Xung Quanh Nghề Giúp Việc Nhà Ở Việt Nam

26 Tháng Mười Một 201710:39 CH(Xem: 800)
  • Tác giả :

Xung quanh nghề giúp việc nhà ở Việt Nam

Song Chi
Ảnh chụp màn hình người giúp việc hành hạ trẻ 1 tháng tuổi
Ảnh chụp màn hình người giúp việc hành hạ trẻ 1 tháng tuổi
blank Courtesy lamchame.vn

Năm 2012, TAND quận Ba Đình (Hà Nội) đưa ra xét xử vụ bạo hành người giúp việc gây phẫn nộ trong dư luận tại phường Kim Mã. Bà chủ Trần Thị Tuyết M. đã thường xuyên chửi mắng, đánh vào người vào mặt người giúp việc tên Phạm thị P., đấm đá, ghè đầu người giúp việc lớn tuổi này vào tường nhà. Khi bắt gặp bà P ăn vụng bánh trên bàn thờ, bà M.đã bắt bà P. phải bới thùng rác tìm phân cháu ngoại của bà M. để… ăn; cho rằng bà P. lười tắm bà M. đã ép bà P, vào phòng tắm, xối nước nóng vào bụng, mông, vùng kín khiến bà P. bị bỏng, rồi nào bắt nạn nhân ăn 2 lạng ớt cay v.v... Phiên tòa đã xử bà M. 18 tháng tù giam.

Mấy ngày nay dư luận lại xôn xao, phẫn nộ nhưng lần này lại là chuyện một người phụ nữ giúp việc ở Hà Nam bạo hành bé gái chỉ mới có 1 tháng mười mấy ngày tuổi, hết đánh vào mặt vào đầu lại rung lắc, tung hứng bé lên cao mặt cho bé khóc thét, chỉ vì bé khóc dỗ không nín. Người phụ nữ tên là Nguyễn Thị H. đã bị công an huyện Phủ Lý, Hà Nam bắt giam.

Đây chỉ là 2 trong nhiều câu chuyện gây sốc có liên quan đến người giúp việc ở VN. Bài viết này không muốn nói thêm về sự độc ác của hai nhân vật người chủ và người giúp việc kể trên, mà chỉ muốn nói về cái công việc ở VN chúng ta vẫn thường hay gọi là nghề giúp việc, ôsin (xuất phát từ bộ phim truyền hình nhiều tập Osin của Nhật Bản được chiếu ở VN nhiều năm trước), thậm chí tệ hơn: con ở, đi ở đợ, người hầu v.v...

Trước hết phải nói rằng giúp việc nhà là một cái nghề khá phổ biến ở VN. Nhất là trong thời buổi hiện tại, khi tầng lớp trung lưu cho tới khá giả ở VN tăng lên, thêm vào đó, phần lớn trong các gia đình VN bây giờ cả vợ cả chồng đều đi làm, công việc bận rộn khiến họ không có thì giờ vừa đi làm, vừa chăm lo coi sóc con cái cơm nước giặt giũ chợ búa...thế là đành phải thuê người giúp việc. Mà lương của người giúp việc ở VN thì rẻ, thuê người làm việc nhà vì vậy không có gì là ngoài tầm tay của các gia đình từ trung lưu trở lên. Mười nhà ở các thành phố lớn thì có đến 3, 4 nhà có người giúp việc, nhà có tiền còn thuê tài xế riêng, thuê gia sư về nhà kèm cặp cho con học, thuê người đến tận nhà massage, làm đẹp, hư cái gì là kêu thợ...

Chả bù cho ở các nước phát triển, gia đình giàu có cũng không dám thuê người giúp việc hoặc sang lắm thì thuê theo giờ, một ngày chừng 2,3 giờ vì trả lương cho người giúp việc không nổi, vợ chồng con cái đành phải chia nhau mà làm cho hết việc nhà.

Nói lan man một chút để thấy rằng việc thuê người giúp việc khá là phổ biến ở VN, nhất là tại các thành phố lớn. Đa phần người Việt muốn thuê người ăn ở luôn trong nhà, chuyện thuê theo giờ ít hơn, vì họ muốn người giúp việc có sẵn đó, lúc nào cần việc gì cũng có. Phổ biến nhưng cái nghề này lại không được tôn trọng và không phải lúc nào cũng được người thuê đối xử tử tế. Công việc thì bất cứ việc gì người thuê cần, giờ giấc bất kể giờ nào, hết việc trong nhà thì thôi, thứ Bảy Chủ Nhật ngày lễ gì cũng vậy. Có người sống với nhà chủ gần như cả cuộc đời, mỗi năm chỉ về nhà thăm gia đình vào dịp Tết, mà nếu không có gia đình thì coi nhà chủ như nhà mình.

