Phan Châu Trinh, Người Đi Trước Thời Đại

27 Tháng Ba 20182:14 SA(Xem: 225)

Phan Châu Trinh, người đi trước thời đại

blank
Trần Gia Phụng (Danlanbao) - Phan Châu Trinh đỗ cử nhân năm 1900, đỗ phó bảng năm 1901, ra làm quan năm 1903. Năm sau (1904), PCT đột ngột từ quan, trở về đời sống thường dân, hoạt động văn hóa chính trị tự do. Đây là một quyết định hết sức táo bạo, đi trước thời đại, vì lúc đó, đỗ đại khoa, ra làm quan, là ước mơ của nhiều người để được công danh phú quý.


Năm 1904, PCT cùng một số thân hữu mở ra phong trào duy tân, công khai, bất bạo động, không thông qua triều đình, mà vận động trực tiếp với dân chúng, theo chủ trương “khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh”. Vận động duy tân công khai trực tiếp với dân chúng, cũng là một điểm mới lúc bấy giờ. 
Mở đầu việc khai dân trí, PCT hô hào bỏ chữ Nho, bỏ lối thi cử cổ điển, chuyển qua dùng quốc ngữ, vì quốc ngữ dễ học, dễ phổ biến, có thể dùng làm phương tiện nhằm mở mang dân trí, phát triển đất nước. 


Không kể Nam Kỳ là thuộc địa, tại Trung và Bắc Kỳ, cho đến năm 1919, tức 15 năm sau lời kêu gọi của PCT, triều đình mới chính thức bãi bỏ việc học chữ Nho và thi Nho học. Về quốc ngữ, cho đến năm 1925, tức hơn 20 năm sau lời kêu gọi của PCT, Pháp mới đưa quốc ngữ vào chương trình tiểu học của nền giáo dục mới. Như thế PCT đi trước triều đình Huế và trước cả nhà cầm quyền Pháp.
Từ năm 1905, PCT mở rộng cuộc vận động duy tân ra khắp nước. Khi về phương Nam, đến Bình Thuận, PCT khuyến khích các nhân sĩ địa phương lập công ty thương mại Liên Thành và mở trường Dục Thanh dạy quốc ngữ. Sau đó, ông ra Bắc năm 1906, giúp các nhân sĩ Hà Nội lập Đông Kinh Nghĩa Thục. 

Tiếp theo, PCT qua Nhật Bản quan sát, vì từ thời Minh Trị Thiên Hoàng (trị vì Nhật Bản 1867-1912), Nhật Bản là trung tâm ánh sáng của cả châu Á. Trên đường đi, tại Quảng Châu (Trung Hoa), PCT gặp Phan Bội Châu, và cả hai cùng qua Nhật Bản. 
Từ Nhật Bản trở về, PCT bắt đầu cổ xúy dân quyền. Ông khẳng định với Phan Bội Châu rằng: "Chỉ nên đề xướng dân quyền, dân đã biết có quyền thì việc khác có thể tính lần được." (Phan Bội Châu, Tự phán hay Phan Bội Châu niên biểu, đăng trong sách Phan Bội Châu toàn tập, tập 6, Chương Thâu sưu tầm, Huế: Nxb. Thuận Hóa, 1990, tr. 116.) 


Vào thời bấy giờ, chế độ thực dân Pháp đang siết chặt gọng kèm cai trị, khai thác tài nguyên, bóc lột dân chúng. Vì vậy, vận động dân quyền để “có thể tính lần được”, với các nhà cách mạng là việc đòi hỏi tự do độc lập cho đất nước. Đây là một chủ trương “mềm”, hết sức mới mẻ, khác với các cuộc võ trang chống Pháp trước đây. 
Kết quả việc “đề xướng dân quyền” nổi bật nhất là các cuộc biểu tình rầm rộ, xin hạ thuế, giảm xâu của dân chúng, phát xuất từ huyện Đại Lộc tỉnh Quảng Nam từ tháng 3, lan rộng ra các tỉnh miền Trung đến tháng 6 năm 1908. Nhà cầm quyền Pháp cho rằng đây là kết quả công cuộc vận động dân quyền của PCT, nên dù PCT không tổ chức, không tham gia biểu tình, Pháp vẫn bắt PCT tại Hà Nội ngày 31-3-1908.


