Chúa Giêsu Sinh Ra Ngày Nào?

23 Tháng Mười Hai 20174:55 CH(Xem: 402)

Chúa Giêsu Sinh Ra Ngày Nào?

------------

Kính thưa quý vị,

Toàn thế giới mừng lễ Chúa giáng sinh ngày 25 tháng 12. Tại sao bên Nga, lễ Chúa Giáng sinh được mừng vào ngày 7 tháng giêng? Có phải tại vì họ theo lịch của các Giáo Hội Chính thống không? Linh mục Phan Tấn Thành trả lời.
Giesu hainhi

Chúng ta nên phân biệt hai chuyện khác nhau: một bên là chuyện bên Nga, và một bên là chuyện các Giáo Hội Đông Phương. Bên Nga, người ta không chấp nhận cuộc cải tổ lịch của Giáo Hoàng Grêgoriô XIII năm 1582, vì thế có sự chênh lệch đến 10 ngày. Vì thế ngày 25 tháng 12 theo lịch cũ (quen gọi là lịch Giulianô) thì tương đương với ngày 7 tháng 1 với lịch của Giáo hoàng Grêgoriô (mà chúng ta đang sử dụng); cũng tương tự như cuộc cách mạng tháng 10 của Liên sô (ngày 26, theo lịch Giuliano) thì trùng với ngày 8 tháng 11 theo lịch Gregoriano. Như vậy là bên Nga người ta cũng mừng lễ Chúa Giáng sinh vào ngày 25 tháng 12, chỉ có điều là họ tính lịch cách khác thôi. Còn truyền thống các Giáo hội Đông phương về lễ Chúa Giáng sinh thì khác. Ở Rôma, người ta cử hành lễ Chúa Giáng sinh vào ngày 25 tháng 12, theo tục truyền là để thay thế vào lễ kính thần mặt trời. Như vậy là các Kitô hữu muốn Phúc-âm-hóa một lễ của dân ngoại. Bên Đông phương thì có nhiều tục lệ khác nhau: ở Antiokia, người ta cũng mừng lễ Giáng sinh vào ngày 25 tháng12; bên Ai cập, người ta mừng vào ngày 6 tháng giêng. Theo một vài sử gia, đây cũng là một cố gắng để Phúc âm hóa một lễ ngoại giáo, bởi vì ngày ấy, bên Ai cập, có lễ kính nữ thần sông Nil; Giáo hội kính việc Thiên Chúa tỏ mình ra khi đức Giêsu lãnh phép rửa tại sông Giordan, và rồi từ đó mở rộng đến toàn thể mầu nhiệm Thiên Chúa làm người.

Như vậy, cả hai ngày 25 tháng chạp và 6 tháng giêng đều là lấy lại một lễ ngoại giáo. Chúng ta có biết chính xác Chúa ra đời vào ngày nào không?

Không. Và đây thật là điều đáng ngạc nhiên. Các tài liệu của Tân ước không cung cấp cho ta một dữ kiện nào chắc chắn về ngày, tháng, năm sinh của Chúa Giêsu. Chúng ta cũng chẳng biết Chúa sinh vào ngày thứ mấy trong tuần. Đây là một điểm khác biệt giữa biến cố Giáng sinh và biến cố Phục sinh. Biến cố Phục sinh xảy ra vào ngày Chúa nhật. Các bản Phúc âm đều nói đến “sau ngày sabat, ngày thứ nhất trong tuần” (Mt 28,1; Mc 16,1-2; Lc 24,1; Ga 20,1). Vì thế mà ngay từ thời các thánh tông đồ, các tín hữu đã mừng lễ Chúa Phục sinh không những là hằng năm vào dịp lễ Vượt qua của người Do thái, mà còn hằng tuần, vào “ngày thứ nhất” mà họ gọi là ngày Chúa nhật, (ngày của Chúa), vào ngày mà nhiều dân tộc Âu châu gọi là ngày của mặt trời: dies solis trong tiếng La-tinh, Sunday theo tiếng Anh và Đức. Trái lại, chúng ta không có một dấu chỉ nào nói về ngày Chúa sinh ra. Trong 3 thế kỷ đầu, lịch phụng vụ không nói tới lễ Giáng sinh. Mãi đến cuối thế kỷ III, mới thấy có vài nơi mừng lễ Chúa ra đời.
chuagiangsinh-noel

Tại sao muộn vậy?

