Đột Quỵ Não

28 Tháng Ba 20184:28 CH(Xem: 1603)

Đột quỵ não

blank
(Hình minh họa: Getty Images)

BS. Hồ Ngọc Minh

LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ý muốn. Ông đã từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility. Phòng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số phone liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: www.bacsihongocminh.com.

Đột quỵ não còn gọi là tai biến mạch máu não, hay ngắn gọn hơn, tai biến não (stroke, brain attack).

Theo Hội Tim Mạch Hoa Kỳ (American Heart Association), trung bình cứ 40 giây đồng hồ sẽ có một người ở Mỹ bị tai biến não (stroke, brain attack), đa số nạn nhân là phụ nữ. Mỗi năm, tại Mỹ có khoảng 795,000 người bị tai biến não, phụ nữ chiếm đa số với hơn nửa tổng số là 480,000 người. Tai biến não là nguyên nhân gây ra tàn phế nhiều nhất, là lý do gây ra tử vong đứng thứ tư ở Mỹ, thứ nhì cho người Mỹ gốc Á Châu, và cũng đứng thứ nhì trên toàn thế giới, với con số ngày càng gia tăng.

Các số liệu thống kê còn cho biết, tuy chỉ có 2.7% người Mỹ gốc Á Châu bị tai biến não nhưng trong cộng đồng người Việt ở Mỹ, nhất là những người Việt định cư ở Mỹ càng lâu, chế độ ăn uống không được lành mạnh so với người da trắng. Hơn nữa, đa số người Việt không biết gì về các yếu tố nguy cơ và triệu chứng báo động của tai biến não.

Có hai loại đột quỵ não, đột quỵ do nghẽn mạch máu não (ischemic strokes) chiếm 87%, và đột quỵ vì xuất huyết não (hemorrhagic stroke) chiếm 13%. Tương tự như đột quỵ tim, nghẽn mạch máu não gây ra do mạch máu bị nghẽn vì bị đóng vảy (plaque) hay do những cục máu đông làm nghẽn. Trong khi đó xuất huyết não xảy ra khi bị vỡ mạch máu não. Mạch máu bị vỡ khi thành mạch máu bị yếu và phình to ra bất thường gọi là aneurysm, hoặc khi hệ thống mạch máu không được bình thường như nghẽn xe ở giao lộ gọi là arteriovenous malformation. Động cơ gây là hiện tượng vỡ mạch máu não thường là do áp huyết máu cao thấp không bình thường.

Bài viết nầy chú trọng vào loại đột quỵ não do nghẽn mạch máu não, tuy rằng có những triệu chứng và nguy cơ giống nhau giữa hai loại kể trên.

Tương tự như hiện tượng đột quỵ tim do nghẽn động mạch vành tim, nghẽn mạch máu não xảy ra khi vảy đóng trong mạch máu do bị lở loét và chất béo, cholesterol đóng vào. Cũng tương tự như hệ thống mạch vành tim, não bộ được cung cấp máu bởi hai mạch máu chính ở hai bên cổ, gọi là carotid arteries. Khi, một số cục máu đông li ti chạy qua những chỗ hẹp nầy làm cho mạch máy bị tắt nghẽn toàn bộ, hệ quả là tế bào não thiếu oxygen, và bị đột quỵ.

Có hai loại nghẽn mạch máu não. Một, là do máu bị nghẽn tại chỗ gọi là thrombotic stroke, và loại kia là do máu đông từ những nơi khác bị bể ra và chạy đến chỗ hẹp trong mạch máu não, làm nghẽn.

Các yếu tố nguy cơ:

Các yếu tố nguy cơ của tai biến não tương tự như nguy cơ của bệnh nhồi máu, đột quỵ cơ tim (heart attack). Một nghiên cứu năm 2009 của Bác Sĩ Tùng Nguyễn về cộng đồng người Việt ở Santa Clara, cho thấy người Việt có những khuyết điểm như sau:

1. Hút thuốc lá: Trung bình cứ 3 người đàn ông Việt Nam ở Mỹ, có 1 người hút thuốc lá, và trong gia đình những người này, đa số phụ nữ và trẻ em phải hửi khói thuốc, rất độc hại.

