Vụ Formosa Gây Nhiễm Độc Biển : Người Dân Địa Phương Có Thể Khởi Kiện

28 Tháng Bảy 20165:24 SA(Xem: 284)

Vụ Formosa gây nhiễm độc biển : Người dân địa phương có thể khởi kiện

Vụ Formosa gây nhiễm độc biển : Người dân địa phương có thể khởi kiện
 
Chủ tịch công ty thép Formosa Hà Tĩnh xin lỗi chính quyền và người Việt Nam, chấp nhận bồi thường. Họp báo ngày 30/06/2016. REUTERS/Kham

    • Đã gần 4 tháng trôi qua, kể từ sau khi xuất hiện tình trạng cá biển chết hàng loạt dọc bờ biển miền Trung Việt Nam, từ bờ biển thị xã Kỳ Anh đến tỉnh Thừa Thiên – Huế. Không chỉ người dân Việt Nam trong và ngoài nước mà cả báo chí nước ngoài cũng dành nhiều quan tâm đến vụ việc được coi như thảm họa môi trường này của Việt Nam. RFI phỏng vấn luật sư Nguyễn Đình Xuân, văn phòng luật « Dân nguyện », Hà Nội. 

    Cuối tháng Sáu vừa qua, chính phủ Việt Nam đã tổ chức họp báo, chính thức công bố nguyên nhân cá chết hàng loạt này là do nước thải của công ty Hưng Nghiệp Formosa gây ra. Đồng thời, Formosa đã thừa nhận, xin lỗi Chính phủ và nhân dân Việt Nam, và cam kết bồi thường 500 triệu đô la để khắc phục hậu quả.

    Liên quan đến một số việc mà người dân của 4 tỉnh miền Trung Việt Nam cần làm ngay lúc này, RFI đã có cuộc trao đổi với luật sư Nguyễn Đình Xuân, thuộc văn phòng luật « Dân nguyện », có trụ sở tại Hà Nội và ông cũng là thành viên của Hội Luật Gia Việt Nam. Mời quý vị thính giả đón nghe!


    RFI : 
    Kính chào luật sư Nguyễn Đình Xuân. Cảm ơn ông đã nhận lời trả lời phỏng vấn của ban tiếng Việt đài phát thanh quốc tế Pháp RFI. Luật sư là người theo sát hồ sơ của Formosa. Xin ông nhắc lại cho quý thính giả của RFI biết nước biển của 4 tỉnh miền Trung Việt Nam bị nhiễm độc từ khi nào ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Ngày 18/06/2016, ông Trần Nguyên Thành (Chen Yuancheng), Chủ tịch Hội đồng Quản trị của Formosa gửi một văn thư cho Thủ tướng, xác nhận Formosa là thủ phạm gây ra thảm hoạ môi trường tại miền Trung. Tôi trích nguyên văn : « ... Nguyên nhân chính của sự cố trong hệ thống xử lý môi trường của chúng tôi là do một số ngày bị mất điện trong thời gian đầu tháng 4 năm 2016, trong thời gian đó hệ thống quản lý của chúng tôi không kiểm soát được chất lượng nước thải, điều này đã làm ảnh hưởng tới môi trường nước biển miền trung và là nguyên nhân sinh ra cá chết ... ». 

    Điều này làm tôi đặt ra 3 nghi vấn :

    Thứ nhất: Fosmosa có nhà máy nhiệt điện Vũng Áng 1, là nhà máy nhiệt điện lớn nhất Việt Nam với công suất hai tổ máy là 1.200MW. Sao lại nói bị mất điện trong nhiều ngày ? Điều này không thể chấp nhận được.

    Thứ hai: Nói mất điện nhưng tại sao máy bơm vẫn hoạt động để bơm nước thải từ bể chứa ra biển?

    Thứ ba: Nói mất điện nhưng tại sao ở khu vực xả thải, khu vực sản xuất vẫn có điện để hoạt động? Vì vậy không thể có sự cố mất điện trong nhiều ngày.

    Qua kiểm tra của các cơ quan chức năng, phát hiện từ ngày 1/4 đến ngày 5/4, lượng điện tiêu thụ giảm bất thường, chỉ bằng 15% so với ngày trung bình, chứng tỏ Formosa không dùng điện để xử lý chất thải chứ không phải mất điện. Điều này cho thấy Formosa đã cắt điện ở khu vực xử lý để xả thải trực tiếp ra biển. Đây là một hành động có chủ ý.

