Sự tích "rét Nàng Bân"

09 Tháng Tư 20182:21 SA(Xem: 51)

Rét nàng Bân là cách gọi mang tính chất như truyện cổ tích trong dân gian về đợt rét cuối cùng của mùa đông xảy ra vào tháng 3 âm lịch ở miền Bắc Việt Nam, hay nói chung là cơn rét muộn.

Tục ngữ có câu: "Tháng Giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân". Tháng Giêng, tháng Hai thì đã rõ, là cái rét còn sót lại của năm cũ, mùa đông... Cây cối đâm chồi nẩy lộc, hoa mới chớm vào nụ, nắng lên hẳn sẽ bị héo tàn. Thế nhưng, đến tháng Ba, hà cớ chi lại còn rét thêm nữa?

Nàng Bân là một cô gái hiền lành, đức độ, lại rất mực chịu thương chịu khó, hay lam hay làm. Nàng đối xử với mọi người cũng thực chu đáo, tận tụy.

Tính tình ấy không cho phép nàng làm bất cứ việc gì đại khái qua loa. Từ rửa cái đũa cái bát đến quét sân quét nhà, cũng đều phải sạch sẽ như lau như ly. Đồ đạc xếp đặt phải thật gọn gàng, ngăn nắp. Cơm canh phải ngon, phải dẻo. Còn việc đồng áng, thì từ cày cuốc đến nhặt cỏ, tát nước, rải phân... bao giờ cũng phải tỷ mỷ, cẩn thận. Đến khi cấy cây mạ xuống lại còn cẩn thận tỷ mỷ hơn nữa: cả trăm ngàn khóm đều ngay hàng thẳng lối và giống nhau như một.

Những việc quay tơ dệt sợi, may vá thêu thùa nàng làm có phần lại còn công phu khéo léo hơn. Từng sợi, từng sợi đều được trau chuốt kỹ lưỡng. Không để sót một đường kim, không thể thấy lỗi một mũi chỉ. Còn những đường họa tiết và hoa văn trang trí thì tựa như có bàn tay của tạo hóa đặt vào: vừa mềm mại, uyển chuyển lại vừa bóng bẩy, tinh tế...

Khắp trần gian có lẽ chưa thấy ai có thể làm được như nàng. Người ta, không nhiều thì ít, ai cũng có lúc vội vã, nôn nóng. Nhất là khi công việc phải kéo dài khá lâu và quá đơn điệu thì sự vội vã, nôn nóng lại càng hay dễ xảy ra. Nhưng đối với nàng, sự kiên trì nhẫn nại đã thành bản tính, và niềm say mê, đã thành nỗi đam mê, từ lúc đầu đến tận lúc cuối...

Khi đến tuổi lấy chồng, nàng cũng về làm dâu như mọi người, nhưng tính tình thì vẫn như xưa, không một mảy may thay đổi. Không ai chê trách nàng, dù chỉ một nửa lời. Còn nỗi, do cẩn thận, tỷ mỷ mà công việc của nàng có chậm, thì đấy chỉ là nhận xét của những người xung quanh, những người chưa thực sự hiểu nàng mà thôi. Khi nghe những lời nhận xét này, không bao giờ nàng thanh minh, nhưng cũng không bao giờ thấy nàng thay đổi cung cách làm việc.

Thấy chồng còn thiếu áo ấm, nên nàng bắt tay ngay vào việc đan một chiếc áo thật ấm, thật đẹp cho chồng.
Thấy chồng còn thiếu áo ấm, nên nàng bắt tay ngay vào việc đan một chiếc áo thật ấm, thật đẹp cho chồng.

Nàng lấy chồng vào đầu mùa đông, ngay sau khi công việc gặt hái vừa xong. Thấy chồng còn thiếu áo ấm, nên nàng bắt tay ngay vào việc quay tơ kéo sợi để chuẩn bị đan một chiếc áo thật ấm, thật đẹp cho chồng.

Những sợi tơ, sợi len của nàng vừa đều đặn lại vừa thực nuột nà óng ả. Rồi nàng đi tìm nhiều thứ vỏ cây, pha chế và nhuộm ra nhiều loại mầu khác nhau. Tiếp đến, nàng ngồi vẽ kiểu áo và các hình trang trí, họa tiết. Lật đi lật lại mãi, chỉ đến kho ưng ý nhất, nàng mới bắt tay ngồi đan.