Nhờ Hội Nhân Quyền Pháp can thiệp, PCT không bị tử hình, mà bị đày đi Côn Lôn (Côn Đảo), và bị đưa về an trí ở Mỹ Tho giữa năm 1910. Theo yêu cầu của PCT, Pháp cho ông cùng với con trai là Phan Châu Dật rời Sài Gòn qua Pháp ngày 1-4-1911. (Lê Thị Kinh, Phan Châu Trinh qua những tài liệu mới, Nxb. Đà Nẵng, tt. 205-212.)
Đến kinh thành Paris, cái nôi của cách mạng 1789, PCT tiến thêm một bước nữa, bắt đầu vận động dân chủ. Dân chủ là một khái niệm hoàn toàn mới mẻ dưới chính thể quân chủ Việt Nam lúc đó do vua Khải Định (trị vì 1917-1925) đứng đầu.


Do chủ trương dân chủ, PCT gởi thư “Thất điều” ngày 15-7-1922, kể bảy tội của vua Khải Định nhân dịp nhà vua sang Pháp tham dự cuộc đấu xảo (triển lãm) quốc tế tại Marseille. Bảy điều đó là: “Tôn bậy quân quyền, lạm hành thưởng phạt, thích chuộng sự quỳ lỵ, xa xỉ quá độ, ăn bận không phải lối, tội chơi bời, chuyến đi tây có sự ám muội.” Thư nầy được báo chí Pháp dịch đăng ở Paris, gây một tiếng vang lớn trong dư luận thời đó.


Có một điều khá lạ lùng là dầu bị PCT đả kích nặng nề, vua Khải Định vẫn không trừng phạt PCT. Khi thượng thư bộ Hình Tôn Thất Hân đề nghị yêu cầu người Pháp xử trị PCT, thì nhà vua trả lời: “Cần gì như thế. Đại khái lời nói không trúng, nhưng cũng không sai lắm, về phía ta phải hết sức làm những việc cần làm mà thôi.” Ngoài ra, nhà vua còn từ chối bắt PCT theo đề nghị của bộ Thuộc địa Pháp. (Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam thực lục Chính biên Đệ thất kỷ, bản dịch của Cao Tự Thanh, Nxb Văn Hóa-Văn Nghệ, 2012, tt. 393-394.) Thái độ của vua Khải Định cho thấy nhà vua rất trọng nể PCT.


Khi từ Pháp về Sài Gòn tháng 6-1925, PCT hai lần diễn thuyết tại Sài Gòn, đề cao các nền dân chủ trên thế giới, nhứt là bài diễn thuyết lần thứ hai ngày 27-11-1925 về đề tài “Quân trị chủ nghĩa và dân trị chủ nghĩa”. 
Trong bài này, PCT cho rằng quân chủ là một chế độ có tính cách “nhân trị”, nghĩa là việc cai trị dựa trên ý kiến chủ quan cá nhân của nhà vua, chứ không dựa trên luật pháp, dễ đưa đến độc tài, chuyên chế. Phan Châu Trinh nhấn mạnh: “…Vì cái độc quân chủ mà nó giết hẳn cái lòng ái quốc của dân Việt Nam ta…” Ông hô hào thiết lập chế độ “dân trị tức pháp trị”, tổ chức xã hội trên căn bản pháp luật công bình. Mọi thành phần xã hội, từ người đứng đầu quốc gia đến người cùng đinh, đều phải chịu sự chế tài của luật pháp, đều được xét xử như nhau trước pháp luật. 