    Theo tôi, lời giải thích bị mất điện của Formosa quá vụng về, là ngụy biện, nhằm che giấu hành vi Formosa cố tình xả thải trực tiếp ra biển không qua công đoạn xử lý. Việc Formosa đổ lỗi cho sự cố mất điện, nên không kiểm soát được hệ thống nước thải độc hại, xả trực tiếp ra biển làm hải sản chết hàng loạt và tàn phá toàn bộ khu vực biển dài 200 cây số, là dối trá. Đây là tội phạm hủy diệt môi sinh có chủ mưu gây ra thảm họa môi trường và thảm họa nhân đạo của Formosa và rất có thể có kẻ đứng sau Formosa, vì một công ty tư nhân như Formosa thì không đủ sức và không dám làm như vậy.


    RFI : 
    Với thảm họa môi trường mà Formosa gây ra như vậy, theo ông, trước mắt chính phủ Việt Nam cần làm gì ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Theo tôi, trước mắt, điều quan trọng nhất là:

    1. Nhà nước phải tổ chức khám sức khỏe, xét nghiệm máu cho người dân vùng biển của 4 tỉnh miền Trung do đánh bắt, chế biến kinh doanh hải sản, do làm muối, do ăn cá nhiễm chất cực độc Formosa thải ra, nếu bị nhiễm độc thì phải được cứu chữa kịp thời;

    2. Tạo điều kiện cho người có quyền và lợi ích hợp pháp bị Formosa xả chất cực độc xâm hại khởi kiện đòi Formosa bồi thường thiệt hại về kinh tế, về tinh thần, về sức khỏe, và tính mạng kịp thời;

    3. Chăm lo cho người dân bị thiệt hại do ảnh hướng chất thải cực độc của Formosa như hỗ trợ về kinh tế, tạo công ăn việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp phù hợp để người dân sớm ổn định cuộc sống.

    4. Nhà nước áp dụng mọi biện pháp cấp bách làm sạch môi trường biển trong thời gian sớm nhất

    5. Điều tra, kết luận những hành vi vi phạm pháp luật của cá nhân, tổ chức trong việc để Formosa đầu tư bất hợp pháp vào Khu Kinh tế Vũng Áng để xử lý theo pháp luật ; kiên quyết xử lý những hành vi vi phạm pháp luật về môi trường của Formosa, của những tổ chức, cá nhân có liên quan theo quy định của pháp luật.


    RFI : 
    Cuối tháng 6 vừa rồi, trong văn bản mà chính phủ Việt Nam công bố, Formosa sẵn sàng bồi thường 500 triệu đô la. Theo ông, có thể coi đó là khoản bồi thường thiệt hại về kinh tế, về sức khỏe, về tinh thần cho người dân ở trong vùng được không ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Theo tôi, khoản 500 triệu đô la chưa nói lên điều gì cả. Bởi vì muốn bồi thường về sức khỏe, thì phải khám sức khỏe cho người dân, xem người dân có bị nhiễm độc hay không. Nếu người dân bị nhiễm độc thì không phải một số người nhiễm mà có thể là hàng triệu người, bởi số dân biển của 4 tỉnh miền trung là hàng triệu người. Cho nên cần phải khám đủ cho tất cả số người đó để đòi Formosa bồi thường. Khả năng số tiền đó vượt trên 500 triệu đô la rất nhiều, chứ 500 triệu đô la chỉ mới là thỏa thuận ban đầu, chứ chưa tính toán được cái gì cụ thể cả.


    RFI : 
    Điều mà người dân khu vực biển miền Trung có thể làm và cần làm nhất trong lúc này để bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình sau khi bị thiệt hại do Formosa gây ra là gì ạ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Điều mà người dân khu vực miền Trung cần làm nhất trong lúc này là thu thập chứng cứ để khởi kiện dân sự Formosa ra tòa án, đòi bồi thường thiệt hại thực tế về vật chất, tinh thần, sức khỏe, tính mạng do Formosa xả thải gây ra theo quy định của pháp luật. Về nguyên tắc “Thiệt hại phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời” theo quy định tại Điều 605 Bộ Luật Dân sự, thiệt hại bao nhiêu được bồi thường bấy nhiêu.

