California, ‘vùng đất không yên’

19 Tháng Giêng 20184:14 CH(Xem: 349)

California, ‘vùng đất không yên’

Hà Tường Cát/Người Việt

blank
Thảm họa đất truồi ở thành phố Montecito làm 20 người thiệt mạng, 4 mất tích, 65 căn nhà bị hủy hoại hoàn toàn và 462 căn nhà khác hư hại. (Hình: Getty Images)

Do đặc tính về cấu tạo địa chất, California là nơi dễ bị đe dọa bởi những thiên tai xuất phát từ dưới lòng đất cũng như trên mặt đất.

Khoa học hiện nay chưa có khả năng biết trước những thiên tai do biến động dưới lòng đất như núi lửa, động đất. Các thiên tai xảy ra trên mặt đất liên quan đến khí tượng thì có thể dự đoán khá chính xác, tuy nhiên tác hại nhiều khi vượt ngoài mức tiên liệu như trường hợp nạn đất truồi vừa qua gần Santa Barbara.

Vào tối Thứ Ba, 9 Tháng Giêng vừa qua, mưa bão làm đất bùn trên sườn núi bất ngờ trôi xuống vùi lấp nhà cửa ở thành phố Montecito, phía Đông Santa Barbara County. Thảm họa kinh hoàng này làm 20 người thiệt mạng, 4 mất tích, 65 căn nhà bị hủy hoại hoàn toàn và 462 căn hư hại, xa lộ 101 phải đóng nhiều ngày từ Ventura tới Santa Barbara.

Danh từ đất truồi (landslide) chỉ chung về sự chuyển dịch của các lớp đất trên mặt mất sự gắn kết với nền móng và đổ xuống vùng thấp do ảnh hưởng của trọng lực. Bùn trôi là trường hợp đất trở thành nhão do chứa ít nhất 30% nước và không còn bám chặt với lớp đá nền. Hiện tượng này giống như một trận lũ quét, nhưng lôi cuốn nhiều vật liệu, rác rưởi và làm cho các tảng đá mất chỗ dựa cũng bị kéo theo. Vận tốc trôi tùy thuộc vào độ dốc và mức nhuyễn của khối bùn di chuyển.

Thảm kịch bùn trôi kinh hoàng nhất thế giới từ xưa đến nay xảy ra ở Venezuela Tháng Mười Hai năm 1999 gây thiệt mạng gần 30,000 người,  tức 10% dân số tiểu bang bị nạn Vargas.

Trong quá khứ ở Mỹ không có tai họa rộng lớn đến cỡ ấy, nhưng theo CDC (Cơ Quan Phòng Chống Chống Dịch Bệnh) đất truồi nhỏ là hiện tượng thường thấy và trung bình mỗi năm làm 30 người chết. Tại California vụ đất truồi năm 2005 ở Ventura County làm 10 người thiệt mạng.

Thiên tai vừa xảy ra ở Santa Barbara có tầm mức nặng nề là do kết hợp của nhiều yếu tố mà trước hết là vì mặt đất có điều kiện thích hợp cho đất truồi. Trong khoảng 110 triệu năm, duyên hải California là nơi mảng kiến tạo Farallon Plate từ đại dương chuyển động chui dần xuống dưới mảng North American Plate. Đến 55 triệu năm trước, mảng Farallon chỉ còn lại một phần nhỏ là mảng Juan de Fuca ở ngoài khơi Oregon. Ranh giới giữa mảng Bắc Mỹ và mảng Thái Bình Dương bây giờ chính là đường đứt gãy San Andrea, nơi có nguy cơ gây động đất lớn, chạy dài 750 dặm từ Nam lên Bắc California.

blank
Hình của Sở Cứu Hỏa Santa Barbara County cho thấy toàn cảnh bùn trôi vùi lấp một khu ở thành phố Montecito. (Hình: Matt Udkow/SBCFD)

Phần lớn đất California được tạo thành hay được tái sinh từ lớp thạch quyển nguyên thủy dưới đáy biển, bao gồm những loại đá biến tính và đá thủy tra hầu hết là đá phiến, kết quả trầm tích qua hàng triệu năm từ vỏ cứng có chất vôi của những sinh vật biển. Vùng quanh Los Angeles là khu vực có cấu tạo địa chất mới nhất nước Mỹ, ước đoán chỉ chừng 20 triệu năm. Xâm thực nước và gió ở các rặng núi và núi lửa đem đến một lớp vật liệu vụn phủ trên mặt không câu kết chặt chẽ với các lớp đá nền.

