Sự tích "rét Nàng Bân"

09 Tháng Tư 20182:21 SA(Xem: 204)

Rét nàng Bân là cách gọi mang tính chất như truyện cổ tích trong dân gian về đợt rét cuối cùng của mùa đông xảy ra vào tháng 3 âm lịch ở miền Bắc Việt Nam, hay nói chung là cơn rét muộn.

Tục ngữ có câu: "Tháng Giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân". Tháng Giêng, tháng Hai thì đã rõ, là cái rét còn sót lại của năm cũ, mùa đông... Cây cối đâm chồi nẩy lộc, hoa mới chớm vào nụ, nắng lên hẳn sẽ bị héo tàn. Thế nhưng, đến tháng Ba, hà cớ chi lại còn rét thêm nữa?

Nàng Bân là một cô gái hiền lành, đức độ, lại rất mực chịu thương chịu khó, hay lam hay làm. Nàng đối xử với mọi người cũng thực chu đáo, tận tụy.

Tính tình ấy không cho phép nàng làm bất cứ việc gì đại khái qua loa. Từ rửa cái đũa cái bát đến quét sân quét nhà, cũng đều phải sạch sẽ như lau như ly. Đồ đạc xếp đặt phải thật gọn gàng, ngăn nắp. Cơm canh phải ngon, phải dẻo. Còn việc đồng áng, thì từ cày cuốc đến nhặt cỏ, tát nước, rải phân... bao giờ cũng phải tỷ mỷ, cẩn thận. Đến khi cấy cây mạ xuống lại còn cẩn thận tỷ mỷ hơn nữa: cả trăm ngàn khóm đều ngay hàng thẳng lối và giống nhau như một.

Những việc quay tơ dệt sợi, may vá thêu thùa nàng làm có phần lại còn công phu khéo léo hơn. Từng sợi, từng sợi đều được trau chuốt kỹ lưỡng. Không để sót một đường kim, không thể thấy lỗi một mũi chỉ. Còn những đường họa tiết và hoa văn trang trí thì tựa như có bàn tay của tạo hóa đặt vào: vừa mềm mại, uyển chuyển lại vừa bóng bẩy, tinh tế...

Khắp trần gian có lẽ chưa thấy ai có thể làm được như nàng. Người ta, không nhiều thì ít, ai cũng có lúc vội vã, nôn nóng. Nhất là khi công việc phải kéo dài khá lâu và quá đơn điệu thì sự vội vã, nôn nóng lại càng hay dễ xảy ra. Nhưng đối với nàng, sự kiên trì nhẫn nại đã thành bản tính, và niềm say mê, đã thành nỗi đam mê, từ lúc đầu đến tận lúc cuối...

Khi đến tuổi lấy chồng, nàng cũng về làm dâu như mọi người, nhưng tính tình thì vẫn như xưa, không một mảy may thay đổi. Không ai chê trách nàng, dù chỉ một nửa lời. Còn nỗi, do cẩn thận, tỷ mỷ mà công việc của nàng có chậm, thì đấy chỉ là nhận xét của những người xung quanh, những người chưa thực sự hiểu nàng mà thôi. Khi nghe những lời nhận xét này, không bao giờ nàng thanh minh, nhưng cũng không bao giờ thấy nàng thay đổi cung cách làm việc.

Thấy chồng còn thiếu áo ấm, nên nàng bắt tay ngay vào việc đan một chiếc áo thật ấm, thật đẹp cho chồng.
Thấy chồng còn thiếu áo ấm, nên nàng bắt tay ngay vào việc đan một chiếc áo thật ấm, thật đẹp cho chồng.

Nàng lấy chồng vào đầu mùa đông, ngay sau khi công việc gặt hái vừa xong. Thấy chồng còn thiếu áo ấm, nên nàng bắt tay ngay vào việc quay tơ kéo sợi để chuẩn bị đan một chiếc áo thật ấm, thật đẹp cho chồng.

Những sợi tơ, sợi len của nàng vừa đều đặn lại vừa thực nuột nà óng ả. Rồi nàng đi tìm nhiều thứ vỏ cây, pha chế và nhuộm ra nhiều loại mầu khác nhau. Tiếp đến, nàng ngồi vẽ kiểu áo và các hình trang trí, họa tiết. Lật đi lật lại mãi, chỉ đến kho ưng ý nhất, nàng mới bắt tay ngồi đan.

