Mother's Day, Tâm Tình Với Người Mẹ Đã Mất.

09 Tháng Năm 20208:04 SA(Xem: 3219)


Mother's Day, Tâm Tình Với Người Mẹ Đã Mất.

Mẹ ơi! Ngày Mother s Day lại sắp đến, đây là ngày những người con trên nước Mỹ sung sướng nói lời chúc mừng đến người Mẹ yêu quí của mình. Còn riêng con thì không còn Mẹ nữa!

 

Mấy ngày trước đây, con đi shopping ở Walmart, Target... thấy bày bán những tấm card rất đẹp gởi cho các bà Mẹ, con đi qua đứng lại nhìn mà cảm thấy nhớ thương Mẹ vô cùng!

 

Mẹ ơi! Biết bao giờ con mới được gọi lại tiếng "Mẹ" ngọt ngào đầy yêu thương này! Ngày Mẹ còn sống, gọi tiếng Mẹ đã thấy ấm lòng, thấy chứa chan tình cảm. Bây giờ Mẹ không còn nữa, tiếng Mẹ làm con xót xa tận cõi lòng, chẳng bao giờ con còn có dịp ngồi bên Mẹ, nắm lấy tay Mẹ rồi nói với Mẹ: "Mẹ ơi! Mẹ có khoẻ không""

 me gia 05

Những ngày đầu tháng Năm này, hầu hết những người Mẹ ở nước Mỹ đều nhận được thiệp, quà cho ngày Lễ Mother's Day, còn Mẹ , con gởi đến Mẹ những lời tâm tình này với niềm tin linh thiêng là Mẹ sẽ nhận biết  lòng con.

 

Đã hơn ba năm từ ngày Mẹ bỏ con ra đi, con vẫn còn ôm ấp nhiều điều chưa một lần tỏ bày với Mẹ.

 

...Ngày con làm thủ tục giấy tờ để xin xuất cảnh, Mẹ hỏi con:

 

-"Con tính đi thật à?"

 

Con nghe nghẹn ngào trong lòng. Con hiểu vì sao Mẹ hỏi con điều đó. Con cũng không muốn xa Mẹ, nhưng tính đến chuyện tương lai thì con đành phải quyết định.

 

Ngày gia đình con giã-từ Mẹ để lên đường đi Mỹ, Mẹ trìu mến nhìn từng người, rơm rớm nước mắt rồi chỉ nói:

 

-Mẹ mong vợ chồng con hạnh phúc, gia đình êm đẹp! Sống giữ lễ nghĩa, bảo bọc lấy nhau.

 

Thế rồi chúng con ra đi.

 

Mẹ ơi! Chẳng bao giờ con nói thật rõ cho Mẹ biết tấm lòng của con khi tính chuyện ra đi. Con ra đi, phần lớn chỉ vì con lo nghĩ đến tuổi già của Mẹ, nghĩ đến người vợ của con. Con lo nghĩ một ngày nào đó, với cuộc sống có nhiều khó khăn, nhiều giới hạn ngoài xã-hội, cộng thêm thiếu thốn vật chất tạo nên một tâm lý bất ổn, có thể giữa Mẹ và vợ con có xung khắc. Mẹ chồng nàng dâu, "bên tình bên hiếu" con là người đứng giữa sẽ chẳng biết làm gì! Con là con trai út còn ở lại trong gia đình với Mẹ, con có bổn phận và trách nhiệm nuôi dưỡng Mẹ cho đến cuối đời. Mặc dù đã nhiều lần Mẹ nói với con:

 

-Vợ chồng con cứ dọn ra ở riêng cho thoải mái. Có gì thì Mẹ con cũng ở gần nhau đây chứ xa xôi gì!

 

Nhưng con không đành lòng dọn ra ở riêng, để Mẹ thui thủi sống một mình được. 

