Việt Nam: Kho Báu Duy Nhất Còn Lại Của Triều Nguyễn Ở Monnaie De Paris

09 Tháng Tư 20184:48 CH(Xem: 46)

Việt Nam: Kho báu duy nhất còn lại của triều Nguyễn ở Monnaie de Paris

Việt Nam: Kho báu duy nhất còn lại của triều Nguyễn ở Monnaie de Paris
 
Một phần Kho báu triều Huế, Trésor de Huế, được bảo quản tại Monnaie de Paris.RFI / Tiếng Việt
Ngày 05/07/1884, chỉ một tháng sau khi ký hoà ước Giáp Thân (còn gọi là hòa ước Patenôtre), quân đội Pháp vào được thành Huế và khám phá kho báu bí mật của nhà Nguyễn gồm 6.000 nén vàng và 2.000 đồng tiền vàng, chưa kể đến bạc nén. Tất cả đều được đúc vào khoảng thời gian từ 1820-1841.

Kho báu bị trưng thu để đáp ứng nhu cầu cho chế độ bảo hộ còn non trẻ và thanh toán chi phí cho cuộc viễn chinh Bắc Kỳ (1883-1885). Theo yêu cầu của triều đình Huế, Pháp hoàn lại một nửa kho báu, cùng với các ấn triện bằng vàng hoặc ngọc, các quyển sách vàng được khắc biểu tượng của mỗi triều đại. Tuy nhiên, số tài sản do nhà Nguyễn nắm giữ bị vơi dần trong những giai đoạn sau.

Riêng phần được trả cho Kho bạc Pháp, nặng 14.630 kg bạc và 1.335 kg vàng, được đưa lên tầu chở về Paris, qua cảng Marseille vào năm 1885. Nhưng một phần cũng bị “biến mất” trên hành trình vượt biển. Tổng cộng có 150 thỏi vàng và tiền vàng, cùng với bốn nén bạc trong phần của Pháp đã không bị nấu chảy để đúc thành tiền đương thời và hiện được bảo quản tại Monnaie de Paris.

Cuối tháng 09/2017, lần đầu tiên, bảo tàng Monnaie de Paris giới thiệu rộng rãi đến công chúng Kho báu triều đình Huế (Trésor de Huế) sau hơn 130 năm cất giấu.

RFI tiếng Việt đã đặt câu hỏi với ông Victor Hundsbuckler, người phụ trách di sản và các bộ sưu tập của Monnaie de Paris, ngay những ngày đầu trưng bày Trésor de Huế.

blankMột phần Kho báu triều Huế, Trésor de Huế, được bảo quản tại Monnaie de Paris.RFI / Tiếng Việt

RFI : Xin ông giới thiệu về Kho báu triều đình Huế hiện đang được bảo quản tại Monnaie de Paris ?

Victor Hundsbuckler : Đối với Monnaie de Paris, đó là niềm tự hào được bảo quản kho báu này ở đây vì kho báu giúp khẳng định vai trò của Monnaie de Paris. Nếu không có sự chăm sóc, sự chú ý của các nghệ nhân và các lãnh đạo của Monnaie de Paris, thì Kho báu triều Nguyễn đã không được bảo quản, và như vậy sẽ không được giới thiệu đến với công chúng.

Lịch sử của Kho báu Huế vừa bi thương vừa may mắn. Bi thương, dĩ nhiên là do liên quan đến một kho báu bị trưng thu trong giai đoạn thành lập chế độ bảo hộ tại An Nam (Trung Kỳ). Kho báu bị chia thành hai phần, một nửa dành cho hoàng đế An Nam, nửa còn lại dành cho đội quân viễn chinh Pháp. Đội quân này đã mang kho báu về Paris, qua cảng Marseille, vào năm 1885, để nấu chảy và đúc thành tiền vàng và bạc hiện hành lúc đó để đưa lại vào nền kinh tế Đông Dương và Pháp.

Hiện nay, những mẫu duy nhất còn sót lại được bảo quản tại Monnaie de Paris. Nửa kho báu được trao lại cho hoàng đế An Nam có lẽ đã hoàn toàn biến mất hoặc chẳng còn gì nhiều so với toàn bộ kho báu trước đây. Và ngoài những gì được cất giữ tại đây, phần còn lại hẳn đã bị đúc thành tiền khác, được lưu hành ở Đông Dương hoặc ở Pháp.