Dưới chế độ quân chủ, vua được xem là con trời (thiên tử), có quyền phong thần, nghĩa là vua vừa nắm thế quyền, vừa nắm thần quyền. Nền quân chủ chuyên chế bảo thủ còn cho rằng “quân sử thần tử, thần bất tử bất trung” (nghĩa là “Vua bảo bề tôi chết, bề tôi không chết là không trung”.) Vì vậy, dưới chế độ quân chủ, kêu gọi dân chủ là một điều quá mới mẻ và táo bạo ở Việt Nam vào đầu thế kỷ 20, vì người Việt đã trải qua cả hàng ngàn năm dưới chế độ quân chủ và trầm mình trong Nho giáo, một triết thuyết chính trị hậu thuẫn mạnh mẽ cho chế độ quân chủ. 
Một điểm rất mới hơn nữa của PCT, đi trước thời đại cả trăm năm, và cho đến ngày nay vẫn còn mới mẻ, là ông dừng lại ở chủ trương dân chủ, không đi vào chủ nghĩa cộng sản. 


Vào đầu thế kỷ 20, chủ nghĩa CS là một thứ thuốc phiện lôi cuốn dân chúng những nước bị thực dân Tây phương thống trị. Tại Đại hội II của Đệ tam Quốc tế Cộng Sản (ĐTQTCS) ở Petrograd (hay St. Petersbourg) từ 19-7-1920 đến 23-7, và sau đó tiếp tục tại Moscow từ 24-7 đến 7-8-1920, Lenin đưa ra bản “Cương lĩnh về vấn để Dân tộc và Thuộc địa” (Thesis on the National and Colonial Questions), khuyến khích các nước bị đô hộ (các nước thuộc địa) nổi lên chống các đế quốc, giành độc lập, giải phóng dân tộc, rồi gia nhập vào khối CS. Lúc đó, Nguyễn Ái Quốc ở Paris gia nhập đảng CS Pháp năm 1920, sang Liên Xô năm 1923 và từ đó hoạt động cho Đệ tam Quốc tế CS. (Cộng hòa Liên Bang Xô Viết, gọi tắt là Liên Xô thành lập ngày 30-12-1922.) 


Khi biết Nguyễn Ái Quốc gia nhập đảng CS, PCT gởi cho Nguyễn Ái Quốc thư đề ngày 12-2-1922, nói rằng nhờ CS chống Pháp thì “quốc dân đồng bào vẫn nguyên là cái lung con ngựa, chỉ thay người cỡi mà thôi.” (Ngô Văn, Việt Nam 1920-1945, Amarillo, TX: Nxb. Chuông Rè, 2000, tt.: 2000, tt.39-40.)
Cuối cùng, các chế độ cộng sản sụp đổ ở các nước Âu Châu và ở ngay cả ở Liên Xô vào cuối thập niên 80, đầu thập niên 90, hơn 60 năm sau khi PCT từ trần, là câu trả lời cho thấy sự sáng suốt của PCT, người đã thẳng thừng từ chối chủ nghĩa CS ngay từ đầu. 


Thế mà ngày nay, đảng CS Việt Nam vẫn còn bám đuôi theo chủ nghĩa CS nhằm duy trì chế độ độc tài đảng trị toàn trị. Đảng CSVN chủ trương đi ngược với phong trào duy tân. Thay vì “khai dân trí”, CS nhồi sọ dân chúng, làm thui chột dân trí. Thay vì “chấn dân khí”, CS đàn áp đe dọa làm cho dân sợ sệt. Thay vì “hậu dân sinh”, CS bóc lột dân khiến dân đói khổ, khiếu nại, kiện tụng khắp nước quanh năm.


Chế độ CS đã đưa nước Việt Nam đến bên bờ vực thẳm: Về đối ngoại, Việt Nam đang bị Tàu cộng đe dọa nặng nề. Về kinh tế đảng CS giành quyền lợi vào tay tư bản đỏ, làm cho dân tình rất đói khổ. Quan trọng hơn cả, dưới chế độ CS, nền văn hóa và giáo dục nước ta suy đồi trầm trọng, không biết khi nào có thể phục hưng được. Không ai có thể tưởng tượng nổi cảnh tượng một giáo chức phải quỳ xuống xin lỗi phụ huynh...