2. Hội chứng “Mỡ, Đường, Máu”: Tuy người Mỹ gốc Việt ít bị béo phì hơn người bản xứ, nhưng tỉ số bị cao mỡ, cao đường, và cao máu ngang ngữa với người da trắng, chiếm khoảng 22%. Có nghĩa là, người Việt tuy có sức nặng lý tưởng, chưa chắc đã “khỏe mạnh” hơn người của các sắc dân khác, và có nguy cơ bị bệnh tim mạch rất cao.

3. Người Việt ở Mỹ ít vận động so với người bản xứ: Hơn 60% người Việt không tập thể dục, thể thao thường xuyên, và chỉ có 16.7% hội đủ tiêu chuẩn “khỏe vì nước” (physically fit).

4. Ăn uống thiếu lành mạnh: Người Việt ở Mỹ càng lâu, càng nói tiếng Anh giỏi, càng ăn uống tệ hơn người bản xứ: ít rau cải và trái cây; nhiều mỡ, đường, muối.

Ngoài ra, một số nguy cơ chung khác gồm có:

1. Trên 55 tuổi, nguy cơ tăng dần theo tuổi tác.

2. 15% người có chứng bệnh Rung tâm nhĩ (Atrial fibrillation) cũng bị tăng nguy cơ tai biến não.

3. Đã từng bị đột quỵ não nhỏ ngắn hạn (transient ischemic attack, mini stroke). Triệu chứng của đột quỵ ngắn hạn (TIA stroke) tương tự như bị đột quỵ não nhưng thường biến mất sau 5 phút. Khoảng 33% bệnh nhân đã từng bị đột quỵ ngắn hạn sẽ bị đột quỵ não trong vòng một năm.

blank
Hạn chế các loại thức ăn chứa nhiều muối, đường và mỡ xấu cũng là cách để tránh đột quỵ não (Hình minh họa: Getty Images)

Những dấu hiệu của tai biến não:

Tai biến mạch máu não xảy ra khi một cục máu đông làm tắt nghẽn một động mạch nhỏ trong não, hay khi một mạch máu não bị vỡ; não bị thiếu máu, thiếu oxygen, các tế bào thần kinh sẽ chết và thương vong sẽ xảy ra, làm ảnh hưởng các chức năng như nói, vận động, và trí nhớ.

Vì khả năng cứu chữa và hồi phục chỉ có vài giờ đồng hồ, một khi tai biến xảy ra, chúng ta cần biết và phát hiện kịp thời những dấu hiệu của tai biến não. Bạn phải gọi ngay 9-1-1 khi người thân có những triệu chứng đáng nghi ngờ cho dù đa số nạn nhân sẽ phủ nhận là mình đang bị tai biến não:

1. Mặt bị méo, xệ xuống một bên và tê cứng. Hãy bảo người có triệu chứng đáng quan ngại nở một nụ cười, nếu không cười được hay nụ cười bị méo, người này rất có thể đang bị tai biến não.

2. Một cánh tay bị yếu và tê đi. Hãy bảo nạn nhân dở cả hai cánh tay lên khỏi đầu và để ý một cánh tay bị lệch hoặc xuội xuống.

3. Phát âm không rõ, nói ngọng nghịu, hay không phát âm được. Hãy bảo nạn nhân lập lại vài câu nói đơn giản.

Trong trường hợp chính bạn có những yếu tố nguy cơ, nên để ý những triệu chứng bất thường sau đây:

1. Thấy tê cứng và bại xụi một bên mặt, tay, chân.

2. Thấy rối loạn, không biết mình đang suy nghĩ gì, không biết mình đang ở đâu, làm gì, không tìm ra từ ngữ để phát biểu ý kiến, không hiểu những gì người khác nói với mình.

3. Nhìn không rõ một cách đột ngột. Thị giác bỗng dưng mờ, lòa đi.

4. Mất thăng bằng, thấy chóng mặt, đi đứng không vững như người say rượu.

5. Nhức đầu đột ngột, hoặc cảm thấy sức ép trong đầu tăng cao.

Chữa trị:

Một khi bị đột quỵ não, mỗi một giây phút đồng hồ ảnh hưởng đến khả năng cứu chữa và phục hồi. Tế bào não chỉ cần thiếu oxygen trong vòng vài phút là đã chết hoặc hư hại trầm trọng. Một khi bệnh nhân bị đột quỵ não, cần gọi cấp cứu 9-1-1 ngay để đưa đến bệnh viện. Nhắc lại một lần nữa, khả năng cứu chữa và phục hồi càng cao, nếu nạn nhân được đưa đến bệnh viện càng sớm, dưới 3 tiếng đồng hồ.

