Tranh chấp Ấn-Trung ở Doklam và “Cuộc Chơi Lớn” của châu Á

17 Tháng Tám 20174:19 CH(Xem: 612)

Tranh chấp Ấn-Trung ở Doklam và “Cuộc Chơi Lớn” của châu Á

mediaBinh sĩ Ấn Độ tại một trạm kiểm soát Đường Kiểm Soát Thực Tế, tức đường biên với Trung Quốc. Trạm kiểm soát - nằm ở độ cao gần 5.000 mét - thuộc bang Arunachal Pradesh.Ảnh chụp màn hình : :livemint.com

Căng thẳng từ hai tháng nay tại Doklam, một khu vực hẻo lánh vùng chân núi Himalaya, nằm giữa hai cường quốc châu Á, là Trung Quốc và Ấn Độ, tương đối ít được sự chú ý của cộng đồng quốc tế. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng xung đột này có thể dẫn đến những khủng hoảng khó lường.

Trước hết RFI xin giới thiệu bài phân tích của nhà chính trị học Mỹ Michael Auslin “Tranh chấp Doklam có thể giải quyết được không ? Những mối nguy của tình trạng bế tắc tại vùng biên giới Trung- Ấn”. Bài viết được đăng tải (ngày 1/8/2017) trên báo mạng về quan hệ quốc tế Foreign Affairs.

Nhà chính học Mỹ Michael Auslin là tác giả cuốn “Sự chấm dứt của thế kỷ châu Á : Chiến tranh, trì trệ và nguy cơ đối với khu vực năng động nhất thế giới” (1), ra mắt đầu năm nay. Theo tác giả, trong những năm vừa qua, giới lãnh đạo chính trị Mỹ và Đông Á hết sức bận tâm với các cuộc tranh chấp lãnh thổ trên biển ở châu Á, có nguy cơ bùng phát thành xung động vũ trang toàn diện.

Căng thẳng Biển Đông và biển Hoa Đông che lấp

Lo ngại Trung Quốc bành trướng tại Biển Đông và biển Hoa Đông là nguyên do chủ yếu của chính sách xoay trục của Obama sang khu vực châu Á Thái Bình Dương. Gần đây, tổng thống Mỹ Donald Trump tái lập các hoạt động tuần tra bảo vệ tự do hàng hải trong phạm vi 12 hải lý các đảo nhân tạo do Trung Quốc kiểm soát tại Biển Đông, các đảo mà Việt Nam hoặc Philippines đòi hỏi chủ quyền, cũng là theo hướng này. Hệ quả là các căng thẳng “cũng hết sức nguy hiểm” trên đất liền bị coi nhẹ. Nhà chính trị học Mỹ nhấn mạnh là “chiến tranh tại châu Á” có thể bùng lên từ khu vực cách xa các vùng tranh chấp trên đại dương hàng ngàn cây số. Xung đột có thể đưa khu vực vào “hỗn loạn”.

Nhà chính trị học Mỹ so sánh tranh chấp lãnh thổ phức tạp hiện nay tại châu Á với tình hình châu Âu thế kỷ 19, không chỉ với các điểm căng thẳng nổi rõ, như vĩ tuyến 38, chia đôi hai miền Nam Bắc Triều Tiên, mà còn cả những xung đột tiềm ẩn, như căng thẳng kéo dài nhiều năm giữa Thái Lan và Cam Bốt xung quanh một ngôi đền cổ, gần đây mới tạm lắng.

blankDoka La - Doklam, vùng ngã ba biên giới Ấn - Trung - Bhutan, chân Himalaya.Ảnh chụp màn hình : warontherocks.com

Căng thẳng xung quanh khu vực tranh chấp tại cao nguyên Doklam giữa Ấn Độ và Trung Quốc bắt nguồn từ một thỏa thuận mập mờ giữa đế quốc Anh và chính quyền Nhà Thanh hồi cuối thế kỷ 19. Quân đội Ấn Độ hiện nay đang ngăn cản Trung Quốc xây dựng một con đường qua khu vực này. Hiện tại hàng ngàn binh lính hai bên đang đối diện nhau, và đang trong tình thế sẵn sàng chiến đấu.

Tranh chấp tại khu vực cao nguyên Doklam (2) chỉ là một trong những điểm nóng trên hơn 3.000 cây số biên giới giữa Ấn Độ và Trung Quốc, với hơn trăm ngàn cây số vuông tranh chấp, nhất là tại vùng Aksai Chin (43 180 km2), Trung Quốc kiểm soát, và Arunachal Pradesh (90 000 km2), do Ấn Độ quản lý. Sau cuộc chiến tranh biến giới chớp nhoáng hồi 1962, hai bên – chủ yếu là Trung Quốc – thường xuyên tiến hành các cuộc hành quân vào khu vực tranh chấp của phía bên kia, nhiều đụng độ đã xảy ra.