Kết luận
Chủ trương và hoạt động của PCT cho thấy ông là nhà chính trị rất sáng suốt, cấp tiến, luôn luôn đi trước thời đại. Ông tỏ ra sáng suốt và tiến bộ cả trăm năm trước. Khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh, đúng là chín chữ vàng của Việt Nam, và cũng là chín chữ vàng của toàn thế giới, vì thời nào, lúc nào, ở đâu, nước nào cũng luôn luôn cần mở mang trình độ hiểu biết dân chúng, nâng cao tinh thần dân chúng, và phát triển đời sống dân chúng.
(Ngày 25-3-2018)
blank
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Quan trọng nhất là tầm vĩ mô của Bộ Y Tế hay ở cấp Thủ tướng cần khuyến khích người dân làm các việc thiện lành, và cần có một chính sách như là cổng thông tin về y tế sức khỏe học đường để giúp cho người dân cả nước biết hướng đi như thế nào là lành, là thiện. Quan trọng nhất là cần sử dụng các sản phẩm không bị bẩn, không bị hóa chất, và khuyến khích phụ huynh cùng học sinh sử dụng thức ăn địa phương mang tính theo mùa, mùa nào ăn thức ăn đó. Để có cơ sở khoa học chăm sóc sức khỏe thì phải dừng lại chương trình sữa học đường và dừng lại việc đưa thức ăn bẩn vào trong trường và phải có họp báo công khai
Một thiếu nữ ở Hậu Giang liên lạc với Đài Á Châu Tự Do để báo tin cô theo người môi giới sang Trung Quốc để làm việc nhưng lại bị gạ bán đi lấy chồng bản xứ mà nếu không chịu thì bị bán đi làm gái. Cô sinh năm 1994, tạm gọi tên là Bê như yêu cầu, từ thành phố Vị Thanh tỉnh Hậu Giang lên thành phố Hồ Chí Minh kiếm việc làm. Ngày 27 tháng Hai, Bê nghe theo một nam môi giới tên Nhật tầm 30 tuổi, và một nữ môi giới người miền Tây chừng 35 tuổi hướng dẫn cô ra miền Bắc rồi sang Trung Quốc làm việc trong một công ty với mức lương từ 15 đến 20 triệu VND một tháng.
Tiếp cận nguồn nước an toàn là nền tảng cho sức khỏe cộng đồng, điều này rất quan trọng đối với sự phát triển bền vững, vì một thế giới ổn định và thịnh vượng. UN – Water cho rằng, chúng ta không thể tiến lên toàn cầu hóa trong khi rất nhiều người đang sống mà không có nguồn nước sử dụng an toàn. Vào tháng 6 năm 1992, tại Hội nghị thượng đỉnh của Liên Hợp Quốc về Môi trường và Phát triển được tổ chức ở Rio de Janeiro, Brazil, Liên Hợp Quốc đã ra chọn ngày 22 tháng 3 hàng năm là Ngày Nước thế giới và bắt đầu được tổ chức thường niên từ năm 1993.
Dù Tập đoàn của Trung Quốc có đề xuất ứng vốn trước làm toàn bộ tuyến đường Bắc – Nam phía Đông nhưng sau này, chúng ta vẫn phải trả lại họ tiền và tiền đó từ thuế của nhân dân. Trong khi các bài học về dự án đường sắt trên cao Hà Đông – Cát Linh hay các dự án do nhà thầu Trung Quốc thực hiện vẫn còn đó.....Các nhà thầu TQ luôn đem các công nghệ lạc hậu, nhân lực TQ, kể cả lao động phổ thông vào VN, đến đâu ở lì đó, gây phức tạp an ninh xã hội.