1. Bệnh nhân sẽ được cho thuốc để làm tan chỗ máu đông, gọi là tissue plasminogen activator (tPA). Thuốc nầy phải được truyền qua mạch máu trong vòng 4 tiếng từ khi bị đột quỵ. Dĩ nhiên, càng sớm thì khả năng phục hồi càng cao.

2. Giải phẫu để thông chỗ nghẽn tương tự như thông mạch máu tim, trong vòng 6 tiếng đồng hồ.

Phòng chống tai biến mạch máu não:

Trước hết, các yếu tố nguy cơ trên đây cần phải điều chỉnh ngay. Tóm tắc, bạn có thể giảm thiểu nguy cơ bị tai biến não bằng những cải thiện rất đơn giản như ăn uống điều độ hơn và năng vận động, vì “ngồi nhiều, chết sớm”. Nên tập thể dục tối thiểu 30 phút, 3 lần một tuần; tốt nhất là tập đi bộ 10,000 bước mỗi ngày. Cử muối nếu áp suất máu bị nhạy cảm với muối. Nên ăn thực phẩm tươi, hạn chế tối đa các loại đồ ăn đóng hộp, “junk food” như các loại “chip” đóng bì có chứa nhiều muối và đường và mỡ xấu.
brain_power_HAI KICH

Tóm lại, bệnh tai biến mạch máu não và các bệnh tim mạch đang trên đà tăng cao trong tiến trình hội nhập của người Việt vào cộng đồng Mỹ. Trong khi tỉ số tử vong vì tai biến não tụt dần trong người da trắng, lại tăng cao trong cộng đồng người châu Á. Xin đừng để nguy cơ ấy vượt quá cao, quá trễ trong cộng đồng người Việt ở Mỹ.
Theo Nguoi-viet.com

