California, ‘vùng đất không yên’

19 Tháng Giêng 20184:14 CH(Xem: 988)

California, ‘vùng đất không yên’

Hà Tường Cát/Người Việt

blank
Thảm họa đất truồi ở thành phố Montecito làm 20 người thiệt mạng, 4 mất tích, 65 căn nhà bị hủy hoại hoàn toàn và 462 căn nhà khác hư hại. (Hình: Getty Images)

Do đặc tính về cấu tạo địa chất, California là nơi dễ bị đe dọa bởi những thiên tai xuất phát từ dưới lòng đất cũng như trên mặt đất.

Khoa học hiện nay chưa có khả năng biết trước những thiên tai do biến động dưới lòng đất như núi lửa, động đất. Các thiên tai xảy ra trên mặt đất liên quan đến khí tượng thì có thể dự đoán khá chính xác, tuy nhiên tác hại nhiều khi vượt ngoài mức tiên liệu như trường hợp nạn đất truồi vừa qua gần Santa Barbara.

Vào tối Thứ Ba, 9 Tháng Giêng vừa qua, mưa bão làm đất bùn trên sườn núi bất ngờ trôi xuống vùi lấp nhà cửa ở thành phố Montecito, phía Đông Santa Barbara County. Thảm họa kinh hoàng này làm 20 người thiệt mạng, 4 mất tích, 65 căn nhà bị hủy hoại hoàn toàn và 462 căn hư hại, xa lộ 101 phải đóng nhiều ngày từ Ventura tới Santa Barbara.

Danh từ đất truồi (landslide) chỉ chung về sự chuyển dịch của các lớp đất trên mặt mất sự gắn kết với nền móng và đổ xuống vùng thấp do ảnh hưởng của trọng lực. Bùn trôi là trường hợp đất trở thành nhão do chứa ít nhất 30% nước và không còn bám chặt với lớp đá nền. Hiện tượng này giống như một trận lũ quét, nhưng lôi cuốn nhiều vật liệu, rác rưởi và làm cho các tảng đá mất chỗ dựa cũng bị kéo theo. Vận tốc trôi tùy thuộc vào độ dốc và mức nhuyễn của khối bùn di chuyển.

Thảm kịch bùn trôi kinh hoàng nhất thế giới từ xưa đến nay xảy ra ở Venezuela Tháng Mười Hai năm 1999 gây thiệt mạng gần 30,000 người,  tức 10% dân số tiểu bang bị nạn Vargas.

Trong quá khứ ở Mỹ không có tai họa rộng lớn đến cỡ ấy, nhưng theo CDC (Cơ Quan Phòng Chống Chống Dịch Bệnh) đất truồi nhỏ là hiện tượng thường thấy và trung bình mỗi năm làm 30 người chết. Tại California vụ đất truồi năm 2005 ở Ventura County làm 10 người thiệt mạng.

Thiên tai vừa xảy ra ở Santa Barbara có tầm mức nặng nề là do kết hợp của nhiều yếu tố mà trước hết là vì mặt đất có điều kiện thích hợp cho đất truồi. Trong khoảng 110 triệu năm, duyên hải California là nơi mảng kiến tạo Farallon Plate từ đại dương chuyển động chui dần xuống dưới mảng North American Plate. Đến 55 triệu năm trước, mảng Farallon chỉ còn lại một phần nhỏ là mảng Juan de Fuca ở ngoài khơi Oregon. Ranh giới giữa mảng Bắc Mỹ và mảng Thái Bình Dương bây giờ chính là đường đứt gãy San Andrea, nơi có nguy cơ gây động đất lớn, chạy dài 750 dặm từ Nam lên Bắc California.

blank
Hình của Sở Cứu Hỏa Santa Barbara County cho thấy toàn cảnh bùn trôi vùi lấp một khu ở thành phố Montecito. (Hình: Matt Udkow/SBCFD)

Phần lớn đất California được tạo thành hay được tái sinh từ lớp thạch quyển nguyên thủy dưới đáy biển, bao gồm những loại đá biến tính và đá thủy tra hầu hết là đá phiến, kết quả trầm tích qua hàng triệu năm từ vỏ cứng có chất vôi của những sinh vật biển. Vùng quanh Los Angeles là khu vực có cấu tạo địa chất mới nhất nước Mỹ, ước đoán chỉ chừng 20 triệu năm. Xâm thực nước và gió ở các rặng núi và núi lửa đem đến một lớp vật liệu vụn phủ trên mặt không câu kết chặt chẽ với các lớp đá nền.