Ôi! Những mũi đan của nàng mới mịn màng và duyên dáng làm sao! Cứ như có phép màu huyền diệu chứ không phải bàn tay con người. Nàng để hết tâm chí vào công việc, và mỗi mũi đan tựa nhu có thêm một lời ca hát cất lên tự trong lòng.

Thời gian thấm thoát trôi đi, hiền lành và êm ả. Nhưng đối với nàng, thời gian dường như chẳng bao giờ tồn tại, ngày và đêm cũng chỉ thoáng qua, tựa như bóng câu... Tháng một tháng chạp đến rồi cũng qua đi lúc nào, nàng không để ý. Đối với nàng, công việc bao giờ cũng như chỉ vừa mới bắt đầu, luôn mới mẻ và đầy hăm hở. Ấy thế mà ba tháng đã trôi qua...

Nàng Bân đan áo cho chồng

Đan ba tháng ròng mới được cổ tay.

Quả có như thế thật! Nhưng đối với nàng, điều ấy nào có quan trọng gì đâu? Đối với nàng, chỉ có công việc và sự hoàn thành mỹ mãn công việc mới là thực sự quan trọng! Bởi vậy, ngay sau khi đan xong tay áo, nàng lại tiếp tục đan đến thân áo. Và thế rồi, ngày qua ngày, lại thấy nàng mê mải ngồi đan.

Nàng đan như chưa bao giờ được làm công việc gì hệ trọng đến như thế. Nàng đan như thể trời đất sinh ra là để nàng chỉ có ngồi đan! Bởi vậy mặc cho tháng Giêng tháng Hai đến rồi qua đi, mặc cho mưa dầm gió bấc và giá buốt, nàng cũng vẫn chăm chỉ, một lòng một dạ với công việc. Và cuối cùng, điều phải đến đã đến: đầu tháng Ba toàn bộ chiếc áo ấm cho chồng, nàng đã đan xong!

Ôi chiếc áo! Sản phẩm mẫu mực bậc nhất của thế gian! Không ở đâu và không bao giờ lại có người thứ hai có thể làm được một sản phẩm như thế. Nỗi vui mừng của nàng thật không có bút nào tả xiết. Còn tâm hồn của nàng, tựa như đang bay lên tận chín tầng mây, đem niềm vui đến chia đều cho tất cả mọi người. Nhưng thật hỡi ôi! Chính lúc ấy trời lại trở nắng, hết rét!

Nàng Bân buồn lắm! Tưởng như trời cao bỗng đâu đổ ập xuống! Bởi vì, biết bao tâm trí, biết bao sức lực nàng đã bỏ ra! Rồi biết bao nỗi niềm, biết bao mơ ước nàng đã đặt cả vào đường kim mũi chỉ!

Nàng rất yêu thương quý trọng chồng. Suốt mấy tháng ròng chàng đã phải âm thầm chờ đợi. Vậy mà chỉ một niềm vui, một hạnh phúc nhỏ nhoi thôi cũng không sao đền đáp lại được! Ôi! Hỡi trời cao đất dày và cả cõi nhân gian, có ai thấu hiểu cho nỗi lòng của nàng Bân không nhỉ!

Và thế là, thay vì niềm vui thì nàng đã ngồi bưng mặt khóc. Những tiếng khóc ai oán não nề và những tiếng khóc đỡn đau tuyệt vọng...

Trị vì trên cõi thượng giới, bao nhiêu đời nay là Ngọc Hoàng Thượng đế, bậc minh quân vĩ đại, nỗi khát khao công lý của cả muôn loài, Ngài thường phải chăm lo đến nhiều công việc to lớn, nhưng cũng không quên lời cầu xin của những sinh linh bé nhỏ tội nghiệp nhất.

Ngài đang ngồi, bỗng đâu nghe tiếng khóc của nàng Bân vọng tới. Tiếng khóc thổn thức, tức tưởi như có điều gì oan khuất khiến Ngài động lòng thương và ngay lập tức Ngài cho gọi hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu đến. Ngài phái hai vị điều tra cho rõ nội tình, rồi sau khi thấu hiểu, Ngài ngồi trầm ngâm một lúc lâu, mới phán:

- Ta biết ở cõi trần, nhiều người phải sống cực sống khổ và chịu đựng nhiều nỗi oan khiên, nhất là những người trong giới phụ nữ. Họ phải suốt ngày đầu tắt mặt tối để lo ăn lo mặc và lo nhiều thứ nghĩa vụ, với xã hội và với chồng con. Nàng Bân đúng là người phụ nữ mẫu mực nhất của tấm lòng yêu thương, độ lượng, chăm chỉ và nhẫn nhục, xứng đáng được khen thưởng.

