Bị Cấm, 'Mối Chúa' Của Tạ Duy Anh Được Săn Lùng

23 Tháng Chín 20179:26 CH(Xem: 623)

Bị cấm, 'Mối Chúa' của Tạ Duy Anh được săn lùng

Nhà văn Tạ Duy Anh và tác phẩm Mối Chúa
Nhà văn Tạ Duy Anh và tác phẩm Mối Chúa
blank RFA

‘Đãng khấu’

Những ngày vừa qua, cái tên Tạ Duy Anh, “Mối Chúa”, Đãng Khấu chiếm khá nhiều không gian trên mạng xã hội, đặc biệt từ giới văn chương, nhà phê bình văn học lẫn giới ngoại văn.

Người ta bàn luận nhiều vì ít ai xa lạ với cái tên Tạ Duy Anh cùng những tác phẩm Lão Khổ; Thiên thần sám hối; Sinh ra để chết (in ở hải ngoại), Bước qua lời nguyền, một truyện ngắn đình đám đăng trên báo Văn Nghệ cuối những năm 1980. Nông thôn và đời sống người nông dân Việt Nam đã xuất hiện cùng Tạ Duy Anh từ thời điểm đó.

Nên, cái “thiên hạ sự” của Mối Chúa xuất hiện có thể thấy trước tiên từ hai yếu tố: tên của cuốn sách, Mối chúa và bút danh của tác giả, Đãng Khấu, thay vì ba chữ Tạ Duy Anh.

Hiểu theo ngữ nghĩa một cách khác, ‘Đãng’ là trừ hại, là hành xử của người quân tử, và ‘Khấu’ là thảo khấu, là trộm cướp, là cái ác.

Nhưng Trừ ai? Trừ gì? Trừ trộm cướp? Trừ cái ác? Hay trừ Mối Chúa?

Và ai trừ? Đãng Khấu có đúng không?

Bắt đầu bằng nụ cười sảng khoái, Đãng Khấu Tạ Duy Anh nói rằng nghĩ như thế  cũng được, mà không phải như thế cũng chẳng sai.

sach
Các tác phẩm đã xuất bản của nhà văn Tạ Duy Anh Facebook Tạ Duy Anh

Tự nhận mình là một người nông dân “chính hiệu”, Tạ Duy Anh đủ “chín” và đủ “lực” để nhìn, nghe, ngửi, nếm, rồi cảm nhận cái vị đắng, cay, ngọt, mặn của những sự kiện xảy ra với người nông dân nói riêng và người dân thấp cổ bé miệng nói riêng.

Những người chiếm đoạt đất đai của người dân không hẳn chỉ là cán bộ, những người có quyền lực trong bộ máy, đôi khi là những lực lượng có tiền họ thao túng, tìm cách chiếm đoạt tài nguyên vốn thuộc về người nông dân. - Tạ Duy Anh

Đơn giản với Tạ Duy Anh, nó cũng là một phần đời sống hàng ngày của đất nước, bao giờ cũng kéo theo những hậu quả tai hại khác, như khủng hoảng xã hội, niềm tin, bao giờ cũng có đổ vỡ tinh thần đi kèm.. Nó sẽ tác động đến mỗi người một cách khác nhau. Và nó nhận lại phản ứng khác nhau từ mỗi người.

 Với tôi thì tôi luôn ray rức là tôi chẳng làm được gì cả, không làm được gì giúp cho cộng đồng ấy.

Bản thân tôi thì tôi cảm nhận rằng bất cứ ở đâu, người dân thấp cổ bé họng luôn bị thiệt thòi. Những người chiếm đoạt đất đai của người dân không hẳn chỉ là cán bộ, những người có quyền lực trong bộ máy, đôi khi là những lực lượng có tiền họ thao túng, tìm cách chiếm đoạt tài nguyên vốn thuộc về người nông dân.

Những việc như thế luôn làm cho xã hội có 1 tổn thương nào đấy.

