Campi Flegrei, 'Gã Khổng Lồ' Sắp Thức Giấc Ở Ý?

15 Tháng Tám 20175:41 CH(Xem: 1792)

Campi Flegrei, 'gã khổng lồ' sắp thức giấc ở Ý?

Getty ImagesBản quyền hình ảnhGETTY IMAGES

Campi Flegrei, thường được dịch là "những cánh đồng cháy", là một siêu núi lửa ở Ý. Nó gồm một mạng lưới ngầm rộng lớn và phức tạp được hình thành từ hàng trăm nghìn năm trước, trải dài từ ngoại ô Naples tới phía bên dưới Địa Trung Hải.

Hiện có khoảng nửa triệu người đang sống ở miệng núi lửa Campi Flegrei kéo dài bảy dặm, được hình thành sau những trận phun trào núi lửa lớn xảy ra 200.000, 39.000, 35.000 và 12.000 năm trước.

500 năm qua là khoảng thời gian khá bình yên với Campi Flegrei do không có một trận phun trào núi lửa nào kể từ năm 1538, và ngay cả lần phun trào này cũng vẫn nhỏ hơn sự kiện dẫn đến sự hình thành "Ngọn núi mới" - Monte Nuovo.

 

Tuy nhiên, các sự kiện gần đây cho thấy giai đoạn bình yên này có thể sắp kết thúc.

Sự gia tăng của các quá trình gây biến động và làm nóng trong miệng núi lửa đã khiến chính phủ Ý nâng mức độ đe dọa của núi lửa vào tháng 12/2016.

Người ta ngày càng lo sợ rằng magma sâu bên trong Campi Flegrei có thể đạt ngưỡng "áp lực thoát tro". Khi đó, một lượng lớn tro núi lửa sẽ đột ngột truyền nhiệt vào các chất lỏng và đá thủy nhiệt bên trong. Khi xảy ra ở quy mô lớn, nó có thể gây kích hoạt phun trào.

Một nghiên cứu công bố vào tháng 5/2017 tìm ra bằng chứng cho thấy siêu núi lửa đã trong quá trình chuẩn bị phun trào suốt hàng thập kỷ.

Câu hỏi quan trọng ở đây không phải là liệu trận phun trào này có thể xảy ra không mà là khi nào và ở cường độ ra sao.

The Bay of Naples was formed thanks to several enormous volcanic explosionsVịnh Naples được hình thành từ những vụ núi lửa phun trào lớn

"Campi Flegrei đang trong trạng thái báo động," Antonio Costa, từ Viện nghiên cứu địa cầu và núi lửa quốc gia ở Bologna, thành viên giám sát hoạt động của siêu núi lửa, nói.

"Chúng tôi dự đoán cái gọi là sự 'phun trào dữ dội Stromboli' sẽ trở nên khá là nhỏ so với lần siêu phun trào này. Tuy nhiên, không dễ dàng để nói rằng chắc chắn núi lửa sẽ phun trào trong những năm tới. Campi Flegrei đã không phun trào trong suốt những khoảng thời gian được giám sát, nên chúng ta không biết được tất cả những gì sẽ xảy ra."

Một trận phun trào dữ dội Stromboli sẽ thổi đá nóng chảy và tro vài nghìn feet vào trong không khí. Đây chắc chắn là một sự kiện lớn, cần phải sơ tán hàng trăm nghìn người. Nhưng so với trường hợp của Campi Flegrei thì mức độ như thế vẫn là không đáng kể gì.

 

Trận phun trào núi lửa khét tiếng nhất là Campanian Ignimbrite, xảy ra khoảng 39.000 năm trước. Nó đã nghiền 300 km khối đá nóng chảy và phóng 70km vào tầng bình lưu cùng với khoảng 450.000 tấn khí dioxide sulphate. Đám mây bụi bay sang tận miền trung nước Nga cách đó khoảng 2.000 km.

Trận phun trào xảy ra vào thời điểm mà phần lớn châu Âu đã trải qua thời kì băng hà kéo dài. Hậu quả của nó được cho là đã tàn phá một phần lớn lục địa trong nhiều thế kỷ.

Toàn bộ diện tích đất, gồm cả Ý, bờ biển Địa Trung Hải và toàn bộ phía Đông châu u khi đó đã bị bao phủ bởi một lớp tro dày 20cm. Nó được cho là đã phá hủy thảm thực vật và tạo ra một sa mạc rộng lớn. Phần lớn nước Nga đã bị phủ bởi lớp tro dày 5cm, đủ để cản trở sự phát triển của thực vật trong nhiều thập kỷ và thậm chí còn lâu hơn nữa.