Giờ giấc công việc như vậy, nhưng điều đáng nói hơn là cái nhìn của xã hội đối với công việc này vẫn là cái nhìn coi rẻ, gọi là người giúp việc còn đỡ, như đã nói ở trên, nhiều người còn gọi là nghề đi ở, ở đợ, người hầu kẻ hạ trong nhà...Cho nên chẳng mấy ai có học một chút hoặc có gia đình đàng hoàng lại chịu đi làm người giúp việc, đa phần là những người phụ nữ nội trợ, thất nghiệp ở nông thôn ra thành phố đi làm giúp việc để có thu nhập nuôi gia đình ở quê, và nghĩ rằng mình đi làm xa nhà nên họ hàng, xóm giềng cũng không biết mình ra thành phố làm nghề gì.

Chính vì người giúp việc đa phần là người ở nông thôn, ít học nên người thuê cũng sẽ phải đối mặt với những vấn đề như phải «huấn luyện» họ quen với đời sống ở thành thị, với cách sử dụng các loại phương tiện, máy móc, thói quen ăn uống nấu nướng trong nhà, nếu để họ chăm sóc con cái thì con cái vốn sống với người giúp việc nhiều thời gian hơn với cha mẹ sẽ ảnh hưởng một số thói quen, nếp sống, cho tới ngôn ngữ rặt tiếng địa phương của người giúp việc v.v...Chuyện giữa người thuê và người giúp việc hài lòng nhau, tin tưởng lẫn nhau, người thuê đối xử tử tế mà người giúp việc tận tâm hết lòng... được xem như chuyện may rủi, còn lại bao nhiêu gia đình thuê người giúp việc thì toàn thấy than phiền chuyện này chuyện kia, được dăm ba tháng một năm lại thấy đổi người...

Đó là chưa nói đến những mặt trái của cái nghề này, về phía người giúp việc, vì thường là tìm người thông qua người quen giới thiệu hay đăng báo nên không biết được thân nhân người giúp việc ra sao, có khi bị người giúp việc «khoắng» hết tiền vàng bạc rồi biến mất không một lời từ giã, có người vợ thuê cô giúp việc trẻ xinh xắn một thời gian mất luôn cả chồng vì đi làm suốt, ở nhà cô ôsin chăm chồng giỏi hơn mình. Ngược lại, người giúp việc nhiều khi cũng gặp nhiều bi kịch cay đắng, nào nhà chủ đối xử quá tệ, hay ông chủ quấy rối tình dục, thậm chí cưỡng bức có thai...

Ở VN sau này có nhiều gia đình người nước ngoài đến sinh sống làm việc lâu dài và họ cũng cần người giúp việc. Nhưng cách đối xử của những gia đình người nước ngoài này đối với người giúp việc khác hẳn. Thường thì họ chỉ thuê theo giờ, ít khi nào ăn ở toàn thời gian như người Việt. Công việc được thỏa thuận rất cụ thể, nếu làm thêm việc là tính thêm tiền, làm ngoài giờ, làm vào ngày Thứ Bảy, Chủ Nhật, ngày lễ... là tính lương kiểu khác. Hai bện đối xử tôn trọng nhau. Những người giúp việc cho các gia đình người nước ngoài tất nhiên phải biết ngoại ngữ, nên có khi các cô sinh viên hay một số người có công việc cũng chịu đi làm thêm, có người mỗi tháng đi làm cho 3 gia đình người nước ngoài là thu nhập hơn cả công nhân viên chức.

Từ ví dụ này và từ thực tế ở các nước phát triển, có lẽ xã hội VN cần phải có cái nhìn thay đổi về nghề giúp việc. Phải xem đó là một công việc, một nghề như bao nhiêu nghề khác và phải được đối xử đàng hoàng chứ không phải là người hầu. Lương, giờ làm việc, công việc như thế nào phải cụ thể, rõ ràng. Hoặc chỉ nấu cơm dọn dẹp hoặc đưa đón lũ trẻ, chăm sóc trẻ em, hoặc chăm sóc người già. Nếu chăm sóc trẻ em hoặc chăm sóc người già thì phải được học qua những lớp huấn luyện, nhà nước phải tính đến chuyện mở những khóa đào tạo chăm sóc trẻ, hộ lý, chăm sóc người già...

