Tiêu Tiền Formosa: Cần Đối Thoại Với Dân

03 Tháng Chín 201612:15 SA(Xem: 623)

Tiêu tiền Formosa: Cần đối thoại với dân

Nam Nguyên, phóng viên RFA
    043_dpa-pa_63721253.jpg
    Một tàu cá của ngư dân vùng biển Bình Thuận hôm 16/8/2015.
    blank AFP photo - Tiêu tiền Formosa: Cần đối thoại với dân

    500 triệu USD mà Việt Nam nhận được của Formosa Hà Tĩnh sẽ được Chính phủ sử dụng như thế nào. Ngư dân và những người bị ảnh hưởng vì thảm họa môi trường ở 4 tỉnh ven biển miền Trung sẽ nhận được tiền mặt, tiền mặt kèm phẩm vật, hay hình thức hỗ trợ nào khác. Đây vẫn là một ẩn số vì đến 15/9 mới là hạn chót để  Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên – Huế gởi kết quả xác định tổng mức thiệt hại và kinh phí bồi thường hỗ trợ của địa phương.

    Trả lời Nam Nguyên vào tối 1/9/2016, ông Nguyễn Việt Thắng Chủ tịch Hội Nghề cá Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa 14 từ Hà Nội nhận định:

    Qua các giải pháp của các cơ quan nhà nước thì cũng có nhiều sáng kiến, nhưng nói chung cũng có những điều chưa sát thực tiễn của người dân. 
    - Ông Nguyễn Việt Thắng

    “Qua các giải pháp của các cơ quan nhà nước thì cũng có nhiều sáng kiến, nhưng nói chung cũng có những điều chưa sát thực tiễn của người dân. Cho nên về phía Hội Nghề Cá, chúng tôi nghĩ là các phương án ấy cũng nên bổ sung một điều là đối thoại với ngư dân, người dân ở các vùng bị thảm họa môi trường do Formosa gây ra để xem người ta có nguyện vọng như thế nào, là hợp tình hợp lý nhất đối với người ta. Tôi cho rằng phải có nội dung đấy, chứ còn các phương án nêu ra thì có tính chủ quan của các cơ quan quản lý nhà nước, tất nhiên cũng có phối hợp với các cơ quan đoàn thể ở địa phương, nhưng tôi cho rằng phải đối thoại trực tiếp với ngư dân, với bà con nông dân ở đấy để bổ sung cho các phương án ấy một cách tốt hơn.”

    Hầu hết truyền thông báo chí trong nước đưa tin Formosa đã chuyển đủ 500 triệu USD bồi thường. Báo điện tử Một Thế Giới, bản tin trên mạng ngày 31/8/2016 cho biết sau khi nhận đủ 500 triệu USD, Chính phủ mở rộng đối tượng hỗ trợ thiệt hại. Tờ báo trích lời Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình đồng ý bổ sung thành phần nạn nhân gián tiếp của thảm họa môi trường do Formosa Hà Tĩnh gây ra.

    Danh sách bổ sung bao gồm những người bị thiệt hại do thị trường tiêu thụ hải sản ở 4 tỉnh bị khai tử sau thảm họa cá chết hàng loạt. Đó là chủ tàu và người lao động làm thuê trên tàu cá lắp máy công suất từ 90 mã lực trên lên; chủ các cơ sở và người lao động làm thuê tại các cơ sở thu mua tạm trữ thủy sản có kho đông, kho lạnh; cơ sở chế biến nước mắm, làm mắm tôm; các cơ sở nuôi thủy sản phải tạm dưng sản xuất do nguồn nước biển bị ô nhiễm tại 4 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên – Huế.

    Tiền tươi thóc thật

    Phương hướng đền bù hỗ trợ cho người dân bị thiệt hại vì thảm họa môi trường chưa có thông tin minh bạch. Trong 4 tháng qua, báo chí nhà nước nhiều lần đưa tin với cách biệt khá lớn liên quan đến tổng số người bị thiệt hại và ảnh hưởng bởi thảm họa môi trường Formosa.

    Người đọc báo ghi nhận cụ thể các con số này. Báo Dân Trí bản tin trên mạng ngày 28/6/2016 trích lời Bộ trưởng Lao động Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung phát biểu tại Đông Hà Quảng Trị, là có hơn 1 triệu lao động ở 4 tỉnh miền Trung bị ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp vì thảm họa môi trường Formosa và cần được chuyển nghề.