Mỗi người có cách thể hiện. Riêng tôi thì tôi đánh động bằng cách dùng ngòi bút sáng tạo lại hiện thực ấy theo 1 cách mà hy vọng rằng nó sẽ tác động đến cộng đồng theo 1 cách nào đó.”

Mối Chúa

Thế là ròng rã ba năm, ngòi bút của Tạ Duy Anh mỗi ngày khơi bới, tìm ra thành phần quan trọng nhất trong một tổ mối, đó là mối chúa. Tạ Duy Anh thừa biết rằng vòng đời của mối chúa có thể lên đến 50 năm, và chỉ dành cho việc nằm yên một chỗ và đẻ trứng.

Ông viết, viết để thoát ra một cái tư tưởng ông gọi là “nỗi ray rức triền miên bám theo mình ngày này qua tháng khác, rằng trong khi xã hội như vậy thì mình chẳng làm được việc gì.”

Hỏi rằng, “vì sao lại là mối chúa? Mục đích trừu tượng như thế để làm gì?”

“Nhất định phải có một ý đồ gì đó. Ngay từ cái tên đã là ý đồ rồi.

Nếu tôi không có ý đồ gì thì tôi cũng không đủ can đảm không đủ đam mê để theo đuổi. Nhưng khi tạo ra một hình tượng như vậy rồi thì không còn thuộc về quyền của người viết nữa.

Ví dụ có những người cho rằng mối chúa là căn nguyên của tất cả sự tàn phá. Vì nó có thể đẻ ra cả 1 đội mối quân. Mà đội mối quân thì sức tàn phá của nó kinh khủng.”

Không khác với cách lý giải mà Tạ Duy Anh trả lời tờ Tiền Phong: “Mối Chúa là một nhân vật không có thật, là một lốt người. Với tất cả các chỉ dẫn thì bạn đọc phải hiểu mối chúa không phải một ông ở trong một công ty nào đó, bởi công ty nào có khả năng thắt cổ ngân hàng, tạo ra một thể chế nhỏ? Đó chắc chắn phải là một nhân vật cực khủng. Một con mối chúa có thể tạo ra triệu con mối con để tàn phá.”

Thế tổ mối có những con mối chúa ấy làm tổ ở đâu? Có bao nhiêu con mối chúa hay chỉ có một mà thôi?

Và nếu căn nguyên của sự mục nát, hư hỏng bị gây ra bởi những con mối ngày ngày đục khoét, thì căn nguyên của tiểu thuyết Mối Chúa là gì?

Để trả lời, Tạ Duy Anh gọi mình là vừa được và vừa bị chứng kiến cái hiện thực ấy xảy ra hàng ngày, lặp lại hàng ngày. Như vòng đời của những con mối chúa miệt mài sinh nở tạo ra vô vàn con mối con.

“Người viết từ trước đến giờ lúc nào cũng phải dựa trên một nền tảng hiện thực nào đó. Tôi chả bịa ra được một cái gì cả. Những hiện thực đó nó đã, đang và sẽ tiếp tục xảy ra. Đây là 1 giai đoạn rất đặc biệt của lịch sử phát triển của Việt Nam.”

“Thu hồi đất Dương Nội này, rồi Đồng Tâm này đang ngày ngày âm thầm, có nơi bộc lộ, có nơi chưa. Nó phản ảnh 1 hiện trạng chung, có 1 bất cập chung. Có lẽ nó bị có 1 cái gì đó bị khiếm khuyết từ cội nguồn của sự việc, như luật pháp, qui định đất của toàn dân chẳng hạn.”

Báo chí trong nước viết rằng “Giới văn chương rỉ tai nhau: “Mối Chúa” là tác phẩm hoành tráng nhất của Tạ Duy Anh từ trước tới giờ.”