Ở nước ngoài người đi làm những công việc này phải đăng ký với các cơ quan tìm việc-tìm người, phải có giấy tờ chứng minh thân nhân, khi người thuê đến các cơ quan này thì đã được bảo đảm về lý lịch, nhân thân của người giúp việc, không thể có chuyện người giúp việc một ngày biến mất cùng với tài sản của mình mà không sao tìm ra chẳng hạn. Ngược lại, cơ quan cũng biết được ai thuê người giúp việc để lỡ có chuyện bạo hành, đối xử không tử tế với người giúp việc thì người ta còn biết.

Những chuyện đó có lẽ chưa thực hiện được ở VN. Trước mắt, chỉ cần thay đổi cái nhìn của xã hội, coi đó là một nghề, phải có huấn luyện tùy theo từng nhóm công việc cụ thể. Như vậy sẽ bớt đi những trường hợp không yêu trẻ, không biết chăm sóc trẻ nhưng vẫn làm công việc giữ trẻ hoặc không thích mà vẫn phải chăm người già, như câu chuyện người phụ nữ bạo hành trẻ kể trên có thể vì không quen chăm trẻ con, vì tính cách không phù hợp với công việc này. Khi đã được xẻm là một nghề đàng hoàng, thậm chí sẽ có những cô sinh viên, những cô giáo về hưu đi làm thêm, và người thuê sẽ yên tâm hơn khi giao nhà cửa, con cái cho họ. Ngược lại, khi đã là một nghề thì phải được đối xử đàng hoàng, bình đẳng, không có chuyện bắt người giúp việc phải ăn cơm thừa canh cặn, hở chút thì mắng chửi, đánh đập.