 

Gần mười năm con lấy vợ và ở chung với Mẹ, tuy chưa có điều gì xảy ra làm sứt mẻ tình Mẹ con, nhưng trong lòng con vẫn lo lắng, con nghĩ đến một ngày Mẹ sẽ già nua tuổi tác. Mẹ sẽ không còn minh mẫn, lúc đó vợ của con có là người vợ biết nhẫn nhục nữa hay không"

 

Đã có một lần, vợ con nói điều không phải phép với Mẹ. Mẹ chẳng hề nói gì cả. Con cũng không hay biết cho đến một buổi tối, Mẹ gọi hai vợ chồng con ra ngồi vào bàn rồi Mẹ mới nói rõ điều đó. Mẹ đã bao dung nói cái sai của vợ con, chẳng la mắng trách móc mà chỉ nhẹ nhàng:

 

-Mẹ mong là chuyện này đừng bao giờ xảy ra nữa!

 

Và rồi chẳng bao giờ Mẹ nhắc đến chuyện cũ, cho dù giữa con và Mẹ có rất nhiều lần ngồi riêng tâm sự, kể chuyện xưa nay... Mẹ ơi! Tha thứ cho chúng con đã làm Mẹ buồn lòng!

 

Con đã đọc bao nhiêu sách vở, cuốn "Đắc Nhân Tâm" như là sách gối đầu giường, nhưng thú thật, con chẳng ứng xử được như Mẹ trong chuyện đó. Mẹ là người Mẹ quê mùa, chất phác nơi đồng quê, mà Mẹ làm được điều "những người trí thức cũng biết, lại khó lòng làm được"!

 

Mẹ ơi! Con biết là còn anh chị em để Mẹ nương nhờ nên con đã ra đi. Và chẳng bao giờ con có dịp để nói với Mẹ những điều này.

 

Người ta nói "sinh con rồi mới hiểu lòng Cha Mẹ", còn con có lẽ ngay từ khi vừa khôn lớn, con đã hiểu Mẹ được nhiều rồi. Con quấn quít bên Mẹ, ngủ với Mẹ cho đến khi đã hơn mười lăm tuổi đầu, mặc dù còn có một em gái nữa.

 

Làm sao con quên được những đêm mưa, Mẹ nằm bên con, nhẹ nhàng vuốt tóc con dỗ con đi vào giấc ngủ. Những đêm hè nóng bức, với chiếc quạt cầm tay, Mẹ quạt mát cho con ngủ ngon.

 

Làm sao con quên được đêm đêm, con nằm đầu gối lên tay Mẹ, dùng chiếc quạt nhỏ Mẹ xua muỗi cho con ngủ yên 

 

Làm sao con quên được những lần Mẹ về chợ, vẫn có cho con chiếc bánh, cái kẹo. Cả đến khi con đã lớn, những ngày mưa gió lạnh, đi làm về, Mẹ đã nấu sẵn nước nóng cho con tắm rửa.

 

Mẹ ơi! Chẳng bao giờ con có thể gặp lại Mẹ để nói với Mẹ những điều này!

 

Con hiểu Mẹ rất nhạy cảm trong tình thương, vì chính con cũng thừa hưởng Mẹ điều đó. Cái nhạy cảm đó nơi Mẹ đã phát sinh ra một sự hy sinh, chịu khó vô cùng bao la. Một mình Mẹ là người đã lo lắng cho Bác, cho Chú và cho Cha trong những năm cuối đời. Con ra đi chẳng được bao lâu, thì chị dâu bạo bệnh mất, Mẹ lại giúp anh con lo toan cho các cháu còn nhỏ dại.

 

Trước khi gia đình con đi Mỹ, có một lần Mẹ đi dự đám cưới ở Phan-Thiết, đó là lần đầu tiên Mẹ đi xa gần một tuần lễ, con ở nhà cùng vợ và các con. Lúc đó con đã cảm thấy thiếu vắng, thấy nhớ Mẹ, và những ngày xa Mẹ như vậy, nhìn lại quá khứ con thấy có lỗi với Mẹ rất nhiều.