Tôi chả bịa ra được một cái gì cả. Những hiện thực đó nó đã, đang và sẽ tiếp tục xảy ra. Đây là 1 giai đoạn rất đặc biệt của lịch sử phát triển của Việt Nam. - Tạ Duy Anh


Cũng chính tờ Tiền Phong trích dẫn phát hiện của nhà văn Phạm Lưu Vũ: “Mối Chúa” là kiểu tiểu thuyết lồng trong tiểu thuyết, với lối viết đậm chất Kafka (“Kafka dùng một chữ cái để đặt tên nhân vật (Mr.K) còn Tạ Duy Anh dùng 3 chữ cái: Mr.Đại”).

Án tử cho Mối Chúa?

Tạ Duy Anh phải chủ động kết thúc quá trình “đãng khấu” của mình đúng 3 năm, kể từ tháng 3 năm 2014 vì ông sợ mình sẽ mãi tiếp tục đắm chìm trong cái tổ mối đang ngày một sinh sôi nảy nở, phát triển có thể đến vô cực.

Có phải quyết định có chương cuối cùng, cho “Mối Chúa” xuất hiện ra mắt thì cũng đồng nghĩa với kết án tử con mối chúa không?

vanban
Văn bản đình chỉ phát hành để thẩm định về nội dung tiểu thuyết “Mối Chúa” của nhà văn Tạ Duy AnhFacebook Tạ Duy Anh

Câu trả lời được Cục xuất bản đưa ra vào ngày 13 tháng 9 năm 2017:

“Nội dung cuốn sách phản ánh những vấn đề nổi cộm trong xã hội hiện nay. Qua đó tác giả đã vạch trần những tiêu cực và bất công trong xã hội. Tuy nhiên, phần lớn các nhân vật trong tác phẩm từ thấp đến cao đều đen tối, vô vọng, đau đớn. Qua lời kể của các nhân vật, hiện lên những thế lực hắc ám, một xã hội hầu như được chỉ huy bằng những kẻ ngu dốt, tham lam, thủ đoạn. Toàn bộ hệ thống bộ máy chính quyền bộc lộ sự tàn nhẫn, vô đạo, đàn áp nông dân, giết hại lẫn nhau, giết người chống đối chỉ vì tiền…”

Nhà văn Phạm Lưu Vũ nói ngay nội dung của bản đình chỉ này đã “tóm tắt tuyệt vời nội dung tư tưởng của tác phẩm” và đăng một đoạn bình về cuốn tiểu thuyết ngay sau khi đó:

“Lão Tạ (Tạ Duy Anh) chỉ tả duy nhất một thằng quan cấp huyện, lại dùng chữ "huyện trưởng" thay vì Chủ tịch huyện, vậy mà "thằng công văn" ấy vẫn suy ra: "Toàn bộ hệ thống bộ máy chính quyền bộc lộ sự tàn nhẫn, vô đạo, đàn áp nông dân, giết hại lẫn nhau, giết người chống đối chỉ vì tiền…" thì... giỏi thật.”

“Sự thờ ơ của một bộ phận nào đó lại là nỗi may của một bộ phận khác có thể lớn hơn? - Tạ Duy Anh

Mối Chúa bị khai tử sau ba năm thai nghén không. Song Tạ Duy Anh không quan trọng điều này.

“Riêng với Tạ Duy Anh viết thì không bao giờ quan tâm đến nó được in ra lúc nào và nó có được in ra hay không? Vì nếu như thế thì trong lúc viết anh sẽ tự hạn chế rất nhiều tư tưởng, ý đồ của mình.”

Mình theo đuổi xu hướng ngòi bút phải tự do. Tự do thì phải tự tạo ra. Không bị phụ thuộc vào nhiều thứ. Đừng mong giải thưởng, đừng mong chức tước… thì mới có tự do.

Hiện nay và cho đến khi tôi không sáng tác nữa thì vẫn theo tinh thần ấy.”

