Francis Fukuyama: 'Việt Nam làm khác TQ'

04 Tháng Ba 20184:06 CH(Xem: 896)
  • Tác giả :

Francis Fukuyama: 'Việt Nam làm khác TQ'

Triết gia, nhà nghiên cứu chính trị học Francis Fukuyama nhận sách từ Mikhail Gorbachev trong một lần thăm Moscow năm 2007
Triết gia, nhà nghiên cứu chính trị học Francis Fukuyama nhận sách từ Mikhail Gorbachev trong một lần thăm Moscow năm 2007

Triết gia Mỹ Francis Fukuyama nói với BBC rằng ông Tập Cận Bình đi theo truyền thống 'Hoàng đế xấu' và Việt Nam đi con đường khác Trung Quốc.

Trả lời phỏng vấn của Vincent Ni, phóng viên BBC World Service, qua điện thoại hôm 01/03/2018 từ San Francisco, ông đánh giá tin mới nhất rằng Trung Quốc có thể xóa giới hạn hai nhiệm kỳ để ông Tập Cận Bình cầm quyền quá 2023.

 

 

GS Francis Fukuyama: Tôi nghĩ đây là một quyết định rất đáng tiếc, cho cả Trung Quốc lẫn thế giới nói chung. Tôi nghĩ rằng chế độ độc tài của Trung Quốc khác với các chế độ độc tài khác, bởi thực tế là nó đã được thể chế hóa, có nghĩa là nó không phụ thuộc vào thẩm quyền cá nhân của một nhà lãnh đạo duy nhất. Có các luật định, và đặc biệt, có một quy tắc rõ ràng trong hiến pháp rằng các chủ tịch chỉ có thể phục vụ hai nhiệm kỳ 5 năm. Và kể từ năm 1978, đã có ba lần chuyển giao quyền lực, khi mà toàn bộ ban lãnh đạo hàng đầu rời chức vụ để tạo điều kiện cho một thế hệ trẻ hơn.

Tập Cận Bình
Có ý kiến nói kiến nghị sửa Hiến pháp sẽ cho phép ông Tập Cận Bình cầm quyền quá nhiệm kỳ Chủ tịch nước thứ nhì dự kiến kết thúc năm 2023

Điều này đã cho Trung Quốc một lợi thế to lớn so với, ví dụ, các nền độc tài ở châu Phi, nơi mà tổng thống sẽ giữ nhiệm sở trong 20, 30, 40 năm. Việc có các giới hạn có nghĩa là bạn không phải đối mặt với những cuộc khủng hoảng lớn khi người lãnh đạo qua đời. Và nó cũng tốt cho chính trị, bởi vì nó làm trẻ hóa sự lãnh đạo, mọi người mang tới những ý tưởng mới. Nhưng Tập Cận Bình vừa ném quy tắc này ra ngoài cửa sổ. Và tôi nghĩ rằng ông ấy đang lập ra một gương (xấu) cho phần còn lại của thế giới về chính quyền độc đoán cá nhân.

BBC: Ông có thể giải thích thêm rằng ông Tập Cận Bình khác các lãnh đạo trước và giống họ ra sao?

GS. Francis Fukuyama: Cả Tập và Mao đều phản ánh một trong những vấn đề của các nhà cai trị Trung Quốc, thường được gọi là "vấn đề hoàng đế xấu". Khi đất nước có một vị hoàng đế tốt, Đặng Tiểu Bình, ví dụ, là "hoàng đế" tốt nhất trong lịch sử hiện đại. Ông ta có thể làm rất nhiều điều tốt trong hệ thống kiểm tra và cân bằng này mà không sợ bị tòa án và truyền thông ngăn chặn.

Nhưng khi các "hoàng đế xấu" xuất hiện trong nước, đất nước này đối diện nhiều vấn đề. Mao Trạch Đông, ví dụ, là vị "hoàng đế xấu" cuối cùng trong lịch sử Trung Quốc hiện đại. Hai chiến dịch của ông: Đại nhảy vọt và Cách mạng Văn hoá làm cho cả một thế hệ phải đau khổ và gây ra nhiều mất mát to lớn cho đất nước.