Cháy rừng là lý do đầu tiên của vụ bùn trôi ở thành phố Montecito. Vụ hỏa hoạn Thomas Fire bắt đầu ở Ventura County và lan qua Santa Barbara County là đám cháy lớn nhất từ trước đến nay ở California. Từ 4 Tháng Mười Hai, 2017, đến 12 Tháng Giêng, 2018, ngọn lửa mới hoàn toàn bị dập tắt sau khi thiêu rụi 282,000 acres hay 440 dặm vuông đất và hơn 1,000 căn nhà.

Thảo mộc phổ thông tại các vùng đồi Ventura và Santa Barbara giống như nhiều nơi khác ở California là chaparral, nghĩa là các lùm bụi không có cây lớn rễ ăn sâu xuống đất. California đã bị nạn hạn hán kéo dài nhiều năm, đến mùa Đông năm vừa qua mưa nhiều làm cây cỏ mọc lên xum xuê làm tăng thêm mồi cho lửa. Khi bị cháy, mặt đất còn lại hoàn toàn tro trụi không có gì để giữ nước trôi, vì vậy không cần mưa lớn lắm, chỉ trên nửa inch trong một giờ, là đã đủ để tạo nên nạn bùn trôi, theo nhận định của một chuyên viên thuộc Cơ Quan Thời Tiết Quốc Gia ở văn phòng Oxnard, Ventura.

Độ dốc cao của các sườn đồi xung quanh Montecito là một  nguyên nhân nữa khiến cho bùn trôi nhanh và mạnh. Tại đây, đi từ 3,000 feet xuống ngang mực nước biển chỉ trong khoảng xa trên dưới 5 dặm.

Con người do sơ ý hay kém thận trọng cần thiết cũng góp phần làm cho tai họa trầm trọng thêm. Giới hữu trách hiểu rõ rằng mưa lớn sau khi cháy rừng là rất nguy hiểm vì tạo nên lũ quét hay bùn trôi. Mấy năm trước hỏa hoạn ở vùng núi San Bernardino đã làm cho đến mùa mưa những khu nhà mới xây dựng gần chân núi bị tổn thất nặng do những vật liệu đổ nát trôi xuống.

Các viên chức cơ quan quản lý công tác khẩn cấp nói với báo Los Angeles Times và hãng tin AP rằng họ đã cảnh báo dân chúng nhiều lần sau hỏa hoạn, nhất là với những nhà ở gần sườn đồi hay trong  thung lũng. Tuy nhiên tình hình có thể biến đổi nhanh chóng không thông báo kịp. Vả lại nếu mới chỉ là dự đoán và thông báo nhiều lần mà chưa có gì xảy ra thì những lần sau người dân không tin tưởng và tuân hành.

Khoảng 7,000 người đã nhận được lệnh cưỡng bách di tản và một số lớn hơn được khuyến cáo tự nguyện di tản, Nhưng do đã phải di tản lâu ngày từ trận hỏa hoạn Thomas Fire, nhiều người không chịu đi vì không ngờ tới mức nguy hiểm lớn như thế. Cũng có một sự trục trặc kỹ thuật trong hệ thống báo động qua cellphone khiến cho lệnh báo động khẩn cấp đã bị gián đoạn ít phút.

Cuối cùng thì thảm kịch này là một sự phối hợp tình cờ và đầy đủ tất cả những rủi ro có thể đến cho Montecito, thành phố của dân nhà giàu với 9,000 người. Nhiều nhân vật danh tiếng như Oprah Winfrey, Ellen De Generes, cựu Phó Tổng Thống Al Gore có nhà tại đây, nhưng nhà của họ đều không bị nạn hoặc chỉ tổn hại không đáng kể. (Hà Tường Cát)
Theo Nguoi-viet.com