Nàng Bân đan áo cho chồng.
Nàng Bân đan áo cho chồng.

Nay ta lệnh xuống cõi trần: mỗi năm, cứ đến đầu tháng Ba âm lịch, rét sẽ kéo dài thêm một vài ngày. Để những người phụ nữ giàu lòng vị tha như nàng Bân, nếu có đan áo cho chồng chậm, cũng sẽ được hài lòng. Bởi vì, đan áo xong, bao giờ cũng phải được mặc thử. Nhưng hai khanh nhớ, rét cũng chỉ vừa vừa và ngắn thôi nhé.

Nghe thấy thế, hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu đứng lặng hồi lâu, tần ngần, nhưng rồi cũng mạnh bạo tâu lên:

- Muôn tâu Thượng đế. Nếu Thượng đế ban lệnh ra như vậy, e sẽ không có sự công bằng. Chẳng nhĩ chỉ vì một vài người mà để cho tất cả mọi người đều phải chịu rét thêm nữa hay sao? Chúng thàn, do vậy, cũng sẽ khó bề cai quản.

Ngọc Hoàng vẫy tay cho hai vị ngồi xuống, ôn tồn nói:

- Ta biết. Ta biết... Nhưng ta cũng cân nhắc kỹ càng rồi. Lòng tốt và tính kiên trì, lẽ đương nhiên, bao giờ cũng phải được khuyến khích. Một người mẫu mực sẽ là tấm gương cho tất cả mọi người. Hẳn hai khanh còn nhớ, đã từng tâu lên với ta, bao nhiêu việc cẩu thả, dối trá, thậm chí xấu xa, mà người đời chẳng đã làm đấy ư? Ta quyết định như thế chỉnh là để nhắc nhở họ có lám gì thì cũng phải kiên trì, làm cho đến nơi đến chốn, chứ không được qua loa đại khái. Qua loa đại khái trong công việc lâu dần sẽ dẫn đến qua loa đại khái trong đối xử, rồi thẳng tay tàn nhẫn đối với nhau, chức chẳng nghĩ trước nghĩ sau gì... Ta quyết định như thế cũng à để thường xuyên nhắc nhở cho họ vậy.

Nghe thấy thế, hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu đều cho là chí lý. Hai vị vội vàng đứng lên, rồi cúi đầu lạy tạ Ngọc Hoàng. Từ đó trở đi, hai vị thường xuyên đôn đốc các vị thần mưa gió và giá rét hàng năm thảy đều làm tròn nhiệm vụ. Tuy nhiên, cũng có năm rét có phần hơi quá lên một chút. Âý là vì, các vị thần này, dù sao đôi lúc vẫn còn chểnh mảng trong công việc...

Từ đó thành lệ, hàng năm vào khoảng tháng Ba tuy mùa rét đã qua, mùa nóng đã tới nhưng có lúc tự nhiên rét lại mấy hôm, người ta gọi cái rét đó là rét nàng Bân.

Tục ngữ có câu: "Tháng Giêng rét đài, tháng hai rét lộc, tháng Ba rét nàng Bân" là vì thế.
Theo Khampha