    RFI : 
    Ông có nhắc đến điều 605 của Bộ Luật Dân sự : « Thiệt hại bao nhiêu được bồi thường bấy nhiêu ». Vậy để khởi kiện vụ án dân sự này thì cần phải có điều kiện gì ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Để khởi kiện vụ án dân sự cần thỏa mãn 3 điều kiện:

    1. Có thiệt hại thực tế xảy ra;
    2. Có chứng cứ cụ thể;
    3. Có đơn khởi kiện gửi tòa án có thẩm quyền.

    RFI : Ông nhắc đến « người dân của 4 tỉnh miền trung Việt Nam » thì cụ thể đó là những đối tượng người dân nào có thể khởi kiện ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Đối tượng người dân khởi kiện ở đây là người dân sống ven biển, cả đời họ chỉ quen chài lưới và chỉ quen kinh doanh hải sản. Học hành của họ không được đầy đủ, cho nên đây là những người dân thuần bám biển. Về hiểu biết pháp luật, họ có nhiều hạn chế. Họ cần những người hiểu biết pháp luật giúp đỡ thì họ mới có được những chứng cứ cụ thể và được tòa chấp nhận.

    RFI : Ông có thể nói rõ thêm về việc thu thập chứng cứ để khởi kiện được không ạ ? Người ta sẽ tiến hành công việc thu thập chứng cứ đó như thế nào ạ ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Theo tôi, người dân phải tự mình khai những thiệt hại của mình và sau đó, các tổ chức giúp đỡ sẽ căn cứ pháp luật để xem các lời khai đó có đúng quy định pháp luật hay không. Nếu trường hợp khai mà không đúng thì người ta yêu cầu phải sửa lại. Nếu khai đúng, chấp nhận được thì những lời khai đó chính là các chứng cứ cụ thể và theo pháp luật thì có quyền dùng để khởi kiện ra tòa án.

    RFI : Ông là người theo rất sát hồ sơ Formosa. Xin ông cho biết đến hiện tại thì người dân của 4 tỉnh miền Trung đã tiến hành được gì rồi và Hội Luật Gia đã giúp được gì cho dân ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Theo tôi được biết thì cho đến hiện nay, người dân chưa tiến hành thủ tục khởi kiện dân sự vì đang chờ chính quyền hướng dẫn. Hiện nay, một số luật sư đã đi đến giúp dân. Nhưng theo tôi thấy như vậy là chưa chuẩn xác lắm. Bởi vì mỗi một vùng thì có phong tục, tập quán, cách thức đánh bắt, kinh doanh hải sản khác nhau. Cho nên đánh giá mức độ thiệt hại cũng khác nhau. Cần phải có sự thống nhất giữa các ngư dân và những người bị nhiễm chất độc do Formosa thải ra trong 4 tỉnh phải thống nhất với nhau và ngay trong 1 tỉnh thì người dân cũng phải thống nhất với nhau phương thức khởi kiện như thế nào thì mới tạo được ra cái thế của người đi khởi kiện đòi quyền lợi. Nếu không có sự thống nhất thì rất khó cho các tòa án giải quyết một cách chuẩn mực.

    Đây là công việc phức tạp, đòi hỏi nhiều thời gian và công sức. Tuy nhiên vì cuộc sống hiện tại và tương lai của người dân miền Trung nói riêng và cả nước nói chung, vì sự bền vững của môi trường biển, vì an ninh quốc gia, mất bao nhiêu thời gian, công sức, tiền của và mất bao nhiêu thời gian cũng cần phải làm.

    RFI : Hiện tại ông đã làm được những gì để hỗ trợ cho người dân, sau thảm họa mà Formosa gây ra cho người dân ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Bên tổ chức hành nghề của tôi, tôi đã có văn bản gửi cho 4 tỉnh miền Trung : Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và tôi khuyến nghị là Ủy ban nhân dân tỉnh nên mời các tổ chức như Hội Luật Gia, các tổ chức luật sư, các luật sư có kinh nghiệm để giúp người dân thống kê thiệt hại một cách chính xác, khoa học và giúp người dân làm đơn khởi kiện, tranh tụng trong các phiên tòa dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người dân

    RFI : Liệu các luật sư quốc tế có kinh nghiệm trong các vụ án lớn liên quan đến môi trường có thể vào cuộc để hỗ trợ luật gia Việt Nam để khởi kiện Formosa được không ?

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Theo luật luật sư, các luật sư nước ngoài có quyền hành nghề tại Việt Nam, theo quy định của pháp luật Việt Nam. Các luật sư của nước ngoài vào thì rất thuận lợi cho người dân Việt Nam vì đối với quốc tế, những chuyện này họ làm nhiều rồi. Họ có kinh nghiệm, chứ luật sư Việt Nam thì chưa có những vụ án lớn như thế này.