Cháy rừng là lý do đầu tiên của vụ bùn trôi ở thành phố Montecito. Vụ hỏa hoạn Thomas Fire bắt đầu ở Ventura County và lan qua Santa Barbara County là đám cháy lớn nhất từ trước đến nay ở California. Từ 4 Tháng Mười Hai, 2017, đến 12 Tháng Giêng, 2018, ngọn lửa mới hoàn toàn bị dập tắt sau khi thiêu rụi 282,000 acres hay 440 dặm vuông đất và hơn 1,000 căn nhà.

Thảo mộc phổ thông tại các vùng đồi Ventura và Santa Barbara giống như nhiều nơi khác ở California là chaparral, nghĩa là các lùm bụi không có cây lớn rễ ăn sâu xuống đất. California đã bị nạn hạn hán kéo dài nhiều năm, đến mùa Đông năm vừa qua mưa nhiều làm cây cỏ mọc lên xum xuê làm tăng thêm mồi cho lửa. Khi bị cháy, mặt đất còn lại hoàn toàn tro trụi không có gì để giữ nước trôi, vì vậy không cần mưa lớn lắm, chỉ trên nửa inch trong một giờ, là đã đủ để tạo nên nạn bùn trôi, theo nhận định của một chuyên viên thuộc Cơ Quan Thời Tiết Quốc Gia ở văn phòng Oxnard, Ventura.

Độ dốc cao của các sườn đồi xung quanh Montecito là một  nguyên nhân nữa khiến cho bùn trôi nhanh và mạnh. Tại đây, đi từ 3,000 feet xuống ngang mực nước biển chỉ trong khoảng xa trên dưới 5 dặm.

Con người do sơ ý hay kém thận trọng cần thiết cũng góp phần làm cho tai họa trầm trọng thêm. Giới hữu trách hiểu rõ rằng mưa lớn sau khi cháy rừng là rất nguy hiểm vì tạo nên lũ quét hay bùn trôi. Mấy năm trước hỏa hoạn ở vùng núi San Bernardino đã làm cho đến mùa mưa những khu nhà mới xây dựng gần chân núi bị tổn thất nặng do những vật liệu đổ nát trôi xuống.

Các viên chức cơ quan quản lý công tác khẩn cấp nói với báo Los Angeles Times và hãng tin AP rằng họ đã cảnh báo dân chúng nhiều lần sau hỏa hoạn, nhất là với những nhà ở gần sườn đồi hay trong  thung lũng. Tuy nhiên tình hình có thể biến đổi nhanh chóng không thông báo kịp. Vả lại nếu mới chỉ là dự đoán và thông báo nhiều lần mà chưa có gì xảy ra thì những lần sau người dân không tin tưởng và tuân hành.

Khoảng 7,000 người đã nhận được lệnh cưỡng bách di tản và một số lớn hơn được khuyến cáo tự nguyện di tản, Nhưng do đã phải di tản lâu ngày từ trận hỏa hoạn Thomas Fire, nhiều người không chịu đi vì không ngờ tới mức nguy hiểm lớn như thế. Cũng có một sự trục trặc kỹ thuật trong hệ thống báo động qua cellphone khiến cho lệnh báo động khẩn cấp đã bị gián đoạn ít phút.

Cuối cùng thì thảm kịch này là một sự phối hợp tình cờ và đầy đủ tất cả những rủi ro có thể đến cho Montecito, thành phố của dân nhà giàu với 9,000 người. Nhiều nhân vật danh tiếng như Oprah Winfrey, Ellen De Generes, cựu Phó Tổng Thống Al Gore có nhà tại đây, nhưng nhà của họ đều không bị nạn hoặc chỉ tổn hại không đáng kể. (Hà Tường Cát)
Theo Nguoi-viet.com

