Dấu Hỏi, Dấu Chấm Hết Câu Và Dấu Ngoặc

23 Tháng Tư 201811:48 CH(Xem: 1428)

DẤU HỎI, DẤU CHẤM HẾT CÂU VÀ DẤU NGOẶC

tieng_viet
Kính thưa Việt Bào,

Hiện nay, theo nhận xét của tôi, tuyệt đại đa số Việt Bào trong và ngoài Nước, kẻ cả rất nhiều người có học vị cao, đặc biệt Thầy-Cô dạy Việt văn cũng sơ ý phạm những lỗi (như đã nêu ở tựa đề) là điều thật đáng tiếc. Chính vì thế, nhắm đóng góp vào việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Mẹ Đẻ, tôi xin nêu từng câu phạm lỗi về dấu và, sau đó, xin chỉnh lại (các câu ấy) cho đúng với văn phạm.

Câu sai 1: Cô giáo hỏi Tí: ''Tại sao em không thuộc bài''?

Câu đúng: Cô giáo hỏi Tí: ''Tại sao em không thuộc bài?''

a- ''Tại sao em không thuộc bài?'' là câu hỏi trực tiếp. Cho nên, dấu hỏi phải nằm trong ngoặc kép bởi vì dấu hỏi ấy ''làm một với'' câu hỏi.

b- Có thể viết thế nầy: Cô giáo hỏi: Tại sao em không thuộc bài?

Hai chấm sau chữ ''hỏi'' giới thiệu ''câu hỏi trực tiếp'' (interrogation directe) mà cô giáo đặt ra cho Tí. (1)

Như vậy, không cần dấu ngoặc kép thì rõ ràng là dấu hỏi phải nằm trong câu hỏi! Trong bản Kinh Thánh (do Công Giáo và Tin Lành dịch chung), vì dấu ngoặc kép của tiếng Đức quá khác với ''thiên hạ'', cả hai Giáo Hội ấy không dùng ngoặc kép cho câu hỏi trực tiếp như đã nêu.

Câu sai 2: Tí trả lời: ''Thưa Cô, tại vì em bệnh''.

Câu đúng: Tí trả lời: ''Thưa Cô, tại vì em bệnh.''

a- ''Thưa Cô, tại vì em bệnh.'' là câu khẳng định. Cho nên, ''dấu chấm hết câu'' phải nằm sau câu ấy, chứ không ở ngoài ngoặc kép!

b- Có thể bỏ dấu ngoặc kép: Tí trả lời: Thưa Cô, tại vì em bệnh.

Câu sai 3: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay'', chỉ huy trưởng ra lệnh.

Câu đúng: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay.'', chỉ huy trưởng ra lệnh.

a- Sau chữ ''ngay'', phải có dấu chấm hết câu: point final.

b- Có thể viết như sau: Chỉ huy trưởng ra lệnh: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay.''

Hôm nay, trong rất nhiều tiểu thuyết (bán chạy), người Anh, Pháp, Đức... cũng ghi sai dấu như vừa nêu.

Câu sai 4: Ông ta viết: ''Tốt danh hơn lành áo'' (Tục ngữ).

Câu đúng: Ông ta viết: ''Tốt danh hơn lành áo.'' (Tục ngữ)

a- Quá chừng người viết sai như sau: Chúa Giêsu phán: ''Em cô sẽ sống lại'' (Ga 11, 24). Dấu chấm hết câu phải nằm trong câu khẳng định, chứ không thể nằm sau ngoặc đơn!

b- Để làm sáng tỏ hơn luật văn phạm vừa nêu, tôi xin viết: Chúa Giêsu phán: ''Em cô sẽ sống lại!'' (Ga 11,24)


Câu sai 5: Ông ta hỏi tôi tại sao nó không đi học?

Câu đúng: Ông ta hỏi tôi tại sao nó không đi học.

a- Đó là MỘT câu có HAI mệnh đề: Mệnh đề chính ''Ông ta hỏi tôi'' ở thể xác định, chứ không phải thể nghi vấn! Cho nên, ''tại sao nó không đi học'' là mệnh đề phụ, động từ cũng ở thể xác định. Vì thế, phải ghi dấu chấm hết câu (point final) sau chữ ''học''. (2)


b- Muốn thêm dấu hỏi thì viết như sau: Ông ta hỏi tôi: ''Tại sao nó không đi học?'' Đây là HAI câu độc lập về hình thức, tức mỗi câu là mỗi mệnh đề riêng biệt mặc dù câu thứ hai hàm ý bổ nghĩa cho câu thứ nhất.


c- Quá chừng học giả (không nắm vững luật về dấu chấm), bèn viết thế nầy: Ông ta hỏi tôi: ''Tại sao nó không đi học?''. (Dấu ''chấm hết câu'' sau ngoặc kép là sai hoàn toàn!)

