Bầu Cử Myanmar Và 'Bài Học' Với Việt Nam

12 Tháng Mười Một 201511:58 CH(Xem: 617)

Bầu cử Myanmar và 'bài học' với Việt Nam

blank
Bầu cử Myanmar 2015 và 'bài học' tham khảo cho VN là chủ đề của Bàn tròn thứ Năm tuần này.

'Chắc chắn' là Việt Nam nên học hỏi, tham khảo bài học kinh nghiệm 'dân chủ' từ Myanmar qua cuộc bầu cử tự do 2015 vừa diễn ra, cũng như qua quá trình cải tổ chính trị, thể chế và xã hội của quốc gia này, theo ý kiến khách mời của Bàn tròn Thứ Năm của BBC.

Trao đổi tại cuộc Tọa đàm của BBC Việt ngữ hôm 12/11/2015, nhân sự kiện Myanmar vừa tiến hành xong cuộc bầu cử dân chủ, tự do với thắng lợi được cho là ‘áp đảo’ thuộc về Đảng NLD – Liên minh Quốc gia vì Dân chủ do bà Aung Sang Suu Kyu lãnh đạo, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách, Pháp luật và Phát triển Hoàng Ngọc Giao, nói:


"Chắc chắn là chúng ta nên học hỏi bài học về dân chủ ở Myanmar," ông PGS. TS Giao nêu quan điểm.

"Tôi cũng chia sẻ ý kiến của Giáo sư Ngô Vĩnh Long rằng là... trong bối cảnh của Việt Nam hiện nay, sự thay đổi của Việt Nam không nhất thiết là phải chờ đợi đến suy sụp về kinh tế thì mới có chuyện thay đổi.

"Mà theo tôi cái đó có thể là một điểm nó tiềm ẩn một nguy hiểm ở chỗ là gì? Phương Bắc, Trung Quốc, trong bối cảnh cần cứu vãn thể chế chính trị này, với một tiềm lực kinh tế như vậy, họ có thể bỏ tiền ra mua chuộc, cũng như chống đỡ cho chế độ này.

"Cũng như thực hiện những mưu đồ về chủ quyền biên giới hải đảo của chúng ta, cho nên vấn đề đó chúng ta phải thận trọng," nguyên Phó Vụ trưởng Ban Biên giới Chính phủ Việt Nam nói.

Sẵn sàng đổi mới?

PGS. TS. Hoàng Ngọc Giao
PGS. TS. Hoàng Ngọc Giao cho rằng Việt Nam nên học hỏi bài học dân chủ từ Myanmar và tin rằng VN đã 'sẵn sàng' cho đổi mới, cải tổ.

Trước câu hỏi liệu Việt Nam, kể cả chính quyền, người dân và xã hội, cộng đồng,đã sẵn sàng cho đổi mới, cải tổ đất nước hay chưa, Phó Giáo sư Hoàng Ngọc Giao nói:

"Còn nói tới tình trạng hiện nay là đất nước ta (Việt Nam) đã sẵn sàng cho một sự thay đổi hay chưa, thì tôi nghĩ rằng đất nước ta, ở thời điểm này, đã sẵn sàng cho việc đó.

"Chúng ta thấy những người công nhân đang bị đối xử tệ và đời sống rất khó khăn, những người nông dân đang bị mất đất, công lý của chúng ta về tư pháp cũng đang bị xâm hại vô cùng.


"Và như vậy, lòng dân rất là không yên và nhân dân thực sự muốn thay đổi. Còn về phía nhà nước thì sao? Về phía nhà nước, theo tôi, nếu nhà nước mà lựa chọn một cái gọi là 'thông thái' đấy, thì phải nhìn thấy sự chuyển đổi nhẹ nhàng, êm ái ở Đông Âu, được gọi là Cách mạng Nhung.

"Phải nhìn thấy cái bước đi từ chế độ quân phiệt ở Myanmar trong 5 năm vừa qua đã cải cách dần dần và đến bây giờ đã trao quyền bầu cử tự do cho... (Myanmar), và trong buối cảnh như vậy, tôi nghĩ rằng Việt Nam cần phải có bước đi ngay theo hướng dân chủ.