RFI : Ngoài giá trị tài chính, những thỏi vàng và đồng tiền được lưu tại Monnaie de Paris còn mang giá trị nghệ thuật tượng trưng cho văn minh giai đoạn đó ?

Victor Hundsbuckler : Đây hẳn là kho vàng lớn nhất. Những thỏi vàng đều có họa tiết trang trí, như hình rồng, hoặc những lời chúc thịnh vượng được cách điệu.

Hiện nay, tổng cộng có 150 thỏi vàng, tiền xu vàng và chỉ có 4 thỏi bạc. Đa số mỗi loại chỉ còn một mẫu, nhưng có một hoặc hai loại còn được 2 mẫu. Nguyên nhân là vào cuối thế kỷ XIX, ông Gabriel Devéria, chuyên về nghệ thuật và sản xuất tiền châu Á, đặc biệt là ở An Nam, nghiên cứu về Kho báu Huế và ông bị nhầm lẫn ở vài điểm. Vì thế mà họ lưu lại thêm một bản vì bị lầm.

Mầu của những thỏi vàng và tiền vàng trong Kho báu cũng có điểm đặc biệt. Nó đỏ hơn rất nhiều so với vàng mà người ta thường thấy ở đồ trang sức thường dùng. Đây là vàng ròng và để tạo nên mầu đỏ, người ta phủ lên một lớp mỏng từ động vật thân giáp.

RFI : Ông có thể cho biết giá trị của Kho báu triều Nguyễn và kho báu được bảo quản như thế nào ?

Victor Hundsbuckler : Những thỏi vàng này có kích thước và trọng lượng đa dạng. Những miếng nhỏ nhất chỉ nặng khoảng vài gam. Những thỏi lớn nhất nặng 4,4 kg. Theo nguyên tắc đạo đức nghề nghiệp ở Pháp, các bảo tàng không thẩm định giá trị. Dĩ nhiên, chúng tôi có mức giá trị về bảo hiểm nhưng chúng tôi không công bố những con số này vì lý do an ninh để tránh mọi khả năng đánh cắp.

Kho báu được bảo quản trong một phòng rất kiên cố, như những tủ két ở ngân hàng, với cửa được mở bằng vô lăng và được tăng cường bảo vệ bằng một hệ thống nhưng tôi không miêu tả ra đây được. Đó là một hệ thống bảo vệ rất hiệu quả.

Trong phòng trưng bày các Kho báu, có bốn Kho báu khác nhau, chưa từng được giới thiệu cho công chúng, gồm một Kho báu La Mã, một Kho báu Pháp, một Kho báu Hà Lan được vớt từ con tầu đắm ngoài khơi Batavia và Kho báu triều đình Huế.

Chúng tôi có một bản tóm lược lịch sử của những kho báu này. Với chúng tôi, truyền tải các giá trị là điều rất quan trọng, như trong Kho báu triều đình Huế, có nhiều biểu tượng thịnh vượng. Vì vậy, thật thú vị khi hiểu những ý nghĩa của những biểu tượng được thể hiện nói trên. Điều này cho chúng ta hiểu thêm về nền văn minh giai đoạn đó.

RFI : Tại sao phải chờ đến hơn 130 năm, Kho báu triều đình Huế mới được giới thiệu rộng rãi đến công chúng ?

Victor Hundsbuckler : Kho báu không được trưng bày vì đơn giản là bảo tàng cũ có kích thước nhỏ hơn rất nhiều so với bảo tàng mới và cũng không được đảm bảo an ninh bằng bảo tàng này. Và trong quá khứ, đúng là có nhiều do dự trong việc trưng bày kho báu này vì có thể sẽ bị chất vấn.

Quyển sách gần đây viết về Kho báu triều Huế đã khôi phục, giúp bảo tàng xóa tan những nghi ngờ, những do dự để giới thiệu với công chúng. Nhưng ngay từ đầu, giới thiệu Kho báu Triều đình Huế là một điều quan trọng với chúng tôi.

blankMột phần Kho báu triều Huế, Trésor de Huế, được bảo quản tại Monnaie de Paris.RFI / Tiếng Việt

Trong cuốn Le trésor de Huê : Une face cachée de la colonisation de l'Indochine (tạm dịch : Kho báu Huế : Một mặt bị che giấu của giai đoạn thuộc địa Đông Dương) (1), tác giả François Thierry giải thích, giá trị của các nén vàng và bạc được gọi là “lạng” và “tiền”, trừ các đồng “phi long”.

