Lời Khen – Tiếng Chê

15 Tháng Sáu 20175:13 CH(Xem: 3254)

Chẳng ai trong chúng ta lại không thích người ta khen mình. Ai nói rằng mình không thích, đó chỉ có thể là thánh nhân hoặc là một tay nói xạo. Lời khen rót vào tai ta những mật ngọt thật êm dịu. Lời khen làm cho ta thấy phấn chí, an vui. Lời khen giúp ta xua tan đi bao nhọc mệt vất vả. Lời khen giúp ta phục hồi lại sức khỏe tinh thần. Khi được khen, ta có cảm giác như mình thật có giá trị, ta thấy những hy sinh của mình thật đáng giá biết bao. Được khen, cũng là được chân nhận. Ta thích khen đến độ nhiều khi biết đó không phải là lời khen thực lòng, vậy mà ta vẫn cứ thích nghe, thích ở lại, thích đắm chì trong đó để hưởng thụ và cảm nếm.

Lời khen là một liều thuốc rất tốt cho đời sống tinh thần, nhưng đôi khi nó cũng trở thành một mối nguy vì bao mầm mống của ảo tưởng và tự kiêu có thể sẽ nảy sinh ra từ nó. Những lời khen có cánh làm lan tỏa chung quanh ta những hương thơm thật ngọt dịu, xây dựng trước mắt ta một tòa lâu đài ảo thật nguy nga. Bản tính con người vốn dễ thiên về hướng kiêu ngạo hơn là khiêm nhường. Nội dung lời khen mà người khác dành cho ta chỉ có một thôi, nhưng trí tưởng tượng và sự hưng phấn trong ta đã phóng đại nó lên gấp mười hay gấp trăm lần. Dần dần, chỉ với một chút thành công nhỏ, ta tự phong tước cho mình, đưa mình lên tận trời xanh và ngỡ mình là tâm điểm quy chiếu của mọi người. Ta vui thú với nó hệt như người tự ngắm mình trong gương và cảm thấy hài lòng.

Một lời khen có thể giúp ta vực dậy tinh thần và thúc đẩy ta hăng hái trong công việc. Nhưng nó cũng có thể đẩy ta vào sự u mê và tự mãn đối với chính mình. Ta nghĩ là mình không cần phải phấn đấu chi nữa vì ta đã tài giỏi quá rồi, nếu không thì người khác đâu có chân nhận và dành cho ta những lời khen. Ta tự hài lòng với những khả năng ít ỏi ta đang có mà không chịu phấn đấu để được giỏi hơn, thông thái hơn, có khả năng hơn. Rồi ta nhìn chung quanh, thấy những người có chút thiệt thòi và không được như ta, ta bỗng thấy họ sao kém cỏi thế, sao bất tài thế, sao không nổi nang và tài giỏi như mình. Với những người cũng được dành cho tiếng khen giống như ta, ta bỗng so đo, thấy tức tối, thấy lòng ganh tị sôi sục lên và ta quay lưng không thèm đếm xỉa tới.

Lời khen có thể là một phần thưởng dành cho những hy sinh của ta, nhưng cũng có thể là thứ làm ta mất tự do rất nhiều. Khi nhận được một lời khen, dù chẳng biết là đúng hay sai, ta vẫn cứ ôm ấp nó trong lòng. Mỗi lần nghĩ đến nó, ta hạnh phúc quá đỗi; nhưng đồng thời, nó cũng khơi dậy trong ta một nỗ lực, bất chấp mọi giá, để bảo vệ tiếng thơm này. Thế rồi, ta cố gắng sống tốt, làm nhiều việc thiện, học hành thật giỏi… không phải bởi vì chính những điều thiện hảo ấy, nhưng là vì để người khác tiếp tục nhìn nhận và dành cho ta những lời khen. Ta gồng mình lên gìn giữ cái danh dự cao quý mà người khác dành cho, bất chấp thiệt hại của cải, sức khỏe, tương quan. Một sự cố gắng quá sức bao giờ cũng làm ta mệt mỏi và nặng đầu. Chẳng biết người khác có còn khen ta nữa không, nhưng việc ta cứ bất chấp lao đầu theo nó đã khiến những nỗ lực của ta trở thành một cuộc đua vô nghĩa.