Khi đọc các thư của thánh Phaolô, chúng ta thấy thánh tông đồ nhấn mạnh đến cuộc tử nạn và Phục sinh của đức Kitô, chứ không đả động gì đến việc Chúa giáng trần. Ta cũng có thể nói một cách tương tự về các sách Tin mừng, nghĩa là trọng tâm đặt vào sứ vụ công khai của Đức Ki-tô từ khi lãnh phép rửa tại sông Giorđanô cho đến thập giá và phục sinh. Chỉ có thánh Mattheu và Luca nhắc đến cuộc giáng sinh. Thế nhưng sang thế kỷ IV, sau khi Giáo hội được hưởng tự do hành đạo, thì nảy ra nhiều lạc giáo liên quan đến bản tính Đức Kitô: có nơi phủ nhận thiên tính của ngài, có nơi phủ nhận nhân tính của Ngài. Trong bối cảnh này, người ta bắt đầu để ý đến mầu nhiệm Nhập Thể. Có những chứng tích cho thấy rằng từ năm 336, lịch phụng vụ đã ghi ngày 25 tháng 12 là lễ Giáng sinh. Lúc đầu là một lễ địa phương của Giáo hội Rôma, dần dần lan sang Bắc Phi. Đến cuối thế kỷ IV, thì nhiều vùng bên Giáo hội Đông phương cũng mừng ngày Chúa Giáng sinh vào ngày 25 tháng chạp, như chúng ta thấy các bài giảng của các giáo phụ Basiliô vào khoảng năm 375, Grêgôriô Nissa năm 380, Gioan kim khẩu năm 386. Đặc biệt là thánh Gioan kim khẩu, trong bài giảng nhân ngày 25 tháng 12 năm 386 tại Antiôkia đã giải thích lý do vì sao du nhập lễ Giáng sinh vào ngày 25 tháng 12 thêm vào lễ 6 tháng giêng. Chúng ta có thể tưởng tượng rằng trong Giáo hội của ngài có nhiều thành phần bảo thủ, không chấp nhận những canh tân, nhất là khi sự canh tân đến từ Tây phương. Thánh Gioan không đả động chi đến các nguồn gốc thần học của Giáo hội Rôma mà cố gắng thuyết phục cộng đoàn bằng lý do lịch sử. Thánh Luca nói rằng thiên sứ Gabriel hiện ra với ông Dacaria khi ông này vào đền thờ Gierusalem để tiến hương. Thử hỏi xem ông ta vào đền thờ vào kỳ nào? Thưa vào dịp lễ xá tội, Yom Kippur, vào cuối tháng 9. Sáu tháng sau, thiên thần hiện ra với Đức Mẹ Maria tại Nadarét. Như vậy là cuối tháng 3. Và, chín tháng sau đó, (cuối tháng 12) Chúa ra đời là đúng rồi. Do đó, thánh Gioan Kim Khẩu kết luận, chúng ta hãy mừng lễ Chúa Giáng sinh vào cuối tháng 12 thì hợp lý hơn. Và rồi, vào ngày 6 tháng giêng, người ta không còn mừng lễ Chúa Giáng sinh nữa, nhưng chỉ còn mừng lễ Chúa tỏ mình ra cho dân ngoại, qua việc các đạo sĩ đến thờ lạy Đấng Cứu thế.

Để kỷ niệm mừng Chúa Giáng Sinh, các nhà thờ cũng như tư gia làm một hang đá với các nhân vật có mặt tại Bêlem lúc Chúa ra đời. Có phải Chúa ra đời trong hang đá nơi máng lừa hay không?