"Chúng ta biết từ phân tích hóa học rằng tro núi lửa có chứa fluorine, vốn có tác động mạnh tới thảm thực vật, đồng thời gây ra một bệnh gọi là fluorosis (chết răng) ở động vật," Costa nói. "Điều này gián tiếp ảnh hưởng đến con người."

Đồng thời, lượng lớn khí dioxide sulphate thải ra có thể làm giảm nhiệt độ của Trái Đất. Dioxide sulphate bám vào bức xạ Mặt Trời trong tầng khí quyển cao, ngăn không cho nó đến được mặt đất.

Điều này đã xảy ra với trận phun trào núi lửa Pinatubo năm 1991 - một trong những trận phun trào lớn nhất ở thế kỉ 21, khiến nhiệt độ toàn cầu nhất thời giảm 0,6 độ C.

Much of eastern Europe was covered in a layer of ash from the eruptions
Hầu hết diện tích đông Âu được bao phủ bởi một lớp tro bụi từ các vụ núi lửa phun trào

Tuy nhiên, trận phun trào núi lửa Campanian Ignimbrite có tác động lớn hơn rất nhiều. Một số nhà khoa học ước tính rằng nó đã khiến nhiệt độ của châu Âu giảm 4 độ C, làm thay đổi mạnh mẽ khí hậu trong nhiều năm.

Thời điểm xảy ra trận phun trào núi lửa này còn đang bị hoài nghi do nhiều nhà khảo cổ học cho rằng 39.000 năm trước là khoảng thời gian mà người anh em họ của chúng ta, người Neanderthal, bị tuyệt chủng ở châu Âu. Trận phun trào được cho là đã gây ra nhiều điều kiện môi trường khắc nghiệt ở khắp châu Âu - một trong những nguyên nhân chính khiến người Neanderthal bị tuyệt chủng, ít nhất là ở một số khu vực.

 

Tuy nhiên, trong khi trận phun trào tác động lớn tới người Neanderthals, nhiều nhà khoa học tin rằng một sự kiện đơn lẻ như vậy không đủ để khiến giống người này biến mất. Bằng chứng khảo cổ cho thấy người Neanderthal tồn tại ở một số khu vực ở châu Âu trong khoảng 10.000 năm sau trận phun trào Campanian Ignimbrite. Nguyên nhân có thể là do sự phân tán tro khác nhau giữa các vùng.

"Sau trận phun trào, những khu vực có dấu tích người Neanderthal chỉ được tìm thấy ở Pháp và Tây Ban Nha," Costa nói. "Điều này có thể do hai khu vực này đã không bị ảnh hưởng bởi trận phun trào, do gió đã thổi về phía đông."

Còn có một tranh luận cho rằng trận phun trào đã mang lại lợi ích cho người Neanderthals do nó đã gây trì hoãn việc loài người hiện đại đến châu Âu và tranh giành tài nguyên. "Để tới phía tây châu Âu, loài người hiện đại phải đi qua Trung Đông và sa mạc rộng lớn được tạo ra bởi trận phun trào," Costa nói. "Cần hàng trăm năm để khôi phục mảnh đất này."

Những thiệt hại do trận phun trào lớn, gần nhất của Campi Flegrei hiện vẫn chưa rõ, nhưng chắc chắn rằng nó không phải là siêu núi lửa duy nhất trên Trái Đất. Lịch sử địa chất của Trái Đất gồm rất nhiều sự kiện phun trào núi lửa mang tính hủy diệt.

Mời quý vị đón xem phần tiếp theo:Sắp tận thế do núi lửa?