Một người tỉnh thức và khôn ngoan thì chẳng bao giờ để cho lời khen làm vẩn đục ý chí và lôi kéo mình. Họ đón nhận lời khen tặng như một phản hồi tích cực của người khác dành cho những nỗ lực vất vả của mình. Khi nghe một lời khen, họ cẩn thận xem xét xem những lời khen ấy có đúng không, có phản ánh thực tại đầy đủ không và họ có xứng đáng với lời khen ấy không. Lòng họ cũng khơi dậy một tâm tình biết ơn, xuất phát từ một ý thức rằng những gì họ có, không phải do một tay họ làm ra, nhưng là thành quả của biết bao con người khác, đã giúp họ cách âm thầm, trực tiếp hay gián tiếp. Họ dùng lời khen ấy như một động lực thúc đẩy mình tiến tới, không phải để đi tìm những lời khen khác to lớn hơn nhưng là để cống hiến nhiều hơn, phục vụ đắc lực hơn, sống chân thành và trao ban hơn. Khi đó, lời khen sẽ lại tự tìm đến với họ như một hệ quả tất yếu chứ không là mục tiêu phấn đấu của họ. Không tìm kiếm sự thừa nhận của người khác, lòng họ lúc nào cũng thanh thản và an vui, không nghi kỵ, không tính toán, chẳng muộn phiền.

Vì không bị tiếng khen làm cho mù quáng, nên họ cũng không bị suy sụp khi có những lời chê bai ập đến. Có thể họ sẽ không có một cảm xúc vui tươi, nhưng họ không trở nên tự ti, nhút nhát, sợ hãi, đổ lỗi cho số phận hay hoàn cảnh. Đối với họ, lời chê bai là một tiếng trống mạnh mẽ, giúp họ phải ý thức nhiều hơn về những gì mình làm. Họ lại cẩn thận suy xét những góp ý mang màu sắc tiêu cực ấy, xem nó có đúng không, nó có giúp họ thấy được những sai sót mà họ vấp phải không. Nếu cần, họ sẵn sàng đối thoại chân thành với chủ nhân lời góp ý ấy để tìm ra chân lý và khắc phục những lỗi sai. Họ không cay cú, không “phản pháo”, không vội chê trách người đã góp ý cho mình. Họ ý thức rằng, phải có những lời chê trách ấy thì họ mới thấy được những điều mà trước kia họ không thấy, họ mới mở rộng tầm nhìn, mới trưởng thành hơn, cứng cáp hơn và có động lực thực sự để hoàn thiện mình hơn. Cây cổ thụ có thể đứng sừng sững uy phong như thế là nhờ đã không biết bao nhiêu lần nó đối đầu với những ngọn cuồng phong hung dữ tấn công đủ chiều. Một người nhận quá nhiều lời khen, có đôi khi lại yếu mềm hơn và thiếu tỉnh thức hơn những người luôn bị chỉ trích và góp ý thẳng thắn.

Con người chúng ta được Tạo Hóa ban cho đặc quyền tự do. Sự tự do làm cho phẩm giá của chúng ta được nên cao quý, hơn tất cả những loài hữu hình khác. Lời khen và tiếng chê là những hương vị, góp phần làm cho bàn tiệc cuộc sống thêm hấp dẫn. Nó làm bừng dậy trong ta những cảm xúc lên xuống, trầm bổng như một bản nhạc du dương. Biết cách đưa ra những lời khen, lời chê sao cho thật giá trị là cả một nghệ thuật. Đón nhận nó sao cho lợi ích lại càng đòi hỏi nơi ta một sự trưởng thành và khôn ngoan. Chúng ta được mời gọi phải tự do với nó. Đây không phải là một sự vô tâm lãnh đạm nhưng là thái độ đón nhận nó với một sự phản tỉnh và lòng khiêm nhường. Chúng ta hãy xin ơn bình tâm để có thể sử dụng những lời khen chê như một phương tiện để hướng về Chúa, chứ không xem nó là cùng đích của đời mình.