Đối với Tập Cận Bình, những tín hiệu ban đầu không lạc quan. Ông đàn áp các nhà bất đồng chính kiến và xã hội dân sự. Ông cũng tạo ra một hệ thống xã hội thế lực được gọi là "chủ nghĩa toàn trị" trong thế kỷ 21 và sử dụng dữ liệu và trí thông minh nhân tạo để giám sát một số lượng lớn người. Đối với tương lai của Trung Quốc sẽ là mối nguy lớn.

Đáng tiếc rằng chúng ta sẽ chứng kiến rất nhiều điều đi giật lùi vì lối lối cai trị này. Vì vậy tôi nghĩ, như tôi đã nói, là sẽ không tốt cho Trung Quốc và cũng không tốt cho phần còn lại của thế giới.

BBC: Một số người nói việc ông Tập Cận Bình vẫn cố gắng thay đổi hiến pháp nghĩa là ông vẫn còn tôn trọng nó. Ông có đồng ý với điều này?

Francis Fukuyama
Francis Fukuyama năm 2006 trong một buổi ra mắt sách tại Nhật Bản. Ông sinh ra tại Hoa Kỳ trong gia đình có cha mẹ người Nhật

GS. Francis Fukuyama: Tôi không nghĩ rằng ông ta có ý tưởng pháp quyền là gì? Ý tôi là pháp quyền có nghĩa rằng nhà cầm quyền - hành pháp ở một quốc gia không phải là cứ muốn vẽ ra luật pháp nào cũng được.

Lý do bạn có hiến pháp là để bạn có một thiết chế tư pháp độc lập. Nền tư pháp độc lập thực thụ có thể nói để nhà lãnh đạo biết khi nào họ có thể làm điều gì, bằng không lãnh đạo có thể muốn làm gì thì làm.

Và tôi nghĩ rằng việc hiến pháp đã được sửa đổi trong tuần này cho thấy rằng hệ thống tư pháp độc lập đó đơn giản là không tồn tại. Hiến pháp này hoàn toàn ủng hộ đảng cộng sản của ông ta, cũng có nghĩa nó ủng hộ quyết định của chính Tập Cận Bình. Ông ta sẽ không chấp nhận việc hiến pháp áp đặt bất kỳ một giới hạn nào về quyền lực đối với ông. Vì vậy, ông ta muốn trình diễn thứ pháp luật đó ở Trung Quốc.

BBC: Ông nói động thái này có ý nghĩa to lớn đối với Trung Quốc, ông cũng đã viết về sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu và tiềm năng của họ. Ông có nghĩ là tầng lớp trung lưu của Trung Quốc sẽ lập nên những thách thức với ông Tập Cận Bình?

GS. Francis Fukuyama: Tôi không nghĩ là sẽ có một chống đối nào với ông Tập mà đến từ tầng lớp trung lưu vì như tôi chứng kiến, ông ta vẫn còn rất nổi tiếng trong tầng lớp trung lưu, trên con đường kinh tế.

BBC: Thế còn các nước khác ở châu Á? Ví dụ như Việt Nam, Thái Lan. Gần đây họ cũng có những chuyển động lớn, kể cả chính trị? Ông nghĩ là họ sẽ giống hay là sẽ khác biệt với Trung Quốc?

 

Kim Jong-un và Donald Trump
Đối đầu của hai lãnh đạo Mỹ và Bắc Hàn là một mối lo về an ninh ở khu vực và quốc tế, theo giới quan sát

GS. Francis Fukuyama: Việt Nam rất thú vị. Dường như với tôi họ không tạo ra cùng một kiểu độc tài đảng trị như Trung Quốc đang có. Vì vậy, có nhiều không gian hơn đối với giới bất đồng chính kiến và cho những người khác biệt tư tưởng ở Việt Nam, mặc dù nước này vẫn còn bị kiểm soát khá chặt chẽ.

