trong khi họ có óc phiêu lưu mạo hiểm, dám đi khắp thế giới mở mang trí óc; thì ta suốt đời chỉ loanh quanh xó bếp, hú hí với vợ con. Trong khi họ có tinh thần đùm bọc, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau; thì ta lại chỉ quen thói giành giật, lừa đảo nhau vì chữ lợi.
28 Tháng Sáu 2012 (Xem: 2070) Phạm Cao Dương - VanchuongViet “Từ Lĩnh Nam Chích Quái Đến Các Tài Liệu Bị Quân Minh Tịch Thu Đem Về Tàu”...năm 2004 khác với năm 2012. Năm 2004 hiểm họa xâm lăng nước ta của người Tàu chưa lộ rõ và chưa thật sự nguy hiểm như trong năm 2011 và bây giờ là năm 2012.
13 Tháng Mười Một 2012 (Xem: 2132) --- Lm. Phêrô Nguyễn Văn Viên - Lamhong.org ...Văn hóa ăn sâu vào tất cả các chiều kích của cuộc sống con người, đồng thời, là nền tảng cho sự hiện hữu và phát triển của con người. Một mặt, văn hóa chi phối các hành động và tương giao của con người trong môi trường tự nhiên, lịch sử, và xã hội.
2 Tháng Sáu 20122:(Xem: 2035) Nguyễn Cẩm Xuyên - Vanchuongviet...Kim Vân Kiều truyện của Trung Quốc được Thanh Tâm Tài Nhân viết vào đời Thanh; truyện được mang sang nước ta từ lâu và Nguyễn Du đã mượn cốt truyện mà viết nên Truyện Kiều bằng chữ Nôm. Việc này là bình thường, nhất là khi tác phẩm viết sau lại nổi tiếng, hơn hẳn gốc ban đầu
03 Tháng Bảy 2012 (Xem: 2167)...Nhà thơ tiêu biểu nhất của tình yêu và tình sầu lại là hai người Hà Tĩnh (Xuân Diệu và Huy Cận). Hình như có một cái mạch tình thơ theo dòng chảy quanh núi Hồng (không thuộc đất Nghệ An song vẫn được xem là của Nghệ An). Bên Nghệ An ít thấy hiện tượng này, trừ một Hồ Xuân Hương thì đã là Xuân Hương của phường Khán Xuân, nhiều hơn là Xuân Hương cầu Giát.
Bảo Trợ