Star War Và Những Cách Nhìn Về Các Xung Đột Địa Chính Trị

29 Tháng Ba 20184:04 CH(Xem: 911)

Star War và những cách nhìn về các xung đột địa chính trị

mediaNhiều cách "đọc" "xem" và "hiểu" Star Wars.Reuters

Ngày xưa, tại một dải ngân hà xa xôi, có một nước cộng hòa dân chủ đã chuyển thành một « Đế chế chuyên chế ». Những người cuối cùng ủng hộ nền Cộng Hòa cương quyết kháng cự và thành lập một phe nổi dậy. Thế đấy, người ta có thể tóm lược sơ qua bối cảnh chính trị của bộ sử thi không gian điện ảnh « Star Wars » (Chiến tranh giữa các vì sao) như thế.

Star Wars đã mê hoặc bao khán giả đủ mọi lứa tuổi, không phân biệt giới tính. Nhưng Star Wars còn làm hao tốn nhiều giấy mực cho bài bình phẩm, nhận định, phân tích về nội dung cốt truyện, về kỹ xảo, trang phục… Đặc biệt, Star Wars còn là đối tượng nghiên cứu cho các chuyên gia về địa chính trị.

Với các nhà phân tích, hình ảnh một nền cộng hòa chuyển sang chế độ chuyên chế độc tài chẳng khác gì một lời cảnh báo về tương lai hệ thống chính trị phương Tây. Nhiều câu hỏi đã được đặt ra : Tương quan lực lượng giữa các thế lực đang đối chọi nhau đó là gì ? Các mối xung đột được trình bày trong từng hồi phim ra sao ?

Chuyên gia địa chính trị Fabien Herbert, trên trang mạng Les Yeux Du Monde (tạm dịch là Nhãn quan thế giới), trong bài viết đề tựa « Tiến triển của sự cảm nhận về xung đột trong Star Wars », lần lượt làm sáng tỏ cách nhìn về cuộc xung đột trên thế giới trong Star Wars.

Bộ ba tập phim những năm 1980 (Hồi IV, V và VI)

Bộ ba đầu tiên của bộ sử thi không gian này ra mắt khán giả trong khoảng thời gian 1977-1983, phác họa lại hành trình của chàng thanh niên Luke Skywalker, và một nhóm nổi dậy muốn lật đổ Đế Chế Thiên Hà, vốn là một chế độ chính trị chuyên quyền.

Cốt truyện chính trong bộ ba điện ảnh đầu tiên này là một sự đối đầu giữa hai phe đại diện cho Thiện và Ác. Mô hình xung đột này lại cùng thời với một giai đoạn lịch sử nhân loại : Đó là cuộc Chiến Tranh Lạnh, với việc ông Ronald Reagan đắc cử tổng thống Mỹ năm 1980.

Vào thời điểm này, sự đối đầu Đông/Tây lên đến cao trào. Châu Âu đang phải đối phó với cuộc khủng hoảng tên lửa năm 1983. Tổng thống Reagan khi đó có cảnh báo « xu hướng gây hấn từ một đế chế Ác ». Do đó, ông kêu gọi thế giới phải tiếp tục « cuộc chiến giữa cái Tốt và Xấu, giữa cái Thiện và Ác ».

Nói một cách khác, trong giai đoạn này, Liên Xô bị giữ vai Ác. Và thế là một dự án lá chắn tên lửa mang tên « Sáng kiến phòng thủ chiến lược », còn nổi tiếng dưới tên gọi « Star Wars » trong giới truyền thông Hoa Kỳ đã được tổng thống Reagan thực hiện vào năm 1983. Hình ảnh đối đầu Đông/Tây đeo bám Chiến Tranh Lạnh cho đến khi Liên Xô sụp đổ năm 1991.

Tác giả George Lucas đã lấy cảm hứng từ chế độ chuyên chế để xây dựng cho mình « Đế Chế Thiên Hà ». Thế nhưng, trên thực tế, chính chế độ phát xít là mô hình đầu tiên ông nhắm đến. Cha đẻ của Star Wars còn thú nhận rằng ông đã chuyển tải một lời chỉ trích nhắm vào chính sách đế quốc của Hoa Kỳ. Do đó có thể nói là đã có sự xê dịch giữa những gì bộ phim và người sáng tác muốn truyền đạt và cách thức mà bộ phim đó đã được diễn giải và được sử dụng trong một bối cảnh chính trị đặc biệt.