Theo thánh Luca, vào thời ấy có một cuộc kiểm tra dân số trong toàn đế quốc Rôma, ai nấy phải về nguyên quán của mình để kê khai. Hoàng đế Rôma không chỉ muốn biết con số nhân đinh của mình, nhưng còn muốn biết có bao nhiêu người sẵn sàng thi hành nghĩa vụ quân sự, cũng như tài sản của họ để đánh thuế. Từ Nazarét có lẽ là quê quán của Mẹ Maria, ông Giuse dẫn bạn mình trở về nhà của song thân mình ở Bêlem, một quãng đường dài khoảng 150 cây số. Bêlem (theo nguyên ngữ Do Thái Bethlehem) có nghĩa là “nhà của bánh”. Nhưng theo một số học giả hiện đại, có lẽ phải tìm nguyên ngữ Bit-ilulahama (tiếng Canaan, có nghĩa là nhà của thần Lajamu). Bêlem là một thôn làng nhỏ bé, cách Giêrusalem độ chừng 8 cây số về phía Nam. Vào thời ấy dĩ nhiên là không có khách sạn hay quán trọ. Luca nói rằng ông Giuse không tìm được một chỗ trong một gian phòng dành cho khách. Có lẽ là một gian nhà xép như cái chái, mở ra làm gian dành cho súc vật. Vì vậy mà sau khi hết chỗ, có lẽ ông chủ đưa ra ngoài hiên, nơi dành cho súc vật chăng? Từ thế kỷ II mới có truyền thống do thánh Giustinô kể lại (Dialogo cum Triphone 78,5 viết vào khoảng năm 150) là Chúa Giêsu sinh ra trong một hang đá. Từ đó lưu truyền ấy được tiếp tục như chúng ta thấy trong chứng tích của Origène (Contra Celsum I, 51 viết vào khoảng năm 248) một thế kỷ sau đó. Ấy là chưa kể đến các Nguỵ Phúc Âm Thư. Vào thế kỷ IV hoàng đế Constantinô đã xây một thánh đường tại hang đá mà theo tục truyền là nơi Chúa ra đời. Tuy nhiên tục lệ cất hang đá trong các nhà thờ và tư gia để tưởng niệm biến cố Chúa giáng sinh mới có từ thế kỷ XIII, do thánh Phanxicô khó khăn khởi xướng.
giangsinh

Còn hai con bò lừa ở đâu tới vậy?

Phúc Âm không nói đến. Chi tiết này xuất hiện ở Nguỵ Phúc Âm theo thánh Matthêu. Tác giả này muốn chứng minh rằng việc Chúa ra đời trong hang bò lừa ứng nghiệm lời ngôn sứ Isaia 1,3: “Con bò đã biết chủ mình, và con lừa nhận biết máng của chủ mình”. Đây cũng là một lời trách móc. Thiên Chúa đến ở giữa dân của ngài, nhưng họ không nhận ra ngài, đang khi mà các động vật vô tri lại nhận biết. Mặt khác, cũng có giáo phụ giải thích theo một nghĩa tích cực hơn, đó là: Chúa giáng trần đã mang lại thái bình cho vạn vật, như ông Isaia loan báo ở chương 11: “sói sẽ ở với chiên con, beo nằm bên dê nhỏ”.

Bên cạnh hang đá, không thể nào thiếu ngôi sao. Có phải đó là sao chổi dẫn đường cho Ba Vua đến thờ lạy Chúa Cứu Thế không?

Đúng vậy, ngôi sao đặt bên cạnh hang đá tưởng nhớ đến ngôi sao đã dẫn đưa các nhà đạo sĩ đến thờ lạy Hài Nhi ở Belem. Tuy nhiên thánh Matthêu không nói rõ ràng đó là ngôi sao chổi. Dù sao theo các học giả Kinh Thánh, sao chổi hay sao nào khác không quan hệ cho bằng ý nghĩa thần học của sự kiện: trong Cựu ước (Ds 24,7), ông Balaam tiên báo ngày vị cứu tinh ra đời dưới hình ảnh của một ngôi sao chỗi dậy từ nhà Giacóp. Lưu truyền bình dân ở Israel đều nói đến một ngôi sao xuất hiện vào lúc một hoàng đế hay vĩ nhân ra đời.

Một ngôi sao đã dẫn đường cho Ba Vua thờ lạy Chúa, họ có phải là Vua hay các nhà đạo sĩ, nhà chiêm tinh? Tại sao lại có ông da trắng, da vàng và da đen?

