Asean 'cần xem lại qui trình đồng thuận'

26 Tháng Bảy 201611:51 CH(Xem: 329)

Asean 'cần xem lại qui trình đồng thuận'

blankImage copyright AP

Việc Hội nghị Ngoại trưởng các nước Asean không thể đưa ra một tuyên bố chung về vấn đề tranh chấp biển Đông tại cuộc họp thường niên vào hôm 25/07 là một điều không có gì đáng ngạc nhiên.

Vào tháng trước, trong cuộc họp đặc biệt ở Côn Minh, Trung Quốc, sự chia rẽ trong nội bộ các nước Asean đã thể hiện rõ khi khối này rút lại bản thông cáo với lời lẽ chỉ trích mạnh mẽ Trung Quốc về việc tuyên bố chủ quyền ở biển Đông, sau khi Trung Quốc tác động lên các đồng minh trong khối để gây cản trở.

Vấn đề lần này nghiêm trọng hơn nhiều, chỉ sau hai tuần Tòa Trọng tài thường trực ở The Hague ra phán quyết có lợi cho Philippines trong vụ kiện về Biển Đông.

Gần như cả thế giới đang quan sát xem liệu các Ngoại trưởng khối Asean có thể có tiếng nói chung đối với vấn đề tôn trọng phán quyết của Tòa trọng tài và tôn trọng luật pháp quốc tế hay không.

Và một lần nữa, Campuchia được cho là thủ phạm khiến khối Asean không thể đạt sự đồng thuận. Bóng ma của Phnom Penh lại thêm một lần phủ lên khối Asean. Khi còn là Chủ tịch của Asean vào năm 2012, Campuchia đã bỏ phiếu phản đối thông cáo chung về Biển Đông của các Ngoại trưởng khối Asean. Kết quả là lần đầu tiên trong lịch sử, khối Asean không thể ra một thông cáo chung.

blankImage copyright Hoang Dinh Nam AFP

Có vẻ như lịch sử đang lặp lại, trừ phi Ngoại trưởng các nước Asean và các quan chức cao cấp có thể tìm được sự đồng thuận vào hôm nay hoặc trong ngày mai. Tuy nhiên, về mặt chiến lược, Asean thà chịu vết nhơ khi không thể ra một thông cáo chung hơn là nhạt nhòa về vấn đề Biển Đông. Việc này cho thấy Asean không thể để lợi ích của một nước làm ảnh hưởng cả khối.

Chắc chắn sự đoàn kết của khối Asean sẽ bị rạn nứt, nhưng sự việc xảy ra lần này là điều cần thiết. Cùng lúc đó, những diễn tiến xảy ra làm dấy lên câu hỏi về tương lai và hướng đi chiến lược của Asean, khi các nước không thể thảo luận một cách tin cậy hoặc đóng vai trò chủ đạo đối với một vấn đề mang tính nghiêm trọng ngay trong nội bộ.

Những sự kiện xảy ra ở Phnom Penh, Côn Minh và bây giờ là Vientiane cho thấy những gì có thể đạt được với năm thành viên ban đầu của Asean đã không thể áp dụng khi khối có đến 10 thành viên. Trong khi Trung Quốc được cho là nhân tố gây nên “những diễn tiến” này, Asean nên xem lại mình trước khi đổ lỗi lên các yếu tố bên ngoài.

Kẻ phá bĩnh

blankImage copyright Hoang Dinh Nam AFP
Image caption Ngoại trưởng Campuchia tại Hội nghị Asean, diễn ra tại Vientiane, Lào

Trong bối cảnh này, điều làm mọi người chưng hửng nhất là trong khi nói ủng hộ khối Asean, Campuchia đã không nhìn ra sự nghiêm trọng của vấn đề và có thể nhìn rộng hơn đối với toàn cục, về mặt chiến lược.

Campuchia không thể cứ tiếp tục xem thường các thành viên Asean khác thông qua các hành động của kẻ phá bĩnh.

Tuy nhiên, Asean là một tổ chức mang tính quốc tế và vì thế luôn có sự hiểu ngầm-mang tính bắt buộc- rằng phải có một phản ứng có tính tập thể và ủng hộ lẫn nhau.

Asean là một “hiệp hội”, không phải một câu lạc bộ cho các quốc gia. Campuchia cần phải hiểu rằng việc gây cản trở Asean đạt sự đồng thuận với Trung Quốc gây tác hại nghiêm trọng đến chức năng của Asean như một tổ chức để giải quyết các thách thức và nhu cầu của khu vực. Campuchia cần phải quyết định về tương lai của mình, hoặc đứng chung với Asean, hoặc đi theo gã hàng xóm khổng lồ nhưng giàu có.

blankImage copyright AFP
Image caption Trung Quốc được xem là nhân tố gây mất đoàn kết trong nội bộ Asean

Hiện nay, vẫn chưa có gì cụ thể được soạn thảo trong Hiến chương Asean- được xem như “cẩm nang hoạt động” của khối- về việc rút lui hoặc bãi bỏ tư cách một thành viên. Nhưng “Cambrexit” không thể là một câu hỏi không có đáp án nếu Campuchia tiếp tục gây hại cho lợi ích của cả khối.

Cùng lúc đó, Trung Quốc cho thấy có khả năng vươn tầm ảnh hưởng trong khối Asean, vượt khỏi tầm Campuchia, mặc dù Phnom Penh có thể sử dụng quyền phủ quyết.

