Ngày Tự Do Báo Chí Thế Giới Là Gì?

04 Tháng Năm 20167:43 SA(Xem: 813)

Ngày Tự do Báo chí Thế giới là gì?

Một người đàn ông đưa ra trang nhất của nhật báo Ozgur với tiêu đề "can thiệp đẫm máu" khi mọi người tập trung bên ngoài trụ sở chính của tờ báo Zaman ở Istanbul, ngày 6 tháng 3 năm 2016.
Một người đàn ông đưa ra trang nhất của nhật báo Ozgur với tiêu đề "can thiệp đẫm máu" khi mọi người tập trung bên ngoài trụ sở chính của tờ báo Zaman ở Istanbul, ngày 6 tháng 3 năm 2016.

Ngày Tự do Báo chí Thế giới (WPFD) là gì?

Đó là gì? Một ngày kỷ niệm toàn cầu nhấn mạnh sự tự do thông tin là một quyền con người căn bản, đề cao tự do báo chí trên toàn thế giới, và là một sự nhắc nhở rằng ở hàng chục quốc gia, những ấn phẩm vẫn bị kiểm duyệt, bị phạt tiền và bị đóng cửa, trong khi những nhà báo và biên tập viên bị sách nhiễu, tấn công, câu lưu và đôi khi bị sát hại.

Tại sao ngày 3 tháng 5? Ngày này được Liên Hiệp Quốc thông qua vào năm 1993, kỷ niệm Tuyên bố Windhoek.

Tuyên bố Windhoek là gì? Một tuyên bố những nguyên tắc tự do báo chí do những nhà báo ở Châu Phi soạn thảo trong một hội thảo của UNESCO về "Thúc đẩy Nền Báo chí Châu Phi Độc lập và Đa nguyên" ở thành phố Windhoek, Namibia, vào năm 1991.

Tuyên bố nói gì? Tuyên bố Windhoek kêu gọi truyền thông tự do, độc lập, đa nguyên trên toàn thế giới, mô tả tự do báo chí là thiết yếu đối với dân chủ và là một quyền con người căn bản.

Những cột mốc công nhận vào ngày 3 tháng 5 năm 2016

* Kỷ niệm 250 năm luật tự do thông tin đầu tiên của thế giới, áp dụng ở cả hai nước Thụy Điển và Phần Lan hiện đại.

* Kỷ niệm 25 năm thông qua Tuyên bố Windhoek về những nguyên tắc tự do báo chí ở Namibia.

* Năm đầu tiên trong chu kỳ 15 năm của Những Mục tiêu Phát triển Bền vững mới, một tập hợp những mục tiêu được thông qua vào ngày 25 tháng 9 năm 2015, để chấm dứt nghèo túng, bảo vệ hành tinh, và bảo đảm sự thịnh vượng cho tất cả mọi người là một phần của chương trình phát triển bền vững mới. Mỗi một mục tiêu lại có những kết quả nhắm tới cụ thể cần đạt được trong 15 năm tiếp theo.

Hội nghị WPFD

Ngày 2-4 tháng 5 năm 2016, diễn ra tại Helsinki, Phần Lan, và được tổ chức bởi UNESCO và Bộ Giáo dục và Văn hóa và Phần Lan

Giải thưởng Tự do Báo chí UNESCO/Guillermo Cano

Được trao cho Khadija Ismayilova, một nhà báo điều tra từ Azerbaijan. Bà Ismayilova làm trưởng văn phòng ở Baku cho Ban Tiếng Azerbaijan của Đài Âu Châu Tự do.

Bà Ismayilova ban đầu đã bị bắt và bị giam giữ vào ngày 5 tháng 12 năm 2014 về những cáo buộc phỉ báng mà những tổ chức nhân quyền quốc tế nói là bịa đặt. Bà bị kết án 7 năm rưỡi tù giam về những cáo buộc liên quan đến lạm quyền và trốn thuế. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền mô tả thủ tục tố tụng là truy tố có động cơ chính trị, xét xử sai trái, và một chiến dịch làm mất uy tín của bà.

Ljiljana Zurovac, chủ tịch Ban giám khảo Giải thưởng Tự do Báo chí UNESCO/Guillermo Cano 2016 nói: "Khadija Ismayilova rất xứng đáng nhận Giải thưởng và tôi vui mừng khi thấy sự can đảm và tính chuyên nghiệp của bà ấy được công nhận."