 

Con đã viết một bài thơ cho Mẹ trong những ngày đó, rồi chẳng bao giờ đưa cho Mẹ xem, con tiếc mãi đến lúc phải nói anh em bên nhà khắc vài câu lên mộ bia của Mẹ, như một lời tạ lỗi với Mẹ:

 

"Dâng Mẹ một bài thơ,

Thuở con còn dại khờ,

Chưa hiểu tình thương Mẹ,

Nhiều khi thực hững hờ!

 

Dâng Mẹ những nụ cười,

Khi con vừa khôn lớn,

Để nói lên một lời,

Thương Mẹ mãi không thôi.

 

Dâng Mẹ nỗi nhớ thương,

Khi con, Mẹ xa đường,

Ôi! Đêm dài nhớ Mẹ!

Mẹ là suối tình thương!

 

Dâng Mẹ một bài thơ,

Vài giòng chữ ngẩn ngơ,

Nói lên tình thương Mẹ,

Bao la thực không bờ!

 

Dâng Mẹ những lời thơ,

Ôi! Cho đến bao giờ!

Con đáp đền ơn Mẹ,

Dẫu chỉ là trong thơ!"

(Bài Thơ Dâng Mẹ, 1985)

 

Mẹ ơi! Bia đá chỉ là hình thức, thơ văn cũng chỉ là mỹ từ, làm sao con nói được với Mẹ một lời tự tâm lòng con đây!

 

Bài thơ duy nhất con gởi về Mẹ lúc còn ở Philippine, đó là những tháng đầu tiên con và Mẹ xa nhau lâu nhất:

 

"Chiều buồn ra ngõ đứng trông,

Trông về quê Mẹ mà lòng tái tê.

Xa đưa tiếng sóng vỗ-về,

Biển xanh thăm thẳm, lê thê nỗi buồn.

Buồn cho kiếp sống tha phương,

Quê Cha, đất Mẹ nẻo đường xa-xăm.

Những lần gió buốt lạnh căm,

Hoang vu, bão-tố, âm thầm xót-xa.

Quê hương có biết đâu là,

Mẹ ơi! Xa Mẹ, xa nhà nhớ thương!

(Nhớ Mẹ, 1993)

 

Những lần ở Mỹ con gọi phôn về thăm Mẹ, Mẹ luôn hỏi:

 

-Bên Mỹ bây giờ là mấy giờ rồi"

 

Khi biết giờ bên Mỹ đã khuya, Mẹ nhắc nhẹ nhàng:

 

-Thôi, được rồi, Mẹ vẫn khoẻ, đừng lo. Ngủ đi mai mà đi làm, đừng có thức khuya mà mệt lại sinh bệnh.

 

Mẹ vẫn coi con như đứa con bé bỏng của Mẹ ngày xưa. Mỗi lần con hỏi Mẹ có cần thêm tiền uống thuốc hay làm gì không, Mẹ trả lời:

 

-Đừng có lo, Mẹ còn anh chị em bên này mà. Khi nào cần Mẹ nói. Con cứ để mà lo cho gia đình con.

 

Và Mẹ chẳng bao giờ hỏi con về chuyện tiền bạc cả. Mẹ ơi! Mẹ đã cho con một bài học cho cuộc đời: "Chẳng bao giờ tiền bạc, vật chất có thể đáp đền công ơn sinh thành dưỡng dục được", chỉ có tình cảm mới đáp đền được tình cảm" mà thôi!

 

Ngày xưa có lần Mẹ nói với con:

 

-Lo cho Cha Mẹ là lo lúc còn sống, chứ lúc chết rồi, "mộ to giổ lớn" cũng chỉ bằng thừa!

 

Con không bao giờ quên điều đó.