Căng thẳng hiện nay tại Doklam đặc biệt được chú ý vì đây là khu vực nằm sát với dải đất hẹp Siliguri (chỉ rộng từ 20 km đến 40 km), được coi là một yết hầu của Ấn Độ, nối liền phần lãnh thổ trung tâm với bảy bang miền đông bắc.

Hai thủ lĩnh dân tộc chủ nghĩa quyền uy

Theo nhà chính trị học Mỹ, tình hình hiện nay càng thêm phức tạp, do Ấn Độ và Trung Quốc đang nằm dưới quyền của “các lãnh đạo hùng mạnh theo quan điểm dân tộc chủ nghĩa”. Hai ông Tập Cận Bình (Xi Jin Ping) và Narendra Modi được coi là “các thủ lĩnh có sức ảnh hưởng mạnh nhất” trong giai đoạn vài chục năm trở lại đây. Trong tình thế hiện nay, không lãnh đạo bên nào chấp nhận nhân nhượng. Ông Tập Cận Bình đang đứng trước kỳ Đại Hội Đảng có tính quyết định vào mùa thu này, lãnh đạo Trung Quốc hy vọng tăng cường hơn nữa quyền lực vốn đã rất mạnh của mình. Trong khi đó, thủ tướng Ấn Độ Modi vừa chiến thắng trong một đợt bầu cử, giúp ông rảnh tay hơn trong đối nội.

Tác giả Michael Auslin dự báo chủ nghĩa dân tộc “là một yếu tố then chốt” trong chính sách đối ngoại của cả Trung Quốc và Ấn Độ, các tình cảm bị kích động trong khủng hoảng sẽ rất khó kiểm soát. Tuy nhiên, ông cảnh báo là nếu để căng thẳng bùng phát thành xung đột, Bắc Kinh sẽ thiệt hại nhiều.

Xung đột nhỏ, hệ lụy lớn

Trung Quốc không những “mất uy tín” với tư cách là một lãnh đạo quốc tế đang lên, mà các thế lực chống Bắc Kinh tại Tây Tạng và Tân Cương cũng tranh thủ cơ hội để đẩy lùi các lực lượng an ninh Trung Quốc mà họ coi là kẻ chiếm đóng ra khỏi các khu vực này. Về phần Ấn Độ, một thất bại trước một Trung Quốc được trang bị tốt hơn “không chỉ là một nỗi nhục quốc gia”, mà còn tăng thêm cơ hội cho Bắc Kinh mở rộng các ảnh hưởng của mình tại các quốc gia láng giềng với Ấn Độ, đặc biệt là khiến Pakistan đồng minh của Trung Quốc có điều kiện thổi bùng căng thẳng tại các vùng tranh chấp biên giới với Ấn Độ.

Xung đột Doklam tại vùng Himalaya xa xôi hiểm trở khó có thể bùng lên thành “chiến tranh quy mô”. Tuy nhiên, rất có thể các cường quốc như Nga và Nhật sẽ can dự để ủng hộ về mặt tinh thần, hoặc về phương tiện, đối với một trong hai phía tham chiến.

Tác giả rút ra một nghịch lý : Doklam - một trong những địa điểm hẻo lánh nhất trên thế giới - nhưng lại thể hiện một khía cạnh chủ yếu trong “Cuộc Chơi Lớn” (Great Game) của châu Á hiện nay. Đó là, “do giàu có hơn nhiều, nhờ hàng thập niên phát triển, nhờ thương mại, toàn cầu hóa, các cường quốc châu Á đã hiện đại hóa quân đội, đang nhắm trở lại đòi hỏi các vùng lãnh thổ tranh chấp”, các tham vọng vốn bị gạt sang một bên trong hàng thập niên vừa qua. Nguy cơ xung đột bùng phát “có thể không xa”.

***

Chuyên gia Ấn Độ : Tín hiệu “giận dữ” của Trung Quốc

Vẫn về căng thẳng Doklam, nhà báo Ấn Độ Praveen Swami, chuyên về các vấn đề an ninh quốc tế có bài “Doklam không phải là vấn đề một con đường”. Tác giả nhấn mạnh cội rễ của căng thẳng hiện nay là do Bắc Kinh muốn gửi đến New Delhi tín hiệu là Trung Quốc “giận dữ” trước việc Ấn Độ tăng cường xây dựng liên minh với các đối thủ tại châu Á của Trung Quốc, và với Hoa Kỳ. Nhà báo Ấn Độ so sánh tình hình biên giới Ấn Trung với cục diện bán đảo Balkan, châu Âu, nơi xung đột bùng phát, châm ngòi cho cuộc Đại chiến thế giới thứ nhất.