Thánh Matthêu nói là có các “magoi”. Từ này có ý nghĩa hàm hồ: ở Ba Tư, họ thuộc hàng giáo sĩ, nhưng không phải lo chuyện tư tế mà còn lo chuyện bói toán, thiên văn và y khoa nữa. Nhưng khó có thể nói là các nhân vật mà thánh Matthêu nói tới thực sự từ Ba Tư mà đến. Đối với người thời đó, “Phương Đông” không hẳn là Trung Hoa, Nhật Bản nhưng chỉ là xứ ở phía Đông của bờ sông Hoà Giang, có thể là chính từ miền Ảrập. Về sau các vị ấy được gọi là vua có lẽ vì người Kitô hữu liên tưởng tới thánh vịnh 72: “ Các vua Tharsis và hải đảo sẽ mang lễ phẩm; các vua Ảrập và Saba sẽ mang cống vật …”. Con số “ba” xuất hiện có lẽ vì gắn liền với ba phẩm vật: vàng, trầm hương, mộc dược. Ba lễ phẩm có ý nghĩa tượng trưng. Vàng là biểu hiệu của vua chúa; trầm hương là biểu biệu của thần linh; mộc dược dùng để tẩm liệm ước xác, biểu hiệu của thân phận con người. Các Giáo Hội Syria và Armeni đếm hơn một chục vị, chứ không phải chỉ có ba vị. Dầu là ba hay là bốn đi nữa, ta vẫn có thể nghĩ rằng họ đều cùng một xứ với nhau. Về sau, vì muốn làm nổi bật tính cách phổ quát của ơn cứu chuộc, người ta đặt ba vị tượng trưng mầu da của ba đại lục của trái đất: da trắng (Âu châu), da vàng (Á châu), da đen (Phi châu). Mỹ châu mới được khám phá cách đây 500 năm thôi. Dù sao đi nữa vấn đề chính mà Matthêu muốn nêu lên là vào lúc Chúa ra đời, trong khi những người ở chính quê hương của Ngài thuộc làu Sách Thánh, nhưng không nhận biết thời giờ cứu độ; còn những người ngoại đạo từ xa xăm đã nhận ra Chúa Cứu Thế và đến thờ lạy Ngài. Biết đâu đó cũng là lối trách móc dành cho chúng ta, những người Kitô hữu?
chuagiangsinh-noel-content

Bên cạnh hang đá, người ta còn đặt thêm cây thông nữa. Tại sao đặt cây thông? Ở Việt Nam đâu dễ gì kiếm được cây thông, sao không đặt cây chuối, cây dừa?

Trong Tân ước không có chỗ nào nói Chúa Giêsu sinh ra gần cây thông. Mặt khác tục lệ làm hang đá để tưởng niệm Chúa ra đời đã có từ thế kỷ XIII, còn tục lệ đặt cây thông thì mới trở nên phổ thông từ thế kỷ XIX, phát xuất từ bên Đức. Tại những nước Bắc Âu, trong mùa Đông, các cây đều trụi lá hết, chỉ trừ cây thông là giữ được vẻ tươi xanh. Vì thế không lạ gì người ta dùng cây thông để trang hoàng vào dịp lễ. Điều quan trọng là tìm hiểu ý nghĩa của nó. Cây thông với những cành lá luôn xanh tươi, tượng trưng cho sự sống. Cây thông dựng lên trong mùa Giáng Sinh gợi lên cây trường sinh ở vườn địa đàng. Nguyên tổ chúng ta đã phạm tội, bị trục xuất khỏi nơi hạnh phúc và chịu án tử. Nay Chúa Cứu Thế giáng trần, Ngài mở lại cửa thiên đàng cho chúng ta, trả lại cho chúng ta cây trường sinh. Thiết tưởng một khi hiểu được ý nghĩa như vậy, ta có thể dùng bất cứ cây nào đặt bên cạnh hang đá cũng được.