    Con số này có sự thay đổi khá nhiều, VnExpress ngày 21/7/2016 đưa tin gần 300.000 người bị ảnh hưởng vì cá chết ở miền Trung. Cụ thể  khoảng 100.000 bị ảnh hưởng trực tiếp và 176.000 người phụ thuộc. Tới cuối tháng 7/2016, Chính phủ chính thức gởi báo cáo cho Quốc hội thì tổng số người chịu thiệt hại vì thảm họa môi trường chỉ còn 217.000 người, gồm 41.000 ảnh hưởng trực tiếp và 176.000  người phụ thuộc.

    Vào ngày 15/9/2016 sắp tới, khi 4 tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên – Huế gởi kết quả xác định tổng mức thiệt hại và kinh phí bồi thường hỗ trợ của địa phương cho hai Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn và Bộ Tài Chính, nhiều khả năng sẽ là một con số khác biệt nữa.

    Nên đền bù hỗ trợ ngư dân và người dân 4 tỉnh chịu thảm họa môi trường do Formosa gây ra như thế nào. TS Nguyễn Quang A, nhà hoạt động xã hội dân sự độc lập, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển IDS từ Hà Nội góp ý:

    “Đầu tiên việc đền bù cho bà con, trên các trang mạng xã hội rộ lên chuyện gạo chất lượng không tốt. Cách tốt nhất là trả cho người ta bằng tiền, người ta mua gạo hay dùng để kinh doanh thì để cho người ta thực hiện quyền tự chủ của mình là điều tốt nhất. Nhà nước chỉ nên khuyến khích việc này việc kia. Tôi e rằng Nhà nước mà đứng ra làm, bất kể một cái gì, từ đào tạo nghề cho tới chuyện định hướng, thì kinh nghiệm quốc tế có thể có nơi là tốt, nhưng rất đáng tiếc ở Việt Nam về cơ bản là thất bại, những cái mà Nhà nước đứng ra làm…”



    043_dpa-pa_63721267.jpg-400.jpg
    Tàu cá của ngư dân ở bãi biển Mũi Né, tỉnh Bình Thuận. AFP photo



    Theo TS Nguyễn Quang A, chính phủ không nên trực tiếp tổ chức đền bù, hỗ trợ và chuyển nghề cho hàng trăm ngàn người. Chính phủ nên để người dân tự quyết, tự chủ và kêu gọi các tổ chức xã hội dân sự, các doanh nghiệp tham gia chương trình này.

    Số tiền 500 triệu USD mà Formosa đền bù cho Việt Nam trên thực tế là quá nhỏ, nếu Nhà nước dùng để bồi thường và hỗ trợ các nạn nhân trực tiếp và gián tiếp vì thảm họa môi trường. Nếu chi tiền mặt thì phụ thuộc vào con số người bị ảnh hưởng và phương cách đền bù. Giả sử đem số tiền 500 triệu USD chia đều cho 41.000 ngư dân thực sự của 4 tỉnh thì mỗi ngư dân sẽ được 12.195 USD, chưa nói gì đến 176.000 người phụ thuộc. Còn nếu chia đều cho 217.000 người bị ảnh hưởng cả trực tiếp lẫn gián tiếp thì mỗi đầu người nhận được 2.300 USD tính tròn số. Tất nhiên các tỉnh và các Bộ ngành sẽ thống nhất mức bồi thường theo một tỷ lệ nào đó, giữa người bị ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp của thảm họa môi trường. Chi phí làm sạch môi trường biển hay kinh phí hỗ trợ đào tạo chuyển nghề cũng chưa biết lấy từ nguồn tiền nào, có bao gồm trong 500 triệu USD Formosa trả hay không.

    Trước ý kiến nên trả tiền bồi thường bằng tiền mặt cho ngư dân và những người bị ảnh hưởng bởi thảm họa môi trường, Ông Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch Hội Nghề Cá Việt Nam nhận định:

    “Theo tôi nghĩ việc này phụ thuộc vào các phương án, phương án nào cần tiền thì nên có tiền; còn phương án nào thì phải qua một số kênh…bởi vì mỗi người dân khi có tiền trong tay, không phải ai cũng sáng suốt đưa hết vào để tạo một nghề, hay tạo một công việc bền vững về tương lai. Cũng có thể có nhiều người, người ta muốn thế này thế nọ… làm cho vấn đề tiền mặt có thể không hợp lý. Mà hợp lý hay không còn phụ thuộc vào các phương án cụ thể, nó cũng là một thực tiễn của Việt Nam, không phải cái gì cũng đưa tiền mặt là tốt cả.”

