Dấu Hỏi, Dấu Chấm Hết Câu Và Dấu Ngoặc

23 Tháng Tư 201811:48 CH(Xem: 699)

DẤU HỎI, DẤU CHẤM HẾT CÂU VÀ DẤU NGOẶC

tieng_viet
Kính thưa Việt Bào,

Hiện nay, theo nhận xét của tôi, tuyệt đại đa số Việt Bào trong và ngoài Nước, kẻ cả rất nhiều người có học vị cao, đặc biệt Thầy-Cô dạy Việt văn cũng sơ ý phạm những lỗi (như đã nêu ở tựa đề) là điều thật đáng tiếc. Chính vì thế, nhắm đóng góp vào việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Mẹ Đẻ, tôi xin nêu từng câu phạm lỗi về dấu và, sau đó, xin chỉnh lại (các câu ấy) cho đúng với văn phạm.

Câu sai 1: Cô giáo hỏi Tí: ''Tại sao em không thuộc bài''?

Câu đúng: Cô giáo hỏi Tí: ''Tại sao em không thuộc bài?''

a- ''Tại sao em không thuộc bài?'' là câu hỏi trực tiếp. Cho nên, dấu hỏi phải nằm trong ngoặc kép bởi vì dấu hỏi ấy ''làm một với'' câu hỏi.

b- Có thể viết thế nầy: Cô giáo hỏi: Tại sao em không thuộc bài?

Hai chấm sau chữ ''hỏi'' giới thiệu ''câu hỏi trực tiếp'' (interrogation directe) mà cô giáo đặt ra cho Tí. (1)

Như vậy, không cần dấu ngoặc kép thì rõ ràng là dấu hỏi phải nằm trong câu hỏi! Trong bản Kinh Thánh (do Công Giáo và Tin Lành dịch chung), vì dấu ngoặc kép của tiếng Đức quá khác với ''thiên hạ'', cả hai Giáo Hội ấy không dùng ngoặc kép cho câu hỏi trực tiếp như đã nêu.

Câu sai 2: Tí trả lời: ''Thưa Cô, tại vì em bệnh''.

Câu đúng: Tí trả lời: ''Thưa Cô, tại vì em bệnh.''

a- ''Thưa Cô, tại vì em bệnh.'' là câu khẳng định. Cho nên, ''dấu chấm hết câu'' phải nằm sau câu ấy, chứ không ở ngoài ngoặc kép!

b- Có thể bỏ dấu ngoặc kép: Tí trả lời: Thưa Cô, tại vì em bệnh.

Câu sai 3: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay'', chỉ huy trưởng ra lệnh.

Câu đúng: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay.'', chỉ huy trưởng ra lệnh.

a- Sau chữ ''ngay'', phải có dấu chấm hết câu: point final.

b- Có thể viết như sau: Chỉ huy trưởng ra lệnh: ''Không thể được! Chúng ta phải làm ngay.''

Hôm nay, trong rất nhiều tiểu thuyết (bán chạy), người Anh, Pháp, Đức... cũng ghi sai dấu như vừa nêu.

Câu sai 4: Ông ta viết: ''Tốt danh hơn lành áo'' (Tục ngữ).

Câu đúng: Ông ta viết: ''Tốt danh hơn lành áo.'' (Tục ngữ)

a- Quá chừng người viết sai như sau: Chúa Giêsu phán: ''Em cô sẽ sống lại'' (Ga 11, 24). Dấu chấm hết câu phải nằm trong câu khẳng định, chứ không thể nằm sau ngoặc đơn!

b- Để làm sáng tỏ hơn luật văn phạm vừa nêu, tôi xin viết: Chúa Giêsu phán: ''Em cô sẽ sống lại!'' (Ga 11,24)


Câu sai 5: Ông ta hỏi tôi tại sao nó không đi học?