Cũng tác giả này, trong một bài viết khác, “Hai tháng sau cuộc đối đầu tại Doklam, đo lường sức mạnh của Trung Quốc”, lưu ý “con rồng" Trung Quốc sẵn sàng “khạc lửa”, nhưng trên thực tế nó “vẫn chưa đủ nanh vuốt”. Tác giả nhắc lại bài học lịch sử Trung Quốc trong cuộc chiến biên giới chống Việt Nam năm 1979, hơn 12.000 binh sĩ Trung Quốc đã thiệt mạng, chủ yếu là con em các gia đình nông dân nghèo, cuộc chiến không được đưa vào lịch sử chính thức (xem thêm : "Cuộc chiến chống Bắc Kinh của cựu binh chiến tranh biên giới với Việt Nam").

Nhà nghiên cứu Onkar Marwah, chuyên gia viện tư vấn độc lập Viện Hòa Bình và Các Nghiên Cứu về Xung Đột, có trụ sở tại New Delhi, có bài “Nếu chiến tranh xảy ra tại Doklam, tại sao Trung Quốc chắc chắn sẽ thất bại”. Theo nhà nghiên cứu Ấn Độ, bất luận kết quả thế nào, Trung Quốc sẽ là bên thua cuộc, cuộc chiến sẽ đẩy New Delhi gần gũi hơn nữa với các quốc gia “phía đông” cũng như “phía tây”, các nước có thể cũng mạnh ngang hoặc thậm chí mạnh hơn Trung Quốc về quân sự hay kinh tế.

Nếu Trung Quốc thực sự chủ trương Con Đường Tơ Lụa hòa bình…

Tuy nhiên vấn đề Doklam không chỉ cần được nhìn nhận dưới góc độ chính trị, quân sự và an ninh, mà các truyền thống văn hóa, lịch sử cũng là những điều hệ trọng.

Nhà nhân học Aadil Brar, đại học British Columbia - Vancouver, Canada, trong bài “Câu chuyện lịch sử ẩn đằng sau cuộc đối đầu ở Doklam” trên Diplomat, thì lưu ý với chính quyền Trung Quốc về lịch sử giao thương, giao lưu văn hóa, tôn giáo lâu đời giữa Ấn Độ và khu vực Tây Tạng, hiện nằm trong lãnh thổ Trung Quốc, mà Doklam là một trong những huyết mạch.

blankĐèo Nathu-La (nối với cao nguyên Doklam), một ngả đường qua lại chủ yếu giữa Ấn Độ với khu tự trị Tây Tạng (Trung Quốc).Ảnh : Wikipedia

Kể cả cho đến những năm cuối thập niên 1950, khi Bắc Kinh đã kiểm soát Tây Tạng, một cơ quan thương mại Ấn Độ (Yatung Trading Agency) vẫn được duy trì tại vùng thung lũng Chumbi (thuộc Doklam), trước khi bị chính quyền Trung Quốc "xúi giục dân chúng địa phương" đánh đuổi. Yatung Trading Agency là một bằng chứng cho thấy lịch sử mối quan hệ lâu đời này.

Nhà nhân học khuyến nghị chính quyền Trung Quốc, nếu thực sự chủ trương xây dựng một cách hòa bình kế hoạch Một Vành Đai, Một Con Đường nối liền Âu - Á, thì rất nên xem lại giá trị của những mạng lưới giao thông xuyên Himalaya trong lịch sử, từng giúp làm nên nền thương mại thời cổ đại tại khu vực hiểm trở này, thay vì xây cất đường xá để phô trương sức mạnh quân sự.

----

(1) “The End of the Asian Century: War, Stagnation, and the Risks to the World's Most Dynamic Region", ấn hành đầu năm 2017.