Ôi! Những mũi đan của nàng mới mịn màng và duyên dáng làm sao! Cứ như có phép màu huyền diệu chứ không phải bàn tay con người. Nàng để hết tâm chí vào công việc, và mỗi mũi đan tựa nhu có thêm một lời ca hát cất lên tự trong lòng.

Thời gian thấm thoát trôi đi, hiền lành và êm ả. Nhưng đối với nàng, thời gian dường như chẳng bao giờ tồn tại, ngày và đêm cũng chỉ thoáng qua, tựa như bóng câu... Tháng một tháng chạp đến rồi cũng qua đi lúc nào, nàng không để ý. Đối với nàng, công việc bao giờ cũng như chỉ vừa mới bắt đầu, luôn mới mẻ và đầy hăm hở. Ấy thế mà ba tháng đã trôi qua...

Nàng Bân đan áo cho chồng

Đan ba tháng ròng mới được cổ tay.

Quả có như thế thật! Nhưng đối với nàng, điều ấy nào có quan trọng gì đâu? Đối với nàng, chỉ có công việc và sự hoàn thành mỹ mãn công việc mới là thực sự quan trọng! Bởi vậy, ngay sau khi đan xong tay áo, nàng lại tiếp tục đan đến thân áo. Và thế rồi, ngày qua ngày, lại thấy nàng mê mải ngồi đan.

Nàng đan như chưa bao giờ được làm công việc gì hệ trọng đến như thế. Nàng đan như thể trời đất sinh ra là để nàng chỉ có ngồi đan! Bởi vậy mặc cho tháng Giêng tháng Hai đến rồi qua đi, mặc cho mưa dầm gió bấc và giá buốt, nàng cũng vẫn chăm chỉ, một lòng một dạ với công việc. Và cuối cùng, điều phải đến đã đến: đầu tháng Ba toàn bộ chiếc áo ấm cho chồng, nàng đã đan xong!

Ôi chiếc áo! Sản phẩm mẫu mực bậc nhất của thế gian! Không ở đâu và không bao giờ lại có người thứ hai có thể làm được một sản phẩm như thế. Nỗi vui mừng của nàng thật không có bút nào tả xiết. Còn tâm hồn của nàng, tựa như đang bay lên tận chín tầng mây, đem niềm vui đến chia đều cho tất cả mọi người. Nhưng thật hỡi ôi! Chính lúc ấy trời lại trở nắng, hết rét!

Nàng Bân buồn lắm! Tưởng như trời cao bỗng đâu đổ ập xuống! Bởi vì, biết bao tâm trí, biết bao sức lực nàng đã bỏ ra! Rồi biết bao nỗi niềm, biết bao mơ ước nàng đã đặt cả vào đường kim mũi chỉ!

Nàng rất yêu thương quý trọng chồng. Suốt mấy tháng ròng chàng đã phải âm thầm chờ đợi. Vậy mà chỉ một niềm vui, một hạnh phúc nhỏ nhoi thôi cũng không sao đền đáp lại được! Ôi! Hỡi trời cao đất dày và cả cõi nhân gian, có ai thấu hiểu cho nỗi lòng của nàng Bân không nhỉ!

Và thế là, thay vì niềm vui thì nàng đã ngồi bưng mặt khóc. Những tiếng khóc ai oán não nề và những tiếng khóc đỡn đau tuyệt vọng...

Trị vì trên cõi thượng giới, bao nhiêu đời nay là Ngọc Hoàng Thượng đế, bậc minh quân vĩ đại, nỗi khát khao công lý của cả muôn loài, Ngài thường phải chăm lo đến nhiều công việc to lớn, nhưng cũng không quên lời cầu xin của những sinh linh bé nhỏ tội nghiệp nhất.

Ngài đang ngồi, bỗng đâu nghe tiếng khóc của nàng Bân vọng tới. Tiếng khóc thổn thức, tức tưởi như có điều gì oan khuất khiến Ngài động lòng thương và ngay lập tức Ngài cho gọi hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu đến. Ngài phái hai vị điều tra cho rõ nội tình, rồi sau khi thấu hiểu, Ngài ngồi trầm ngâm một lúc lâu, mới phán:

- Ta biết ở cõi trần, nhiều người phải sống cực sống khổ và chịu đựng nhiều nỗi oan khiên, nhất là những người trong giới phụ nữ. Họ phải suốt ngày đầu tắt mặt tối để lo ăn lo mặc và lo nhiều thứ nghĩa vụ, với xã hội và với chồng con. Nàng Bân đúng là người phụ nữ mẫu mực nhất của tấm lòng yêu thương, độ lượng, chăm chỉ và nhẫn nhục, xứng đáng được khen thưởng.