Bài tiếng Anh đã đăng trên BBC Future.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Covid-19 - một loại virus gây viêm phổi nghiêm trọng bắt nguồn từ Trung Quốc đã lan sang nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Anh quốc. Theo số liệu của Ủy ban Y tế quốc gia Trung Quốc ngày 19/02 cho biết đã có 74.185 ca nhiễm và 2.004 ca tử vong ở Trung Quốc đại lục. Triệu chứng của bệnh Thông thường bệnh bắt đầu bằng một cơn sốt, sau đó là ho khan. Sau một tuần, bệnh có thể dẫn đến khó thở và một số bệnh nhân cần được điều trị tại bệnh viện. Đáng lưu ý, virus corona hiếm khi gây chảy nước mũi hoặc hắt hơi.
Dù vaccine là một biện pháp phòng bệnh hiệu quả, người đã tiêm ngừa cũng không nên chủ quan vì vẫn có khả năng mắc bệnh.
Black Friday là thiên đường dành cho những tín đồ mua sắm. Tuy nhiên, mọi chuyện không chỉ có màu hồng.
Người Mỹ thăm nhau tặng hoa, người Việt tặng phong bì - Người Việt thường đưa “phong bì” khi đến thăm hỏi người ốm hoặc đến mừng tân gia, thay vào đó người Mỹ thường tặng hoa hoặc những món quà nhỏ.
Đoàn tàu nổi tự lái mà SpaceX dùng để đón tầng tái sử dụng của các tên lửa chào đón con tàu thứ ba mang tên “A Shortfall of Gravitas”. Tàu nổi đón tên lửa mới nhất của SpaceX Tàu A Shortfall of Gravitas chạy trên biển. Video: Elon Musk. Nhà sáng lập SpaceX Elon Musk hé lộ bãi đáp tên lửa nổi trên biển mới nhất trong bài đăng hôm 9/7 trên mạng xã hội Twitter. Mẫu tàu nổi tự lái mới của SpaceX có tên "A Shortfall of Gravitas" (ASOG). Con tàu vận hành tự động hoàn toàn, không cần tàu kéo trên Đại Tây Dương, gần cơ sở phóng gần đó của SpaceX là Trung tâm vũ trụ Kennedy tại Florida. ASOG sẽ đi vào hoạt động ở Florida để hỗ trợ phóng tên lửa Falcon Heavy và Falcon 9, thường dùng để đưa vệ tinh băng tần rộng Starlink lên quỹ đạo, hoặc chở phi hành gia NASA và hàng hóa lên Trạm Vũ trụ Quốc tế, cùng với nhiều yêu cầu chở hàng khác.
Tính từ 18 giờ ngày 8/10 đến 18 giờ ngày 9/10, BR-VT ghi nhận 14 ca mắc COVID-19 mới; trong đó có 1 ca ngoài cộng đồng, phát hiện tại Trạm Y tế xã Lộc An, đang tạm trú tại ấp An Điền, xã Lộc An (huyện Đất Đỏ).
Từ tháng 4 đến tháng 9/2021, một trạm nghiên cứu ở vùng cao nguyên tại Nam Cực, đo được nhiệt độ trung bình -61 độ C. Đó là nhiệt độ lạnh nhất từng được ghi nhận từ năm 1957, thấp hơn 2,5 độ C so với mức trung bình trong 30 năm gần đây. Kỷ lục trước đó đối với mùa đông lạnh nhất là -60,6 độ C năm 1976, theo phóng viên Stefano Di Battista. Washington Post đã xác nhận kỷ lục này với Richard Cullather, nhà khoa học nghiên cứu ở Văn phòng đồng bộ và thiết lập mô hình toàn cầu của NASA.
Báo cáo tại cuộc họp Ban chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch cúm gia cầm và lở mồm long móng chiều 4/9, ông Hoàng Văn Năm, Quyền Cục trưởng Thú y cho biết, loại virus H5N1 mới xuất hiện, tuy vẫn thuộc nhánh 2.3.2.1, nhưng có sự khác biệt với những virus 2.3.2.1 (cả nhóm A, B) gây bệnh ở Việt Nam năm 2011. Nhóm virus này có khả năng khiến dịch cúm gia cầm tiếp tục lan rộng trong thời gian tới là rất cao.
World View Enterprises, công ty công nghệ và khám phá không gian cận vũ trụ của Mỹ, sẽ cung cấp các chuyến bay thương mại lên tầng bình lưu bằng một hệ thống khinh khí cầu - khoang tàu vào năm 2024, Business Insider hôm 5/10 đưa tin. Mỗi chuyến bay sẽ kéo dài khoảng 6 - 12 tiếng với giá vé 50.000 USD một ghế. Vé cho chuyến bay đã mở bán và đến nay có 250 người đặt mua.
toa-nha-87-696x464 Tòa nhà 87: Microsoft đã tạo ra căn phòng yên tĩnh nhất Trái đất. Phòng chống dội âm này được đặt ở thành phố Redmond (Washington, Mỹ) với thiết kế hấp thu tới gần 100% tiếng động. Nơi đây được sử dụng để nghiên cứu âm thanh cho một số sản phẩm, linh kiện, bao gồm loa và micro. Hiện tại, công ty đang sử dụng phòng thí nghiệm âm thanh để kiểm tra Cortana, trợ lý cá nhân thông minh có thể đặt lời nhắc, nhận dạng giọng nói tự nhiên. Phòng thí nghiệm Orfield: Phòng thí nghiệm Orfield giữa lòng thành phố Minneapolis (Mỹ) được bọc bằng thép 2 lớp và bức tường bê tông dày. Căn phòng này được thiết kế từ những vật liệu cách âm gần như tuyệt đối. Khi bước chân vào phòng, bạn sẽ mất phương hướng và có cảm giác lo lắng. Du khách hầu như không thể ở đây quá 20 phút. Căn phòng cũng là nơi nghiên cứu khả năng tĩnh lặng để điều trị một số bệnh như tự kỷ, chứng rối loạn căng thẳng hậu chấn thương tâm lý…
Bảo Trợ