Theo Học Viện Đaminh

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Hôm thứ Tư vừa qua 13/2, Đức Thánh Cha Phanxicô đã châu phê sắc lệnh thừa nhận phép lạ mà ĐHY John Henry Newman thể hiện như là điều kiện để Ngài được nâng lên hàng Hiển thánh. Đức Hồng Y John Henry Newman sắp được nâng lên hàng hiển thánh, một vị thánh mới cho nước Anh kể từ khi Thánh John Ogilvie được Đức thánh Giáo hoàng Paul VI phong thánh vào năm 1976.
Trong tuyên ngôn được công bố hôm 8 tháng Hai, Đức Hồng Y Gerhard Müller, nguyên tổng trưởng Bộ Giáo Lý Đức Tin từ năm 2012 đến năm 2017, đã trình bày các suy tư của ngài liên quan đến các cuộc tranh luận thần học trong Giáo Hội về khả thể cho những người Công Giáo đã ly dị và tái hôn được rước lễ, thậm chí cho cả các Kitô hữu ngoài Công Giáo cũng được rước Mình Thánh Chúa, việc phong chức cho phụ nữ và các vấn đề thần học khác.
HUẤN TỪ CỦA ĐỨC THÁNH CHA VỚI CÁC BẠN TRẺ TRONG CUỘC GẶP GỠ ĐẦU TIÊN TẠI ĐẠI HỘI GIỚI TRẺ THẾ GIỚI PANAMA - J.B. Đặng Minh An dịch
Juan Del Rio Martin - Trong bài này, tác giả, Tổng Giám mục Tổng tuyên úy quân đội nước Tây ban nha, muốn phân tích các chủ đề của 50 năm Ngày Thế giới cầu nguyện cho Hòa bình, dựa theo mỗi triều đại Giáo hoàng. Vì khuôn khổ của bài viết, chúng tôi chỉ chú trọng đến nội dung của các sứ điệp, và bỏ qua phần giới thiệu tiểu sử của các ngài.
Để hiểu được Thánh Danh “Mẹ Thiên Chúa”, trước tiên chúng ta phải hiểu rõ vai trò của Đức Maria là Mẹ của Đấng Cứu Độ, Chúa Giêsu Kitô. Là người Công giáo, chúng ta vững tin rằng Thiên Chúa nhập thể làm người: Đức Maria thụ thai bởi phép Chúa Thánh Thần (Lc 1, 26-38 và Mt 1, 18-25).
Theo tin Zenit và CNA, hồi 10 giờ 30 sáng ngày 21 tháng 12, Đức Phanxicô đã tiếp kiến Giáo Triều đến chúc mừng ngài nhân Lễ Giáng Sinh năm 2018. Trong bài diễn văn với họ, ngài đã cực lực kết án việc giáo sĩ lạm dụng tình dục, hứa hẹn rằng giới lãnh đạo Giáo Hội sẽ không bao giờ che đậy việc lạm dụng hay coi nhẹ nó nữa.
Chúa Giêsu ra đời vào ngày nào? Không ai biết đích xác. Thế thì dựa vào đâu để cử hành lễ Chúa Giáng sinh vào ngày 25 tháng 12 dương lịch? Ngoài ra, một chi tiết khác cũng đáng được lưu ý là lễ này được ghi vào lịch phụng vụ vào giữa thế kỷ IV. Tại sao lễ này không được nói đến trong ba thế kỷ đầu tiên? Có lý do gì để thiết lập lễ này không?
HỘI ĐỒNG GIÁM MỤC VIỆT NAM ỦY BAN PHỤNG TỰ THÔNG BÁO VỀ VIỆC BAN PHÉP LÀNH TÒA THÁNH VỚI ƠN TOÀN XÁ Ủy ban Phụng tự trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam nhận được câu hỏi về các điều kiện để ban phép lành Tòa Thánh với ơn toàn xá. Xét vì ích lợi thiêng liêng của các tín hữu và sau khi tham khảo các văn kiện của Tòa Ân Giải Tối Cao, nay Ủy ban Phụng Tự xin thông báo: I. VỀ PHÉP LÀNH TÒA THÁNH CÙNG VỚI ƠN TOÀN XÁ Phép lành Tòa Thánh hay Phép lành Tông Tòa cùng với ơn toàn xá [cho các các tín hữu sốt sắng lãnh nhận] hiện nay chỉ được áp dụng cho những trường hợp sau: 1. Chính Đức Giáo hoàng ban phép lành “Urbi et Orbi” (Enchiridion Indulgentiarum: Normae et Concessiones [1999], “Concessiones”, số 4);
Riccardo Battocchio - Tác giả nhìn lại sự tiến triển của ý tưởng “đời sống vĩnh cửu” từ những gợi ý trong Cựu ước cho đến những lối diễn tả khác nhau trong Tân ước (Tin mừng nhất lãm, thánh Phaolô, thánh Gioan). Từ nền tảng Kinh thánh truyền thống Kitô giáo dần dần cô đọng vào khái niệm “nhìn thấy Thiên Chúa”, tuy không thiếu những khó khăn khi giải thích quan niệm ấy. Những canh tân thần học trong thế kỷ XX đã muốn nhìn lại toàn diện vấn đề, nêu bật chiều kích lịch sử và cộng đồng của sự thông hiệp với Thiên Chúa. (Lưu ý về việc dịch thuật. Vita aeterna trong tiếng Latinh có thể chuyển dịch sang tiếng Việt bằng nhiều thuật ngữ: đời sống vĩnh cửu, sự sống đời đời, cuộc sống vĩnh hằng, cuộc sống bất diệt, vv).
[…]Cũng giống như Mẹ Maria, chúng ta dành mùa Vọng như một khoảng thời gian dừng lại, phản tỉnh và chuẩn bị đón nhận món quà Tình yêu của Thiên Chúa đến với chúng ta qua Hài nhi Giêsu.
Bảo Trợ