Mình không phải luật sư. Mình cũng không biết luật như thế nào. Nhưng mà dẫn chứng như xem thông tin trên các video clip và ngồi uống cà phê tán gẫu với nhau, rồi tự phong chức tước cho nhau…Việc này giống như một chuyện phiếm, chứ đâu có gì đến mức để gọi là ‘đe dọa an ninh quốc gia’ dữ dội. Mức án từ 8 đến 11 năm tù, hay 15 năm tù đối với người cầm đầu thì thấy nặng nề quá. Có những tội danh mà chống phá trước mắt rõ ràng như mượn chức tước để lủng đoạn, vụ đánh bài qua mạng, bắt tay với thương buôn…nói chung lên báo hàng loạt; hay như tin mới nhất, nóng nhất là cưỡng hôn trong thang máy, phạt 200 ngàn đồng. Phạt vậy thì phạt làm gì? Luật bây giờ không biết sao nói đây? Không biết thế nào là đúng, thế nào là sai nữa
Bức thư của bà có đoạn: “Chúng tôi bị nhồi sọ: Lý tưởng CNXH là xóa bỏ “tư hữu” bất công, kiến tạo “công hữu” công bằng - mọi người đều có quyền sở hữu tài sản xã hội chung. Thực tế thì sao? Cũng như đông đảo dân Việt khác, tôi chìm ngỉm trong hệ tư tưởng Cộng sản (áp đặt) và nghẹt thở trong chế độ XHCN (hình thức, gian trá) tại Việt Nam ngay từ thưở thiếu thời.”....“Với chế độ “Đảng cử dân bầu”, vì lợi ích cá nhân, các ĐBQH, và cả QH trở thành lực lượng bảo kê, hợp luật hóa, vinh danh sự cướp bóc.
“Những công ty rất lớn thì sẽ có nhiều ảnh hưởng đến quyết sách của chính phủ. Họ dễ đi lobby để có chính sách có lợi cho họ và bất lợi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa khác.”......Trường hợp của Phạm Nhật Vượng giống như Cheabol của Hàn Quốc hay Keiretsu của Nhật Bản. Đó là những tập đoàn lớn cấu kết với nhà nước......Ông Nguyễn Huy Vũ dẫn chứng nhiều trường hợp các doanh nghiệp bị cơ quan chức năng tùy tiện áp dụng những biện pháp chế tài, trong đó có vụ lực lượng công an tịch thu vàng bạc đá quí của một doanh nghiệp tại Cần Thơ cách đây không lâu.
...nếu đại công trình cao tốc Bắc-Nam giao cho Trung Quốc, “đất nước sẽ rơi vào đại họa”./ “Đây không chỉ là cái bẫy nợ nần hàng chục tỉ đô la đè nặng nhiều thế hệ, đây còn là cái thòng lọng thít chặt chủ quyền đất nước không thể thoát ra được trong khi chủ quyền biển đảo đang bị Trung Quốc đe dọa hàng ngày”./ Việt Nam “có lẽ là một trong những nước hứng những rác thải công nghệ, máy móc...lạc hậu nhất của Trung Quốc”.
Sau 12 ngày các ngư dân Việt Nam bị tàu Trung quốc truy đuổi va vào đá ngầm và chìm ở vùng biển Hoàng Sa, 5 ngư dân trên tàu cá bị nạn đã về đến cảng Sa Kỳ, Quảng Ngãi. Truyền thông trong nước loan tin ngày 17 tháng 3 . Theo đó ngay khi về đến đất liền, các ngư dân gặp nạn đã cho báo chí trong nước biết, bị tàu Trung Quốc tấn công, phun vòi rồng, ép tàu Việt Nam va vào đá ngầm và chìm.
Ngoài việc quân sự hóa các đảo tự nhiên đã xâm chiếm của Việt Nam và các đảo nhân tạo, cũng như đơn phương cấm bắt cá trong các ngư trường truyền thống ở các quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa của ngư dân Việt Nam, bắt nạt và thậm chí dùng bạo lực với ngư dân, họ còn từng bước, từng bước, tìm cách hợp thức hóa Đường Lưỡi bò trên mặt trận khoa học bằng cách chèn hình vẽ vào các ấn phẩm trên các tạp chí khoa học quốc tế, để lập luận là Đường Lưỡi bò đã được cộng đồng quốc tế công nhận. Đây là mưu đồ thâm độc nhằm phục vụ cho dã tâm bành trướng, độc chiếm Biển Đông, xâm phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam.
Bảo Trợ