 

Khi Mẹ bệnh nặng, con về Việt-Nam đưa Mẹ đi bệnh viện Chợ Rẫy nằm lại điều trị. Mẹ ơi! Lần đó con nằm ngủ ngoài hành lang bệnh viện với Mẹ. Có người biết bảo con:

 

-Ở Mỹ về tội gì chịu cực vậy! Ra ngoài mướn khách sạn ở cho thoải mái, tốn chẳng bao nhiêu đâu.

 

 Mẹ bảo con:

 

-Về dưới quê mà chơi với anh em, bè bạn. Mẹ ở đây với một người được rồi. Ở đây hoài cũng chán!

 

Nhưng con biết Mẹ hiểu con, con muốn chia sẻ nỗi đau với Mẹ. Con không thể nằm ngủ yên trong một căn phòng tươm tất ở khách sạn, hay vui chơi với bè bạn trong quán cà-phê, còn Mẹ đang đau đớn trên giường của bệnh viện. Con không bao giờ quên được những lần con đưa thuốc hay đưa sữa cho Mẹ uống, có một lần Mẹ mỉm cười nói:

 

-Mi về Mỹ rồi là tau quăng hết, chẳng thuốc thang chi nữa!

 

Mẹ ơi! Lời nói đó của Mẹ làm con sung sướng vô cùng. Con hiểu là Mẹ thương con rất nhiều! Con hiểu rằng Mẹ cũng mong muốn luôn được gần bên con, như con luôn mong được gần bên Mẹ.

 

Ngày con được tin Mẹ mất, là một buổi tối thứ Bảy tháng Mười Một vào lúc nửa đêm ở Mỹ. Con đã lặng người! Chỉ ước muốn làm sao về được với Mẹ ngay lúc ấy! Mẹ ơi! con nghĩ là Mẹ đã linh thiêng mà giúp cho con về kịp để nhìn Mẹ lần cuối, vì chỉ trong buổi sáng Chủ-nhật là con đã mua được vé máy bay, thủ tục cũng sẵn sàng. Tối Chủ nhật đó con lên máy bay về với Mẹ. Từ Mỹ về Việt-Nam, khoảng đường xa, lòng con cũng rất trăn-trở:

 

"Mẹ ơi! Ngàn dặm với đau thương,

Con nghẹn ngào thao thức đoạn trường...

"...Mẹ ơi! Tiếng Mẹ từ nay hết,

Đời con mất trọn một niềm thương."

(2002)

 

Về nhìn thấy Mẹ, niềm đau trong lòng con dịu bớt, Mẹ như ngủ yên. Từ lúc Mẹ nhắm mắt đến lúc con về gặp Mẹ trọn vẹn hai ngày. Hai ngày đó thật dài thăm thẳm. Con đã nói với anh chị em, bất cứ giá nào con cũng về với Mẹ, và anh chị em đã lo liệu để Mẹ có thể chờ con. Mẹ ơi! Đừng giận gì con, đến lúc Mẹ mất mà con cũng nói Mẹ chờ con! Nếu trước đó con đã không về thăm Mẹ mấy lần thì có lẽ lần cuối Mẹ cũng chẳng chờ con phải không Mẹ!

 

Rồi đến giổ một trăm ngày của Mẹ, vào cuối tháng Hai, chỉ sau Tết vài tuần. Nhớ lời Mẹ lúc trước, con nghĩ là nhớ đến Mẹ, nguyện cầu cho Mẹ là đủ. Nhưng rồi cuối cùng con vẫn xếp đặt để về với Mẹ. Con tin là Mẹ biết những gì con làm với tất cả lòng thành. Trên chuyến bay đó, con đã viết những giòng này cho Mẹ:

 

"Con về thăm Mẹ một chiều Xuân,

Mây trắng tung bay quyện nắng vàng,

Hương thơm ngày Tết còn vương-vấn,

Mà Mẹ đâu rồi chẳng gặp con!