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Theo ông Phúc, cái tinh thần quốc tế cộng sản nó quá lớn trong thời kỳ chiến tranh lạnh. Các lãnh đạo Việt Nam lúc bấy giờ ảo tưởng, cả tin về người đồng chí cộng sản của mình để phải ngậm đắng nuốt cay ngày hôm nay, khi mà Trung Quốc tuyên bố cái gọi là Tây Sa, Tam Sa là của Trung Quốc. Họ đưa ra rất nhiều dẫn chứng là Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa đã đồng ý trước năm 1975.
“Ở Việt Nam không có các tổ chức tư nhân, không có các hội đoàn tư nhân, mà mọi hội đoàn muốn thành lập đều phải được nhà nước cấp phép. Nhà nước cho phép hoạt động thì cũng sẽ phải cấp ngân sách cho nó. Cho nên, gần đây có rất nhiều ý kiến cho rằng cần phải có luật lập hội. Hiện nay luật lập Hội vẫn chưa có. Và khi đã có luật lập hội thì cá nhân có thể lập hội và hoạt động theo luật pháp, và đương nhiên là nhà nước không phải trợ cấp tiền cho họ, phải tự tạo ra chi phí của mình một cách hợp pháp. Phải để cho các hội đoàn tự tìm cách gây quỹ tạo kinh phí để hoạt động, nhà nước không nên cấp tiền.”
Tiếp tục tuyên truyền, vận động cộng đồng dân cư thay đổi thói quen, tập quán, thay vì mai táng, chuyển sang hỏa táng... nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường, tiết kiệm đất, chi phí... Kêu gọi vừa nêu được Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam và Bộ Tài nguyên và Môi trường (TNMT) đưa ra tại Hội nghị công tác bảo vệ môi trường giai đoạn 2021-2025.
Một trong những nội dung quan trọng được Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nêu lên tại Hội nghị ngành Kế hoạch và Đầu tư trong năm 2021 là cần có cơ chế khuyến khích để huy động nguồn lực trong dân, nhất là vàng, ngoại tệ, như vay tương đương vốn ODA. Xin được nhắc lại nguồn vốn ODA (Official Development Assistance) là một hình thức đầu tư nước ngoài với các khoản cho vay không lãi suất hoặc lãi suất thấp với thời gian vay dài.
Bạn trẻ Đăng Quang hối hả hòa vào dòng người đông đúc ở Sài Gòn, sau ngày làm việc cuối cùng của năm 2020 để kịp về nhà đón phút giao mùa mừng năm mới 2021. Chia sẻ với RFA mà không mất thời gian suy nghĩ khi chúng tôi liên lạc, Đăng Quang nói rằng bạn có ước vọng tất cả mọi người trên toàn thế giới được sức khỏe và cơn đại dịch COVID-19 được khống chế trong năm 2021. Đăng Quang tâm tình rằng dù cuộc sống gặp không ít khó khăn do dịch COVID-19 gây ra, nhưng bạn thấy mình may mắn vì vẫn còn được nói, cười, nhìn thấy được người thân
Hôm 30 tháng 12 năm 2020, báo chí Nhà nước Việt Nam đồng loạt đưa thông tin về phương án nhân sự Ủy viên Bộ Chính trị là Tổng bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội, Thường trực Ban Bí thư chưa công khai là loại thông tin "Tuyệt mật". Thông tin này được loan dựa trên Quyết định 1722/QĐ-TTg Về việc ban hành danh mục bí mật Nhà nước của Đảng do Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc ký ban hành ngày 3 tháng 11 năm 2020. Ngoài thông tin về an ninh, quốc phòng hay công tác đối ngoại, đối nội của đảng thuộc loại Tuyệt mật, môt số thông tin về nhân sự hay kỷ luật nhân sự trong đảng cũng thuộc loại Tuyệt mật.
Tại Hà Nội vào đầu năm nay, một người phụ nữ có xuất thân nghèo khổ phải đi đến một quyết định dù cuộc sống của cô phải chịu đảo lộn. Hoàn cảnh khó khăn, chồng đau ốm, bản thân cô còn phải lo cho cha mẹ già và con nhỏ. Trong khi đó không có, nên cô đã quyết định sang Đài Loan lao động. Ngày 28 tháng 5, cô bước vào phòng khám sức khỏe để xin giấy chứng nhận; đây là một điều kiện trong quy trình làm thủ tục đi lao động ở nước ngoài. Với kết quả tốt, ngày 4 tháng 9 cô đã lên máy bay, xuất cảnh sang Đài Bắc và không lâu sau đó, bắt đầu làm việc để gửi tiền về nuôi gia đình ở quê nhà.
Hơn 3 tháng sau khi một số bị cáo trong phiên tòa xét xử người dân xã Đồng Tâm đã được giảm án và trả tự do, những người này cho biết đến nay vẫn bị ám ảnh, hoảng loạn, mất ngủ bởi những gì họ trải qua trong lúc bị tạm giam. Bà Lê Thị Oanh, một người dân Đồng Tâm, chia sẻ với Đài Á Châu Tự Do hôm 20 tháng 12. “Sau phiên sơ thẩm thì 14 người được về. Khi họ về họ bảo, họ không giám nói. Người dân ra đón ở đầu làng đêm hôm sau phiên tòa sơ thẩm thì ai cũng nói là không bị đánh, không bị làm sao cả”.
Một trong những phiên tòa xét xử giới chức lãnh đạo cấp cao ở Việt Nam trong năm 2020, được dư luận trong và ngoài nước quan tâm nhiều có thể nói là trường hợp cựu Chủ tịch thành phố Hà Nội, ông Nguyễn Đức Chung. Ông bị đưa ra xử theo cáo buộc “Chiếm đoạt tài liệu bí mật nhà nước”. Cựu Thiếu tướng Nguyễn Đức Chung bị khởi tố và bắt giam hồi cuối tháng 8 và phiên xử được tiến hành vào trung tuần tháng 12.
Tám Dân biểu Mỹ hôm 18/12 kêu gọi gọi Bộ Ngoại giao và Tài chính Mỹ thực hiện các chế tài cấm vận của Đạo luật Magnitsky toàn cầu đối với những công an Hà Tĩnh, những người đã tra tấn nhà báo Nguyễn Văn Hoá, người bị kết án tù 7 năm với cáo buộc tuyên truyền chống nhà nước trong phiên toà năm 2017. Nguyễn Văn Hoá là cộng tác viên của Đài Á Châu Tự Do (RFA). Vào tháng 11 năm 2016, Hoá đã bị an ninh đánh đập, tịch thu thiết bị khi đang làm việc cho RFA. Khi bị giam giữ, Hoá lại bị tra tấn, ép phải ký biên bản hỏi cung.
Bảo Trợ