Thiếu Lao Động Kỹ Thuật Cao Tại Việt Nam Liên Quan Đến Giáo Dục Thế Nào?

12 Tháng Sáu 20179:53 CH(Xem: 1728)

Thiếu lao động kỹ thuật cao tại Việt Nam liên quan đến giáo dục thế nào?

Ảnh minh họa chụp tại Hải Dương tháng 1 năm 2017.
Ảnh minh họa chụp tại Hải Dương tháng 1 năm 2017.
blank AFP-Thiếu lao động kỹ thuật cao tại Việt Nam liên quan đến giáo dục thế nào?

Ngày 7 tháng sáu, trên tạp chí quốc tế chuyên về kinh tế là Forbes có đăng bài phân tích của tác giả Ralph Jennings cho rằng Việt Nam hiện thiếu hụt người lao động có kỹ thuật cao, vì thế sẽ mất phần trong những dự án đầu tư đòi hỏi công nhân có trình độ cao, mà cụ thể là sẽ không cạnh tranh được với Trung Quốc, nước hiện có đến 24% số người trong tuổi lao động có trình độ cao, có thể đảm đương những công việc hiện đại.

Sau đây là nhận xét về vấn đề thiếu hụt người lao động có kỹ năng của một số chuyên gia kinh tế và giáo dục trong nước.

Bức tranh không phải hoàn toàn màu xám

Một người làm trong lĩnh vực giáo dục là Tiến sĩ Trần Vinh Dự, hiện là Chủ tịch trung tâm quốc tế của đại học Broward của Mỹ tại Việt Nam, đồng thời là Chủ tịch trường Cao đẳng nghề Việt Mỹ tại Sài Gòn cho rằng khoảng cách về kỹ năng của công nhân giữa Trung Quốc và Việt Nam là đương nhiên vì Trung Quốc mở cửa phát triển kinh tế thị trường trước Việt Nam, có cơ hội tiếp cận kỹ thuật nước ngoài nhiều hơn.

Tuy nhiên ông và một chuyên gia kinh tế khác là Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, thành viên Ủy Ban chính sách phát triển của Liên Hợp Quốc, hiện sống ở Hà Nội cho rằng nhận xét của Forbes về sự kém hấp dẫn của Việt Nam trong các dự án đầu tư kỹ thuật cao cũng có phần hơi thổi phồng, vì đã có những công ty như Intel của Mỹ chuyên sản xuất các bộ vi xử lý cho máy tính đã chọn Việt Nam, tương tự như vậy công ty Samsung của Hàn Quốc sản xuất hầu như toàn bộ điện thoại thông minh của họ tại Việt Nam. Tiến sĩ Lê Đăng Doanh nói:

Cảnh báo đó thì Việt Nam có biết và cũng có những nỗ lực, thế nhưng mà các nỗ lực và hành động không theo kịp các mong đợi của doanh nghiệp, và có lẽ cần phải có nỗ lực nhiều hơn nữa.
-TS Lê Đăng Doanh

“Intel cũng có đi thăm Ấn Độ và Trung Quốc, và quyết định đặt ở Việt Nam vì người công nhân Việt Nam học nhanh và khéo léo. Samsung thì cũng đã đầu tư một trung tâm nghiên cứu và triển khai, và Samsung cũng đã sử dụng hơn 1.000 kỹ sư phần mềm của Việt Nam. Có nghĩa là toàn bộ các phần mềm của điện thoại thông minh của Samsung hiện nay là do các kỹ sư Việt Nam làm.”

Theo thông tin của hãng Samsung đưa ra vào năm 2016, được báo mạng Việt Nam Vnexpress trích dẫn thì trong lĩnh vực sản xuất điện thoại di động có đến 80% nhân viên là người Việt Nam.

Tuy nhiên theo Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, bài phân tích của tạp chí Forbes cũng có một phần sự thật vì hiện nay các dự án đầu tư nước ngoài vào Việt Nam chủ yếu nhắm vào ưu thế giá công nhân rẻ, ví dụ như giá công nhân ở Việt Nam rẻ hơn vùng Quảng Đông, nơi phát triển kinh tế rất mạnh mẽ ở Trung Quốc đến 2,5 lần.