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Giải viết văn đường trường 2018 - Lm. Trăng Thập Tự - BẢN TIN 06 Thưa quý độc giả và quý tác giả, Trong tâm tình tạ ơn Thiên Chúa, “cuộc đua văn chương” của Giải Viết Văn Đường Trường lần VI và cũng là lần cuối, đã khóa sổ nhận bài đúng nửa ngày sau hạn chót, vào lúc 12g00 trưa ngày 16-4-2018, đề phòng có chuyến thư nào bị trở ngại kỹ thuật vào phút chót. Tổng cộng có 81 tác giả dự thi với 167 bài, kém thua năm ngoái 8 bài.
Chàng thường bắt gặp mình "im lặng" nhiều đêm "đối thoại" với chính mình hay với nàng vô hình trước mặt. "Im lặng" nếu không kể đến những lần phải xử kiện cho hai đứa nhỏ. Con Ti lên 13, con Tún lên 7. Vì thế mà chàng thường than thở: - Chắc anh sẽ điên mất em ơi. Nhớ em ngày đêm như thế này còn làm ăn gì được nữa. Chắc phải gặp nhau mất thôi. Mỗi lần như thế, nàng lại khuyên nhủ:
Hân dựng cái cuốc vào góc sân, đảo mắt tìm vợ. "Con tê, làm chi cả buổi mà giờ ni vẫn chưa đỏ lửa". Vợ hắn lừng lững từ ngoài vườn đi vào, tay ôm mớ dây khoai vứt toẹt xuống sân, dấm dẳng: "Tui không chơi". Rồi thị lẳng lặng vào bếp. Hắn ngồi bệt xuống thềm, quát: "Con Hà, lấy tau cái điếu".
Cuối khu nhà thương tỉnh ở góc rào phía tây có một ngôi nhà nhỏ. Cổng để mở ngày đêm, cửa há hoác cho nhìn thẳng vào trong. Trong nhà trơn trụi, không có gì, trừ một cái bệ hình chữ nhật nằm dọc chính giữa nền. Tường quét vôi vàng, ban đêm ánh đèn điện gây nên một bầu không khí hồng dịu như trong một tổ yêu đương của cặp vợ chồng mới. Xa trong kia là nhà điều trị bệnh hoa liễu. Nhà xác chiếm một góc biệt lập, nhưng cứ chiều chiều, bọn gái đĩ đang chữa bệnh lần ra đứng ngó nơi cổng hậu ngay cạnh đấy. áo cộc tay để lộ da thịt béo tròn, môi dày vẫn tô đỏ chót, họ đùa chọc
ANH TRAI TÔI Bước trên con đường mòn cũ đi về xóm nhỏ, với những đợt gió thổi lao xao không ngừng, tôi lại chợt nhớ đến những ngày hè oi bức ở nơi đây.Không biết, đã bao nhiêu năm rồi, tôi không trở lại chốn thôn quê đồng nội của cây cỏ, của những tán lá rậm rạp mà ngày nào, tôi và anh hai vẫn thường chạy nhảy nô đùa, rong chơi trên những cánh đồng lúa chín.Có lẽ, những kỉ niệm về anh đã khắc một vết sâu vào trong tâm trí mỏng manh của tôi, để đến giờ đây, bất kể bước đến một nơi nào, tôi cũng bắt gặp hình bóng của anh.
Tôi trợn mắt: - Mắc mớ gì biểu em tái hôn? Hãn lắc đầu: - Ai mà biểu được em. Anh chỉ đề nghị vậy thôi. Tôi la lên: - Em tái hôn cho anh mừng hả? Hãn ậm ờ, nói trại ý tôi: - Ưm..., tái hôn cho anh uống rượu mừng.
Chị Bông dứt phone với anh thợ làm hàng rào và lẩm bẩm: “ Anh ta cho giá thay toàn bộ hàng rào 6,000 đồng, hao tốn quá”. Chị bực mình liếc mắt sang nhà hàng xóm có chung cái hàng rào sau vườn và lẩm bẩm tiếp: “ Mà cái nhà hàng xóm này lại không biết điều”. Trước đó anh hàng xóm người Mễ đã vài lần thẳng thắn từ chối hợp tác cùng chị Bông thay phía hàng rào chung của hai nhà
Nhật Nguyễn - về khua nỗi nhớ bên ngày trầm luân ...(PN) Qua khỏi chiếc cầu nhỏ không tay vịn, ghép sơ sài những mảnh gỗ thông mầu xám đục, cô không kìm hãm được tiếng kêu ngạc nhiên: Trước mặt, bên cạnh , sau lưng... nắng thu no óng mật, roi rói tràn ngập khu rừng Cypress. Nắng nương theo tàng lá nhỏ ngả ngớn trên những dây leo Spanish mầu sáng bạc.
Nguyên tác: The Apostate - "Nay thức dậy đi làm Cầu Chúa sao cho mình đừng bỏ việc Nếu có chết vào lúc hoàng hôn. Cầu Chúa sao công việc được yên lành A men" - Giôn (Johnny) ơi, con mà không dậy, mẹ không cho con ăn đâu! Câu dọa đó cũng chẳng có tác dụng gì với cậu bé. Nó cứ nằm lì, chân tay quờ quạo như người nằm mơ. Hai bàn tay cứ nắm lỏng rồi đột nhiên vung lên đấm yếu ớt trong không khí. Những quả đấm đó nhằm vào người mẹ, nhưng bà ta tránh được, lấy tay lắc mạnh vai nó.
Trời u ám, mây như tấm màn xám bọc lấy khoảng không gian, gió vần vũ, xác lá vàng rơi ngập đường.Nguyễn Du ngồi bên ấm trà nóng, mắt mơ màng nhìn vào cõi thinh không.Hình ảnh những phận người trong cõi trần gió bụi lần lượt lướt qua tâm trí Du.
Bảo Trợ