Phan văn Phước


Ghi chú:

(1) Vì thế, không thể tùy tiện như nhiều tác giả Anh viết về văn phạm, chẳng hạn: So he comes into the pub and says 'I'll have a pink'. (Dấu chấm hết câu nằm ngoài dấu ngoặc! x. Practical English Usage – Michael Swan, tr. 533.) Trong khi đó, nơi ''Comprehensive English Grammar – C.E. Eckersley and J.M. Eckersley'' thì: Shelly said: 'Life, like dom of many-coloured glass, Stains the white radiance of Eternity.'

(2) Ở trên, tôi có viết: Vì thế, phải ghi dấu chấm hết câu (point final) sau chữ ''học''. (Dấu chấm hết câu sau ngoặc kép bởi vì hai ngoặc kép ấy nhấn mạnh chữ HỌC. Ví dụ khác: Ông ta nói rằng cô ấy đi ''hôm qua''.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thoạt đầu, việc ký âm tiếng Việt của mấy nhà truyền giáo Dòng Tên là để cho chính các ngài học tiếng Việt, và cũng giúp những thừa sai đến sau dễ dàng hơn trong việc học tiếng ấy, một thứ tiếng chẳng có chút dây mơ rễ má gì với tiếng Hy Lạp, Latinh, Ý, Bồ Đào Nha, Pháp, Đức… Thực ra đây là một cách bắt chước các nhà truyền giáo Dòng Tên Tây phương ở Nhật Bản. Vì đầu thế kỷ 17, họ cũng đã đưa ra một lối chữ viết mới với mẫu tự abc qua hai cuốn ngữ vựng và ngữ pháp Nhật. Tiếp đến, các ngài muốn sáng tạo một thứ chữ mới, có lẽ lúc đầu chỉ coi nó là phương tiện trong cuộc giới thiệu Tin Mừng với con người Việt, mà chính cha Đắc Lộ đã nhắc tới trong phần đầu cuốn từ điển của cha: “giúp các nhà truyền giáo học tiếng Việt” và “làm theo ý muốn của một số vị Hồng y ở La Mã là thêm chữ Latinh vào để người Việt có thể học thêm La ngữ.”
Người viết báo phải quan niệm mình làm nghề không phải là để chơi hay để kiếm tiền, nhưng phải quan niệm mình là những người thừa kế của cách mạng tư sản, mở đầu là cách mạng tư sản Pháp, say sưa với tự do, trung thành với lý tưởng, chống áp bức, chuộng tiến bộ mà quyền lợi tinh thần của con người đã ủy thác nơi báo chí.. (Lời Nguyễn Văn Vĩnh, theo Vũ Bằng kể lại trong hồi ký “40 năm nói láo.”) /post 31 Tháng Năm 2012(Xem: 2776)/
Sau khi tranh luận lâu như vậy, văn kiện được chép lại và đặt lên bàn của Chủ tịch, mỗi đại biểu Quốc hội bước lên phía trước ký tên, không khí nặng nề đến nghẹt thở. Vào thời điểm đó, những chữ ký này có nghĩa là - tất cả mọi người trong danh sách đều có chung nguy cơ bị Vua nước Anh treo cổ. Bản Tuyên ngôn Độc lập, là một văn kiện lập quốc quan trọng nhất của Hoa Kỳ, được trình bày trước Quốc hội Lục địa Hoa kỳ bởi Ủy ban Năm Nghị sĩ. Khi ấy, Quốc hội Lục địa đã chỉ định một ủy ban để soạn thảo ra Bản Tuyên ngôn Độc Lập, sử gọi là Ủy ban Năm Nghị sĩ. Ủy ban này gồm: Thomas Jefferson, John Adams, Benjamin Franklin, Roger Sherman và Robert Livingston, hoạt động từ ngày 11 tháng 6 năm 1776 cho đến ngày 5 Tháng 7 năm 1776, ngày mà Tuyên ngôn Độc lập được xuất bản.
Ngọc Mai | DKN....Lương Thế Vinh sinh ngày 1 tháng 8 năm Tân Dậu (tức ngày 17/8/1441) tại làng Cao Hương, huyện Thiên Bản, Trấn Sơn Nam (nay thuộc Vụ Bản, Nam Định). Ông vẫn được người đời gọi là “Trạng Lường”, lý do là vì từ nhỏ ông đã rất giỏi đo lường, tính toán. Chưa đầy 20 tuổi, tài học của ông đã nổi tiếng khắp vùng Sơn Nam. Năm 1463, Lương Thế Vinh đỗ trạng nguyên khoa Quý Mùi niên hiệu Quang Thuận thứ 4, đời Lê Thánh Tông.