Nàng Bân đan áo cho chồng.
Nàng Bân đan áo cho chồng.

Nay ta lệnh xuống cõi trần: mỗi năm, cứ đến đầu tháng Ba âm lịch, rét sẽ kéo dài thêm một vài ngày. Để những người phụ nữ giàu lòng vị tha như nàng Bân, nếu có đan áo cho chồng chậm, cũng sẽ được hài lòng. Bởi vì, đan áo xong, bao giờ cũng phải được mặc thử. Nhưng hai khanh nhớ, rét cũng chỉ vừa vừa và ngắn thôi nhé.

Nghe thấy thế, hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu đứng lặng hồi lâu, tần ngần, nhưng rồi cũng mạnh bạo tâu lên:

- Muôn tâu Thượng đế. Nếu Thượng đế ban lệnh ra như vậy, e sẽ không có sự công bằng. Chẳng nhĩ chỉ vì một vài người mà để cho tất cả mọi người đều phải chịu rét thêm nữa hay sao? Chúng thàn, do vậy, cũng sẽ khó bề cai quản.

Ngọc Hoàng vẫy tay cho hai vị ngồi xuống, ôn tồn nói:

- Ta biết. Ta biết... Nhưng ta cũng cân nhắc kỹ càng rồi. Lòng tốt và tính kiên trì, lẽ đương nhiên, bao giờ cũng phải được khuyến khích. Một người mẫu mực sẽ là tấm gương cho tất cả mọi người. Hẳn hai khanh còn nhớ, đã từng tâu lên với ta, bao nhiêu việc cẩu thả, dối trá, thậm chí xấu xa, mà người đời chẳng đã làm đấy ư? Ta quyết định như thế chỉnh là để nhắc nhở họ có lám gì thì cũng phải kiên trì, làm cho đến nơi đến chốn, chứ không được qua loa đại khái. Qua loa đại khái trong công việc lâu dần sẽ dẫn đến qua loa đại khái trong đối xử, rồi thẳng tay tàn nhẫn đối với nhau, chức chẳng nghĩ trước nghĩ sau gì... Ta quyết định như thế cũng à để thường xuyên nhắc nhở cho họ vậy.

Nghe thấy thế, hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu đều cho là chí lý. Hai vị vội vàng đứng lên, rồi cúi đầu lạy tạ Ngọc Hoàng. Từ đó trở đi, hai vị thường xuyên đôn đốc các vị thần mưa gió và giá rét hàng năm thảy đều làm tròn nhiệm vụ. Tuy nhiên, cũng có năm rét có phần hơi quá lên một chút. Âý là vì, các vị thần này, dù sao đôi lúc vẫn còn chểnh mảng trong công việc...

Từ đó thành lệ, hàng năm vào khoảng tháng Ba tuy mùa rét đã qua, mùa nóng đã tới nhưng có lúc tự nhiên rét lại mấy hôm, người ta gọi cái rét đó là rét nàng Bân.

Tục ngữ có câu: "Tháng Giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân" là vì thế.
Theo Khampha