Giải thưởng được đặt theo tên của Guillermo Cano Isaza, một nhà báo người Colombia bị ám sát trước cửa tòa báo của mình, El Espectador, ở Bogotá, vào tháng 12 năm 1986, sau khi lên tiếng chống lại những băng đảng ma túy.
Theo VOA


Ủy ban Bảo vệ Ký giả: Tự do Báo chí Toàn cầu bị sút giảm

 Các nhà báo, nhà hoạt động phản đối việc hạn chế tự do báo chí và yêu cầu thả các nhà báo bị giam giữ, ở phía trước Nghiệp đoàn Báo chí tại Cairo, Ai Cập, ngày 26 tháng 4 năm 2016.
Các nhà báo, nhà hoạt động phản đối việc hạn chế tự do báo chí và yêu cầu thả các nhà báo bị giam giữ, ở phía trước Nghiệp đoàn Báo chí tại Cairo, Ai Cập, ngày 26 tháng 4 năm 2016.
Cecily Hilleary

Các tổ chức chuyên theo dõi hoạt động truyền thông cho biết tự do báo chí đã bị sút giảm tại nhiều nơi trên thế giới.

Nữ ký giả Khadija Ismayilova là người đoạt giải Tự do Báo chí Thế giới UNESCO/Guillermo Cano năm 2016, nhưng ngày hôm nay bà không thể đến Helsinki khi các nhà báo và những nhân vật tranh đấu cho tự do truyền thông tụ họp ở thủ đô của Phần Lan nhân Ngày Tự do Báo chí Thế giới – bà đang thọ án tù 7 năm rưỡi tại Azerbaijan vì những bài tường thuật phanh phui những vụ tham nhũng trong chính quyền.

Uỷ ban Bảo vệ Ký giả (CPJ) cho biết khoảng 200 nhà báo như bà Khadija đang bị giam cầm ở các nước trên thế giới. Và bỏ tù không phải là cách thức duy nhất mà các chính phủ dùng để đàn áp hay buộc giới truyền thông làm theo ý mình.

Nhà báo Pravit Rojanaphruk ở Thái Lan đã được mời tới Helsinki, nhưng chính quyền quân nhân không cho ông du hành ra nước ngoài. Ông nói đây là một cái giá tương đối rẻ, “vì các nhà báo ở những nơi khác còn phải đối mặt với những án tù dài hạn hoặc thậm chí bị ám sát.”

Tự do báo chí toàn cầu bị sút giảm tới mức thấp nhất trong hơn một thập niên, theo ghi nhận của tổ chức Freedom House trong bản phúc trình thường niên mới nhất. Phúc trình cho biết “Chỉ có 13% dân số thế giới có được một nền báo chí tự do – trong đó hoạt động tường thuật về sinh hoạt chính trị rất năng động, an toàn của nhà báo được bảo đảm, sự can thiệp của nhà nước vào hoạt động truyền thông nằm ở mức tối thiểu, và báo giới không gặp phải những áp lực kinh tế và pháp lý độc đoán.”

Nhà báo Pravit Rojanaphruk trong một cuộc phỏng vấn với VOA ở Bangkok, ngày 28 tháng 4 năm 2016.
Nhà báo Pravit Rojanaphruk trong một cuộc phỏng vấn với VOA ở Bangkok, ngày 28 tháng 4 năm 2016.

Đàn áp báo chí ở Thổ Nhĩ Kỳ

Tự do báo chí ở Thổ Nhĩ Kỳ sút giảm mạnh trong năm qua vì vụ đàn áp qui mô lớn do Tổng thống Recep Tayyip Erdogan thực hiện. Hội Nhà Báo Không Biên Giới (RSF) xếp Thổ Nhĩ Kỳ vào hạng 151 trong số 180 nước trong bảng Chỉ số Tự do Báo chí Thế giới, tụt hai hạng so với năm 2015.

Có đến 2.000 người, gồm nhà báo, các nhà nghiên cứu, sinh viên, và những người nổi tiếng đang bị chính quyền điều tra về tội xúc phạm Tổng thống Erdogan hoặc “tuyên truyền cho khủng bố.”

Những vụ bắt bớ và hăm doạ gia tăng ở Ai Cập

Tổ chức Freedom House cho biết các nhà báo ở hai khu vực Đông và Nam Phi châu trong năm qua đã đối mặt với áp lực chính trị mỗi ngày một nhiều. Tuy Hiến pháp năm 2010 ở Kenya cấm chính phủ can thiệp vào hoạt động truyền thông, tin tức về những vụ hăm doạ và sách nhiễu đối với các nhà báo đã không ngừng gia tăng. Một hội đồng truyền thông do chính phủ thiết lập năm 2013 có quyền phạt các ký giả những khoản tiền lớn hoặc thu thẻ nhà báo của họ.