"Thứ nhất là thực sự xây dựng luật biểu tình cho tốt, trao quyền biểu tình và phát biểu chính kiến của người dân; thực sự trao cho báo chí của chúng ta (Việt Nam) có quyền tự do ngôn luận; và cũng như thực sự trao cho người dân quyền bầu cử tự do theo hướng là gì?

"Nếu như không được, thì ít nhất cũng phải để cho 30% ứng cử viên tự do là những người ngoài đảng và để cho họ đi họ có thể có cơ hội tiếp cận với cử tri, chứ không phải như cách bầu hiện nay là 'đảng cử, dân bầu'.

Nếu không cải tổ?

Bàn tròn thứ Năm (12/11/2015) của BBC về Myanmar
Bà Tin Htar Swe, Trưởng Ban Myanmar của BBC chia sẻ nhận định và phân tích về bầu cử và cải tổ dân chủ Myanmar.

Và nhà nghiên cứu chính sách, pháp luật từ Hà Nội giải thích thêm:

"Có nghĩa là gì? Kể cả một ứng viên, nếu đứng ngoài đảng, thì khi đi vận động sẽ không có cơ hội vận động ở tổ dân phố mà ở nơi đó những người dự là những người đã được chỉ đạo là 'nên ủng hộ' hay 'không ủng hộ'

"Và vì thế cho nên hệ thống bầu cử của chúng ta có thể nói là hoàn toàn không có tự do chút nào...

"Và nếu muốn chuyển tiếp mà vẫn lo sợ về cái chuyện..., mà vẫn mong muốn giữ quyền lãnh đạo của Đảng, thì n

ên chăng đặt ra một tiêu chí là 70% là đảng viên và 30% là những người ngoài đảng nhưng được công khai các kế hoạch vận động bầu cử của mình.

"Theo tôi, ngay những năm tới, ngay lập tức phải tiến hành những biện pháp như vậy, thì có thể mới chuyển tiếp một cách hòa bình.

"Còn không, tôi cũng đồng ý với một ý kiến là nếu không, thì cùng với thời gian, cách mạng sẽ là từ bên dưới đi lên, và lúc đó sẽ có bạo loạn, không ai mong muốn cả," PGS. TS. Hoàng Ngọc Giao nêu quan điểm.

'Cách mạng từ dưới'

GS Ngô Vĩnh Long
Giáo sư Ngô Vĩnh Long từ Mỹ cho rằng chế độ quân phiệt có thể 'thay đổi nhanh hơn' một chế độ 'quan liêu' nặng nề như ở Trung Quốc hay Việt Nam.

Chia sẻ với Tọa đàm từ Đại học Maine Hoa Kỳ, Giáo sư Ngô Vĩnh Long, sử gia và nhà phân tích bang giao quốc tế, nói:

"Trước hết, tôi xin chúc mừng nhân dân Myanmar, họ đã làm được một việc rất tốt, việc này không phải chỉ là nhân dân Myanmar, mà kể cả giới quân phiệt ở Myanmar hiểu rằng là phải có dân chủ và họ bắt đầu dân chủ hóa từ từ.

"Tôi cũng xin nói rằng chế độ quân phiệt nó có thể thay đổi nhanh hơn một chế độ quan liêu, rất là nặng nề, như là Trung Quốc, hay như là Việt Nam.

"Việt Nam đã có một chế độ quan liêu mấy nghìn năm, rồi lại thêm vào đó có chế độ quan liêu của Pháp, rồi chế độ quan liêu của Liên Xô, rồi bây giờ lại vì có nhiều quyền sau chiến thắng, lại càng quan liêu hơn nữa.


"Và ngoài chuyện quan liêu, nó lại quân phiệt hóa và công an hóa. Cho nên vấn đề ở Việt Nam là giai cấp lãnh đạo phải hiểu rằng dùng sức mạnh sẽ tan rã...

"Cho nên họ phải làm sao mà họ kết nối với dân chúng và có một sự dân chủ hóa từ từ. Chứ nếu không thì sẽ có cuộc cách mạng từ dưới lên, chứ không phải từ trên xuống như Myanmar ngay bây giờ," Giáo sư Ngô Vĩnh Long nói.