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Ngày xưa có một ông già người Kirghiz cỡi lạc đà đi xuống biên giới Turkestan và thấy một con rắn sắp bị con cò bắt ăn. Con rắn rất khiếp sợ, nên cầu khẩn ông cứu mạng. "Được rồi," người Kirghiz nhân hậu nói xong liền từ trên lạc đà bước xuống. Ông đuổi còn cò đi chỗ khác, rồi nhặt con rắn lên bỏ vào một trong những cái túi da nhỏ mà ông luôn luôn mang bên mình.
*** Bảo nằm thiếp đi bên giường bệnh của bố, đã là đêm thứ ba anh thức trắng để trông ông. Cô y tá đẩy cửa bước vào, tiếng cửa mở khiến Bảo giật mình choàng tỉnh, anh đứng dậy khẽ gật đầu chào cô y tá và chăm chú theo dõi từng cử chỉ của cô. Sau khi kiểm tra huyết áp và thay lọ dịch truyền mới, cô y tá dặn khẽ:
MOTHER’S TEARS – GIỌT NƯỚC MẮT CỦA MẸ “Why are you crying?” a little boy asked his Mother. “Tại sao mẹ khóc?” một cậu bé hỏi mẹ mình. “Because I’m a Mother,” she told him. “Bởi vì mẹ là một người mẹ”, cô nói với con. “I don’t understand” he said. “Con không hiểu” cậu bé nói. His mom just hugged him tightly and said, “You never will!” Mẹ chỉ ôm cậu thật chặt và nói: “Con sẽ không bao giờ!” Later the boy asked his father why Mother seemed to cry for no reason.
Vương Tâm - Phù Du - - Anh đừng đi xem tiết mục biểu diễn của em tối nay! Cô gái khẽ liếc nhìn người đàn ông có mái tóc dài quăn đi bên cạnh. - Sao vây? Đây là một vũ điệu mới của em cơ mà? Cô gái mỉm cười rồi thầm thì: - Anh sẽ thấy đó là một ý tứ bi kịch dẫn tới cái chết đó.
Chúng ta quen nhau từ khi nào nhỉ? Em không nhớ! Chúng ta yêu nhau từ khi nào nhỉ? Từ cái lúc anh ngồi trong quán kem xôi đối diện nhà em, gọi em sang và tỏ tình bằng một ly kem. Em nhớ hoài tối ngày 17 tháng 1 năm đó, trời đêm rằm sáng trăng nhưng trăng lại bị tất cả mây đen che lại, trời đổ mưa và chỉ có anh với em ngồi trong quán.
Mấy ngày nay trời mưa dầm. Mưa không lớn, nhưng một lát tạnh, một lát mưa, mưa day dẵng từ sáng đến chiều làm trời đất âm u, làm con sông như chìm trong màn nước. Bên bờ sông, một mái nhà nhỏ nép dưới tàng cây trứng cá ướt sủng, tàng lá run rẫy sau làn gió thu bất chợt thổi qua. Ông Hai Khá ngồi trong nhà nhìn ra sông, nghe tiếng mưa rì rào mái lá, thở dài:
Ngày xửa ngày xưa, có gia đình họ Cao sống ở một ngôi làng nhỏ. Họ có hai người con trai. Một người tên Tân và người kia tên Lang. Mặc dù họ không phải anh em sinh đôi, nhưng rất giống nhau. Ngay cả họ hàng thân thiết cũng không cách nào phân biệt được người anh và người em. Hai anh em rất thương yêu nhau. Nhưng chẳng may cha mẹ qua đời sớm.
Đứng bên ngoài khung cổng sắt đã khóa kỹ, Nghi nép vào hàng dậu được kết bằng cây dâm bụt, nhìn vào bóng tối yên lặng đang bao trùm cả tu viện. Đây không phải là lần đầu tiên chú về trễ, và cũng không phải là người duy nhất về trễ như vậy. Các chú ranh mắt, hoặc vô tình hoặc cố ý, và bằng cách nào đó, đã làm cho một chấn song của cửa sắt gẫy hết một đầu, chỉ cần kéo nhẹ qua là lách mình vào lọt.
Từ ngã ba đi vào, cảnh tàn phá vì trận đánh lan rộng đến những con lạch nhỏ. Trước ngày Tết, đi qua khu phố này người ta chỉ nhìn thấy những dẫy nhà hai bên đường với những cửa tiệm buôn bán tấp nập. Sau trận đánh dẫy nhà bị cháy trơ trụi, những bức tường đổ nát lỗ chỗ những vết đạn, những mái tôn cháy đen xạm cong queo trên đống than. Một vài chiếc xe chỉ còn trơ lại cái khung đen thui.
Thưa quý độc giả và quý tác giả, Một tuần trước khi phát hành bản tin này, Ban Tổ chức Giải Viết Văn Đường Trường lần VI đã tổng kết điểm của 107 bài được vào vòng sơ khảo (trong số 167 bài dự thi). Trong số này, đã chọn ra 64 bài đạt điểm cao để giới thiệu vào vòng chung khảo. Ban Chung khảo bắt đầu vất vả với hơn 430 trang bài.
Bảo Trợ