Thái Lan là một câu chuyện hoàn toàn khác. Thái Lan thực sự là một nền dân chủ trong những năm thập niên 1990 và thật không may, sự phân cực giữa phe áo đỏ và phe áo vàng đã dẫn tới phe quân sự, mà như quí vị biết, hiện đang phơi bày một nền độc tài quân sự ở nước này.

BBC: Một số người đang nói về kịch bản Thế chiến thứ III? Ông có nghĩ có khả năng về một cuộc xung đột lớn?

GS. Francis Fukuyama: Tôi không nghĩ có khả năng đó. Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng có một mối nguy trên thực tế mà diễn biến nhanh chóng, rõ ràng có thể sẽ là Bắc Hàn, nếu có những hành động quân sự của Mỹ chống lại Bắc Hàn và chế độ Bắc Hàn, thì nước này có thể bị sụp đổ.

Tôi nghĩ rằng những diễn biến này sẽ rất mạnh mẽ, và thật khó để Hàn Quốc, Hoa Kỳ có thể cố gắng để lay chuyển Bắc Hàn nhằm kiểm soát vũ khí hạt nhân ở đó.

Sinh năm 1952 ở Illinois, Chicago trong gia đình có cha mẹ người Nhật, ông Yoshihiro Francis Fukuyama là giáo sư kinh tế chính trị quốc tế, Đại học Johns Hopkins và là thành viên của tổ chức New America Foundation. Tiểu luận 'Sự cáo chung của lịch sử' ông viết cho tập san National Interest vào mùa xuân năm 1989, khi khối Đông Âu rung chuyển, gây tiếng vang lớn. Ông tiếp tục viết nhiều tác phẩm về chính trị Mỹ, Đông Á và vấn đề Trung Quốc. Cuốn gần đây 'Political Order and Political Decay' được đánh giá là tác phẩm lớn của Thế kỷ 21.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tác giả Pingping Yu đã có bài bình luận với tiêu đề “Đã đến lúc người Mỹ chống lại nạn trộm cắp công nghệ của Trung Quốc”, đăng tải trên Epochtimes ngày 15/4. Dưới đây là nội dung bài viết 30 năm trước, Hoa Kỳ bắt đầu mở cửa với Trung Quốc theo chính sách “can dự mang tính xây dựng”, với hy vọng giúp Trung Quốc tự do hóa và hướng nước này trở thành một quốc gia “ổn định, cởi mở và không hiếu chiến”, như cựu Tổng thống Bill Clinton đã hình dung. Vào thời điểm đó, công nghệ của Trung Quốc tụt hậu so với Hoa Kỳ. Không thể tưởng tượng được, một ngày nào đó, Trung Quốc sẽ trở thành một đối thủ cạnh tranh về công nghệ [với nước Mỹ]. Sau ba thập kỷ mở cửa thương mại, bây giờ Trung Quốc dường chỉ “cách gang tấc” là có thể thay thế nước Mỹ trở thành nhà cung cấp công nghệ hàng đầu thế giới. Chuyện này xảy ra như thế nào?
Thế là một tòa án ở Minneapolis đã đăng đường xét xử vụ viên cảnh sát Derek Chauvin, một người Mỹ da trắng, đã đè đầu gối lên cổ George Floyd, 46 tuổi, một người Mỹ da đen, trong chín phút rưỡi khi bắt giữ anh ta vì bị tình nghi xài tiền giả. Floyd chết, và chuyện đáng tiếc ấy đã xảy vào buổi tối hôm 25 tháng 5, 2020. Sau gần một năm, phiên xử đầu tiên đã diễn ra ngày 29 tháng 3 trong bầu không khí khá căng thẳng và nghi kỵ cả bên trong lẫn bên ngoài phòng xử. Trong gần một năm qua, cái chết của Floyd đã làm thay đổi nước Mỹ hoàn toàn. An ninh, trật tự tại những nơi công cộng không còn. Công lý nằm trong tay đám đông bạo động làm chủ trên đường phố, và nhiều tai to mặt lớn trong chính quyền đã hãnh diện được quỳ gối và vinh danh Công lý của BLM và Antifa, hai tổ chức đã công khai đứng ra nhận công lãnh đạo phong trào tranh đấu cho công lý và bình đẳng chủng tộc của dân Mỹ.