    Cách tốt nhất là trả cho người ta bằng tiền, người ta mua gạo hay dùng để kinh doanh thì để cho người ta thực hiện quyền tự chủ của mình là điều tốt nhất.
    - TS Nguyễn Quang A

    Giới báo chí thường gọi giai đoạn hiện nay là “hậu Formosa”, ngày 31/8/2016 VnExpress có loạt phóng sự ảnh “4 tháng sau sự cố Formosa, ngư dân vẫn gác mái chèo.” Những bức ảnh mà nhà báo ghi nhận cho thấy một thảm trạng về đời sống và nghề đi biển ở 4 tỉnh Bắc Trung Bộ. Trong một bức ảnh mới chụp ở tâm điểm sự cố môi trường biển là Cảng cá thôn Ba Đồng, xã Kỳ Lợi, thị xã Kỳ Anh, Hà Tĩnh, hàng trăm tàu thuyền nằm bờ phơi mưa phơi nắng nhiều tháng qua. Nhà báo ảnh ghi chú “Lâu ngày không ra khơi, ngư dân lấy chăn màn che thuyền, nhưng nắng gió đã làm rách tơi tả tấm che. Cách đó khoảng 2km, ống khói nhà máy trong công trường Formosa hoạt động đều đặn…”

    Hậu Formosa, có thể còn có nhiều câu hỏi bức xúc hơn là chuyện trả tiền đền bù ở 4 tỉnh có thảm họa môi trường. Báo Tuổi trẻ ngày 31/8 đưa tin Hội đồng Nhân dân tỉnh Thừa Thiên – Huế họp phiên chất vấn, bài báo được giật tít “Làm sao phân biệt cá tôm tầng đáy gần bờ để né…”. Chẳng là các đại biểu Hội đồng nhân dân cảm thấy không hài lòng về các thông báo trước đó của Bộ Tài nguyên Môi trường và Bộ Nông nghiệp Phát triển Nông thôn. Họ cho là thông tin không rõ ràng, nhất là chuyện nước biển đạt chuẩn để tắm và  nuôi thủy sản, còn ăn thì chưa an toàn…hoặc là không khai thác cá tầng đáy và gần bờ, tránh ba vùng cấm mấy trăm cây số vuông…hoặc là nước biển cũng như nước trong các đầm phá có chất lượng an toàn, nhưng không ai trả lời là ăn tôm cá ở đó thì có an toàn hay không.

    Theo TS Nguyễn Quang A, tất cả vẫn là một tình trạng không rõ ràng, chưa minh bạch, người dân không biết đường nào mà lần. Tuy vậy có một điều chắc chắn là khi chưa xác định cá an toàn để ăn, thì thị trường tiêu thụ hải sản ở 4 tỉnh miền Trung sẽ vẫn chưa thể hồi phục.