 

Pr. Lê Hoàng Nam, SJ

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thưa cha, tờ tạp chí khoa học mới đây nói về sự khác biệt giữa sự cấu tạo thần kinh của những người khác phái tính và những người đồng tính. Sự khám phá mới này có mang lại việc thay đổi phán quyết luân lý về những người đồng tính luyến ái không và trong nghĩa nào?/05 Tháng Bảy 2012(Xem: 5456) Lm Agostio Nguyễn văn Dụ./
Khi người yêu ở hai đầu đất nước, thậm chí là hai đầu quả đất, sự cách trở về không gian sẽ gây ra rất nhiều khó khăn, thậm chí làm nhạt nhòa cảm xúc. Vậy làm cách nào để các cặp đôi ''giữ lửa'' trong khoảng thời gian đợi chờ?/10 Tháng Bảy 2012(Xem: 5477)/
Phải chăng là khi tim bạn đập nhanh, lòng bạn tay bạn ướt đẫm mồ hôi, giọng nói bạn phải chạy theo mới có thể bắt kịp với nhịp đập trái tim nơi lồng ngực? Đó chưa phải là yêu… Chỉ là THÍCH..../09 Tháng Sáu 2012(Xem: 7357) /
Trong mọi chiều hướng suy tư của nhân loại từ khi con người xuất hiện đến nay đều chứa đựng những cố gắng để bảo toàn, phát huy và thăng tiến cá nhân, gia đình, tộc họ, dòng giống vv... Các tranh chấp xẩy ra trong lịch sử đều có nền tảng trên sự sợ hãi rằng chính mình.../ 27 Tháng Sáu 2012 (Xem: 4970) Trần Việt Kim Đài /
Nhờ thân xác con người tiếp xúc với tha nhân và vũ tru… Ở đây chúng tôi muốn tiếp tục bàn về một đặc tính của thân xác đó là phái tính. Nhờ thân xác mà con người mang một phái tính, nam hay nữ; tuy nhiên phái tính không chỉ liên quan đến thân thể mà thôi nhưng còn ảnh hưởng đến tinh thần nữa./post 19 Tháng Năm 2012(Xem: 4931)
Sau ngày lễ tình yêu (14/02), có lẽ nhiều cuộc tình mới bắt đầu và cũng có không ít những cuộc tình tan vỡ. Đâu là nguyên nhân của thực trạng này? Chúng ta cùng bắt đầu với một thao tác đơn giản, “mở google và gõ dòng chữ ‘tình yêu’/‘love’”, chỉ mất 0,54 giây, bạn sẽ nhận được khoảng 381.000.000 (tiếng Việt) và 13.960.000.000 (Tiếng Anh) các bài báo và tài liệu có liên quan. Điều này chứng tỏ ‘tình yêu’ không phải là đề tài mới mẻ nhưng tính nóng sốt của nó thật không thể phủ nhận.
Sự tự tin là điểm mạnh nhưng tự tin thái quá lại dễ dẫn đến những hành động bốc đồng, làm hỏng các mối quan hệ tốt đẹp. Khi còn trẻ, bạn có quyền tự hào về sức khỏe và quỹ thời gian rất dài phía trước. Nhưng chính sự ỷ lại vào điều đó khiến bạn phung phí rất nhiều điều quý giá, mà phải đi qua những năm tháng tuổi trẻ bạn mới nhận ra.
04 Tháng Sáu 2012(Xem: 5101) Chúng ta thường nghe những câu phê bình châm biếm: “Anh chàng nầy giống đàn bà. Cô kia y như đàn ông.” Những câu nói đó phản ảnh cho thấy quan niệm của chúng ta về phái tính rất là rõ ràng. Hầu hết mọi người đều cho rằng... Lm. Lê văn Quảng - Tinmung.net
Khi hai người nam nữ muốn duy trì một mối quan hệ tình cảm lâu dài, họ cần có nguyên tắc và giới hạn. Hầu hết phụ nữ đều thích mẫu người đàn ông mạnh mẽ. Một người đàn ông có phong thái thấp kém, thậm chí không có chủ kiến, thường có thói quen để nữ giới chỉ đạo sẽ khiến người phụ nữ cảm thấy không an toàn. Đó là lý do vì sao đôi khi người phụ nữ sẽ có biểu hiện liều lĩnh, thậm chí nóng nảy. Trên thực tế, họ đang muốn tìm được cảm giác an toàn từ người đàn ông mà họ lựa chọn.
1/11/2012.....Đôi điều bàn về lòng ghen tỵ: Nếu bạn có tính ghen tỵ là bạn sẽ tự hành hạ và làm khổ cuộc sống của chính mình - Người ganh tỵ là người ghen ghét với lất cả với những ai xinh đẹp hơn, giỏi giang hơn, giàu có hơn…
Bảo Trợ