Về việc liệu Việt Nam đã sẵn sàng chưa và nếu có thì như thế nào cho 'cải tổ, đổi mới' chính trị, thể chế, nhà phân tích từ Hoa Kỳ nêu quan điểm:

"Tất cả bao giờ cũng có cần có sự dân chủ hóa, nhưng vấn đề là phải có liên kết giữa các tầng lớp. Thì tôi nghĩ tầng lớp lãnh đạo Việt Nam, nếu mà học được bài học gì từ Myanmar là bây giờ chúng ta có rất nhiều quyền.

"Nhưng mà quyền đó có thể mất đi lúc nào không biết, tức nước thì vỡ bờ, cho nên phải từ từ chọn lựa để có thể nâng cao dân trí và có thể đưa đất nước đến một sự dân chủ hóa," Giáo sư Long nói với bàn tròn của BBC.

Khách mời

Bàn tròn Thứ Năm tuần này trao đổi về sự kiện lịch sử này cũng như về bài học khả dĩ nào mà Việt Nam có thể tham khảo, học hỏi từ cuộc bầu cử nói riêng và quá trình dân chủ hóa, cải tổ thể chế, chính trị tại Myanmar nói chung.

Xin mời các quý vị theo dõi cuộc tọa đàm với các vị khách mời như sau.

Bầu cử Myanmar 2015
Người dân Myanmar hân hoan chào đón cuộc bầu cử dân chủ năm 2015 ở nước này.

1) Bà Tin Htar Swe, Trưởng Ban Myanmar, Thế giới vụ đài BBC.

2) GS. Ngô Vĩnh Long, nhà nghiên cứu lịch sử và bang giao quốc tế, Đại học Maine, Hoa Kỳ.

3) PGS. TS. Hoàng Ngọc Giao, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách, Pháp luật và Phát triển.

4) TS. Hà Hoàng Hợp, nhà nghiên cứu cao cấp Viện Nghiên cứu Đông Nam Á (ISEAS), Singapore.

5) Nhà báo tự do Trần Tiến Đức, nhà quan sát, nguyên Vụ Trưởng Ủy ban Dân số Việt Nam (NCPFP); và

6) TS. Phạm Chí Dũng, nhà quan sát, Chủ tịch Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam.