(2) Doklam nằm trong khu vực tranh chấp giữa Trung Quốc và Bhutan, tiểu quốc nằm dưới sự bảo trợ về quân sự của Ấn Độ.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Đây không phải là một cuộc nổi dậy đẫm máu thường gắn liền với một cuộc cách mạng mà là một diễn biến hòa bình trong một thời gian dài mà đỉnh điểm là sự tiếp quản của các nhà xã hội chủ nghĩa trên mọi mặt. Chúng ta không nên ảo tưởng nữa, thực sự những người theo chủ nghĩa Marx đang nắm quyền ở Mỹ một cách nghiêm túc và lâu dài. Thật vậy, các nhà lãnh đạo cộng sản từ Lenin đến Brezhnev đang cười mỉa mai từ địa ngục khi thấy rằng điều mà Liên Xô không thể đạt được với tất cả sức mạnh quân sự và kho vũ khí hạt nhân lại đang được thực hiện bởi chính người dân Mỹ thông qua một quá trình bầu cử đáng ngờ. Chỉ cần rõ ràng, đó không phải là năm 1984 của Orwell, mà là Liên Xô của năm 1937 trở về sau với cùng một diện mạo. Sẽ không có trại tập trung; hàng triệu người sẽ không bị hành quyết. Những người bất đồng chính kiến ​​sẽ bị xử lý "một cách nhân đạo." Họ sẽ bị loại khỏi các trường đại học, truyền thông, công việc chính phủ và các tập đoàn lớn.
Tổng thống Trump đã thực hiện tất cả những lời hứa của mình về chương trình nghị sự kinh tế, văn hóa và an ninh quốc gia trong 4 năm qua. Và cho đến giờ phút này (24 tiếng trước khi rời nhiệm sở), dường như lời hứa chưa thực hiện của ông duy nhất chỉ có “tát cạn đầm lầy” cho nước Mỹ nữa mà thôi. Trước khi ông rời nhiệm sở, nhìn lại những gì mà ông - một tổng thống với cá tính không hoàn hảo, người sở hữu quá nhiều phát ngôn gây tranh cãi - đã làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại trong sự kinh ngạc của bạn bè quốc tế và sự sợ hãi của kẻ thù. Đúng là "Cuộc sống vốn không công bằng" với vị Tổng thống đặc biệt Donald Trump, như cách mà Tổng thống John F. Kennedy từng nói. Một trăm năm sau, sử sách sẽ nhớ đến Tổng thống Trump và hai lần ông bị luận tội. Lịch sử Mỹ sẽ kể chi tiết về cuộc bạo động chết người ở Điện Capitol của Hoa Kỳ mà ông bị cáo buộc gây ra
Thông điệp từ biệt của Đệ nhất phu nhân Melania Trump Đệ nhất phu nhân Melania Trump hôm 18/1 đã gửi thông điệp từ biệt trong một đoạn video từ Nhà Trắng. Trong video, Melania Trump cho biết "vinh dự lớn nhất" của bà là được phục vụ đất nước với tư cách đệ nhất phu nhân.
Nhà Trắng đã công bố một danh sách dài những thành tích Tổng thống Donald Trump đạt được trong nhiệm kỳ của ông. Tài liệu có tiêu đề “Thành tựu của chính quyền Tổng thống Trump” công bố toàn bộ những thành tựu Tổng thống sắp mãn nhiệm Donald Trump đã đạt được trong bốn năm qua, bao gồm sự bùng nổ kinh tế chưa từng có, trước khi đại dịch viêm phổi Vũ Hán của Đảng Cộng sản Trung Quốc gây họa loạn, cơ hội việc làm cho người Mỹ thuộc mọi thành phần, giảm thuế cho tầng lớp trung lưu, tạo việc làm và đầu tư vào các Vùng cơ hội, bãi bỏ quy định hạn chế đối với doanh nghiệp và giai tầng công nhân Hoa Kỳ, cũng như các chính sách và giao dịch thương mại. Một số cột trụ mang tính biểu tượng của chương trình nghị sự của Tổng thống được đề cập trong danh sách là bức tường biên giới mới dài hơn 450 dặm, hơn 2,2 nghìn tỷ $ trong chi tiêu quân sự và thiết lập lại hệ thống tư pháp.
Robert Unanue, Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành của Goya Foods, cho biết hôm thứ Sáu, phe cánh tả đã lợi dụng đại dịch viêm phổi Vũ Hán tước đoạt Thiên Chúa, văn hóa, lịch sử và sự tự do khỏi người dân Hoa Kỳ. “Vấn đề là đây là một năm chính trị. Họ đã vũ khí hóa virus corona. Thật không may, họ đã đóng cửa nền kinh tế này. Điều tồi tệ nhất chúng ta có thể làm là đóng cửa nền kinh tế, giết chết tinh thần của chúng ta. Chúng ta cần một lý do để thức dậy vào buổi sáng [đó là]: Chúa, gia đình, công việc. Và họ đang cướp đi tinh thần của chúng tôi, họ đang lấy đi khả năng làm việc của chúng tôi”, ông Unanue nói với Fox News vào ngày 15 tháng 1.