 

Con về thăm Mẹ, Mẹ biết không"

Trăm ngày trôi qua một nỗi lòng,

Mẹ mất đời con thành vô-vị,

Có nghĩa gì đâu nữa mà mong!

 

Con về thăm Mẹ với nỗi buồn

Từ nay đồng vọng tiếng xa thôn

Gió đưa mây đẩy hồn viễn-xứ

Vạn dặm về đây Mẹ chẳng còn!

 

Con về thăm Mẹ, rồi lại đi,

Quê-hương yêu dấu tuổi xuân thì,

Hơn nửa cuộc đời bên cánh Mẹ,

Giờ phút này đây, thực chia-ly!

(Con Về Thăm Mẹ, 2003)

 

Mẹ ơi! Con chẳng còn nhỏ bé gì, tình thương của Mẹ dành cho con đã quá đủ, nhưng sao tận cõi lòng con vẫn luôn thấy mất mát một điều gì thật to lớn. Không thể nào con tìm lại được niềm vui có Mẹ, không thể nào con tìm đâu ra một tình thương như của Mẹ trên cuộc đời này nữa!

 

Tết Âm-lịch, Lễ Vu-Lan rồi Mother's Day, những ngày đó luôn làm cho con nhớ Mẹ thật nhiều!

 

Mẹ ơi! Mother's Day năm nay, con viết những lời tâm tình này cho Mẹ, như là tấm card Mother's Day gởi đến cho Mẹ nhé. Con tin là Mẹ vẫn ở gần bên con và những lời con viết làm cho Mẹ vui lòng, phải không Mẹ"

 