Ngày nay, khi nói đến bộ ba tập phim đầu tiên, cách người ta hiểu về Đế Chế Thiên Hà gần giống với chế độ phát xít hơn, bởi vì Liên Xô giờ không tồn tại nữa, nhất là chế độ phát xít để lại một chấn thương tâm lý ở các xã hội phương Tây lớn hơn là chế độ Xô Viết.

Bộ ba tập phim của những năm 2000 (Hồi I, II và III)

Thế rồi, Chiến Tranh Lạnh không còn nữa. Liên Bang Xô Viết vốn là chủ đề cơ bản của bộ ba tập phim đầu tiên cũng sụp đổ. Chính trong bối cảnh địa chính trị thay đổi mà những thách thức chính trị trong thế giới Star Wars ra đời trong những năm 2000 cũng tiến triển theo. Hồi I của bộ ba thứ hai (1999) bắt đầu giống với các hệ thống chính trị phương Tây của những năm 2000, nghĩa là có một nền hòa bình dân chủ.

Tuy vậy, vẫn tồn tại một thế lực chính trị đối kháng với nền Cộng Hòa, trước khi Đế Chế được hình thành. Đó là Liên Hiệp Thương Mại, mà bản thân liên hiệp này cũng là một phần của một đảng ly khai mang tên « Tổng Liên Đoàn các hệ thống độc lập ». Và thế là xuất hiện thêm hai chủ đề mới : Kinh tế và Tư tưởng độc lập.

Thật ra theo tác giả Fabien Herbert, đề tài thương mại bắt đầu ló dạng trong bộ ba phim gốc vào lúc mà cuộc xung đột tư bản/cộng sản đã kết thúc và phần thắng nghiêng về phe chủ nghĩa tư bản. Năm 1995, Tổ Chức Thương Mại Quốc Tế ra đời và G. Lucas đã tính đến những động cơ kinh tế của các Nhà nước trong các mối quan hệ của họ với xung đột, chẳng hạn như trường hợp của cuộc Chiến Tranh Vùng Vịnh (1990/1991). Người ta có thể đi xa hơn khi hình dung rằng vai trò tai hại của Liên Hiệp Thương Mại trong Star Wars gợi nhớ đến tác động của nền kinh tế thị trường tại các nền dân chủ.

Còn đối với Tổng Liên đoàn các hệ thống độc lập, bộ ba tập phim này trước hết minh họa những phong trào đòi độc lập xuất phát từ Liên Xô và tại Nam Tư. Với tác giả, ý tưởng này được thể hiện trong tập phim « Star Wars, hồi I : Hiểm họa bóng ma » năm 1999. Vào thời kỳ đó, cuộc chiến tại Kosovo đã lên đến đỉnh điểm.

Tuy nhiên, cách xử lý tiêu cực về phong trào đòi ly khai trong Star Wars trái ngược với vị thế của phương Tây lúc bấy giờ, vốn dĩ ủng hộ các phong trào đòi độc lập. Ông Fabien Herbert nghĩ rằng vào thời kỳ này, rất có thể ông G. Lucas có những cảm nhận khác về những phong trào độc lập đó.

Bộ ba tập phim của những năm 2010 (Hồi VII và « Rogue One »)

Đến với bộ ba tập phim này, tuy George Lucas đã bán tác quyền cho tập đoàn Disney nhưng cách diễn giải về sự cảm nhận chiến tranh trong Star Wars vẫn có những tiến triển. Bối cảnh chính trị dù gần như không thay đổi nhưng cách xử lý cuộc xung đột giữa Đế Chế với phe Nổi Dậy là hoàn toàn khác biệt, nhất là trong « Rogue One : A Star Wars Story ».

Các nhà sản xuất đã tái cập nhật thời sự cuộc chiến giữa Đế Chế Thiên Hà và quân nổi dậy bằng cách thêm vào đấy một phe thứ ba : Phe nổi dậy « cực đoan ». Đó không phải là một sự gợi nhắc đơn giản trong phim mà quả thật là một thách thức quan trọng, bởi vì phần đầu của phim tập trung về chủ đề này.