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Covid-19 - một loại virus gây viêm phổi nghiêm trọng bắt nguồn từ Trung Quốc đã lan sang nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Anh quốc. Theo số liệu của Ủy ban Y tế quốc gia Trung Quốc ngày 19/02 cho biết đã có 74.185 ca nhiễm và 2.004 ca tử vong ở Trung Quốc đại lục. Triệu chứng của bệnh Thông thường bệnh bắt đầu bằng một cơn sốt, sau đó là ho khan. Sau một tuần, bệnh có thể dẫn đến khó thở và một số bệnh nhân cần được điều trị tại bệnh viện. Đáng lưu ý, virus corona hiếm khi gây chảy nước mũi hoặc hắt hơi.
WASHINGTON, D.C. (SGN) – Hoa Kỳ đang tạm dừng tiêm vaccine Johnson & Johnson (J&J) sau khi có báo cáo về một loại cục máu đông hiếm gặp ở sáu trong số 6.8 triệu người đã tiêm vaccine này. Họ còn bị lượng tiểu cầu trong máu thấp. Tất cả những người bị ảnh hưởng là phụ nữ từ 18 đến 48 tuổi. Những người đã tiêm vaccine J&J có thể lo lắng, mặc dù tỷ lệ bị cục máu đông rất thấp. Bác Sĩ Alex Spyropoulos, một chuyên gia về cục máu đông tại Northwell Health ở New York, nêu ra những gì bạn nên làm nếu đã tiêm vaccine J&J. 1. Nếu đã tiêm J&J hơn hai tuần, không cần lo lắng Vì sáu phụ nữ bị đông máu xuất hiện các triệu chứng từ 6 đến 13 ngày sau khi tiêm chủng. 2. Nếu đã tiêm J&J chưa đầy 2 đến 3 tuần, hãy để ý các triệu chứng nhất định Các triệu chứng được liệt kê trong tuyên bố của CDC và FDA là: – Đau đầu dữ dội. – Đau bụng. – Đau chân. – Khó thở.
Inline image Người ta focus vào chữ vaccine nhiều quá...nên nghĩ đơn giản là vaccine (một khi chích vào rồi) thì nó bảo vệ mình (không bị nhiễm). Phải nói lại cho chính xác như sau: cái bảo vệ mình, không phải là vaccines mà là antibodies của mình. Antibodies này được (cơ thể) làm ra, khi chích vaccines vào. Từ định nghĩa này, cho thấy: 1) Không cần biết là vaccine loại nào, của hãng nào. Cứ hễ chích vào, thì nó tạo ra antibodies. Cho nên, đợt này chích Pfizer, năm sau chích J&J cũng được...chứ không nhất thiết là phải chích cùng loại. 2) Mục tiêu là để đưa cái antibodies của mình lên tới Protective Level. Vấn đề ở đây là: - Cái protective level của antibodies này, kéo dài trong bao lâu ? Những vaccines truyền thống (vì có chất adjuvant) nên kéo dài rất lâu...có khi cả đời...như vaccine về yellow fever, measles, BCG etc...
Hiệp Hội Người Cao Tuổi Hoa Kỳ (AARP) mới đây gởi ra thông báo bao gồm những điều cần biết đối với người sắp chích ngừa COVID-19 mũi thứ nhì sau đây. Nếu đã chích mũi đầu tiên trong hai mũi thuốc chích ngừa COVID-19, xin chúc mừng, vì quý vị sắp hoàn tất việc ngừa virus này trong cơ thể. Nhưng để hoàn toàn có được sự miễn dịch, quý vị nhất định phải chích mũi thứ hai. Image removed by sender. Chích ngừa COVID-19. (Hình minh họa: AP Photo/Marta Lavandier, File). Trên cả nước, một số người đang rơi vào tình trạng lộn xộn khi cố gắng nhận mũi chích thứ hai vì nhiều lý do khác nhau.
Ở Mỹ, mỗi năm có thêm 700.000 ngàn trường hợp tai biến mạch máu não mới xảy ra. Cứ 10 người sau khi bị tai biến mạch máu não, có 4 người ít nhiều cần đến sự giúp đỡ của người nhà trong cuộc sống hàng ngày, 1 người trở thành tàn phế.../ 04 Tháng Sáu 2012(Xem: 6158) Bác sĩ Nguyễn Văn Đức - BT Canada st/
Chắc hẳn bạn đã nghe nói hiệu quả của vắc xin Covid-19 của Pfizer là 95%, của Moderna là 94% và của Johnson & Johnson là 66%. Nhưng những con số này thực sự có ý nghĩa như thế nào? Câu hỏi này không chỉ được quan tâm bởi các nhà nghiên cứu. Hiểu biết của mọi người dân về vắc xin, cho dù họ có tiêm hay không sẽ có những ảnh hưởng rất lớn đến tình hình đại dịch trên quy mô lớn. Vậy chúng ta nên hiểu những con số này như thế nào? Vắc xin Covid-19 được cất trong kho dược liệu ở bệnh viện cộng đồng Roseland, Chicago Vắc xin Covid-19 được cất trong kho dược liệu ở bệnh viện cộng đồng Roseland, Chicago, Mỹ, ngày 18/12/2020. Nhà virus học Brianne ở Trường đại học Drew, Mỹ, nói về vắc xin của Pfizer là mọi người cần hiểu rằng đây là một vắc xin cực kỳ hiệu quả. Nó có hiệu quả cao hơn nhiều so với mọi người thường nghĩ. Thông thường người ta hay nghĩ rằng hiệu quả 95% có nghĩa là 5% số người được tiêm vẫn bị mắc Covid.