Để bảo vệ chính mình, Asean cần xem lại qui trình đưa ra sự đồng thuận. Quyền được phủ quyết của mỗi thành viên cần bị loại bỏ. Cần phải đưa vào Hiệp ước chung của khối điều luật “Asean – X” – như một công thức để không cần có sự đồng thuận tuyệt đối- mới có thể loại bỏ yếu tố “con ngựa thành Troy” (nội gián) trong những vấn đề chính trị và từ đó cải thiện sự hiệu quả của Asean và qui trình đưa ra các quyết định.

Đây là một cuộc chiến mà Asean phải đối mặt và phải giành chiến thắng. Việc “giữ thể diện” và duy trì tình đoàn kết sẽ chỉ biến Asean thành trò hề và tương lai thêm mờ mịt. Câu hỏi được đặt ra là ai sẽ dẫn đầu cuộc chiến này?

Bài viết thể hiện quan điển của Tang Siew Mun, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu về Asean, thuộc Viện nghiên cứu ISEAS-Yusof Ishak ở Singapore, đã đăng trên trang www.todayonline.com.
Thgeo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Liệu sự sụp đổ của nhóm khủng bố Nhà Nước Hồi giáo (IS) ở Syria và Iraq, và sự cáo chung của cái gọi là ‘vương quốc Hồi giáo’ của họ, có tạo ra sự khác biệt nào trong việc tuyển mộ chiến binh cho IS và cực đoan hóa giới trẻ sinh sống tại Âu Châu? Và liệu thất bại quân sự của IS có giảm các cuộc tấn công khủng bố thuộc loại “sói đơn độc” ở phương Tây?
Hãng tin Reuters hôm nay 24/07/2017 dẫn nguồn tin từ chính quyền Việt Nam cho biết tàu hải quân Indonesia vào cuối tuần qua đã bắn bị thương bốn ngư dân Việt Nam trên một tàu đánh cá ở Biển Đông. Theo Ủy ban Tìm Kiếm và Cứu Hộ tỉnh Bình Định, tối thứ Bảy 22/7 chiếc tàu cá Việt Nam đang ở cách Côn Đảo 132 hải lý, thì bị tàu hải quân Indonesia nổ súng vào làm bốn ngư dân bị thương, trong đó có hai người bị thương nặng. Các nạn nhân đã được đưa vào Côn Đảo để chữa trị.
Lầu Năm Góc kêu gọi các nước ở biển Hoa Đông và Biển Đông cùng kiềm chế và tránh những hành vi khiêu khích. Lời kêu gọi được phát ngôn viên bộ Quốc Phòng Mỹ đưa ra trong một buổi họp báo và được trang Economic Times đưa tin ngày 18/07/2017.
Theo trang mạng stripes.com ngày 05/07/2017, sau khi vào gần vùng đảo có tranh chấp giữa Việt Nam, Trung Quốc và Đài Loan tại Biển Đông, tàu chiến Mỹ đã tới quân cảng Cam Ranh để tiến hành các cuộc thao dượt với Hải Quân Việt Nam.
Căng thẳng tại Biển Đông với việc Trung Quốc không ngừng quân sự hóa các đảo nhân tạo tại Trường Sa không chỉ khiến các láng giềng châu Á hay Hoa Kỳ lo ngại. Sức mạnh trên biển của Trung Quốc có tham vọng vượt khỏi các vùng nước bao quanh quốc gia này gây lo ngại cho cả châu Âu. Trong bài viết « Cần làm gì trước sức mạnh hải quân Trung Quốc ? »,
Hai người đàn ông Việt Nam bị tổ chức Hồi giáo Abu Sayyaf chặt đầu, quân đội nước này cho hay. Thi thể của họ được tìm thấy trên đảo Basilan, miền Nam Philippines, nơi nhóm đặt căn cứ. Hai nạn nhân thuộc nhóm sáu thuyền viên Việt Nam bị các chiến binh bắt cóc vào năm ngoái.
Trước khi đặt chân đến Matxcơva ngày 03/07/2017, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã dành cho thông tấn xã Nga Itar-Tass một cuộc phỏng vấn, trong đó ông tập trung nói về hệ thống lá chắn chống tên lửa THAAD mà Hoa Kỳ triển khai ở Hàn Quốc, vì ông biết đây là hồ sơ mà tổng thống Nga Vladimir Putin cũng rất quan ngại.
Sự kiện một chiến hạm Mỹ tiến gần đảo Tri Tôn trong quần đảo Hoàng Sa hôm chủ nhật 02/07/2017 làm Bắc Kinh tức giận, lên án Mỹ « khiêu khích quân sự và chính trị một cách nghiêm trọng ». Vụ việc diễn ra vài giờ trước cuộc điện đàm Donald Trump-Tập Cận Bình về tình hình Bắc Triều Tiên.
Từ 1997 đến nay, tại Hồng Kông, mỗi năm đều có biểu tình nhân ngày nhượng địa trở về Trung Quốc. Hôm qua, 01/07/2017, khoảng 60.000 người, « vũ trang » dù và biểu ngữ đòi « dân chủ, nhân phẩm và tự do », đã tham gia tuần hành trong sự giám sát chặt chẽ của cảnh sát vào lúc chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đe dọa « không được vượt làn ranh đỏ » thách thức quyền lực Bắc Kinh.
Tap Cận Bình khẳng định Hồng Kông được tự do hơn bao giờ hết, đồng thời cảnh báo các thách thức « không thể chấp nhận được » đối với chính quyền Bắc Kinh, và ấn định một « lằn ranh đỏ » không thể vượt qua, 20 năm sau khi Hồng Kông được trao trả cho Trung Quốc.
Bảo Trợ