VN: 'Cần bỏ biên chế như sổ gạo thời xưa'

13 Tháng Sáu 201710:53 CH(Xem: 1038)
  • Tác giả :

VN: 'Cần bỏ biên chế như sổ gạo thời xưa'

Giao thông tại TPHCM
Bộ máy phình to làm các dịch vụ công bị độc quyền liên tục tăng giá

Chế độ biên chế là sản phẩm của cơ chế kế hoạch hóa tập trung quan liêu, đang cản trở quá trình chuyển đổi sang thị trường, kìm hãm tăng trưởng và tính năng động của nền kinh tế.

Bỏ biên chế là bỏ bao cấp - điểm nghẽn lớn trong cải cách thể chế.

Thế nhưng, cho đến nay nó vẫn tồn tại, thậm chí biên chế vẫn tăng lên, bộ máy phình to.

Hiện nay cả nước có khoảng 55.000 các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc các khối Đảng, đoàn thể, trong các lĩnh vực kinh tế, giáo dục-đào tạo, y tế, khoa học-công nghệ, truyền thông-báo chí, kinh tế, văn hóa-thể thao-du lịch, tài nguyên-môi trường, lao động- thương binh- xã hội với 2,1 triệu viên chức.

Không thấy giảm lại còn tăng

Số liệu báo cáo từ kỳ họp 3 Quốc hội khóa 14 tại Hà Nội ngày 27/5/2017 cho thấy biên chế bộ máy năm 2016 tăng thêm so với 2015 gần 20,4 nghìn người, 'tinh giản biên chế chưa hiệu quả.'

Trên 70% ngân sách cho chi thường xuyên, cho biên chế bộ máy trong điều kiện kinh tế khó khăn, nợ công, nợ xấu lớn, tổn thất 'khủng' do các doanh nghiệp nhà nước gây nên, bội chi ngân sách hàng năm luôn ở mức cao… là điều bất hợp lý, làm tổn thất niềm tin của người dân đóng thuế.

Cơ chế 'xin cho' nặng nề

Hàng năm xin biên chế, sau đó là 'chạy' ngân sách cho chi thường xuyên và các khoản chi khác có thể. Bộ máy và quyền lực vì thế mà tha hóa.

Biểu ngữXã hội Việt Nam đã đi xa hơn các biểu tượng và tư duy rập khuôn một thời

Theo các quy định hiện hành, các đơn vị sự nghiệp công lập gồm bốn loại: Đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư; đơn vị tự bảo đảm chi thường xuyên; đơn vị tự bảo đảm một phần chi thường xuyên; đơn vị được Nhà nước bảo đảm chi thường xuyên.

Sự phân hóa diễn ra mạnh mẽ. 'Cạnh tranh' trong điều kiện xin - cho tạo ra bất bình đẳng lớn giữa các đơn vị. Nỗ lực 'chiếm lĩnh thị trường' chạy theo số lượng, hạ chuẩn dịch vụ, và chất lượng sẽ giảm đi.

Các diễn đàn sôi nổi về 'chủ đề biên chế' trên truyền thông nhà nước hiện nay cho thấy 'vấn đề người đại diện công' (tài sản và quyền lực công) ngày càng trở nên nghiêm trọng, khi người đứng đầu các đơn vị công bằng mọi cách làm hài lòng thân chủ (lãnh đạo cấp trên có thẩm quyền), thâu tóm quyền điều hành, 'biến' các tổ chức như chi bộ, công đoàn, đoàn thanh niên và thanh tra nhân dân… thành bình phong, dân chủ cơ sở trở nên hình thức, sử dụng tài sản công thiếu minh bạch, vụ lợi.