Mỗi “lạng” (người phương Tây vẫn gọi là “taël” hoặc “once”) có trọng lượng 38,5 gr và được chia thành 10 “tiền”. Thông thường, về mặt đúc kim loại quý, “lạng” của Việt Nam được quy định chặt chẽ hơn so với hệ thống tiền Trung Hoa vì đơn vị đo lường đồng nhất trên khắp nước Việt.

Bốn nén bạc trong Kho báu triều đình Huế tại bảo tàng Monnaie de Paris là do tướng Courcy mang về, gồm hai nén từ thời Minh Mạng và hai nén từ thời Tự Đức. Mỗi nén (10 lạng) nặng khoảng 385 gr, với tỉ lệ là 991‰, có nghĩa là khoảng 382,5 gr bạc nguyên chất.

Bảo tàng Monnaie de Paris lưu trữ rất nhiều nén vàng với trọng lượng khá đồng đều. Điều này cho thấy các xưởng đúc tiền của Nội Vụ Phủ triều Nguyễn rất chú ý đến quá trình sản xuất và kiểm tra nghiêm ngặt.

Các nén vàng triều Nguyễn có hai dạng chính : hình hộp rất vuông vắn và các thỏi đều nhau. Những nén vàng có trọng lượng 10 hoặc 40 lạng thường chỉ được thấy trong kho bạc của triều đình, của hoàng tộc, trong gia đình một số quan chức cao cấp hoặc thương nhân lớn. Thanh vàng 10 lạng thì phổ biến hơn.

Từ thời Minh Mạng, trên các nén vàng từ 30 đến 100 lạng bắt đầu xuất hiện họa tiết và thường giống nhau : hai cạnh trên và dưới thường là hình hoa, còn hai cạnh bên là hình rồng tìm viên ngọc rực lửa trong những đám mây và mặt trời hiện ra sau lớp mây. Các họa tiết được chau chuốt, uyển chuyển hơn trên những nén vàng 50 và 100 lạng.

Cuối cùng, nhà nghiên cứu François Thierry cho biết những đồng tiền (médaille) được bảo quản tại Monnaie de Paris đều bằng vàng và đáng tiếc là không có bất kỳ đồng bạc nào trong bộ sưu tập dù đây là loại tiền thông dụng thời Nguyễn. Trên các đồng tiền vàng này thường có hàng chữ “Minh Mạng thông bảo”“Thiệu Trị thông bảo”“Tự Đức thông bảo”.

Trong Kho báu Triều Nguyễn tại bảo tàng Monnaie de Paris, người ta có thể thấy nhiều đồng “Song Long”“Vạn thế vĩnh lại”“Long Văn”“Sử dân phú thọ”… hoặc “Tam Đa”“Ngũ Bảo”… Tùy theo kích cỡ mà tiền có mệnh giá khác nhau.

blankBốn nén bạc (trị giá 1, 10, 30, 100 lạng, 1841-1847) trong Kho báu triều Nguyễn, Trésor de Hué, bảo tàng Monnaie de Paris.RFI / Tiếng Việt

(1) François Thierry, Le trésor de Huê : Une face cachée de la colonisation de l'Indochine (tạm dịch : Kho báu Huế : Một mặt bị che giấu của giai đoạn thuộc địa Đông Dương), NXB Nouveau Monde, 2014.

