Một Năm Sau Phán Quyết Của Tòa, Biển Đông Không Hề Tĩnh Lặng

19 Tháng Bảy 20179:46 CH(Xem: 273)

Một năm sau phán quyết của tòa, Biển Đông không hề tĩnh lặng

mediaTrung Quốc bồi đắp đảo nhân tạo tại Đá Chữ Thập (Fiery Cross Reef), Trường Sa. Ảnh vệ tinh tháng 6/2017.CSIS/Reuters

Theo nhà nghiên cứu Benoit Hardy-Chartrand trên Japan Times, có nhiều đổi thay và nhiều điều vẫn tồn tại, một năm sau khi Tòa Trọng Tài Thường Trực La Haye ra phán quyết về Biển Đông. Tháng 7/2016, Tòa Trọng Tài đã dội một gáo nước lạnh vào tham vọng của Bắc Kinh, khi tuyên bố Trung Quốc không có « quyền lịch sử » tại Biển Đông, và đường lưỡi bò tự vẽ là vô căn cứ, khẳng định Bắc Kinh đã vi phạm vùng đặc quyền kinh tế của Philippines.

Được cho là bước ngoặt quan trọng trong tranh chấp Biển Đông, phán quyết trọng tài vẫn đang là trung tâm tranh luận tại châu Á-Thái Bình Dương cũng như tại phương Tây. Một số người cho là phán quyết đã làm giảm căng thẳng, nhưng họ không thể đưa ra những bằng chứng để khẳng định tuyệt đối.

Cho dù người ta tin rằng phán quyết trọng tài đã mở ra một giai đoạn mới trong quan hệ giữa Bắc Kinh và Manila, nhưng theo tác giả Hardy-Chartrand, không thể lầm lẫn việc giảm bớt căng thẳng tại Biển Đông với một tình trạng ổn định thường xuyên. Đây chỉ là một sự yên tĩnh ngoài mặt, mà bên dưới là những cơn sóng ngầm.

Vào lúc tòa đưa ra phán quyết, nhiều người đã cho rằng chính quyền Trung Quốc sẽ buộc phải sửa đổi. Suốt một năm sau, Bắc Kinh đã có thái độ tương đối mềm mỏng hơn với các quốc gia đòi hỏi chủ quyền Biển Đông, ít có những hành động khiêu khích quân sự, và không còn chính thức nêu ra « đường 9 đoạn » vốn là cơ sở cho yêu sách chủ quyền vùng biển chiến lược này. Các ngư dân Philippines được phép quay lại ngư trường truyền thống ở bãi cạn Scarborough, mà lâu nay vẫn là trở ngại trong quan hệ với Manila.

Với sự thay đổi trong thái độ và chính sách của Trung Quốc từ sau phán quyết, có thể vội vàng kết luận là quyết định của Tòa Trọng Tài đã mang lại tác động mong muốn. Thật ra cũng không hẳn là sai, vì căng thẳng giảm hẳn tại Biển Đông. Trong 12 tháng qua, hầu như không có vụ đụng độ nào với các nước láng giềng, và giọng điệu của Bắc Kinh cũng bớt phần hung hăng.

Philippines, quốc gia khởi kiện tỏ ra thân thiện hơn với Trung Quốc và không nhắc đến phán quyết trọng tài. Bắc Kinh cùng với các nước ASEAN gần đây cũng thỏa thuận về một bộ khung cho Quy tắc ứng xử tại Biển Đông.

Sự yên tĩnh này thật ra rất đáng ngờ, vì vẫn còn nhiều dòng chảy ngầm chưa hề thay đổi. Trước hết về bãi cạn Scarborough, không có gì chứng tỏ Trung Quốc đã thay đổi quan điểm về yêu sách chủ quyền tại đây cũng như trên toàn bộ Biển Đông. Một năm qua, Bắc Kinh vẫn tiếp tục tuyên bố chủ quyền trên các thực thế ở Biển Đông, quân sự hóa nhiều đảo nhân tạo cho dù ngoài miệng thì chối bỏ.

Tại Trường Sa, Trung Quốc bồi đắp ba đảo chính, nhờ đó kiểm soát các vùng biển xung quanh dễ hơn, và giám sát hoạt động của các nước láng giềng. Bắc Kinh cũng tăng cường sự hiện diện của các chiến hạm, tàu tuần duyên, tài trợ cho ngư dân ra biển mà không cần thực sự đánh bắt cá. Các tàu nước ngoài được yêu cầu tránh xa các đảo nhân đạo được Trung Quốc bồi đắp, trong khi theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), các thực thể này không thể tạo ra quyền sở hữu vùng biển xung quanh.

Tình hình tương đối yên tĩnh tại Biển Đông thật ra là kết quả của các xu hướng độc lập với phán quyết của Tòa Trọng Tài. Điều quan trọng nhất là tổng thống mới của Philippines, ông Rodrigo Duterte đã đi ngược lại chính sách của người tiền nhiệm Aquino. Ông Duterte thân thiện với Bắc Kinh để đổi lấy những món đầu tư, và đồng ý đối thoại để giải quyết bất đồng thay vì vận dụng chiến thắng ở La Haye. Đây cũng chính là chủ trương đàm phán song phương của Trung Quốc xưa nay, nhằm bắt nạt những con cá bé.

Sóng yên biển lặng, nhưng tình hình này không thể kéo dài. Chính quyền Trump gần đây đã bắt đầu tiến hành các cuộc tuần tra vì tự do hàng hải để thách thức tham vọng vô bờ bến của Trung Quốc. Nhật Bản cũng tăng cường sự hiện diện tại Biển Đông, với việc điều chiến hạm lớn nhất của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản là Izumo, thăm nhiều đối tác ASEAN trong chuyến hải hành ba tháng.