Theo ông Doanh, từ lâu các nhà quan sát kinh tế đã có cảnh báo Việt Nam không thể dựa mãi vào ưu thế công nhân giá rẻ:

“Cảnh báo đó thì Việt Nam có biết và cũng có những nỗ lực, thế nhưng mà các nỗ lực và hành động không theo kịp các mong đợi của doanh nghiệp, và có lẽ cần phải có nỗ lực nhiều hơn nữa.”

Các nỗ lực đó theo ông Doanh nằm ở ba vấn đề: vấn đề chính sách phải có tính dự báo được, điều thứ hai là các cơ sở hạ tầng cho việc làm ăn kinh tế phải được cải thiện, và vấn đề thứ ba là vấn đề nguồn nhân lực, trong đó có công nhân kỹ thuật cao.

Nguồn nhân lực

Liên quan đến vấn đề nguồn nhân lực, ở tầm mức quốc gia, theo Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, việc đào tạo công nhân kỹ thuật cao cần được tổ chức lại:

000_BF6M2-960.jpg
Công nhân xây dựng tại Hà Nội, ảnh minh họa chụp năm 2016. AFP

“Có vấn đề của ngành giáo dục Việt Nam, và cũng có vấn đề của hệ thống đào tạo nghề của Việt Nam. Hệ thống đào tạo nghề đó hiện đang được chia cho hai bộ, một là Bộ giáo dục và đào tạo, và hai là Bộ lao động. Việc hai bộ cùng phụ trách một lĩnh vực như vậy thì cũng không làm cho lĩnh vực đó mạnh lên, cho đến nay thì cũng còn có nhiều vấn đề.”

Theo chuyên gia kinh tế Bùi Kiến Thành hiện đang sống ở Hà Nội thì một vấn đề rất lớn đặt ra cho các trường dạy nghề ở Việt Nam là không biết đào tạo để làm gì:

“Ở Việt Nam mình kỹ thuật cao đào tạo ra rồi có việc làm hay không? Cái này giống như là con mèo đuổi theo cái đuôi của mình, cái nào đi trước cái nào đi sau. Mình đào tạo rồi ra có việc làm hay không, hay là có việc làm rồi mới đào tạo? Đào tạo ra phục vụ cho doanh nghiệp nào? Đối với vấn đề đào tạo thì cái khó khăn nằm ở chổ đầu ra, chỗ việc làm.”

Ông Trần Vinh Dự lại nhìn thấy một trở ngại trong vấn đề văn hóa của người Việt Nam đã tạo nên một tình cảnh thiếu hụt công nhân có kỹ thuật:

“Đào tạo công nhân thì nằm ở các trường cao đẳng hoặc trung cấp, có khuynh hướng nghề nghiệp. Cái này rất cần nhưng mà ở Việt Nam mình luôn bị đặt ở mức yếu theo nghĩa là người Việt không thích học các trường cao đẳng hay trung cấp. Họ thường thích tấm bằng đại học hơn, vì cái đó nghe nó sang, nó oai hơn. Đó là một điều đặc thù mang tính văn hóa, còn lâu mới khắc phục được.”

Tâm lý thích học đại học hơn học nghề của dân chúng, cũng như vấn đề đầu ra của việc đào tạo đã tạo nên một số lượng lớn các cử nhân trẻ vừa tốt nghiệp của Việt Nam không có việc làm. Theo con số được Bộ lao động và thương binh xã hội đưa ra vào tháng hai năm 2017, con số này lên đến 200 ngàn người. Theo số liệu của Bộ kế hoạch và đầu tư được tổ chức Healey trích dẫn về nguồn nhân lực Việt Nam hiện nay thì tổng số người được đào tạo từ các trường dạy nghề và cao đẳng chiếm 7% lực lượng lao động, trong khi người có trình độ đại học và sau đại học chiếm 9%.