Ông Joe Biden lên kế hoạch ngay lập tức thúc đẩy sắc lệnh thiết lập “con đường trở thành công dân” cho 11 triệu người nước ngoài bất hợp pháp. Hôm thứ Sáu (15/1), Joe Biden cho biết ông sẽ ban hành luật nhập cư “ngay lập tức” sau khi nhậm chức, ưu tiên quy chế hợp pháp cho khoảng 11 triệu người nhập cư. Theo đó, luật sẽ cho phép người nhập cư đủ điều kiện được thường trú trong 5 năm, thay vì 3 năm như hiện tại và có quốc tịch 3 năm sau đó. Giám đốc điều hành của Trung tâm Luật Nhập cư Quốc gia Marielena Hincapie nói về kế hoạch này: “Điều này thực sự đại diện cho sự thay đổi lịch sử từ chương trình nghị sự chống người nhập cư của ông Trump, [luật này] công nhận tất cả những người nhập cư không có giấy tờ hiện đang ở Hoa Kỳ nên được đưa vào con đường trở thành công dân”.
Ông Địch Đông Thăng tuyên bố: "Từ năm 1992 đến 2016, nhiều cuộc khủng hoảng khác nhau giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đều có thể được giải quyết trong vòng hai tháng". "Lý do là gì? Chúng ta có những người đứng đầu ở đó. Chúng ta có những người bạn của chúng ta trong vòng quyền lực cốt lõi của Mỹ". Video bài phát biểu của ông Địch Đông Thăng đã làm rò rỉ sự xâm nhập của ĐCSTQ vào Hoa Kỳ Gần đây, đoạn video về bài phát biểu của ông Địch Đông Thăng vào ngày 28 tháng 11, với tư cách là Phó hiệu trưởng Khoa Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học Nhân dân Trung Quốc, đã làm rò rỉ thông tin bí mật về Mặt trận thống nhất của ĐCSTQ và sự xâm nhập ĐCSTQ vào Hoa Kỳ. Ông Địch Đông Thăng tuyên bố: "Từ năm 1992 đến 2016, nhiều cuộc khủng hoảng khác nhau giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ đều có thể được giải quyết trong vòng hai tháng". "Lý do là gì? Chúng ta có những người đứng đầu ở đó. Chúng ta có những người bạn của chúng ta trong vòng quyền lực cốt lõi của Mỹ".
Indonesia: Động đất mạnh 6,2 độ richter khiến hơn 600 người chết và bị thương Hôm nay (15/1), tại đảo Sulawesi, Indonesia đã xảy ra một trận động đất mạnh 6,2 độ Richter. Lực lượng cứu hộ đang tìm kiếm những người sống sót trong một tòa nhà bị sập ở thành phố Mamuju, tỉnh Tây Sulawesi. (MAWARDI / AFP qua Getty Images).
Ngày 12/1, Tổng thống Donald Trump đã có bài phát biểu khi ông đi thăm bức tường biên giới Mỹ-Mexico ở Alamo, tiểu bang Texas. Dưới đây là toàn văn phát biểu của ông được Tòa Bạch Ốc đăng tải. Xin trân trọng cảm ơn. Cám ơn mọi người. Tôi rất vinh dự khi được ở đây. Chúng tôi đã làm việc trong một thời gian dài và chăm chỉ. Mọi người hãy ngồi xuống. Chúng tôi đã làm việc lâu dài và chăm chỉ để hoàn thành việc này. Có nhiều người nói rằng không thể thực hiện được, và chúng tôi đã hoàn thành. Đây là một trong những dự án cơ sở hạ tầng lớn nhất trong lịch sử của nước ta. Tôi rất vinh dự được ở đây tại Thung lũng Rio Grande cùng với những người đàn ông và phụ nữ can đảm thuộc Đội tuần tra biên giới và hải quan.
Hôm 11/1, Epoch Times cho đăng bài viết của Conrad Black, chuyên gia tài chính nổi tiếng của Canada và là cây viết nổi tiếng thế giới, cuốn sách “Trump: A President Like No Other” (Trump: Một Tổng thống khác thường) của ông đã được tái bản nhiều lần. Dưới đây chúng tôi xin gửi tới quý độc giả bài bình luận của Conrad chỉ ra “tim đen” và sự sợ hãi của phe thiên tả trước TT Trump. Cả thế giới hiện đang chứng kiến ​​giai đoạn tà ác nhất cho đến nay trong nỗ lực tiêu diệt Tổng thống Donald Trump của những chính trị gia thiên tả lưỡng đảng.
Bảo Trợ