Tự do báo chí ở Ai Cập bị giảm mạnh dưới sự cai trị của Tổng thống Abdel Fattah el-Sissi, là người sau khi lên nắm quyền đã đích thân gặp các nhà báo nhà văn ít nhất 3 lần để nói tới những lằn ranh đỏ mà chính quyền đặt ra.

Theo Uỷ ban Bảo vệ Ký giả, năm ngoái Ai Cập đã bỏ tù 23 ký giả, đứng hạng nhì thế giới về số nhà báo bị giam cầm, chỉ sau Trung Quốc.

Trung Quốc gia tăng kiểm soát mạng internet

Mạng internet đã tạo ra những thách thức cho những chính phủ độc tài muốn hạn chế tự do ngôn luận. Năm ngoái, Trung Quốc đã thông qua một luật lệ về an ninh quốc gia và soạn thảo một luật lệ về an ninh mạng mà các nhà phân tích nói là dọn đường cho một cuộc đàn áp qui mô lớn nhắm vào quyền tự do ngôn luận trong không gian ảo.

Ông William Nye, một nhà nghiên cứu Trung Quốc của Hội Ân Xá Quốc Tế nói “Sự kiểm soát mỗi lúc một nhiều đối với mạng internet ở Trung Quốc trong 3 năm qua có lẽ là sự thụt lùi lớn nhất trong lãnh vực tự do báo chí.” Ông Nye nói thêm rằng tường lửa mà Trung Quốc dựng ra có lẽ là guồng máy kiểm duyệt lớn nhất trên thế giới để kiểm soát internet.

Ông Nye cũng cho biết rằng chiến dịch đàn áp tự do ngôn luận trên mạng cũng tác động tới các cơ quan truyền thông thông thường, như báo chí và các đài phát thanh phát hình.

Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro phát biểu trong một cuộc biểu tình, tại Dinh Tổng thống Miraflores ở Caracas, ngày 07 tháng 4 năm 2016.
Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro phát biểu trong một cuộc biểu tình, tại Dinh Tổng thống Miraflores ở Caracas, ngày 07 tháng 4 năm 2016.

Không chịu bán báo in ở Venezuela

Tại Mỹ châu, tự do báo chí tương đối khá, nhưng Venezuela là một trong vài ngoại lệ.

Trong một mưu toan nhằm làm im tiếng những người có ý kiến bất đồng, công ty quốc doanh ở Venezuela chuyên phân phối hầu hết các báo in ở nước này đã ngưng bán báo in của những tờ báo chỉ trích chính phủ, khiến cho mấy mươi tờ báo phải ngưng in báo hoặc phải đóng cửa.

Hoa Kỳ được các tổ chức theo dõi tự do truyền thông xếp hạng cao, nhưng những nhóm này cũng nêu ra một số lo ngại.

Phúc trình thường niên của tổ chức Freedom House cho rằng truyền thông Mỹ bị vướng vào chiến dịch vận động bầu cử tổng thống. Tổ chức này nói “Ứng viên dẫn đầu của phe Cộng hoà Donald Trump đã lấy việc chỉ trích những nhà báo và các cơ quan truyền thông làm một trọng tâm của nỗ lực thu hút cử tri và dùng những phát biểu gây nhiều bất bình trên truyền thông xã hội để lôi kéo và làm chệch hướng tường thuật của truyền thông thông thường.”

Trong bảng xếp hạng mới nhất, Hội Nhà Báo Không Biên Giới xếp Hoa Kỳ vào hạng 41 trong tổng số 180 nước, vì điều mà họ gọi là “cuộc chiến nhắm vào những người thổi còi báo động” và những vụ bắt bớ nhà báo trong các vụ biểu tình ở Baltimore và Minneapolis để phản đối điều bị cho là thái độ kỳ thị chủng tộc của cảnh sát.

Uỷ ban Bảo vệ Ký giả bày tỏ quan tâm về Cẩm nang về Luật Chiến tranh của Ngũ giác đài, trong đó có đoạn nói rằng một số nhà báo ở khu vực có chiến tranh có thể là “những người tham chiến không được bảo vệ đặc biệt,” chuyên lợi dụng vỏ bọc nhà báo cho những hoạt động khác. Tổ chức này cho rằng điều đó có thể mở ngõ cho quân đội Mỹ bắt giam nhà báo mà không cần nêu ra cáo trạng, bằng chứng hoặc đưa ra xét xử trước toà án.