Rủi ro đạo đức đáng báo động

Có thể dẫn ra các vụ việc điển hình xảy ra gần đây:

  • Vụ "nhân bản" kết quả xét nghiệm' tại bệnh viện đa khoa huyện Hoài Đức, Hà Nội năm 2013;
  • Vụ "tạo hiện trường giả" khi hiệu trưởng Trường Tiểu học Nam Trung Yên đi ôtô trong sân trường (quy định là cấm) đâm gãy chân học sinh tháng 2/2017;
  • Vụ 'thảm họa y khoa': 8 bệnh nhân chạy thận nhân tạo tử vong vào tháng 5/2017 tại bệnh viện đa khoa tỉnh Hòa Bình liên quan đến giám đốc và bộ phận vật tư …

Ngoài ra, không ít các đơn vị sự nghiệp công lập là nơi 'ẩn nấp' an toàn cho những lãnh đạo và nhân viên trông chờ vào nguồn kinh phí thường xuyên và các chế độ trợ cấp khác từ ngân sách, bị 'đóng băng' bởi tâm lý ỷ nại, dĩ hòa vi quý, cào bằng, sợ trách nhiệm, ngại va chạm, bệnh thành tích… tạo thành các 'lô cốt tập thể' với 'văn hóa thứ cấp'.

Trì trệ thị trường lao động

Trong việc tạo lập và đồng bộ hóa các loại thị trường (hàng hóa, dịch vụ, khoa học kỹ thuật…) thị trường lao động là chậm thay đổi hơn cả.

Hậu quả là hệ thống tiến lương và thu nhập hiện hành của người lao động bị biến dạng và không thể kiểm soát, năng suất và chất lượng lao động giảm sút, sức ỳ tăng lên và tính năng động của nhân lực giảm đi.

Duy trì lâu năm 'chế độ biên chế' làm cho kinh tế thị trường bị méo mó.

Trước hết là giá các dịch vụ luôn biến động tăng, mà không biết đâu là giới hạn, tách rời khỏi giá thị trường, khi các đơn vị sự nghiệp công lập 'nghiễm nhiên về luật pháp' trở thành độc quyền phân phối các dịch vụ công và các dịch vụ xã hội như y tế, giáo dục…

Tiến sĩ Vũ Quang Việt, chuyên gia thống kê Liên Hiệp Quốc, chỉ ra rằng thấy trong 10 năm, tính từ năm 2007, giá dịch vụ y tế tăng gần 6 lần, giá dịch vụ giáo dục tăng gần 3 lần trong khi giá cả nói chung chỉ tăng hơn 2 lần.

Và mức tăng giá hai khu vực thiết yếu này cũng cao hẳn so với mức tăng GDP bình quân đầu người hơn 3,2 lần khi tính theo giá hiện hành.

VN: ngôn từ XHCN ngày càng giảm?

VN lần thứ 13 tăng giá xăng dầu trong năm

'Chính trị Việt Nam đang có sóng ngầm’

Nghĩa là người dân phải trả chi phí cho y tế tăng gấp hai lần so với thu nhập đầu người và chi trả cho giáo dục tăng cùng nhịp với GDP.

Bệnh viện Việt NamDịch vụ y tế ở Việt Nam vừa đắt bất thường vừa gặp vấn đề thiếu nhân sự và có khi còn gây chết bệnh nhân như vụ việc gần đây ở Hòa Bình

Hơn thế, giá dịch vụ y tế tăng đột biến kể từ năm 2013, tăng cực mạnh trên 60% vào năm 2013, 2017, còn năm 2016 tăng 38%. Giá dịch vụ giáo dục thì tăng từ tốn hơn, thường trên 10% một năm.

Điều này ảnh hưởng tới đời sống của người dân, khi tỷ trọng (%) chi cho dịch vụ giáo dục và y tế trong chi tiêu thường xuyên tăng rất đáng kể từ 9.3% chi tiêu lên tới 17% năm 2017.

Vấn đề không mới, đã có những nỗ lực 'tinh giản' biên chế nhưng không thành công.

Các văn bản pháp luật của Đảng và nhà nước được ban hành, như Luật viên chức 2012. Trước đó, có nhiều văn bản pháp luật liên quan, như các Nghị định số 10/2002/NĐ-CP, số 43/2006/NĐ-CP, Số 16/2015/NĐ-CP về cơ chế tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập…

Gần đây nhất là Nghị quyết 39-NQ/TƯ năm 2015 về tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức.