Câu đúng: Ông ta hỏi tôi tại sao nó không đi học.

a- Đó là MỘT câu có HAI mệnh đề: Mệnh đề chính ''Ông ta hỏi tôi'' ở thể xác định, chứ không phải thể nghi vấn! Cho nên, ''tại sao nó không đi học'' là mệnh đề phụ, động từ cũng ở thể xác định. Vì thế, phải ghi dấu chấm hết câu (point final) sau chữ ''học''. (2)


b- Muốn thêm dấu hỏi thì viết như sau: Ông ta hỏi tôi: ''Tại sao nó không đi học?'' Đây là HAI câu độc lập về hình thức, tức mỗi câu là mỗi mệnh đề riêng biệt mặc dù câu thứ hai hàm ý bổ nghĩa cho câu thứ nhất.


c- Quá chừng học giả (không nắm vững luật về dấu chấm), bèn viết thế nầy: Ông ta hỏi tôi: ''Tại sao nó không đi học?''. (Dấu ''chấm hết câu'' sau ngoặc kép là sai hoàn toàn!)

Phan văn Phước


Ghi chú:

(1) Vì thế, không thể tùy tiện như nhiều tác giả Anh viết về văn phạm, chẳng hạn: So he comes into the pub and says 'I'll have a pink'. (Dấu chấm hết câu nằm ngoài dấu ngoặc! x. Practical English Usage – Michael Swan, tr. 533.) Trong khi đó, nơi ''Comprehensive English Grammar – C.E. Eckersley and J.M. Eckersley'' thì: Shelly said: 'Life, like dom of many-coloured glass, Stains the white radiance of Eternity.'