Để khắc phục nạn thiếu công nhân có tay nghề cao, ông Trần Vinh Dự nói rằng đã có một mô hình rất thành công ở Việt Nam là công ty lắp ráp ô tô Trường Hải đóng trên địa bàn vùng quê tỉnh Quảng Nam. Công ty này đã chọn con em nông dân để đào tạo miễn phí và sau đó làm việc cho công ty. Tuy nhiên mô hình này, theo ông Dự là rất hiếm, ông nói:

Mình đào tạo rồi ra có việc làm hay không, hay là có việc làm rồi mới đào tạo? Đào tạo ra phục vụ cho doanh nghiệp nào? Đối với vấn đề đào tạo thì cái khó khăn nằm ở chổ đầu ra, chỗ việc làm.
-Bùi Kiến Thành

“Các trường đào tạo nghề thì thường đứng riêng, không có các liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp. Doanh nghiệp cũng không hỗ trợ kinh phí để các trường đào tạo nghề có kinh phí để đào tạo. Sự liên kết giữa hai bên không có mấy. Về phía trường thì không có đào tạo sát nhu cầu của doanh nghiệp. Trường không có kinh phí đào tạo thì phải lấy học phí của học sinh, lấy cao quá thì học sinh không có năng lực để trả. Mà lấy thấp thì không thể đào tạo tốt được. Thành ra đấy là một mắc xích bị đứt, nếu mà nối được thì giúp cho việc đào tạo nghề trở nên rất hiệu quả.”

Một mô hình đào tạo công nhân kỹ thuật cao khác được nhà nước Việt Nam thúc đẩy trong những năm qua là chương trình đưa công nhân đi làm việc và đào tạo ở Hàn Quốc và Nhật Bản, gọi là thực tập sinh. Trên trang web của Bộ lao động và thương binh xã hội, trong phần nói về chương trình Nhật Bản có nói là những thực tập sinh này sẽ được thực tập kỹ thuật tại Nhật.

Tuy nhiên theo Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, mục đích đào tạo công nhân có tay nghề qua các chương trình này không thành công:

“Các công nhân đi Hàn Quốc và Nhật Bản thì chủ yếu là muốn tìm nguồn thu nhập cao hơn. Đến nơi họ cũng không được bồi dưỡng và đào tạo lại vì họ không có ngôn ngữ là đủ trình độ để tham gia các lớp đào tạo đó. Cho nên họ chỉ là những công nhân làm những công việc mà công nhân Nhật Bản và Hàn Quốc không muốn làm nữa, và giao cho công nhân Việt Nam làm. Đến khi về thì những người công nhân đó cũng không nâng cao lên được trình độ bao nhiêu.”

Để có thể đào tạo nhiều hơn công nhân có tay nghề và có việc làm thay vì cử nhân mà thất nghiệp, theo Tiến sĩ Trần Vinh Dự thì ngoài chuyện thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp và trường học, Bộ giáo dục và đào tạo của Việt Nam hiện nay cũng đã nhìn thấy tâm lý văn hóa chuộng đại học hơn học nghề của người Việt và đã có những biện pháp để có thể thay đổi tâm lý đó:

“Giảm chỉ tiêu của đại học năm nay xuống. Tổ chức phân luồng sớm, để cho các em có ý thức sớm được em nào thích hợp với bậc học gì, cao đẳng, đại học hay trung cấp, để vào đến lớp 12 không bị cái tâm lý bầy đàn là cả lớp kéo nhau đi học đại học.”

Còn theo Tiến sĩ Lê Đăng Doanh, ngành giáo dục Việt Nam cần cải tổ mạnh để đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực trong tương lai. Theo ông có ba điều cần phải làm: phải khuyến khích tự do trao đổi giữa thầy và trò trong giáo dục để khuyến khích suy nghĩ sáng tạo, phải có những trang thiết bị máy móc hiện đại, và cần phải khuyến khích việc rèn luyện thể chất cho thế hệ trẻ.