Trung Quốc không bao giờ từ bỏ chủ trương bành trướng, nhất là khi đang nắm trong tay những con bài chủ, sau khi quân sự hóa các đảo trên Biển Đông. Phán quyết của Tòa Trọng Tài có nguy cơ rơi vào quên lãng. Và sự yên lặng hiện nay trên vùng biển chiến lược này chỉ là lừa dối.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Bộ Tư Pháp Hoa Kỳ đã ra lệnh cho hai cơ quan truyền thông hàng đầu của Trung Quốc đăng ký như cơ quan nước ngoài, trong nỗ lực chống lại các hoạt động của Bắc Kinh nhằm gây ảnh hưởng lên chính trường Mỹ. Phía Trung Quốc hôm nay 19/09/2018 kêu gọi Washington không đặt ra rào cản đối với báo chí Hoa lục.
Không quân Mỹ cho rằng họ cần phải phát triển mạnh hơn nữa trong thập kỷ tới thì mới có thể tiếp tục vượt lên trên Trung Quốc và Nga. Nữ Tư lệnh Không quân Hoa Kỳ, Heather Wilson, nói với các phóng viên hôm thứ Hai (17/9) rằng những phân tích sơ bộ cho thấy các mối đe dọa đối với Mỹ có thể xảy ra trong khoảng thời gian từ năm 2025 đến 2030, và với lực lượng của không quân như thời điểm hiện tại sẽ không thể đảm bảo được lợi thế của Mỹ trong các cuộc đối đầu với kẻ thù.
Lần đầu tiên Hải Quân Nhật Bản đưa tầu ngầm đến Trường Sa, Biển Đông. Cuộc tập trận này, theo báo chí Nhật, có thể làm Bắc Kinh nổi giận. Theo nhật báo cánh tả Asahi Shimbum ngày 17/09/2018, tàu ngầm Kuroshio từ thứ năm tuần trước đã tới vùng biển phía tây nam đảo đá ngầm Scarborough cùng với ba chiến hạm khác đã đến trước để tập trận. Khu vực này, thuộc chủ quyền truyền thống của Philippines, đã bị Trung Quốc lấn chiếm vào năm 2012.
Chính quyền của ông Trump ngày 20/9 sẽ gửi một tin nhắn tới tất cả các thuê bao di động ở Hoa Kỳ để thử nghiệm một hệ thống cảnh báo trên toàn quốc chưa từng được sử dụng. Theo Reuters, Cơ quan Quản lý Tình trạng Khẩn cấp Liên bang (FEMA) cho biết rằng tin nhắn sẽ được gửi đi vào lúc 2 giờ 18 phút chiều, giờ miền Đông Hoa Kỳ, ngày 20/9, với tiêu đề “Cảnh báo Tổng thống”.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã sẵn sàng cho một bước leo thang mới trong cuộc đọ sức thương mại với Bắc Kinh, và rất có thể sẽ loan báo ngay vào ngày mai, 17/09/2018 quyết định đánh thuế trên khoảng 200 tỉ đô la hàng nhập từ Trung Quốc. Có điều là tỉ lệ thuế sẽ không quá cao : Chỉ 10% mà thôi.
Một chánh án quận ở Pennsylvania đã minh oan cho Đức Cha Kevin Rhoades, Giám Mục giáo phận Fort Wayne-South Bend. Hôm thứ Năm 13/9, chánh án Francis Chardo của quận Dauphin, Pennsylvania đưa ra phán quyết sau:
‘Không chỉ Mỹ: khắp thế giới, cánh cửa cho đầu tư Trung Quốc đang khép lại’ - Trung Quốc đang muốn cho thế giới biết tới sức mạnh của tàu sân bay cải tiến của mình, nhưng họ đang gặp phải một vấn đề lớn: Các máy bay chiến đấu J-15 không tương thích với tàu sân bay của họ, theo Business Insider.
Trong nhiều tháng gần đây, Đức, Pháp, Anh, Liên Hợp Âu Châu, Úc và Nhật Bản đều có vẻ cùng hợp lực chống lại sức mạnh đồng tiền Nhân dân tệ, dẫn chứng vì lý do an ninh quốc gia, theo tờ Bưu điện Hoa Nam. Hồi tháng Tám, chính phủ Đức lần đầu tiên sử dụng quyền "phủ quyết" để không cho hãng Yantai Taihai, một chuyên sản xuất thiết bị hạt nhân của Trung Quốc tiếp quản công ty chuyên về hàng không vũ trụ và hạt nhân của Đức.
Điểm tin thế giới 13/9: ‘Trung Quốc hợp tác với các quốc gia khác chỉ nhằm chiếm đoạt tài sản’ - Phía sau những khoản đầu tư “béo bở” của Trung Quốc vào Nepal là gì? - Trung Quốc không thay đổi “mô hình đầu tư nước ngoài ăn mồi sống” qua dự án Vành đai – Con đường. Trung Quốc chỉ hợp tác với các quốc gia khác thông qua dự án cơ sở hạ tầng nhằm “chiếm đoạt tài sản của họ”, theo cơ quan giám sát phát triển tài chính quốc tế của Hoa Kỳ.
Một quan chức cao cấp Trung Quốc hôm nay 13/09/2018 khẳng định, chính quyền Bắc Kinh không bức hại người Hồi Giáo ở Tân Cương, mà chỉ « giáo dục » họ để tránh lan truyền các ý tưởng cực đoan, trong lúc các nước châu Âu thất bại trong lãnh vực này.
Bảo Trợ