Con luôn nhớ đến Mẹ,

(Tháng 2-2005)
Đặng Xuân Hường

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh ("Tây tiến", thơ Quang Dũng) Xa nhìn thấp thoáng trong mây muôn bóng quân Nam chập chùng... (1) Câu hát ấy, từ bao năm nay vẫn cứ theo tôi, theo tôi mãi. Câu chuyện bắt đầu tư những ngày xa xưa, thuở tôi còn là cậu học trò nhỏ vừa bước vào năm học đầu tiên của một trường trung học ở thành phố cao nguyên có cái biệt danh nghe buồn buồn là "Buồn-muôn-thuở". Cậu học trò ấy, vào mỗi sáng thứ Hai, cùng chúng bạn đứng xếp hàng ngay ngắn trước sân cờ nao nức chờ đợi phút giây được tham dự vào nghi thức thượng kỳ đầu tuần trong bầu không khí thật trang nghiêm giữa sân trường thuở ấy.
“Thế là cậu đã nhẹ nhàng ra đi, rời xa cái thế giới mà cậu đã để lại rất nhiều sau hơn 80 năm góp mặt và đã sống tràn đầy từng phút từng giây. Trước hết, là một nhạc sĩ, cậu đã để lại hơn 200 nhạc phẩm, đã làm phong phú đời sống tinh thần và tình cảm của hàng triệu người nghe, và sẽ còn làm rung động tâm hồn hàng triệu người yêu nhạc nữa trong những thế hệ mai sau. Là một nghệ sĩ tài danh, cậu không kiêu căng lập dị. Trái lại, cậu đã luôn luôn cư xử khiêm tốn, nhún nhường, tôn trọng người khác như tác phong của con người có văn hóa, một đức tính đã khiến cậu được nhiều người mến mộ và noi gương. Là một nghệ sĩ chân chính, cậu đã không để đồng tiền làm vẩn đục tâm hồn. Cậu không đòi hỏi những ca sĩ trình diễn nhạc phẩm của mình phải trả tiền tác quyền mà chỉ nhận tiền của những ban nhạc lớn nhưng hầu hết số tiền thu được cậu đã đem tặng cho các hội từ thiện.
Thầy Cô thân mến, (Nếu được sự đồng ý của các bạn đồng lớp) Ngày mùng ba tết Năm Tân Sửu, con và các bạn học cùng lớp mừng tuổi Thầy Cô. Chúng con không có rượu, không có bánh tét, không có cặp trứng để mừng tuổi Thầy Cô, chỉ có mấy hàng chữ mà Thầy đã dạy chúng con học viết trong những năm tại trường Tấn Đức và lòng tôn trong với một người Thầy Giáo khả kính, hiền lành.
1. Nếu chịu khó đọc đủ nhiều và nghiên cứu sách tỉ mỉ, bạn sẽ không cần và không thích nghe bất cứ diễn giả nào chia sẻ. Nói cách khác, tất cả những gì một diễn giả, một nhà đào tạo nói với bạn đều có sẵn trong sách. 2. Diễn giả, nhà đào tạo ở ta là những kẻ nói lại sách của người khác để trục lợi. Có thể họ nói hùng hồn và dễ hiểu hơn nhưng phần lớn không sâu sắc và không đủ ý. Kiến thức mà thiếu ý là thứ kiến thức nguy hại. Giống như thầy lang đọc sách đau bụng uống nhân sâm. 3. Diễn giả đẳng cấp là kẻ phải ham đọc và ham viết. Họ thường là tác giả có tầm cỡ. Đương nhiên, diễn giả rởm cũng tỏ ra vẻ như mình đọc nhiều sách và khoe mình hay đọc sách. Chết là ở đó. Nhưng tinh ý, bạn sẽ biết họ đọc nhiều thật hay đang nói dối. Ngồi cạnh người đọc sách nhiều và đúng cách, bạn sẽ học được ít nhiều chỉ sau 5 phút. Kẻ đọc sách nhiều không đay nghiến và kì thị ai quá đáng. Họ ghét ai cũng là cái ghét từ bi. Yêu ai cũng không vồ vập.
Thật khó hình dung được thời gian qua nhanh, đã hơn mấy chục năm sống cuộc đời lưu vong tại Calgary, Alberta, miền Tây Canada. Dẫu muốn hay không cũng phải chấp nhận nơi đây là quê hương thứ hai, nơi đã mang và nuôi dưỡng chúng tôi hơn nửa đời người. Tạ ơn Chúa và Canada. Sự kiện đặc biệt đang xảy ra tại vùng này là trong suốt mấy chục năm qua chưa từng có một mùa Đông có nhiều ngày nắng và ấm như thế. Vào những ngày này của tháng giêng, mặt trời chiếu tỏa từ sáng tới chiều và nhiệt độ ấm lên từ 5c-6c vào khoảng một giờ chiều và đã kéo dài hơn hai tuần nay. Toàn tỉnh đang bị lockdown vì covid-19 mà có những ngày đẹp trời cũng tạo cho tâm lý bà con vui vẻ hơn; người người bước ra ngoài để hớp những không khí trong lành của thiên nhiên. Trẻ em thì háo hức chơi đủ trò trên tuyết – người lớn thì đi bộ dọc hai bên đường cùng với những chú chó bị nhốt lâu ngày trong nhà nay có dịp ra ngoài.