Trong bài viết của Ralph Jennings trên tạp chí Forbes, tác giả có nói rằng Việt Nam là quốc gia coi trọng giáo dục, và tương đối thành công ở lĩnh vực tiểu học. Theo tác giả, nếu muốn tăng cường sự cạnh tranh của mình trong tương lai, lĩnh vực giáo dục của Việt Nam vẫn sẽ là điều chủ chốt.
Theo RFA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Bà chủ tịch Quốc hội Việt Nam Nguyễn Thị Kim Ngân lên tiếng về qui định cho phép chính thức sử dụng đồng nhân dân tệ tại khu vực biên giới Việt- Trung. Mạng báo Thanh Niên dẫn phát biểu của bà Nguyễn Thị Kim Ngân tại phiên họp lần thứ 27 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội diễn ra vào sáng ngày 13/9, rằng cần phải xem xét lại thông tư 19 về quản lý ngoại hối đối với hoạt động thương mại biên giới Việt – Trung mà Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành hôm 28/8 vừa qua.
Truyền thông Việt Nam dẫn thông báo của bộ Công An cho biết, Trịnh Xuân Thanh, cựu quan chức cao cấp của chính quyền Việt Nam và đối tượng bị truy nã gắt gao vì liên quan đến một vụ án kinh tế từ gần một năm nay, đã ra đầu thú tại Cơ Quan An Ninh điều tra bộ Công An hôm nay 31/07/2017.
Hiện nay, Việt Nam đang có 'hàng triệu' người có ý kiến bất đồng với chính quyền, mà trong số đó không nhất thiết phải là những người 'đi biểu tình' và 'hô khẩu hiệu', xử 'nặng và chủ quan' đối với họ như hiện nay là 'lợi bất cập hại' đối với chính quyền, ý kiến của khách mời nói với Bàn tròn thứ Năm tuần này của BBC Tiếng Việt.
Hôm 24 tháng 5, BBC trích nguồn từ ngành dầu khí Việt Nam cho biết Hà Nội đã cho ngừng việc thăm dò dầu khí ở lô 136/3 ngoài khơi Việt Nam trước sức ép của Trung Quốc. Mặc dù chính phủ Việt Nam chưa chính thức lên tiếng về động thái đó nhưng Bộ Ngoại giao Trung Quốc mới đây nói rằng Trung Quốc yêu cầu bên thứ ba phải ngừng các hoạt động đơn phương tại khu vực tranh chấp ở Biển Đông.
Hà Nội hôm thứ Ba đã thông qua kế hoạch cấm xe máy trong nội thành từ năm 2030 nhằm giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm, trang web của Ủy ban Nhân dân Thành phố cho biết. Nhà chức trách thủ đô lần đầu tiên cân nhắc ban hành lệnh cấm xe máy vào năm ngoái vì lo sợ những đường phố chật hẹp sẽ bị quá tải khi dân số tăng mạnh và tầng lớp trung lưu mua xe hơi nhiều kỷ lục.
Các thông tin rò rỉ trong những ngày qua về việc Việt Nam đã tiến hành khoan dò dầu khí tại một lô trong vùng bị Bắc Kinh đòi chủ quyền vừa được giới công nghiệp dầu khí tại Singapore xác nhận. Trang mạng BBC Anh ngữ ngày 05/07/2017 trích dẫn nhiều nguồn tin tiết lộ rằng khu vực liên can cách bờ biển đông nam Việt Nam khoảng 250 hải lý.
Một bạn trẻ có tên Trần Hoàng Phúc, 23 tuổi, ở tại Sài Gòn hiện đang bị giam giữ ở Trại Tạm giam Số 1, Công an Thành phố Hà Nội với cáo buộc ‘tàng trữ tài liệu, làm, đăng tải các video có nội dung tuyên truyền chống nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trên mạng Internet’, theo điều 88 Bộ Luật Hình sự Việt Nam.
HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Do ngân sách thâm thủng trong khi thiếu tiền trả nợ nước ngoài và nhu cầu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chính quyền Việt Nam lại hâm nóng chuyện nhà nước vay đô la và vàng của dân chúng. Theo bản tin tường thuật của tờ Thời Báo Kinh Tế Việt Nam, “các thành viên hội