Hoàn toàn vô ích khi hy vọng rằng cách mạng có thể cải tạo bản chất con người, tuy nhiên đó là điều mà cuộc cách mạng của quý vị, và đặc biệt cuộc cách mạng Nga của chúng tôi đã hy vọng rất nhiều. Cách mạng Pháp khai màn dưới lá cờ của khẩu hiệu mà tự mâu thuẫn và bất khả thi, “tự do, bình đẳng, bác ái”. Nhưng trong cuộc sống xã hội, tự do và bình đẳng là những khái niệm không dung hòa nhau, thậm chí còn chống đối nhau. Tự do tiêu diệt bình đẳng xã hội vì đó là bản chất của tự do. Còn bình đẳng cản trở tự do-vì nếu không như thế không thể nào có bình đẳng
Đền thờ thần núi Đồng Cổ (Yên Định - Thanh Hoá). Ảnh tư liệu HTC LÀM GÌ CÓ “THẦN TRỐNG ĐỒNG”? Hoàng Tuấn Công Sách “Di tích núi và đền Đồng Cổ” (Lê Ngọc Tạo - Nguyễn Ngọc Khiếu” - NXB Thanh Hoá - 2016) là kết quả đề tài khoa học “Sưu tầm, khảo sát và phục dựng nghi lễ của Đền Đồng Cổ”, của Ban Nghiên cứu và Biên soạn Lịch sử Thanh Hoá, do Tiến sĩ Lê Ngọc Tạo chủ trì, cử nhân Nguyễn Ngọc Khiếu thực hiện (sau đây gọi tắt là Nhóm Lê Ngọc Tạo). Sách báo viết về đền Đồng Cổ thì nhiều, nhưng có lẽ “Di tích núi và đền Đồng Cổ” là công trình chuyên khảo công phu nhất từ trước đến nay về ngôi đền này. Sách có hai phần: “I. Núi Đồng Cổ-Tam Thai và vùng thắng tích Đan Nê”, công bố kết quả sưu tầm trên thực địa và khai quật khảo cổ học; phần “II. Đền Đồng Cổ-Di tích và lễ hội”, công bố thần tích, tư liệu, trải qua các thời kỳ Trần - Hồ (1225 – 1407); Hậu Lê (1428 - 1788)
Lịch sử hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam là một bản trường ca về các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm. Từ thế hệ này đến thế hệ khác, người Việt Nam luôn nêu cao tinh thần bất khuất và bảo vệ bằng mọi giá chủ quyền lãnh thổ thiêng thiêng./ Lê Phước | RFI - post 09 Tháng Mười Một 2012 (Xem: 2226)/
Người ta hay nói mỹ thuật Việt Nam nghèo nàn; mỹ thuật miền Nam trong thời kỳ 1954-75 lại càng nghèo nàn hơn nữa; trong mỹ thuật miền Nam, bộ phận mỹ thuật Công giáo thì gần như không có gì đáng kể. Với những nhà nghiên cứu có công tâm, những nhận định vừa nêu hoàn toàn sai. Nhưng tuy sai, chúng lại có cơ sở từ hiện thực. /post 13 Tháng Sáu 2012 (Xem: 3298) Nguyên Hưng - TgpSaigonnet/
Phần đông người Việt nói chung, cư dân Nam bộ nói riêng làm nông nghiệp. Chính vì vậy mà con cá có một vị trí khá đặc biệt trong đời sống người Nam bộ. Con cá trong đời sống vật chất thường nhật được nhìn nhận trong ca dao./post 31 Tháng Mười Hai 2012 (Xem: 1951) - Nguon http://e-cadao.com Ts. TRẦN VĂN NAM /
Sinh hoạt hò đối đáp nam nữ ở Bình Trị Thiên được thể hiện trong lao động tập thể, trong các hình thức giải trí vui chơi, và ngay trong các ngày hội lễ, mặc dù tính chất trang nghiêm, nhưng không vì thế mà hò đối đáp không được sử dụng. /TÔN THẤT BÌNH - TapchisongHuong - post 26 Tháng Sáu 2012 (Xem: 2966)/
Bảo Trợ