    Theo RFA

    Gửi ý kiến của bạn
    Tên của bạn
    Email của bạn
    Trước khi Michael Phương Minh Nguyễn, công dân Mỹ gốc Việt, phải ra tòa tại Thành phố HCM vào ngày 24/6 với cáo buộc “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền”, gia đình ông ở California và những người quan tâm, trong đó có những dân biểu Mỹ, đã hy vọng rằng ông sẽ được trục xuất về Mỹ để đoàn tụ với gia đình ngay sau phiên tòa. Nhưng mọi hy vọng đã bị dập tắt ngay sau phiên tòa khi Michael Phương Minh Nguyễn bị tòa tuyên 12 năm tù và chỉ bị trục xuất sau khi đã thi hành án. Ngay sau phiên tòa, Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Việt Nam đã lên tiếng bày tỏ sự thất vọng và cho biết
    “Một ngàn năm đô hộ giặc Tàu” mà người Việt không bị đồng hóa, nhưng chỉ có 70 năm mà đảng CSVN có khả năng diệt chủng dân tộc Việt Nam. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” chỉ là khẩu hiệu lừa bịp nhân dân mà thôi. Các trí thức, văn nghệ sĩ và nhân dân đừng hy vọng được bọn thái thú địa phương lắng nghe và thực hiện theo ý dân.
    Nhiều nhân vật bất đồng chính kiến, nhiều nhà hoạt động nhân quyền đã bị đưa ra xét xử trong những phiên tòa chóng vánh, kết án nặng nề mà luật sư bào chữa chỉ ra những sai phạm trong tiến trình tố tụng…......Trong một số vụ án hình sự xét xử đối với những tội danh về xâm phạm an ninh quốc gia mà tôi có dịp tham gia bào chữa với tư cách là luật sư, thì hồ sơ truy tố không có chứng cứ hoặc chứng cứ không thuyết phục. Nhưng tất cả đều dễ dàng được tòa án chấp nhận là chứng cứ hợp pháp để kết tội và tuyên hình phạt rất nặng.
    Tính cách vua quan của những người cộng sản Việt Nam hiện nay đã lộ rõ ngay từ năm 1945-1946 kia chứ không phải đến bây giờ nhưng vì lúc ấy chưa cầm quyền, chưa giàu sang, dân cũng chưa có của ăn của để cho nên nó không bộc lộ. - Có những quan chức xây biệt phủ lộng lẫy, chi xài xa hoa, con cái đi học nước ngoài, vợ thì không có việc làm hoặc cũng chỉ là công chức trong bộ máy. Những trường hợp như vậy thì dân không bức xúc, không hoài nghi mới là lạ.
    Thân nhân của tù nhân chính trị Trương Minh Đức công khai thư kêu cứu về tình trạng của những người đang phải tuyệt thực tại Trại Giam Số 6 Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Thư kêu cứu đề ngày 23 tháng 6 do Bà Nguyễn Thị Kim Thanh, vợ tù nhân chính trị Trương Minh Đức ký tên và gửi đến Viện Kiểm Sát Nhân Dân tỉnh Nghệ An và Bộ trưởng Công an Tô Lâm. Nội dung thư nói rõ việc Phân trại K2, Trại Giam Số 6 đang bức hại, đàn áp tù nhân chính trị.
    CÒN QUY HOẠCH CÁN BỘ THÌ KHÔNG THỂ CHỐNG CHẠY CHỨC CHẠY QUYỀN Nói đến Quy hoạch cán bộ thì hiểu ngay là có người được quyền Quy hoạch và có người được Quy hoạch. Được Quy hoạch là có cơ hội thăng tiến – nên cán bộ phải cố lên. Bởi vậy, còn Quy hoạch thì sẽ có chạy Quy hoạch. Ai chạy Quy hoạch? Người bị Quy hoạch sẽ chạy Quy hoạch. Chạy ai? Chạy người có quyền Quy hoạch.
    Tôi nghĩ những ông như Nông Đức Mạnh, Nguyễn Phú Trọng thì sách của ông ấy chỉ có đảng của ông ấy đọc, chứ chẳng ai đọc, có khi những đảng viên của ông ấy cũng chẳng đọc luôn, Bởi vì tôi cho rằng những kiến thức mà các ông viết ra không có ý nghĩa thực tế, nếu những kiến thức ấy có ý nghĩa thực tế thì đất nước Việt Nam đã phồn vinh rồi.”.- Lã Việt Dũng.....Do đó, việc xuất bản những quyển sách này chỉ làm tốn tiền dân, tốn giấy, mà không ai đọc.
    Việt Nam từng ra báo từ rất lâu. Tuy nhiên theo nhận định ngay dưới thời bị Pháp đô hộ, báo chí lúc đó còn được những quyền tối thiểu mà nhiều cơ quan báo chí trong nước hiện nay không có được. Gia Định báo được cho là tờ báo tiếng Việt đầu tiên của Việt Nam được xuất bản vào ngày 15/4/1865.
    Giáo sư Trần Phương:: “Thế bây giờ Chủ nghĩa xã hội của ông là cái gì đây? Thật ra mà nói, chúng ta nói và chúng ta biết là chúng ta bịp người khác. Đến tôi bây giờ, tôi cũng không biết cái Chủ nghĩa xã hội mà chúng ta sẽ đi là cái Chủ nghĩa xã hội gì đây?”./ Đại tá Phạm Đình Trọng: “Đảng CSVN đã đưa dân tộc Việt Nam vào cuộc thí nghiệm xây dựng Xã hội chủ nghĩa suốt gần nửa thế kỷ và nhân dân Việt Nam phải trả giá quá đắt.
    “Trung Quốc có tình cảm với bất cứ ai đi chăng nữa nhưng lợi ích của họ không thay đổi. Việt Nam cũng phải hiểu điều đó. Hồi năm 2011 khi ông Nguyễn Phú Trọng mới đắc cử chức Tổng Bí thư thì ông sang Trung Quốc ký thỏa thuận chung về các nguyên tắc giải quyết tranh chấp trên biển. Năm 2011 xảy ra vụ (Trung Quốc) cắt cáp, năm 2012 cũng cắt cáp, rồi đến năm 2014 Trung Quốc đưa giàn khoan vào vùng thềm lục địa của Việt Nam chẳng hạn thì đường dây nóng giải quyết tranh chấp giữa hai bên theo nguyên tắc coi như là số 0.”
    Bảo Trợ