Ngay từ khi thành lập ngày 26/10/1955, Việt Nam Cộng Hòa chọn con đường phát triển xã hội lấy con người (người dân) làm trọng tâm và tự chủ quốc gia làm mục tiêu chiến lược, nên đến nay vẫn còn nhiều ảnh hưởng để chúng ta tìm hiểu và học hỏi. Tự cung tự chủ Trong thời thuộc địa người Pháp tập trung xây dựng kỹ nghệ ở miền Bắc Việt Nam, nên ngay khi thành lập Chính phủ Việt Nam Cộng Hòa đã hướng đến phát triển kỹ nghệ nhẹ và kỹ nghệ tiêu dùng phục vụ nhu cầu quốc nội. Để có thể tự chủ về kinh tế, chính phủ khuyến khích các nhà tư sản ngoại quốc, đa số là người Hoa có quốc tịch Trung Hoa Dân Quốc, trở thành công dân Việt Nam Cộng Hòa. Với chủ trương kinh tế tự do, Chính phủ chỉ giữ một số hoạt động công ích, như điện, nước, hỏa xa, hàng không, còn hầu hết mọi hoạt động kinh tế đều để tư nhân vận hành.
Tổng thống Joe Biden muốn thực hiện chính sách 'nước Mỹ trở lại' tăng cường sự lãnh đạo của Mỹ trên toàn thế giới nên tình trạng đối đầu Mỹ-Trung ngày càng khốc liệt. Như thế liệu Chính phủ Biden có thực hiện được ý muốn hay lại lâm vào “bế tắc” như các chính phủ tiền nhiệm trước đây? Chính phủ Obama Chiến lược xoay trục Thái Bình Dương mở đầu những thay đổi về chính sách đối ngoại, chuyển trọng tâm về khu vực Á Châu, bao vây kinh tế và kềm hãm tình trạng trỗi dậy của Bắc Kinh. Về quân sự Chính phủ Obama vẫn lún sâu vào chiến tranh Trung Đông, mà ngân sách quốc phòng thì không được Quốc Hội đồng ý tăng thêm. Nên giữa tháng 4/2012 Trung cộng xâm chiếm Bãi cạn Scarborough thuộc Phi Luật Tân, họ còn liên tục xây dựng các đảo với phi trường quân sự trong khu vực Hoàng Sa và Trường Sa mà hề gặp phản ứng quân sự nào từ phía Mỹ.
Tuần lễ qua trên thế giới diễn ra hai sự kiện quan trọng: Thứ nhất là vào ngày 12/3/2021 lần đầu tiên Tổng thống Joe Biden họp trực tuyến với thủ tướng ba nước Úc, Ấn và Nhật trong Bộ Tứ An Ninh (the Squad); Và sự kiện thứ hai là nước Anh công bố chuyển hướng Chiến lược ngoại giao, an ninh và quốc phòng từ đặt trọng tâm vào Châu Âu chuyển sang Châu Á Thái Bình Dương. Cả hai sự kiện cho thấy Mỹ, Anh và một số quốc gia khác đang hình thành chiến lược phát triển khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương tự do và mở rộng. Ý tưởng chiến lược Vào tháng 8/2007 tại Bombay, cựu Thủ tướng Nhật Abe Shinzo đưa ra ý tưởng xây dựng một châu Á trải dài từ Thái Bình Dương đến Ấn Độ Dương như một vùng biển của tự do và mở rộng cho tất cả mọi quốc gia trên thế giới.