“Đột tử” thường xảy ra vào đêm khuya hoặc sáng sớm. Khi gặp gió lạnh mùa Đông tràn về chúng ta phải thay đổi thói quen sinh hoạt, đừng nghĩ rằng mình còn trẻ mà không phòng bệnh. Bài viết của Tác giả: Hoàng Tuyên (bác sĩ chuyên về nội khoa lồng ngực và bệnh hiểm nghèo, bệnh viện Từ Tế Đài Trung) ngày 01 tháng 02 năm 2020. Người dịch Tô Duy Tiệp *** Hôm qua rất lạnh, toàn Đài Loan có khoảng 50 người bị đột tử, nếu cứ tiếp tục lạnh nữa e rằng sẽ có hàng trăm người bị đột tử. Mọi người chắc sẽ rất hiếu kỳ muốn biết rằng với những người đang khỏe mạnh, tại sao lại đột nhiên qua đời? Đặc biệt với những người không có tiền sử bệnh về máu, lại luôn uống thuốc đúng giờ, cũng không hút thuốc, không thức đêm, không uống rượu, trước khi đột tử đều không có hiện tượng bất thường? Trong điều trị lâm sàng thì những vấn đề này thường được đề cập tới, thì đúng rõ ràng là đã mặc áo ấm rồi, vậy tại sao vẫn bị đột tử?
Kì Diệu Của Ngón Chân Cái” được mọi người quan tâm đặc biệt, nay viết tiếp bài này cho đủ bộ. Hai vùng này là hai vùng tôi thường xuyên ứng dụng để trị bệnh, phải nói hiệu qủa điều trị thần kì như dựng cờ thấy bóng vậy, nhanh đến không tưởng. Và vùng ngón tay, lại là vùng cực kì cực kì đặc biệt, chữa được vô số vô số bệnh tật. Vậy, bạn đã biết được ngón tay cái của chúng ta chữa được những bệnh gì chưa? Đầu tiên, nếu không may vào một ngày nào đấy, sáng mai ngủ dậy bạn có cảm giác đau mỏi vùng vai gáy, xoay cổ khó khăn, đừng lo, lúc này hãy day mạnh vào điểm chính giữa của mắt ngón tay cái (H1) thì triệu chứng trên sẽ giảm ngay tức khắc. Đây là một huyệt để điều trị đau mỏi vai gáy rất kì diệu, trường hợp bệnh nhân bị thoái hoá đốt sống cổ, thường xuyên ấn vào huyệt này sẽ có tác dụng rất hay là có thể dẫn máu đến nuôi dưỡng được vùng đốt sống cổ, qua đó hết triệu chứng thoái hoá.
Hàng năm vào tháng 12 và tháng 1 tiết trời lạnh giá, nhiều người già đột ngột "ra đi" do bệnh tim mạch biến chứng. Nguyên nhân do thời tiết, môi trường thay đổi, cơ thể người già nhạy cảm, lại suy yếu bởi lão hóa, thành tim dày hơn, mạch máu xơ cứng, kém đàn hồi khiến tim giảm co bóp, giảm khả năng thích ứng của hệ tim mạch, lưu lượng máu qua não thấp hơn… dẫn tới các nguy cơ biến chứng các bệnh về tim mạch và dễ bị đột tử. Giá lạnh làm các mạch máu trong cơ thể người bị co thắt lại, huyết áp tăng vọt khi đột ngột ra ngoài trời lạnh hoặc khi tắm rửa... trong khi rất nhiều người dân chưa kiểm soát được huyết áp làm tăng 21% các biến chứng tim mạch. Gió mùa đông bắc kèm theo nhiệt độ thấp cũng làm không khí bị tù hãm, chất ô nhiễm khó phát tán lên cao. Người già có bệnh tim mạch dù tiếp xúc với không khí ô nhiễm trong thời gian ngắn thì cũng có thể bị đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, suy tim…
LOS ANGELES, California (NV) – Hôm 2 Tháng Mười Hai, Vương Quốc Anh đã trở thành quốc gia phương Tây đầu tiên chấp thuận sử dụng rộng rãi vaccine ngừa COVID-19 của Pfizer. Tại Mỹ, việc chủng ngừa vaccine này cũng đang được khai triển và có thể phân phối vào giữa Tháng Mười Hai. Đây là vấn đề được rất nhiều người quan tâm. Hai công ty – Pfizer và Moderna – đã nộp đơn xin cấp phép sử dụng khẩn cấp từ Cơ Quan Quản Lý Thực Phẩm Và Dược Phẩm Hoa Kỳ (FDA) cho loại vaccine hai mũi của họ. Nhiều công ty dự trù sẽ nộp đơn trong những tháng tới.
Bảo Trợ