Mời quý vị theo dõi cuộc tọa đàm tại đây: http://bit.ly/1SlsE7V

BBC sẽ tiếp tục giới thiệu các ý kiến của các khách mời trong các bài vở tiếp theo, mời các quý vị đón theo dõi.
Theo BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tác giả Pingping Yu đã có bài bình luận với tiêu đề “Đã đến lúc người Mỹ chống lại nạn trộm cắp công nghệ của Trung Quốc”, đăng tải trên Epochtimes ngày 15/4. Dưới đây là nội dung bài viết 30 năm trước, Hoa Kỳ bắt đầu mở cửa với Trung Quốc theo chính sách “can dự mang tính xây dựng”, với hy vọng giúp Trung Quốc tự do hóa và hướng nước này trở thành một quốc gia “ổn định, cởi mở và không hiếu chiến”, như cựu Tổng thống Bill Clinton đã hình dung. Vào thời điểm đó, công nghệ của Trung Quốc tụt hậu so với Hoa Kỳ. Không thể tưởng tượng được, một ngày nào đó, Trung Quốc sẽ trở thành một đối thủ cạnh tranh về công nghệ [với nước Mỹ]. Sau ba thập kỷ mở cửa thương mại, bây giờ Trung Quốc dường chỉ “cách gang tấc” là có thể thay thế nước Mỹ trở thành nhà cung cấp công nghệ hàng đầu thế giới. Chuyện này xảy ra như thế nào?
Thế là một tòa án ở Minneapolis đã đăng đường xét xử vụ viên cảnh sát Derek Chauvin, một người Mỹ da trắng, đã đè đầu gối lên cổ George Floyd, 46 tuổi, một người Mỹ da đen, trong chín phút rưỡi khi bắt giữ anh ta vì bị tình nghi xài tiền giả. Floyd chết, và chuyện đáng tiếc ấy đã xảy vào buổi tối hôm 25 tháng 5, 2020. Sau gần một năm, phiên xử đầu tiên đã diễn ra ngày 29 tháng 3 trong bầu không khí khá căng thẳng và nghi kỵ cả bên trong lẫn bên ngoài phòng xử. Trong gần một năm qua, cái chết của Floyd đã làm thay đổi nước Mỹ hoàn toàn. An ninh, trật tự tại những nơi công cộng không còn. Công lý nằm trong tay đám đông bạo động làm chủ trên đường phố, và nhiều tai to mặt lớn trong chính quyền đã hãnh diện được quỳ gối và vinh danh Công lý của BLM và Antifa, hai tổ chức đã công khai đứng ra nhận công lãnh đạo phong trào tranh đấu cho công lý và bình đẳng chủng tộc của dân Mỹ.
Ngay từ khi thành lập ngày 26/10/1955, Việt Nam Cộng Hòa chọn con đường phát triển xã hội lấy con người (người dân) làm trọng tâm và tự chủ quốc gia làm mục tiêu chiến lược, nên đến nay vẫn còn nhiều ảnh hưởng để chúng ta tìm hiểu và học hỏi. Tự cung tự chủ Trong thời thuộc địa người Pháp tập trung xây dựng kỹ nghệ ở miền Bắc Việt Nam, nên ngay khi thành lập Chính phủ Việt Nam Cộng Hòa đã hướng đến phát triển kỹ nghệ nhẹ và kỹ nghệ tiêu dùng phục vụ nhu cầu quốc nội. Để có thể tự chủ về kinh tế, chính phủ khuyến khích các nhà tư sản ngoại quốc, đa số là người Hoa có quốc tịch Trung Hoa Dân Quốc, trở thành công dân Việt Nam Cộng Hòa. Với chủ trương kinh tế tự do, Chính phủ chỉ giữ một số hoạt động công ích, như điện, nước, hỏa xa, hàng không, còn hầu hết mọi hoạt động kinh tế đều để tư nhân vận hành.
Tổng thống Joe Biden muốn thực hiện chính sách 'nước Mỹ trở lại' tăng cường sự lãnh đạo của Mỹ trên toàn thế giới nên tình trạng đối đầu Mỹ-Trung ngày càng khốc liệt. Như thế liệu Chính phủ Biden có thực hiện được ý muốn hay lại lâm vào “bế tắc” như các chính phủ tiền nhiệm trước đây? Chính phủ Obama Chiến lược xoay trục Thái Bình Dương mở đầu những thay đổi về chính sách đối ngoại, chuyển trọng tâm về khu vực Á Châu, bao vây kinh tế và kềm hãm tình trạng trỗi dậy của Bắc Kinh. Về quân sự Chính phủ Obama vẫn lún sâu vào chiến tranh Trung Đông, mà ngân sách quốc phòng thì không được Quốc Hội đồng ý tăng thêm. Nên giữa tháng 4/2012 Trung cộng xâm chiếm Bãi cạn Scarborough thuộc Phi Luật Tân, họ còn liên tục xây dựng các đảo với phi trường quân sự trong khu vực Hoàng Sa và Trường Sa mà hề gặp phản ứng quân sự nào từ phía Mỹ.