(2) Ở trên, tôi có viết: Vì thế, phải ghi dấu chấm hết câu (point final) sau chữ ''học''. (Dấu chấm hết câu sau ngoặc kép bởi vì hai ngoặc kép ấy nhấn mạnh chữ HỌC. Ví dụ khác: Ông ta nói rằng cô ấy đi ''hôm qua''.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Giới tiến hóa đã cố gắng làm bất cứ cái gì có thể, kể cả việc tạo dựng bằng chứng giả nhằm lừa đảo về tiến hóa, cốt chứng minh thuyết tiến hóa là một khoa học thực sự. Nhưng họ khó mà che đậy được các sự kiện lịch sử và xã hội phơi bày tác hại của học thuyết Darwin đối với xã hội loài người, đặc biệt trong thế kỷ 20 và hiện nay. Đó là một trong những lý do chủ yếu giải thích vì sao đạo đức xã hội đã và đang ngày càng xuống cấp…
Khởi đầu, những bộ tộc nhỏ sống trên vùng đồng bằng giữa hai dòng sông; Hoàng Hà phía bắc và Dương Tử phía nam, gọi nơi này là Trung Nguyên. Tức vùng bình nguyên giữa hai con sông. Trung (中) là ở giữa. Nguyên (原) là cánh đồng. Cho nên chữ Trung Nguyên chỉ có nghĩa là cánh đồng giữa hai dòng sông.
ĐI GIA ĐỊNH ĐỂ NGHỊ HÒA VÀO NĂM NHÂM TUẤT (1862) Đại Nam thực lục ghi chép về việc nghị hòa năm Nhâm Tuất (1862) Tháng tư năm Nhâm Tuất (1862) “Nguyên soái Phú Lãng Sa là Phô Na sai Xuy Mông (1) chạy tàu máy vào cửa biển Thuận An để đưa thư bàn về việc hòa. Phan Thanh Giản, Trần Tiễn Thành đem việc tâu lên…”; “Khi ấy Phan Thanh Giản, Lâm Duy Thiếp (2) xin đi.
- Lm. Antôn Nguyễn Ngọc Sơn - Cuộc hội nhập văn hoá trong lịch sử dân tộc Việt Nam Lời mở Văn hoá của một dân tộc là kết tinh của nhiều nền văn hoá trong suốt dòng lịch sử của dân tộc đó. Rồi khi nhiều người đón nhận những giá trị mới qua cuộc hội nhập văn hoá, họ lại tạo nên một nền văn hoá mới để truyền lại cho thế hệ mai sau. Từ đó, mỗi người chúng ta, tuỳ theo các hoàn cảnh và môi trường, hình thành nên các giá trị vật chất cũng như tinh thần cho chính bản thân mình.
Văn Miếu Quốc Tử Giám là trường đại học đầu tiên của Việt Nam. Trải qua nhiều biến cố thăng trầm của lịch sử, nơi đây vẫn giữ nguyên được những giá trị truyền thống và là điểm đến hấp dẫn nhiều du khách.
Hà Nội có một tòa tháp rất đặc biệt: Không đồ sộ nguy nga nhưng vĩ đại, không lộng lẫy lầu tía gác son nhưng vang bóng một thời, không cổ kính rêu phong nhưng là chứng tích cho một thời kỳ đầy rối ren biến động. Tòa tháp ấy dẫu nhỏ bé và khiêm nhường nhưng mang trong mình hoài bão thật lớn lao: Viết lên trời xanh! Đó chính là Tháp Bút trên núi Độc Tôn bên hồ Hoàn Kiếm. Chỉ là một tòa tháp bằng đá 5 tầng, cao không hẳn là cao, mà thấp cũng không hẳn là thấp, trên bề mặt cũng chẳng có lấy một họa tiết cầu kỳ. Nhưng nội hàm và giá trị bên trong lại vô cùng vĩ đại. Ấy là khi ta cùng nhìn lại bối cảnh lịch sử ra đời của Bút Tháp. Bối cảnh lịch sử Tháp Bút được cụ Phương Đình Nguyễn Văn Siêu xây dựng vào năm 1864. Đó là sau khi người Pháp xâm chiếm nước ta, triều đình nhà Nguyễn lúng túng lựa chọn giữa việc cải cách toàn diện đất nước hay cố thủ vào các giá trị đã lỗi thời. Những thập niên ấy uy thế của cố đô Thăng Long bị hạ thấp, còn văn hóa xã hội thì sa sút đến mức báo động. Nhi
Bài viết này không phải nhằm mục đích hạ thấp các tướng lĩnh đó, mà chỉ là mượn chút uy danh của họ để nêu bật lên sự huy hoàng của các tướng sĩ nước Nam… Chiến tranh luôn đem lại khổ đau và tai nạn cho nhân loại. Dù cho kẻ thắng hay người thua đều vì nó mà phải thương tâm. Chẳng thế mà Nguyễn Du đã từng có thơ rằng: “Liên phong cao sáp nhập thanh vân Nam bắc quan đầu tựu thử phân Như thử hữu danh sinh tử địa Khả liên vô số khứ lai nhân
KHI LÊN NGÔI, HOÀNG ĐẾ MINH MẠNG BAN ÂN 16 ĐIỀU Đọc chiếu lên ngôi của vua Minh Mạng ta thấy vua lên ngôi đã ban ân gồm 16 điều: 1. Nhân dân, ai thiếu tiền thuế sản vật từ năm Gia Long thứ 18 (1819) trở về trước đều không phải đóng nữa
Võ Hương An - Vua Gia Long vốn không phải là con người hiếu sát, ngay cả việc đối với họ Trịnh, hai bên đánh nhau ròng rã 45 năm trời, vậy mà khi đã lấy được nước (1802), vẫn đối xử tốt với con cháu họ Trịnh chứ đâu đến cạn tàu ráo máng như với Tây Sơn?
Người mẹ của các bậc vĩ nhân (Kỳ 3): Mẹ của Thánh Ghandi – Người phụ nữ với đức tin đã dưỡng nên một ‘linh hồn vĩ đại’ - “Đằng sau mỗi người đàn ông thành đạt đều có bóng dáng một người phụ nữ”, người ta vẫn luôn nói thế để đề cao vai trò của người vợ đối với thành công của nam giới. Đúng vậy, nhưng ít ai để ý rằng trước khi người phụ nữ ấy đến với cuộc đời anh ta thì đã có một người phụ nữ khác sinh thành, nuôi dưỡng, dạy bảo cho anh ta từ những bước đi đầu đời, người gieo những hạt giống tâm hồn đầu tiên vào đầu óc thơ trẻ của anh ta, chăm lo tưới bón cho nó bằng tình yêu thương để sau này nó lớn thành đại thụ.
Bảo Trợ