Các nhân vật chủ chốt trong phim (phe nổi dậy ôn hòa) có nhiệm vụ tìm kiếm lãnh đạo một phong trào nổi dậy cực đoan và lôi kéo người ấy trở về với vị thế có chừng mực hơn để rồi người ấy hội nhập lại phe nổi dậy. Kịch bản đã có sự tiến triển từ một cuộc xung đột giữa hai phe tham chiến trong bộ ba tập phim đầu tiên của những năm 1980 sang một kịch bản phức tạp hơn trong Rogue One.

Nếu như cả hai phe nổi dậy không công khai đối đầu nhau, nhưng họ lại có quá nhiều khác biệt về quan điểm chính trị để mà có thể hợp nhất. Tình thế này khá gần gũi với những cuộc chiến mà chúng ta đang nhìn thấy ngày nay. Ít ra là chúng cũng phản ảnh rõ cảm nhận của chúng ta về những cuộc xung đột đó như cuộc chiến tại Syria, Irak, Yemen hay Tchetchenia.

Chẳng hạn như lấy Syria làm ví dụ để so sánh những nét tương đồng trong Star Wars với tình hình Syria tại chỗ. Đối đầu nhau trên địa bàn hiện nay, một chính phủ chính thống do Bachar Al Assad điều hành mà ta có thể so sánh với Đế Chế Thiên Hà trong Star Wars. Các phe nổi dậy Syria (Quân Đội Syria Tự Do ASL) thì giống với quân nổi dậy do công chúa Leia cầm đầu. Và các phe thánh chiến Djihad (cụ thể là Jabhat Fatah al Sham, được cho là quân nổi dậy hùng mạnh nhất) được đại diện bởi « phe nổi dậy cực đoan » trong Star Wars.

Cuối cùng tác giả cho rằng cách diễn giải về logic xung đột hiện có có vẻ hơi khập khiễng, nhưng đó cũng không phải là lỗi của các nhà sản xuất cũng như là lỗi cách trình bày sai lệch về những cuộc xung đột đó trong xã hội phương Tây. Trong một nỗ lực tìm cách truyền đạt tầm nhìn của chúng ta về các mối tương quan chính trị và địa chính trị toàn cầu, thì Star Wars chứng tỏ cho thấy là một bộ sử thi điện ảnh khoa học viễn tưởng đầy tham vọng nhất của thời đại.