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
"Đến hẹn lại lên", chợ phiên đặc sản lợn cắp nách ở bản Muổi Nọi (xã Muổi Nọi, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La) lại họp thường niên vào thứ 4 và Chủ nhật hàng tuần. Chợ phiên lợn cắp nách Muổi Nọi là nơi gặp gỡ, giao thương hàng hóa để nâng cao thu nhập cho bà con vùng cao.
Ngày Quốc tế Hạnh phúc là gì? Đó là một ngày để hạnh phúc, tất nhiên! Từ năm 2013, Liên Hợp Quốc đã kỷ niệm Ngày Quốc tế Hạnh phúc như một cách để nhận ra tầm quan trọng của hạnh phúc trong cuộc sống của mọi người trên khắp thế giới. Năm 2015, LHQ đã đưa ra 17 Mục tiêu phát triển bền vững nhằm tìm cách xóa đói giảm nghèo, giảm bất bình đẳng và bảo vệ hành tinh của chúng ta - ba khía cạnh quan trọng dẫn đến hạnh phúc và hạnh phúc. Năm ngoái, Smurfs đã tập hợp lại sau 17 Mục tiêu phát triển bền vững cho Ngày Quốc tế Hạnh phúc.
Việt Nam xếp hạng 94 trên 156 nước trong một bảng xếp hạng 'Quốc gia Hạnh phúc' do Mạng lưới các giải pháp phát triển bền vững của LHQ (United Nations Sustainable Development Solutions Network) công bố. 'Giàu bất hạnh, nghèo hạnh phúc' Chìa khóa hạnh phúc nằm ở đâu?
Dựa trên nhiều tiêu chí, công ty nghiên cứu thị trường Juniper Reserach đã chọn ra 5 thành phố thông minh nhất thế giới bao gồm Singapore, Barcelona, Luân Đôn, San Francisco và Oslo. Theo ictnews
Xấu hổ nói chuyện ai đây Cẩm nang du lịch thế này mà theo Vào ăn cơm tiệm giàu nghèo Nếu khen thì chủ cho leo giá tiền Mua hàng trả giá trước tiên Bao nhiêu cũng hớ chớ phiền mệt tâm
Pháp sẽ tổ chức Giải vô địch xén lông cừu thế giới 2019 vào mùa hè này tại khu vực Nouvelle-Aquitaine. New Zealand là nhà vô địch của “môn thể thao” này trong nhiều năm qua, nhưng các tay xén lông cừu Pháp hy vọng sẽ vượt qua các quán quân New Zealand trong cuộc thi năm nay.
Thế giới của hoa hồng có nhiều điều thú vị và phong phú hơn chúng ta có thể hình dung. Nếu bạn nghĩ hồng đen là không có thật, thì Black Baccara sẽ chứng minh nó tồn tại trên đời. Những đóa hồng thơm hương gia tăng phong vị cuộc sống, giúp cho những khu vườn nhà trở nên lãng mạn và thơ mộng hơn. Những giống hồng ngoại như Mon Coeur, Eden, hay Molineux khiến người ta xiêu lòng vì vẻ đẹp yêu kiều và màu sắc tuyệt mỹ, nhưng những người yêu hồng cũng không thể bỏ qua một giống hồng trắng quý hiếm của Việt Nam, một “nàng bạch hồng” tinh khôi với vẻ đẹp an hòa tĩnh lặng.
Về Huế đi chợ Đông Ba (VOA) - Theo tài liệu ghi lại thì Chợ Đông Ba ở cố đô Huế được xây dựng từ thời vua Thành Thái năm 1899, nghĩa là tính đến năm 2019 này chợ Đông Ba bước vào tuổi 200. Mặt chính của chợ nằm trên đường Trần Hưng Đạo, mặt sau giáp sông Hương. Sau chiến tranh, vào năm 1987, chợ Đông Ba được đại trùng tu và mang kiến trúc như ngày nay. Những đặc sản nổi tiếng xứ Huế được bán đầy đủ tại đây như kẹo mè xửng, mắm tôm chua, nem chả, quýt Hương Cần, hạt sen Tịnh Tâm...
Dương Mịch khẳng định chuyện gạ tình ở showbiz Trung Quốc là điều “xảy ra mỗi phút, mỗi ngày, phim nào cũng chứng kiến một vài diễn viên được nhận vai nhờ đánh đổi". Gạ tình, quấy rối tình dục và cưỡng bức được xem như một quy luật ngầm của giới giải trí Trung Quốc. Cũng có không ít nữ diễn viên, nghệ sĩ trẻ dám lên tiếng tố cáo hành vi gạ gẫm, quấy rối tình dục. Đáng tiếc, dù họ cung cấp bằng chứng, vấn nạn này chưa bao giờ được quan tâm đúng mức.
NGHE LẠI BẢN GỐC TUYỆT ĐẸP ‘LA PALOMA’: CA KHÚC VƯỢT QUA CẢ ‘YESTERDAY’ VỀ KỶ LỤC THU ÂM MỌI THỜI ĐẠI....Vào năm 492 trước Công Nguyên, linh hồn của những người thủy thủ ra đi trên một chiến hạm bị đắm trong cơn bão đã hóa thành những chú chim bồ câu bay vào đất liền để báo tin cho người thân, trao gửi những yêu thương cuối cùng… Đó là lý do mà bồ câu từ đó đã trở thành biểu tượng của hòa bình và yêu thương. Sự xúc động mãnh liệt từ câu chuyện này đã đem đến một kiệt tác âm nhạc cho nhân loại, một ca khúc dù đã 156 tuổi nhưng chưa hề già đi ở bất cứ góc phố nào trên thế giới: La Paloma. La Paloma của Andre Rieu cùng dàn nhạc của ông cho đến nay vẫn là một bản La Paloma xuất sắc nhất mọi thời đại
Bảo Trợ