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
1- Tên quốc gia bắt đầu bằng chữ A chấm dứt bằng chữ A. Một quốc gia độc nhất vô nhị của hành tinh này từ ngày sinh ra đã ĐỨNG ĐẦU, hiện ĐỨNG ĐẦU và có thể sẽ mãi ĐỨNG ĐẦU trong danh sách tên các nước trên thế giới. 2- Một quốc gia có số điện thoại bắt đầu bằng SỐ MỘT. 3- Một quốc gia chưa bao giờ bị XÂM LĂNG 4- Một quốc gia tốn tiền nhiều nhất để BẢO VỆ các quốc gia khác. 5- Một quốc gia mà người cùng đường có thể TÁ TÚC và cư trú dù BẠN hay THÙ. 6- Một quốc gia khi lâm nạn không ai cứu trợ vì nó GIÀU NHẤT và là kẻ trước nhất cứu trợ khi các quốc gia khác lâm nạn. 7- Một quốc gia không ai nói CẢM ƠN dù bao giờ cũng nhận ơn từ nó. 8- Một quốc gia luôn bị miệt thị là ĐẾ QUỐC, nhưng chính nó là quốc gia thúc đẩy XÓA BỎ THUỘC ĐỊA sau Thế Chiến Thứ 2.
“Karaoke” là tiếng Việt, có nghĩa là cứ “ca ra là OK”. Vậy là dân ta thoải mái ca ra, dù nhiều khi chẳng OK chút nào. Trong mùa dịch cô Vi này, người người ở nhà, thiếu thú vui giải trí, người ta đâm ra thích “ca ra OK”. Tại Việt Nam, karaoke đã trở thành đại nạn, không biết có trầm trọng hơn dịch bệnh không, nhưng đủ để dân chúng la làng. Người ta hát thoải mái bất kể giờ giấc, nửa đêm vẫn cứ đua nhau gào làm náo động khu phố. Tôi đọc được trên Facebook lời than của một bạn ở Sài Gòn: “Nó hát ngày, hát đêm, hát thêm Chủ Nhật, hát tràn cung mây, hát không cho ai ngủ. Nó chuyển sang “Vùng Lá Me Bay” mà giọng lúc thì ồm ồm, lúc thì rít sần sật lên như thế thì lá bay sao được, bay kiểu gì mà từ trưa tới tối vẫn chẳng hết lá!”.
Ngày nay dầu khuynh diệp bác sĩ Tín không còn nữa nhưng người dân miền Nam tuổi trung niên trở lên ai cũng nhớ đến cái mùi đặc trưng của loại dầu gió thông dụng này. Dầu trị nhiều chứng bệnh, cảm mạo, sổ mũi, đau nhức cơ bắp, ho, đau bụng, đau răng, trầy chảy máu, ngừa gió, ngừa ban cho trẻ em… Người thường dùng nhất là các bà già, phụ nữ sinh đẻ nên dầu khuynh diệp còn được gọi là “dầu bà đẻ”. Bác sĩ Tín người đã tạo ra dầu khuynh diệp Tôi chỉ mới biết “dầu bà đẻ” khi đem chuyện dầu gió ngày xưa ra trò chuyện với mấy ông bạn già. Những câu chuyện góp nhặt đây đó đánh thức ký ức của tôi thời còn bé. Nhớ lại, có lần ba tôi dẫn tôi đến Nhà bảo sanh Hoà Hưng thăm má tôi sanh thằng em út. Vừa bước vào cửa chính đã ngửi thấy nồng nực mùi dầu. Mùi khuynh diệp càng lúc càng nồng khi đi ngang qua các buồng sản phụ dọc theo hai bên.
Tạp chí Du lịch nổi tiếng thế giới CondeNastTraveler đăng tải bài viết giới thiệu 7 kỳ quan thế giới của tác giả Aaron Millar. Những kỳ quan thế giới năm 2020 1. Vịnh Mosquito, Puerto Rico 2. Hang Sơn Đoòng, Việt Nam 3. Metor Crater, Arizona (Mỹ) 4. Vực Marianna, quần đảo Marianna 5. Don Sheldon, Alaska 6. Trạm vũ trụ quốc tế ISS 7. Caracol, Belize Theo Aaron Millar: “kỳ quan là sự nuôi dưỡng cho tâm hồn. Con người là loài động vật duy nhất trên trái đất, theo như chúng ta biết, có thể cảm động đến rơi nước mắt bởi vẻ đẹp hoàng hôn, sự kỳ diệu của những vì sao vào ban đêm và có thể cảm thấy kinh ngạc trước những thành tựu của quá khứ…”. Trong số 7 kỳ quan do CondeNastTraveler giới thiệu có hang Sơn Đoòng (Việt Nam) đứng thứ 2 với lời miêu tả: “là hang động lớn nhất hành tinh, nơi chứa đựng một khu rừng ngầm phong phú với những loài thực vật quý hiếm, những con côn trùng màu trắng sữa và dây leo treo quanh những nhũ đá, măng đá khổng lồ…”.