    RFI : Cảm ơn ông đã dành thời gian cho đài phát thanh RFI.

    Luật sư Nguyễn Đình Xuân : Dạ, không có gì.
    Theo RFI

    Gửi ý kiến của bạn
    Tên của bạn
    Email của bạn
    Bà chủ tịch Quốc hội Việt Nam Nguyễn Thị Kim Ngân lên tiếng về qui định cho phép chính thức sử dụng đồng nhân dân tệ tại khu vực biên giới Việt- Trung. Mạng báo Thanh Niên dẫn phát biểu của bà Nguyễn Thị Kim Ngân tại phiên họp lần thứ 27 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội diễn ra vào sáng ngày 13/9, rằng cần phải xem xét lại thông tư 19 về quản lý ngoại hối đối với hoạt động thương mại biên giới Việt – Trung mà Thống đốc Ngân hàng Nhà nước ban hành hôm 28/8 vừa qua.
    Truyền thông Việt Nam dẫn thông báo của bộ Công An cho biết, Trịnh Xuân Thanh, cựu quan chức cao cấp của chính quyền Việt Nam và đối tượng bị truy nã gắt gao vì liên quan đến một vụ án kinh tế từ gần một năm nay, đã ra đầu thú tại Cơ Quan An Ninh điều tra bộ Công An hôm nay 31/07/2017.
    Hiện nay, Việt Nam đang có 'hàng triệu' người có ý kiến bất đồng với chính quyền, mà trong số đó không nhất thiết phải là những người 'đi biểu tình' và 'hô khẩu hiệu', xử 'nặng và chủ quan' đối với họ như hiện nay là 'lợi bất cập hại' đối với chính quyền, ý kiến của khách mời nói với Bàn tròn thứ Năm tuần này của BBC Tiếng Việt.
    Hôm 24 tháng 5, BBC trích nguồn từ ngành dầu khí Việt Nam cho biết Hà Nội đã cho ngừng việc thăm dò dầu khí ở lô 136/3 ngoài khơi Việt Nam trước sức ép của Trung Quốc. Mặc dù chính phủ Việt Nam chưa chính thức lên tiếng về động thái đó nhưng Bộ Ngoại giao Trung Quốc mới đây nói rằng Trung Quốc yêu cầu bên thứ ba phải ngừng các hoạt động đơn phương tại khu vực tranh chấp ở Biển Đông.
    Hà Nội hôm thứ Ba đã thông qua kế hoạch cấm xe máy trong nội thành từ năm 2030 nhằm giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm, trang web của Ủy ban Nhân dân Thành phố cho biết. Nhà chức trách thủ đô lần đầu tiên cân nhắc ban hành lệnh cấm xe máy vào năm ngoái vì lo sợ những đường phố chật hẹp sẽ bị quá tải khi dân số tăng mạnh và tầng lớp trung lưu mua xe hơi nhiều kỷ lục.
    Các thông tin rò rỉ trong những ngày qua về việc Việt Nam đã tiến hành khoan dò dầu khí tại một lô trong vùng bị Bắc Kinh đòi chủ quyền vừa được giới công nghiệp dầu khí tại Singapore xác nhận. Trang mạng BBC Anh ngữ ngày 05/07/2017 trích dẫn nhiều nguồn tin tiết lộ rằng khu vực liên can cách bờ biển đông nam Việt Nam khoảng 250 hải lý.
    Một bạn trẻ có tên Trần Hoàng Phúc, 23 tuổi, ở tại Sài Gòn hiện đang bị giam giữ ở Trại Tạm giam Số 1, Công an Thành phố Hà Nội với cáo buộc ‘tàng trữ tài liệu, làm, đăng tải các video có nội dung tuyên truyền chống nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trên mạng Internet’, theo điều 88 Bộ Luật Hình sự Việt Nam.
    HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Do ngân sách thâm thủng trong khi thiếu tiền trả nợ nước ngoài và nhu cầu thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, chính quyền Việt Nam lại hâm nóng chuyện nhà nước vay đô la và vàng của dân chúng. Theo bản tin tường thuật của tờ Thời Báo Kinh Tế Việt Nam, “các thành viên hội
    Một nhà nghiên cứu, Tiến sĩ Ngô Thương Tô (Shang-su Wu), mới đây viết bài trên trang The Diplomat về "những điểm yếu của quân đội Việt Nam" (The Weak Points in Vietnam's Military). Ông viết rằng "bất chấp những đầu tư quốc phòng lớn, một số điểm thiếu đầu tư của quân đội Việt Nam dễ bị tổn thương nếu Trung Quốc tấn công".