Một nhà nghiên cứu, Tiến sĩ Ngô Thương Tô (Shang-su Wu), mới đây viết bài trên trang The Diplomat về "những điểm yếu của quân đội Việt Nam" (The Weak Points in Vietnam's Military). Ông viết rằng "bất chấp những đầu tư quốc phòng lớn, một số điểm thiếu đầu tư của quân đội Việt Nam dễ bị tổn thương nếu Trung Quốc tấn công".
Khách đến từ châu Âu đạt khoảng gần 1 triệu lượt người, chiếm khoảng 25% Cơ quan thống kê Việt Nam nói lượng du khách nước ngoài nửa năm đầu tăng hơn 30%, đa số từ châu Á và khách Trung Quốc ‘tăng gấp đôi’.
HÀ NỘI (NV) - Giới chuyên môn và người dân cho rằng giải thích đường sắt trên cao Cát Linh-Hà Đông “uốn lượn” được thiết kế theo nguyên tắc “vào ga lên dốc, ra khỏi ga xuống dốc” là ngụy biện.
Việt Nam, ngành điện lực do nhà nước quản lý, hay nói cách khác là ngành độc quyền của nhà nước, mọi sự biến thiên tăng hay giảm về giá điện đều liên quan đến đời sống của người dân. Trong đợt thu tiền điện trên toàn quốc vừa qua, giá điện đột ngột gia tăng lên gấp rưỡi, gấp đôi, thậm chí có nhiều gia đình phải trả gấp ba số tiền trước đây mặc dù mức độ sử dụng điện không hề thay đổi.
QUẢNG NGÃI (NV) .- Từ đầu năm đến nay, 34 tàu đánh cá của Việt Nam đã bị tàu tuần Trung Quốc”uy hiếp, tấn công”, trong đó có 23 tàu của tỉnh Quảng Ngãi.
Một nhà sư Khmer Krom cùng tham gia đoàn kiểm tra biên giới cho biết một nhóm bộ đội và một nhóm người Việt mặc thường phục dùng vũ lực ngăn cản không cho họ đến kiểm tra đường biên giới. Sư chia sẽ: “Bộ đội biên phòng khoảng hai chục người, và mấy người mặc đồ thường khoảng từ năm chục đến sáu chục người.
Sài Gòn với một thuở mệnh danh hòn ngọc viễn đông, một thuở mà ông Lý Quang Diệu đã từng mơ một ngày nào đó sẽ biến quốc đảo Singapore thành một Sài Gòn khác. Thế rồi câu chuyện về Sài Gòn hoa lệ cũng nhanh chóng đi vào quá khứ, thay vào đó là một Sài Gòn chằng chịt đường dây điện, nhà cửa chồng chất lên nhau, những con đường kẹt xe luôn cho cảm giác Sài Gòn là một tổ mối quá tải và khi mùa mưa đến
Chưa năm nào giống như năm nay, người Hà Nội phải liên tục chứng kiến hàng loạt tại ương về môi sinh do con người và thiên nhiên gây ra. Trong đó, những tai ương môi sinh do con người chiếm phần lớn, những tai ương do thiên nhiên gây ra vốn không đáng kể nhưng do sự cẩu thả, vô tâm của con người lại hóa thành trầm trọng.
Nguyên thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Việt Nam Trần Quang Cơ vừa qua đời tối hôm thứ Năm 25/6 ở tuổi 89. Lễ tang ông sẽ được tổ chức tại Nhà tang lễ Quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội, sáng ngày 1/7.
ĐỒNG NAI (NV) - Hàng trăm hecta đất gần khu vực dự kiến xây phi trường Long Thành đã được nhiều chủ đầu tư chuẩn bị sẵn để đợi “sóng” bất động sản. Khảo sát của VNExpress, cách phi trường quốc tế Long Thành từ vài km đến 30km (cây số) có hàng chục doanh nghiệp chạy đua săn cơ hội ở “vùng đất hứa” này.
Người Thượng mình hiện nay ở Thái Lan nếu gom lại thì có khoảng hơn 300 người. Chạy sang đây tỵ nạn vì mình không có tự do tín ngưỡng về tôn giáo, còn về đất đai của mình thì chính quyền họ đã cướp đi. Họ còn đàn áp những người có niềm tin tôn giáo, có người bị bắt bỏ tù và cũng có người đã chết trong tù. -Ông R’Ma B’Lie
Cục trưởng Điện lực thành phố Đông Quản, tỉnh Quảng Đông, định hối lộ công an Việt Nam khi bị bắt, theo truyền thông trong nước. Theo truyền thông Việt Nam, ông này, bị Trung Quốc truy nã về tội nhận hối lộ, đã đề nghị hối lộ hàng tỉ đồng cho công an Việt Nam khi bị bắt.
Bảo Trợ