François Thierry phụ trách tại phòng Huy chương của Thư Viện Quốc Gia Pháp (BNF), chuyên gia về lịch sử châu Á.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Nhiệt độ lúc này là -2 độ C. Những ngọn cỏ đóng băng trải dài trên lối đi nằm uốn lượn xuyên qua khu rừng ở Ursvik thuộc ngoại ô Stockholm nằm ở ngoài rìa khu Kista, trung tâm khoa học và kỹ thuật của thủ đô Thụy Điển. - Ấy vậy mà bất chấp nhiệt độ giá lạnh, vẫn có tiếng bước chân đều đặn của những người đi bộ và chạy bộ ở ngoài trời vào giờ nghỉ trưa.
Giữa lòng thủ đô Hà Nội, nơi có những tô phở bò KoBe có giá gần một triệu đồng và đủ các loại dịch vụ siêu đắt đều có mặt, còn có một khu chợ người lao động, ở đó, món hàng mà người ta bán không có gì khác ngoài sức lao động.
WESTMINSTER, California (NV) – Nhiều người Việt sống ở Mỹ từ lâu có tâm lý e dè cà phê có xuất xứ từ Việt Nam vì nhiều cơ sở chế biến cà phê bẩn bị phát hiện. Mới đây, các nhà chức trách tỉnh Đắk Nông phát hiện hàng chục tấn cà phê bẩn, được nhuộm đen bằng lõi pin Con Ó. Vậy cà phê Việt Nam xuất cảng sang Mỹ có thực sự an toàn không? Và, người Việt uống cà phê Việt vì tin tưởng, vì thói quen hay vì lý do khác?
Chúng ta thường nghĩ rằng bò tót rất ghét màu đỏ nhưng thật sự ít người biết được nguyên nhân đằng sau là như thế nào, phải chăng màu đỏ “gây thù chuốc oán” với bò tót? Bò tót cứ thấy màu đỏ là nổi điên – đây là điều mọi người nghĩ đến đầu tiên khi nhắc tới bò tót, quan niệm này bắt nguồn từ những trận đấu bò tót sôi động từ đất nước Tây Ban Nha. Khi bắt đầu trận đấu, khi các đấu sĩ giương tấm vải đỏ và vung qua lại thì bò tót bắt đầu nổi điên, nó lao tới tấm vải đỏ như đang lao đến kẻ thù của mình để húc. Người võ sĩ vừa tránh vừa vẫy tấm vải đỏ, con bò càng tức giận và hung hãn lao vào đấu sĩ.
Cho đến nay sau 60 năm, kỉ lục chuyến hải trình dài nhất lịch sử của người đàn ông Đức vẫn chưa ai có thể phá vỡ, theo Daily Mail. Oskar Speck nhảy lên thuyền kayak từ Đức năm 1932 và chèo dọc sông Danube với hy vọng định cư ở đảo Síp. Lí do của hành động này là bởi Oskar muốn trốn thoát khỏi sự kìm kẹp của trùm phát xít Hitler và xây dựng một cuộc sống mới ở miền đất hứa
Những bức ảnh hiếm về các bộ tộc thổ dân sinh sống trong rừng Amazon thuộc Brazil nằm trong sách ảnh Thổ dân Brazil sẽ xuất bản năm 2018 của nhiếp ảnh gia người Brazil Ricardo Stuckert, 47 tuổi,
Xứ sở mặt trời mọc với nền văn hóa lâu đời đã mang đến thế giới một nét nghệ thuật truyền thống đặc sắc của người Nhật – nghệ thuật thưởng thức trà đạo. Người dâng trà và người uống trà đều mang dáng vẻ thành kính và nghi lễ trang trọng, những lễ tiết tưởng chừng nhỏ nhặt và phức tạp ấy, đã thể hiện tấm lòng thành giữa con người dành cho nhau.
Lịch sử ghi nhận một số trường hợp bật nắp quan tài sống lại một cách khó tin sau khi được bác sĩ tuyên bố đã tử vong. Theo đó, họ suýt bị chôn sống nhưng may mắn được mọi người phát giác và giải cứu.
Chín năm đầu đời, hoàng tử Vĩnh Thụy sống trong nghi lễ Nho giáo nghiêm ngặt của triều đình Huế. Hàng ngày, một thầy giáo đến dạy ông những lời chỉ bảo của Khổng Tử, những nghĩa vụ và trọng trách của một hoàng tử. Cứ như vậy, trong vòng bốn năm, hoàng tử Vĩnh Thụy « sống một mình, dùng bữa một mình theo nhịp điệu không hề thay đổi, ngày nào cũng giống ngày nào » (1).
WESTMINSTER, California (NV) – Ở Little Saigon, gần như ca sĩ nào cũng có công việc khác ngoài ca hát. Người thì làm chủ, người thì làm nhân viên, nhưng nói chung tất cả đều phải đi làm, đặc biệt là với các ca sĩ trẻ. Tại sao vậy? Vì đi hát không đủ sống hay vì lý do nào khác?
Bảo Trợ