Kết thúc cuộc trò chuyện cũng bằng giọng cười sảng khoái, tuy có vẻ trầm ngâm khi nói về vai trò của nhà văn viết tác phẩm hư cấu trong thời nay:

“Càng ngày nhà văn càng cô độc trong xã hội. Không phải là ai bắt cô độc đâu, mà số người đọc văn hư cấu càng ngày càng ít đi so với 30, 40 năm trước đây.”

Nhưng Tạ Duy Anh sảng khoái cho rằng “Sự thờ ơ của một bộ phận nào đó lại là nỗi may của một bộ phận khác có thể lớn hơn?”

Trên mạng xã hội những ngày qua, những ai quan tâm đến Mối Chúa của Đãng Khấu đều có chung sự chờ đợi đón đọc cuốn tiểu thuyết bằng bản điện tử. Dịch giả Phạm Nguyên Trường thì chẳng ngại ngần khi viết cơ quan chức năng đã vô tình “Phong thánh cho Tạ Duy Anh” khi ra quyết định cấm phát hành
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Ngày càng nhiều người có thể kiếm tiền bằng cách sản xuất nội dung trên Youtube Trường hợp thanh niên 20 tuổi có thu nhập 41,4 tỷ từ Google đang bị cơ quan thuế cưỡng chế tài khoản để truy thu thuế đang được dư luận và giới trẻ quan tâm. Theo báo Tuổi Trẻ, Cục thuế TP HCM đã ra quyết định truy thu thuế với T.Đ.P từ hồi tháng 8/2018.
Nghị định về “tiêu chuẩn, định mức sử dụng xe ô tô” (Nghị định 04/2019) mà chính phủ Việt Nam vừa ban hành, sẽ có hiệu lực vào cuối tháng tới (25 tháng 2 năm 2019) làm nhiều người chưng hửng. Theo nghị định này thì các Tổng Bí thư, các Chủ tịch Nhà nước, các Chủ tích Quốc hội, các Thủ tướng, bất kể đương nhiệm hay đã nghỉ hưu đều được cấp công xa, không khống chế giá trị (muốn dùng công xa loại nào, giá bao nhiêu cũng được) để sử dụng… suốt đời. Các Ủy viên Bộ Chính trị, các Bí thư Ban Chấp hành Trung ương đảng CSVN (BCH TƯ đảng CSVN), các Phó Chủ tịch Nhà nước, các Phó Thủ tướng, các Phó Chủ tịch Quốc hội, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (UBTƯ MTTQ VN), Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra của BCH TƯ đảng CSVN, Chánh án Tòa án Tối cao, Viện trưởng Viện Kiểm sát Tối cao, Bí thư Thành ủy thành phố Hà Nội, Bí thư Thành ủy TP.HCM và các chức danh tương đương hoặc có hệ số lương khởi điểm từ 10,4 trở lên thì được cấp công xa để sử dụng trong suốt thời gian tại vị. Giá trị c
Người dân kỷ niệm trận hải chiến Hoàng Sa bất chấp sự ngăn cản của chính quyền RFA 2019-01-19 Email Ý kiến của Bạn Share In trang này In trang này Chia sẻ Ý kiến của Bạn Email Tượng đài Lý Thái Tổ hôm 19/1/2019: Người dân Hà Nội tưởng niệm các chiến sĩ tử trận trong hải chiến Hoàng Sa với Trung Quốc năm 1974 Tượng đài Lý Thái Tổ hôm 19/1/2019: Người dân Hà Nội tưởng niệm các chiến sĩ tử trận trong hải chiến Hoàng Sa với Trung Quốc năm 1974 Courtesy FB Dũng Trương Khoảng chưa đến 20 người dân ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí MInh hôm 19/1 đã tổ chức các lễ tưởng niệm nhỏ những chiến sĩ Việt Nam Cộng hoà đã tử trận trong cuộc chiến bảo vệ Hoàng Sa vào năm 1974 trong trận hải chiến với Trung Quốc, bất chấp những ngăn cản từ chính quyền. Tại Hà Nội, 13 người chia làm hai nhóm đã tới tượng đài vua Lý Thái Tổ ở trung tâm thành phố để thắp hương tưởng niệm 74 chiến sĩ đã ngã xuống. Trong khi đó, ở thành phố Hồ Chí Minh, chỉ có 4 người thuộc câu lạc bộ Lê Hiếu Đằng đến được tượng Tr