1. NGỖNG LÀ LOÀI ĂN CHAY, thích nhất ăn cỏ và lúa, hoặc cơm trắng, chỉvậy thôi. Nếu trong thố ăn của ngỗng, bạn bỏ ít tôm cá vào, ngỗng sẽ không bao giờ đụng đến cái thau đó nữa, dù là sau đó không có tôm cá - Hoặc bạn cố tình chỉ cho ăn tôm cá hay thịt, ngỗng thà nhịn đói cả tháng rồi chết chứ không ăn. - Hoặc bạn cố tình nhét thịt cá vào miệng, ngỗng sẽ ói ra 2. NGỖNG CÓ TÁNH LINH RẤT CAO, nên dùng để giữ nhà, ngăn vong này nọ - chó thấy người bên ngoài cổng nhà là sủa, ngỗng thì khi nào người lạ vào đất/ nhà của bạn, ngỗng mới kêu to, khi nghe tiếng càng dồn dập và mạnh mẽ, chắc chắn có biến. - mảnh đất vong nhiều, Thầy trừ chưa kịp, ngỗng ở 3 ngày trở lên là hết. - chó không biết có bão, ngỗng nghe ngóng thời tiết biến chuyển rất tốt.
Tình cờ lướt web đọc được chuyện này, thấy thú vị nên muốn chia sẻ lại cho mọi người biết. Vì mình nghĩ nhiều người trong chúng ta có thể chơi mòn bài rồi, mà không biết ý nghĩa gốc của một bộ bài tây. Những lá bài này không phải là những mảnh giấy vô tri đâu các bạn nhé. ▪️52 lá bài là 52 tuần trong năm. ▪️2 màu( đỏ-đen) tượng trưng cho ngày và đêm. ▪️12 lá bài đầu người tương ứng với 12 tháng trong năm. ▪️4 chất cơ, rô, tép, bích trong một bộ bài tương ứng với 4 mùa trong năm. ▪️13 lá bài cùng chất trong bộ bài ứng với tổng số tuần mỗi mùa. * 2 lá Joker đại diện cho Mặt Trăng và Mặt Trời. *
Khi những giờ khắc cuối cùng của năm 2019 đến, có một triệu người sẽ tập trung tại Quảng trường Thời đại ở New York. Ở những nơi khác, ước tính một tỷ người sẽ bật tivi để theo dõi cảnh tượng hàng năm được chào đón trên toàn cầu.
Sự chào hỏi đầu năm mới là cách thể hiện sự vui mừng, thân thiện với nhau. Tuy nhiên, cách chào hỏi của các dân tộc trên thế giới mỗi nước mỗi khác và mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Một số "kiểu" chào độc đáo của các dân tộc trên thế giới 1. Cọ mũi, cụng trán 2. Cúi gập mình 3. Xối nước 4. Cởi giày ngồi xuống đất 5. Đưa đấm tay, chìa ngón trỏ 6. Thè lưỡi lắc đầu 7. Cắn vai nhau 8. Ôm hôn ở các nước phương Tây 9. Khiêu vũ 10. Khăn nghi lễ 1. Cọ mũi, cụng trán Ở vùng núi phía bắc Ấn Độ, phong tục Tết dương lịch là tục gặp nhau vào ngày đầu năm, hay để chúc tụng lẫn nhau người ta thường cọ mũi vào nhau. Cọ mũi càng mạnh thì làm ăn mới gặp nhiều may mắn, suôn sẻ... Còn thổ dân Maori ở New Zealand thì lại cụng trán để tỏ thiện chí. Cụng càng đau càng "hên" trong năm mới. Cọ mũi càng mạnh thì làm ăn mới gặp nhiều may mắn, suôn sẻ.. Cọ mũi càng mạnh thì làm ăn mới gặp nhiều may mắn, suôn sẻ...
Năm mới ở Nhật còn được gọi là Shougatsu. Vào ngày này, họ thường trang trí lại nhà cửa, làm Mochi và tặng nhau Otoshidama để cầu may mắn và hạnh phúc. Có rất nhiều người Nhật về quê để cùng đón năm mới với gia đình./last post 2014/
Một vài báo Nhà nước Việt Nam như VnExpress, VietNamNer, Thanh Niên, Tuổi Trẻ… trong ngày 22 tháng 12 đã dành một chỗ trang trọng với lời lẽ thân thiện về một nhạc sĩ tài danh đã không còn. Các báo dẫn phát biểu của nhiều nghệ sĩ từng tiếp xúc hay hát các bài hát của người vừa tạ thế. Nhạc sĩ Lam Phương tên thật là Lâm Đình Phùng, sinh quán tại Rạch Giá, Kiên Giang, một người bình dị, dễ gần như nhận xét của nhạc sĩ Trần Chí Phúc:
Bảo Trợ