    Khách đến từ châu Âu đạt khoảng gần 1 triệu lượt người, chiếm khoảng 25% Cơ quan thống kê Việt Nam nói lượng du khách nước ngoài nửa năm đầu tăng hơn 30%, đa số từ châu Á và khách Trung Quốc ‘tăng gấp đôi’.
    HÀ NỘI (NV) - Giới chuyên môn và người dân cho rằng giải thích đường sắt trên cao Cát Linh-Hà Đông “uốn lượn” được thiết kế theo nguyên tắc “vào ga lên dốc, ra khỏi ga xuống dốc” là ngụy biện.
    Việt Nam, ngành điện lực do nhà nước quản lý, hay nói cách khác là ngành độc quyền của nhà nước, mọi sự biến thiên tăng hay giảm về giá điện đều liên quan đến đời sống của người dân. Trong đợt thu tiền điện trên toàn quốc vừa qua, giá điện đột ngột gia tăng lên gấp rưỡi, gấp đôi, thậm chí có nhiều gia đình phải trả gấp ba số tiền trước đây mặc dù mức độ sử dụng điện không hề thay đổi.
    QUẢNG NGÃI (NV) .- Từ đầu năm đến nay, 34 tàu đánh cá của Việt Nam đã bị tàu tuần Trung Quốc”uy hiếp, tấn công”, trong đó có 23 tàu của tỉnh Quảng Ngãi.
    Một nhà sư Khmer Krom cùng tham gia đoàn kiểm tra biên giới cho biết một nhóm bộ đội và một nhóm người Việt mặc thường phục dùng vũ lực ngăn cản không cho họ đến kiểm tra đường biên giới. Sư chia sẽ: “Bộ đội biên phòng khoảng hai chục người, và mấy người mặc đồ thường khoảng từ năm chục đến sáu chục người.
    Sài Gòn với một thuở mệnh danh hòn ngọc viễn đông, một thuở mà ông Lý Quang Diệu đã từng mơ một ngày nào đó sẽ biến quốc đảo Singapore thành một Sài Gòn khác. Thế rồi câu chuyện về Sài Gòn hoa lệ cũng nhanh chóng đi vào quá khứ, thay vào đó là một Sài Gòn chằng chịt đường dây điện, nhà cửa chồng chất lên nhau, những con đường kẹt xe luôn cho cảm giác Sài Gòn là một tổ mối quá tải và khi mùa mưa đến
    Chưa năm nào giống như năm nay, người Hà Nội phải liên tục chứng kiến hàng loạt tại ương về môi sinh do con người và thiên nhiên gây ra. Trong đó, những tai ương môi sinh do con người chiếm phần lớn, những tai ương do thiên nhiên gây ra vốn không đáng kể nhưng do sự cẩu thả, vô tâm của con người lại hóa thành trầm trọng.
    Nguyên thứ trưởng thứ nhất Bộ Ngoại giao Việt Nam Trần Quang Cơ vừa qua đời tối hôm thứ Năm 25/6 ở tuổi 89. Lễ tang ông sẽ được tổ chức tại Nhà tang lễ Quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội, sáng ngày 1/7.
    ĐỒNG NAI (NV) - Hàng trăm hecta đất gần khu vực dự kiến xây phi trường Long Thành đã được nhiều chủ đầu tư chuẩn bị sẵn để đợi “sóng” bất động sản. Khảo sát của VNExpress, cách phi trường quốc tế Long Thành từ vài km đến 30km (cây số) có hàng chục doanh nghiệp chạy đua săn cơ hội ở “vùng đất hứa” này.
    Người Thượng mình hiện nay ở Thái Lan nếu gom lại thì có khoảng hơn 300 người. Chạy sang đây tỵ nạn vì mình không có tự do tín ngưỡng về tôn giáo, còn về đất đai của mình thì chính quyền họ đã cướp đi. Họ còn đàn áp những người có niềm tin tôn giáo, có người bị bắt bỏ tù và cũng có người đã chết trong tù. -Ông R’Ma B’Lie
    Cục trưởng Điện lực thành phố Đông Quản, tỉnh Quảng Đông, định hối lộ công an Việt Nam khi bị bắt, theo truyền thông trong nước. Theo truyền thông Việt Nam, ông này, bị Trung Quốc truy nã về tội nhận hối lộ, đã đề nghị hối lộ hàng tỉ đồng cho công an Việt Nam khi bị bắt.
    Bảo Trợ