Biên chế không phải là 'nhạy cảm'

Đến lúc không thể coi vấn đề biên chế là 'nhạy cảm' và bị ngăn cản bởi ý thức hệ giáo điều về chủ nghĩa xã hội với quan điểm xóa bỏ chế độ 'bóc lột sức lao động' dựa trên động cơ thúc đẩy bởi các giá trị lý tưởng.

Để tiếp tục cải cách thể chế cần loại bỏ chế độ biên chế, trước hết, đối với các đơn vị sự nghiệp công lập.

Đây là liệu pháp 'shock', trong đó lý thuyết hợp đồng cần được coi là công cụ hữu hiệu giảm 'shock' và phù hợp khi nó cho phép làm rõ việc phân bổ các quyền kiểm soát, quyền sở hữu, và quyền quyết định giữa các bên trong hợp đồng.

Xin xem thêm lý thuyết hợp đồng do Oliver Hart và Bengt Holmström, hai đồng giải thưởng Nobel kinh tế năm 2016 về cách thức xác lập và thực thi các hợp đồng để xử lí các xung đột lợi ích.

Quốc hội
Chi tiêu công cho bộ máy ở Việt Nam tăng đều và chất lượng công việc cũng có nhiều vấn đề

Đảng Cộng sản Việt Nam và Chính phủ đang khởi động các đề án trình Hội nghị Trung ương 6 thảo luận vào tháng 10/2017, trong đó có Đề án đổi mới cơ chế quản lý, cơ chế tài chính, tổ chức lại hệ thống đơn vị sự nghiệp công lập với việc thành lập Ban chỉ đạo Nhà nước về đổi mới cơ chế hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập do Phó thủ tướng Vương Đình Huệ làm Trưởng ban.

Bài học kinh nghiệm thành công về việc bỏ chế độ bao cấp sổ gạo, tem phiếu cho thấy những điều tưởng như phi lý, nhưng lại cần thiết: 'hành động tập thể lại cần thiết để xóa bỏ sự chi phối của hành động tập thể'

Mong lần 'đổi mới' này có được những đột phá nếu không chúng ta sẽ không thoát khỏi 'vũng lầy' về nhận thức và hành động.

(Hà Nội, 12/6/2017)