Reuters hôm 17/01/2019 nhận định, việc chính quyền phá hủy trên 100 căn nhà ở khu Vườn rau Lộc Hưng, Tân Bình trong đó có một cơ sở của Công Giáo, đã đẩy Giáo Hội vào thế phải phản đối, trong bối cảnh đã có nhiều vụ chính quyền trưng thu đất đai.
Trong buổi họp báo ngày 16/1/2017 tại Hà Nội, Ngoại trưởng Việt Nam, ông Phạm Bình Minh nói rằng việc tiến hành soạn thảo Bộ qui tắc ứng xử trên Biển Đông (COC) là chậm trễ, và nhiều điểm từ trong Tuyên bố về bộ qui tắc ứng xử (DOC) không được các bên tham gia nghiêm túc coi trọng. Ngoài ra trong buổi họp báo ông Phạm Bình Minh còn đưa ra những bình luận khác về quan hệ với các cường quốc trên Biển Đông,
Trước thông tin chính quyền muốn xử lý 20 người bị cho là gây rối và chống người thi hành công vụ khi cơ quan chức năng cưỡng chế vườn rau Lộc Hưng, những người trong cuộc và dư luận nói gì về việc này.
Ngày 16/1/2019, nhóm luật sư gồm 17 người đại diện cho 20 hộ dân thuộc Vườn rau Lộc Hưng (VRLH) ra Thông cáo báo chí số 1 khẳng định “trong thời gian vừa qua, có một số báo chí đã đưa tin một chiều, không khách quan”. Trong khi đó, người dân tại đây cũng gửi đơn kêu cứu khẩn cấp về sự việc “bị cưỡng chế thu hồi đất và bị đập phá tháo dỡ nhà trái pháp luật”.
Ít nhất 4 tài xế gồm các anh Trương Châu Hữu Danh, Huỳnh Long, chị Phương và một người nữa bị giam lỏng ở con đường vắng cách trạm BOT An Sương, An Lạc, quận Bình Tân, TPHCM 50m hơn 24 tiếng đồng hồ sau khi không đồng ý mua vé qua trạm này. Trả lời Đài Á Châu Tự Do vào trưa ngày 15/1/2019, ông Huỳnh Long, một trong những tài xế đang phải làm việc với công an cho biết lý do phản đối trạm này như sau.
Người Việt Nam khuyết tật chiếm khoảng 6,2 triệu hoặc 2% dân số trên hai tuổi, điều này theo một cuộc khảo sát quốc gia do Tổng cục Thống kê công bố thực hiện với sự hỗ trợ kỹ thuật của Quỹ Nhi Đồng Liên hiệp quốc (United Nations Children’s Fund - UNICEF). Cuộc khảo sát kéo dài hai năm 2016 và 2017, là cuộc khảo sát đầu tiên được thực hiện trên quy mô lớn như vậy bằng các công cụ quốc tế, bao gồm một công cụ được thiết kế do UNICEF và Nhóm Washington về Thống kê Khuyết tật để kiểm tra chức năng của trẻ em.
Tranh cãi nổi lên hơn 10 ngày qua sau khi chính quyền thủ đô Hà Nội ban hành một quy định trong đó có điều khoản cấm ghi âm, ghi hình cán bộ tiếp công dân. Công chúng, các nhà hoạt động và một số chuyên gia pháp lý phản đối quy định này, cho rằng nó “vi hiến”.
Bảo Trợ