*****

Fabien Herbert : Biên tập về địa chính trị cho Les Yeux du Monde. Được đào tạo tại trường Đại học Công giáo Louvain, Fabien Herbert là nhà báo và chuyên phân tích về lĩnh vực quan hệ quốc tế. Ông đặc biệt quan tâm đến thế giới nói tiếng Nga và Trung Đông.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Ngư dân người Palestine sử dụng 700 chai nhựa làm thuyền để đánh bắt cá ngoài khơi Rafah.
1. Ca sĩ Madonna từng nhổ nước bọt vào mặt một bà cụ, lập tức tòa án Liên bang phán quyết cô phải bồi thường 5 triệu đô-la Mỹ (khoảng 113 tỷ VNĐ) cho bà lão. Quan tòa nói, sở dĩ mức phạt nặng như vậy không phải bởi miếng nước bọt đó đã mang đến tổn thương lớn ngần nào cho bà cụ. Lý do là với những người có tiền như Madonna nếu chỉ phạt bồi thường 50 nghìn đô-la, lần sau cô ấy chắc chắn sẽ tái phạm. Có thể cô ấy cũng sẽ gây tổn thương cho hơn 10 người khác nữa.
Kể từ khi Tổng thống John Adams và đệ nhất phu nhân Abigail Adams tổ chức bữa tiệc Giáng sinh tại Nhà Trắng vào tháng 12 năm 1800, mùa đông tại dinh thự Tổng thống Mỹ tràn ngập các hoạt động lễ hội khác nhau. Năm nay, đệ nhất phu nhân Melania Trump đã trang hoàng Nhà Trắng với chủ đề ái quốc mang tên "Bảo vật của nước Mỹ".
Tiếng Việt bị khủng bố. Theo các nhà nghiên cứu ngôn ngữ học và nhà khảo cổ học, vào lúc sơ khai người vn chỉ có ngữ âm, tức là chỉ có âm thanh, để giao tiếp với nhau chứ không có chữ viết như ngày nay, trải qua một ngàn năm dưới thời Bắc thuộc, người vn dùng chữ Hán để phiên âm ra chữ viết cho tiếng vn, thời gian này chữ viết vẫn còn mới mẻ và ít người dùng, hơn nữa lúc này vn bị người HÁN đô hộ, và tiếng vn gần như bị xóa sổ. Theo vận nước nổi trôi từ thế hệ này qua thế hệ khác, các vua chúa vn đã giành độc lập từ tay người HÁN, lúc này chữ viết vẫn chưa hoàn chỉnh, cho đến năm 1651, chích xác nhất vào giữa thế kỷ 17, một nhà truyền giáo người PHÁP qua vn truyền đạo thiên chúa, họ học tiếng vn và dùng chữ Latin cho dễ đọc để tạo ra chữ viết, người vn thấy tiếp thu dễ dàng và lấy đó làm ngôn ngữ chính cho quốc gia. Đến năm 1915 khi phong trào báo chí và các nhà văn ra đời, khi đó chữ quốc ngữ mới phổ biến rộng rãi trong xã hội, tuy nhiên vẫn còn hạn chế rất nhi
Từng được sử dụng từ lâu trong y học cũng như giải trí, thuật thôi miên - một trong những bí ẩn lớn nhất của con người - đang dần được giải mã nhờ nghiên cứu của các nhà khoa học Mỹ. Từ thế kỷ 18, người ta đã phát hiện ra rằng trí não có thể bị ám thị điều khiển để sai khiến cơ thể. Nhưng sau hàng thế kỷ sử dụng thôi miên để gây tê và chữa bệnh cho bệnh nhân, người ta vẫn chưa thể trả lời liệu đó chỉ là sự tuân theo ám thị của nhà thôi miên
Nam Mỹ là một vùng đất tập hợp những quốc gia nằm về phía Nam kênh đào Panama. Mỗi một quốc gia ở đây đều có điểm văn hóa riêng biệt của họ. Nếu Brazil có vũ điệu Samba nóng bỏng, Chile và Peru có những vũ điệu dân gian pha trộn giữa thổ dân Inca với Spain, thì Argentina nổi tiếng với điệu vũ Argentino Tango độc đáo riêng biệt của mình. Đây là một trong những nét văn hóa đặc biệt của thủ đô Buenos Aires Argentina.
Nhằm giải quyết vấn nạn “tè bậy” ở kinh đô ánh sáng, chính quyền thủ đô Paris đã cho lắp một loạt chỗ đi tiểu “lộ thiên” ngay trên vỉa vè một số khu phố cổ trung tâm. Những bệ tiểu màu đỏ tươi có tên “Uritrottoir”, được thiết kế “mở”, bên trên có chậu hoa, bên trong chứa rơm để chuyển hoá thành phân hữu cơ dành cho các công viên và vườn hoa trong vùng.
Singapore Airlines đã được AirlineRatings bình chọn là Hãng Hàng Không Của Năm, theo CNN. Danh hiệu này khép lại một năm đầy thành công cho hãng hàng không của đảo quốc Sư Tử. Để đạt được danh hiệu này, Singapore Airlines đã nỗ lực không ngừng trong suốt 12 tháng qua, cải thiện đến mức tốt nhất từ khu vực hạng nhất, ghế phổ thông đến phòng khách, suất ăn. Nhờ nỗ lực đó, từ vị trí thứ 3 năm 2018, Singapore Airlines vượt lên đầu danh sách 10 hãng hàng không hàng đầu năm 2019 trong Airline Excelence Awards của AirlineRatings, hãng đánh giá sản phẩm và độ an toàn hàng không có trụ sở ở Úc.
Theri chế biến bữa ăn hàng ngày bằng rau củ từ khu vườn tự trồng, buổi chiều cưỡi ngựa đi dạo bên dòng suối. - 'Khoảnh khắc ý nghĩa nhất cuộc đời tôi chính là lúc làm vườn', Theri, người phụ nữ sống cùng chồng tại vùng đất gần Whitehall, Montana (Mỹ), chia sẻ.
Bạn băn khoăn không biết liệu lễ tang của mình diễn ra thế nào? Nếu vậy, Triển lãm Ngành công nghiệp Tang lễ thường niên tại Nhật Bản, là nơi bạn cần đến thăm. Qui tụ hơn 344 công ty, đây là lần thứ 4 triển lãm này được tổ chức tại Tokyo. Tại đây bạn có thể tìm thấy đủ loại dịch vụ, từ lau rửa, chăm sóc những người chết cô đơn, quan tài đủ mẫu mã cho đến hoa tang.
Bảo Trợ