Bài viết thể hiện quan điểm riêng của tiến sĩ Phạm Quý Thọ, Học viện Chính sách & Phát triển Bộ Kế hoạch & Đầu tư tại Hà Nội.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Gần đây, dư luận dậy sóng trước tuyên bố của một vị giáo sư rằng học phí cấp đại học nên được coi là rào cản kỹ thuật cho đầu vào. Tư tưởng học phí giống như một khoản đầu tư [ở một số ngành nghề] vốn là tư tưởng được chấp thuận ở các nước có nền giáo dục tiến bộ, nhưng áp dụng tại Việt Nam thì dường như chưa hợp lý lắm. Tăng, giảm hay miễn phí giáo dục? Phát biểu tại diễn đàn Quốc hội sáng 25/7 vừa qua, GS Lê Quân (đại biểu Cà Mau) nói: “Chúng ta cũng phải đảm bảo rằng học phí cũng là một rào cản kỹ thuật để tránh việc học sinh lao vào học đại học và trở thành "học đại"", phải coi học phí đối với người học là nguồn đầu tư, thông lệ quốc tế học phí bao giờ cũng bằng gần hai năm tiền lương sau khi tốt nghiệp.
Liệu các cuộc tấn công mạng do Bắc Kinh hậu thuẫn gần đây nhắm vào Mỹ có dẫn đến chiến tranh thật? Đây là câu hỏi mà nhà kinh tế học người Mỹ David P. Goldman đã đặt ra gần đây. Một câu hỏi quan trọng, hiện hữu và rất khó trả lời. Tuy nhiên, vào tháng trước, Tổng thống Joe Biden đã cảnh báo rằng các cuộc tấn công mạng gần đây, bao gồm việc tấn công mạng các cơ quan chính phủ và cơ sở hạ tầng của Hoa Kỳ, rất có thể dẫn đến một “cuộc chiến nổ súng”. Ông Biden tiếp tục: “Tôi nghĩ có nhiều khả năng chúng ta sẽ kết thúc — à, nếu chúng ta có kết cục là một cuộc chiến, một cuộc chiến tranh thực sự với một cường quốc, thì đó sẽ là hậu quả của một tấn công mạng với hậu quả rất lớn”, "cường quốc" đó, tất nhiên, là Trung Quốc. Như ông Goldman lưu ý: "Nận xét của ông Biden được đưa ra trong một văn bản do văn phòng báo chí Tòa Bạch Ốc lưu hành", chúng không phải là sản phẩm của “loạn ngôn tự phát”. Không, họ đã cố tình.
Bệnh dịch lây lan trên toàn quốc là một mối đe dọa tiềm tàng đối với ĐCSTQ. Hiện tại, Delta đang điều khiển nhiều xã hội trên khắp thế giới, nhưng Trung Quốc dường như là nước duy nhất mà biến thể này có thể kết thúc nhiệm kỳ của nhóm cầm quyền. COVID-19 đang tàn phá Trung Quốc Biến thể Delta đang lan nhanh trên khắp đại lục và Bắc Kinh không có giải pháp nào mới ngoài các biện pháp vũ lực tàn bạo, độc tài toàn trị — và đổ lỗi cho người nước ngoài. Hàng triệu người dân Trung Quốc hiện đang bị phong tỏa. Các ca nhiễm gần đây tạo thành đợt bùng phát coronavirus trên diện rộng, thậm chí còn rộng hơn so với đợt bùng phát vào năm ngoái. Đợt bùng phát mới này đã nhanh chóng vượt ra ngoài tầm kiểm soát của các nhà chức trách và phá vỡ kế hoạch tuyên truyền cốt lõi của Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).
Và nay nước Mỹ đang dần tiến vào một xã hội tự do cực tả, nơi xấu đã trở thành tốt và tốt đã trở thành xấu. Những điều tưởng chừng vô lý thì nay là hiện thực, ví như người nhập cư bất hợp pháp được ra vào tự do trên đất Mỹ, và được hưởng quyền “ưu đãi” hơn cả một công dân Mỹ “chính cống”... Khi những bậc lão thành vừa nhâm nhi cà phê vừa hồi tưởng lại quãng thời gian yên bình cách đây hơn nửa kỷ bằng câu mở đầu “muôn thuở”: “Hồi ấy, bố/mẹ ….”, thì bạn đừng than vãn: “Biết rồi, khổ lắm nói mãi”. Bởi nếu có cỗ máy thời gian cho phép bạn quay trở lại thời điểm cách nay hơn nửa thế kỷ, bạn có gật đầu không? Hơn nửa thế kỷ trước, sẽ không có Internet, không có smartphone, điện thì chập chờn và tất nhiên nếu nhà nào sở hữu một cái tivi đen trắng thì trở thành trung tâm "chiếu phim" cho cả cộng đồng.
Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã dựa vào hàng loạt lời nói dối về kinh tế để làm lung lay nhận thức của nhiều người về tình hình hiện tại. Trong bài viết này, chúng tôi xem xét một số lời nói dối lớn nhất và đưa ra bức tranh thực sự đằng sau những lời nói dối đó.
Trong 4 năm nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, Big Media đã chế tạo ra bao nhiêu lời dối trá để bủa vây ông? Đã có bao nhiêu thông tin bị lật tẩy giúp công chúng được giải khai sự thật? Mời quý độc giả cùng NTD Việt Nam điểm lại 8 lời dối trá nổi bật nhất về ông Trump của Big Media, trong lúc chờ đợi các thông tin cập nhật từ các cuộc thanh tra kết quả bầu cử tại các tiểu bang Arizona và Georgia. Trong suốt 4 năm dẫn dắt nước Mỹ, cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đạt được rất nhiều thành tựu. Trong nước, ông Trump không chỉ lấp đầy nền sản xuất rỗng sau nhiều thập kỷ hoang phế, mang lại việc làm và sức tăng trưởng bền hơn cho nền kinh tế, ông còn khôi phục các giá trị truyền thống đang bị bào mòn, xâm lấn triệt để bởi tư tưởng cấp tiến như bảo vệ thai nhi.
Mới đây, ông Hồ Tích Tiến, Tổng biên tập của Tờ Thời báo Hoàn Cầu - Cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), đã phụ hoạ theo chính quyền Bắc Kinh khi "khoe khoang" rằng Taliban và Trung Quốc là bạn. Phản ứng của dân cư mạng Trung Quốc dậy sóng trước tuyên bố này. Nhưng quả thật, ông Hồ Tích Tiến có thể 'lỡ lời' nhưng không hề 'quá lời'. Không chỉ Taliban, Trung Quốc có mối quan hệ lâu đời, thâm sâu và nhiều lợi ích về mua bán vũ khí, tài nguyên và tạo hỗn loạn để kiếm lời từ các tổ chức khủng bố, chế độ độc tài khắp toàn cầu. Có vẻ như ĐCSTQ đang chuẩn bị cho việc can thiệp vào Afghanistan, đất nước đang bị chiến tranh tàn phá này thông qua sáng kiến ​​"Một vành đai, Một con đường" (BRI), nhằm lấp đầy khoảng trống mà quân đội Mỹ và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương để lại sau khi rút quân khỏi đây.
Phần 5: Vì sao nói thế giới đang rơi vào vòng xoáy khủng hoảng tài chính tồi tệ nhất trong lịch sử? Cuộc khủng hoảng tài chính - kinh tế lần này sẽ trở thành cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất trong lịch sử kinh tế thế giới, cái giá phải trả sẽ đắt đỏ hơn nhiều so cuộc khủng hoảng trước, bởi nó cùng một lúc hội tụ 3 hiện tượng không mong muốn trong kinh tế học: bong bóng nợ - “Voi trắng”, suy giảm tăng trưởng do yếu tố chu kỳ - “Tê giác xám” và dịch bệnh - “Thiên nga đen”...
Tuần lễ cuối tháng ba đầu tháng tư vừa rồi, Tập Cận Bình, Chủ tịch Trung Quốc đến thăm ba nước Pháp, Đức, Bỉ. Paris là điểm dừng chân đầu tiên. Ông giành ưu tiên này cho Pháp quốc bởi cách đây tròn 50 năm, tháng Giêng năm 1964, tổng thống Pháp, tướng Charles De Gaule là nguyên thủ phương Tây đầu tiên ban ân huệ cho Mao, công nhận nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Để tỏ lòng hiếu khách, Pháp không những trải thảm đỏ tận chân cầu thang máy bay, mà còn trải lòng ra đón. Yến tiệc xa hoa chưa từng có tại lâu đài Versailles nguy nga. Buổi hòa nhạc Trung Hoa tại nhà hát Opera. Dạ tiệc, khiêu vũ lu bù trong cung điện Roi-Soleil tráng lệ. Champagne trào bọt trắng lòa với những hợp đồng chục tỷ Euro. Khác hẳn Pháp, người Đức đón Tập không ồn ào, xa xỉ, nhưng cũng vẫn giành được những hợp đồng không thua kém. Đặc biệt là bà Thủ tướng Angela Merkel đã ghi hai bàn thắng ngoạn mục, mà vẫn giữ đúng những nghi lễ ngoại giao.
Phần 4: Trung Quốc đại sụp đổ? Nền kinh tế Trung Quốc đang phải đối mặt với việc sụt giảm hiệu suất trong hơn 1 hoặc 2 quý.
Bảo Trợ