Tuần lễ qua trên thế giới diễn ra hai sự kiện quan trọng: Thứ nhất là vào ngày 12/3/2021 lần đầu tiên Tổng thống Joe Biden họp trực tuyến với thủ tướng ba nước Úc, Ấn và Nhật trong Bộ Tứ An Ninh (the Squad); Và sự kiện thứ hai là nước Anh công bố chuyển hướng Chiến lược ngoại giao, an ninh và quốc phòng từ đặt trọng tâm vào Châu Âu chuyển sang Châu Á Thái Bình Dương. Cả hai sự kiện cho thấy Mỹ, Anh và một số quốc gia khác đang hình thành chiến lược phát triển khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương tự do và mở rộng. Ý tưởng chiến lược Vào tháng 8/2007 tại Bombay, cựu Thủ tướng Nhật Abe Shinzo đưa ra ý tưởng xây dựng một châu Á trải dài từ Thái Bình Dương đến Ấn Độ Dương như một vùng biển của tự do và mở rộng cho tất cả mọi quốc gia trên thế giới.
Mỹ sẽ chỉ chiến thắng khi chính quyền Trung Quốc sụp đổ =Thiện Nhân • Căng thẳng Mỹ-Trung có thể dẫn đến sự “chung sống cạnh tranh” hay không, hay phải lên đến đỉnh điểm - dẫn đến sự thất bại của chế độ Trung Quốc? Các quan chức Mỹ có thể đang hy vọng vào kết quả đầu tiên, nhưng họ có lẽ nên chuẩn bị cho kết quả thứ hai.
Cộng hòa nhân dân Trung Hoa siêu cường toàn cầu mới nổi cạnh tranh giành quyền lực tối cao giữa Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, công nghiệp, tội phạm mạng, gián điệp công nghiệp, v.v ... (Ảnh của Ulrich Baumgarten/ Getty Images) Toàn cảnh cuộc đấu kinh tế, an ninh quốc gia giữa Mỹ và Trung Quốc Bình luận Lê Minh - Tâm An •
Mặc dù ông Trump thất cử tổng thống 2020, nhưng ngay sau ngày 6/1/2021 đã rộ lên tin đồn ông Trump sẽ bỏ đảng Cộng Hòa thành lập đảng chính trị mới quy tụ những người ủng hộ ông. Tin đồn được truyền thông chính mạch Mỹ triệt để khai thác, họ cho tổ chức nhiều cuộc thăm dò dẫn đến cùng một kết quả là cử tri đảng Cộng Hòa vẫn nồng nhiệt ủng hộ ông Trump và sẵn sàng gia nhập đảng thứ ba nếu ông thành lập. Giới truyền thông chính mạch bấy lâu nay tập trung vào phần nổi là cá tính “độc đáo” của ông Trump mà quên đi phần chìm là những thách thức mà hệ thống chính trị Mỹ đang phải đối đầu. Vì thế họ đã không giải thích lý do cử tri đảng Cộng Hòa vẫn tiếp tục ủng hộ dù ông Trump không còn là tổng thống. Cử tri đảng Cộng Hòa nghĩ gì ? Kết quả từ một cuộc thăm dò được Viện thăm dò dư luận Gallup thực hiện từ ngày 21/1/2021 đến ngày 2/2/2021 và công bố ngày 15/2/2021 cho thấy:
Trong khi người Mỹ kiêu ngạo nghĩ rằng họ đang “chơi khăm” Trung Quốc để kiếm lợi lớn hơn, thì thực tế lại là điều hoàn toàn ngược lại. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) luôn chơi một trò chơi dài hơi với họ, đương nhiên không phải vì lợi ích cho đôi bên. Vào năm 2021, bất kỳ ai vẫn nói rằng ĐCSTQ “chỉ muốn trở thành đối tác kinh doanh”, thì đó đều là ảo tưởng hoặc đang nói dối.
Tôi dùng từ “trắng án” để nói về kết quả phiên tòa luận tội ông Trump lần thứ hai, nhưng nếu bạn dùng từ “chiến thắng”, hay “tha bổng”, hay “tha tội” theo tôi đều có lý cả. Mục tiêu của đảng Dân Chủ là kết tội ông Trump nhưng họ đã không đạt được kết quả, nên phía ủng hộ ông Trump có quyền xem đó là chiến thắng của ông ấy và của họ. Thượng nghị sĩ Mitch McConnell Lãnh đạo phe Thiểu số đảng Cộng hòa cho biết ông không kết tội ông Trump vì ông ấy đã mãn nhiệm, kết tội ông là vi phạm Hiến Pháp. Nhưng ông McConnell cũng cho biết ông Trump vẫn phải chịu trách nhiệm về lời nói, việc làm và vẫn có thể bị tòa án truy tố trong tư cách một thường dân khi có bằng chứng phạm tội, nên cũng có thể coi như ông Trump đã được ông McConnell tha tội. Dưới một phiên tòa pháp lý chỉ khi nào tòa án kết tội và người bị cáo buộc không tiếp tục kháng án thì mới bị xem là có tội.
Bảo Trợ