Mỹ sẽ chỉ chiến thắng khi chính quyền Trung Quốc sụp đổ =Thiện Nhân • Căng thẳng Mỹ-Trung có thể dẫn đến sự “chung sống cạnh tranh” hay không, hay phải lên đến đỉnh điểm - dẫn đến sự thất bại của chế độ Trung Quốc? Các quan chức Mỹ có thể đang hy vọng vào kết quả đầu tiên, nhưng họ có lẽ nên chuẩn bị cho kết quả thứ hai.
Cộng hòa nhân dân Trung Hoa siêu cường toàn cầu mới nổi cạnh tranh giành quyền lực tối cao giữa Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, công nghiệp, tội phạm mạng, gián điệp công nghiệp, v.v ... (Ảnh của Ulrich Baumgarten/ Getty Images) Toàn cảnh cuộc đấu kinh tế, an ninh quốc gia giữa Mỹ và Trung Quốc Bình luận Lê Minh - Tâm An •
Mặc dù ông Trump thất cử tổng thống 2020, nhưng ngay sau ngày 6/1/2021 đã rộ lên tin đồn ông Trump sẽ bỏ đảng Cộng Hòa thành lập đảng chính trị mới quy tụ những người ủng hộ ông. Tin đồn được truyền thông chính mạch Mỹ triệt để khai thác, họ cho tổ chức nhiều cuộc thăm dò dẫn đến cùng một kết quả là cử tri đảng Cộng Hòa vẫn nồng nhiệt ủng hộ ông Trump và sẵn sàng gia nhập đảng thứ ba nếu ông thành lập. Giới truyền thông chính mạch bấy lâu nay tập trung vào phần nổi là cá tính “độc đáo” của ông Trump mà quên đi phần chìm là những thách thức mà hệ thống chính trị Mỹ đang phải đối đầu. Vì thế họ đã không giải thích lý do cử tri đảng Cộng Hòa vẫn tiếp tục ủng hộ dù ông Trump không còn là tổng thống. Cử tri đảng Cộng Hòa nghĩ gì ? Kết quả từ một cuộc thăm dò được Viện thăm dò dư luận Gallup thực hiện từ ngày 21/1/2021 đến ngày 2/2/2021 và công bố ngày 15/2/2021 cho thấy:
Trong khi người Mỹ kiêu ngạo nghĩ rằng họ đang “chơi khăm” Trung Quốc để kiếm lợi lớn hơn, thì thực tế lại là điều hoàn toàn ngược lại. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) luôn chơi một trò chơi dài hơi với họ, đương nhiên không phải vì lợi ích cho đôi bên. Vào năm 2021, bất kỳ ai vẫn nói rằng ĐCSTQ “chỉ muốn trở thành đối tác kinh doanh”, thì đó đều là ảo tưởng hoặc đang nói dối.
Tôi dùng từ “trắng án” để nói về kết quả phiên tòa luận tội ông Trump lần thứ hai, nhưng nếu bạn dùng từ “chiến thắng”, hay “tha bổng”, hay “tha tội” theo tôi đều có lý cả. Mục tiêu của đảng Dân Chủ là kết tội ông Trump nhưng họ đã không đạt được kết quả, nên phía ủng hộ ông Trump có quyền xem đó là chiến thắng của ông ấy và của họ. Thượng nghị sĩ Mitch McConnell Lãnh đạo phe Thiểu số đảng Cộng hòa cho biết ông không kết tội ông Trump vì ông ấy đã mãn nhiệm, kết tội ông là vi phạm Hiến Pháp. Nhưng ông McConnell cũng cho biết ông Trump vẫn phải chịu trách nhiệm về lời nói, việc làm và vẫn có thể bị tòa án truy tố trong tư cách một thường dân khi có bằng chứng phạm tội, nên cũng có thể coi như ông Trump đã được ông McConnell tha tội. Dưới một phiên tòa pháp lý chỉ khi nào tòa án kết tội và người bị cáo buộc không tiếp tục kháng án thì mới bị xem là có tội.
Bảo Trợ