Theo VOA

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Liệu sự sụp đổ của nhóm khủng bố Nhà Nước Hồi giáo (IS) ở Syria và Iraq, và sự cáo chung của cái gọi là ‘vương quốc Hồi giáo’ của họ, có tạo ra sự khác biệt nào trong việc tuyển mộ chiến binh cho IS và cực đoan hóa giới trẻ sinh sống tại Âu Châu? Và liệu thất bại quân sự của IS có giảm các cuộc tấn công khủng bố thuộc loại “sói đơn độc” ở phương Tây?
Hãng tin Reuters hôm nay 24/07/2017 dẫn nguồn tin từ chính quyền Việt Nam cho biết tàu hải quân Indonesia vào cuối tuần qua đã bắn bị thương bốn ngư dân Việt Nam trên một tàu đánh cá ở Biển Đông. Theo Ủy ban Tìm Kiếm và Cứu Hộ tỉnh Bình Định, tối thứ Bảy 22/7 chiếc tàu cá Việt Nam đang ở cách Côn Đảo 132 hải lý, thì bị tàu hải quân Indonesia nổ súng vào làm bốn ngư dân bị thương, trong đó có hai người bị thương nặng. Các nạn nhân đã được đưa vào Côn Đảo để chữa trị.
Lầu Năm Góc kêu gọi các nước ở biển Hoa Đông và Biển Đông cùng kiềm chế và tránh những hành vi khiêu khích. Lời kêu gọi được phát ngôn viên bộ Quốc Phòng Mỹ đưa ra trong một buổi họp báo và được trang Economic Times đưa tin ngày 18/07/2017.
Theo trang mạng stripes.com ngày 05/07/2017, sau khi vào gần vùng đảo có tranh chấp giữa Việt Nam, Trung Quốc và Đài Loan tại Biển Đông, tàu chiến Mỹ đã tới quân cảng Cam Ranh để tiến hành các cuộc thao dượt với Hải Quân Việt Nam.
Căng thẳng tại Biển Đông với việc Trung Quốc không ngừng quân sự hóa các đảo nhân tạo tại Trường Sa không chỉ khiến các láng giềng châu Á hay Hoa Kỳ lo ngại. Sức mạnh trên biển của Trung Quốc có tham vọng vượt khỏi các vùng nước bao quanh quốc gia này gây lo ngại cho cả châu Âu. Trong bài viết « Cần làm gì trước sức mạnh hải quân Trung Quốc ? »,
Hai người đàn ông Việt Nam bị tổ chức Hồi giáo Abu Sayyaf chặt đầu, quân đội nước này cho hay. Thi thể của họ được tìm thấy trên đảo Basilan, miền Nam Philippines, nơi nhóm đặt căn cứ. Hai nạn nhân thuộc nhóm sáu thuyền viên Việt Nam bị các chiến binh bắt cóc vào năm ngoái.
Trước khi đặt chân đến Matxcơva ngày 03/07/2017, chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã dành cho thông tấn xã Nga Itar-Tass một cuộc phỏng vấn, trong đó ông tập trung nói về hệ thống lá chắn chống tên lửa THAAD mà Hoa Kỳ triển khai ở Hàn Quốc, vì ông biết đây là hồ sơ mà tổng thống Nga Vladimir Putin cũng rất quan ngại.
Sự kiện một chiến hạm Mỹ tiến gần đảo Tri Tôn trong quần đảo Hoàng Sa hôm chủ nhật 02/07/2017 làm Bắc Kinh tức giận, lên án Mỹ « khiêu khích quân sự và chính trị một cách nghiêm trọng ». Vụ việc diễn ra vài giờ trước cuộc điện đàm Donald Trump-Tập Cận Bình về tình hình Bắc Triều Tiên.
Từ 1997 đến nay, tại Hồng Kông, mỗi năm đều có biểu tình nhân ngày nhượng địa trở về Trung Quốc. Hôm qua, 01/07/2017, khoảng 60.000 người, « vũ trang » dù và biểu ngữ đòi « dân chủ, nhân phẩm và tự do », đã tham gia tuần hành trong sự giám sát chặt chẽ của cảnh sát vào lúc chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đe dọa « không được vượt làn ranh đỏ » thách thức quyền lực Bắc Kinh.
Tap Cận Bình khẳng định Hồng Kông được tự do hơn bao giờ hết, đồng thời cảnh báo các thách thức « không thể chấp nhận được » đối với chính quyền Bắc Kinh, và ấn định một « lằn ranh đỏ » không thể vượt qua, 20 năm sau khi Hồng Kông được trao trả cho Trung Quốc.
Bảo Trợ