Tên nàng là Nhung Nữ. Dân làng đặt tên nàng là Nhung Nữ vì nàng có mái tóc dài, gợn sóng, nhung huyền, gần chấm đất những khi nàng cong tấm lưng thon, biểu diễn điệu múa quyến rũ, mỗi lần làng họp chợ. Nàng là một kỳ công tuyệt diệu của tạo hóa, với sóng mắt xếch như mang theo sự huyền bí của miền Đông Á. Da nàng là màu nắng mặt trời. Tóc nàng, nhung đen như đêm Ba Tư thần thoại, một suối nhung huyền trên tấm lưng thanh nhã, lượn sóng trên bờ eo nhỏ mỗi khi nàng dạo bước trên bãi biển. Môi nàng lúc nào cũng như tiềm ẩn một nụ cười, chờ đợi một chuỗi cười hồn nhiên, và viền môi cong như đón mời một nụ hôn nồng nàn làm tiêu tan nghị lực. Khuôn mặt nàng ẩn giấu nét rộn rã của đứa trẻ nhỏ, nhưng đồng thời chung quanh khóe mắt đẹp và hơi buồn đã thấp thoáng những nét nhăn như chứng tích của sự trưởng thành. Nàng là đàn bà trẻ thơ.
Sài Gòn vẫn rất dễ thương Cái tên dù lạ con đường vẫn quen Tôi hay “viện dẫn” hai câu thơ của mình mỗi khi phải hồi âm một cánh thư xa nào đó, thường là câu hỏi “Sài Gòn bây giờ ra sao?” Thật ra trong cảm nhận của tôi, Sài Gòn vẫn thế. Bởi dù trải qua nhiêu bao biến cố thăng trầm, thì Sài Gòn, Hòn Ngọc Viễn Đông, thủ đô trong những trái tim miền Nam ngày nào vẫn không bao giờ thay đổi. Sài Gòn của một thời tôi mới lớn, những “con đường tình ta đi” Duy Tân, Trần Quý Cáp, Tú Xương, Công Lý. Những chiều bát phố Lê Lợi, Tự Do. Những rạp cine. Món bánh tôm hẻm Casino (Sài Gòn). Những xe bò viên Nguyễn Thiện Thuật. Bánh mì thịt trước chợ Trương Minh Giảng, gỏi đu đủ – khô bò – nước mía Viễn Đông (góc Lê Lợi – Pasteur)…
...chỉ với Mùa Xuân chín, Hàn Mặc Tử đã luôn là một nỗi nhớ khôn nguôi của người yêu thơ, yêu cái đẹp khi xuân về. Trong làn nắng ửng: khói mơ tan, Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng. Sột soạt gió trêu tà áo biếc, Trên giàn thiên lý. Bóng xuân sang. Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời Bao cô thôn nữ hát trên đồi; Ngày mai trong đám xuân xanh ấy, Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi… Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi, Hổn hển như lời của nước mây, Thầm thì với ai ngồi dưới trúc, Nghe ra ý vị và thơ ngây… Khách xa gặp lúc mùa xuân chín, Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng: “Chị ấy, năm nay còn gánh thóc Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?” Có một chàng thi sĩ tài hoa nhưng bạc mệnh sống vào khoảng nửa đầu thế kỷ 20 ở Nam Trung Bộ. 16 tuổi, chàng đã làm bài thơ đầu tiên. Chàng đã sống, đã đi, đã yêu tha thiết và đã đau đớn cùng cực.
Truyện Kiều là một tuyệt tác trong văn học sử Việt Nam, điều này ai cũng công nhận. Theo Phạm Quỳnh, “Truyện Kiều còn, tiếng ta còn; tiếng ta còn, nước ta còn”, nhưng ông và nhiều học giả khác không phân tích rõ Truyện Kiều hay như thế nào và tại sao tác phẩm này đặc biệt. Dù sao thì Truyện Kiều cũng có ảnh hưởng rất rộng với đại chúng, đa số người Việt biết thưởng thức thơ hay và ít quan tâm đến những phân tích phê bình của những nhà nghiên cứu. Lãng Nhân có nhận xét về một điểm vô lý trong Truyện Kiều: Khi mấy chị em đi chơi lễ Thanh Minh và thấy một nấm mồ hoang, em trai Thúy Kiều là Vương Quan chỉ là một cậu bé học trò 14-15 tuổi, vậy mà kể rành rẽ tiểu sử người kỹ nữ quá cố giống như một tay ăn chơi lão luyện: Vương Quan mới dẫn gần xa, Đạm Tiên nàng ấy xưa là ca nhi Nổi danh tài sắc một thì, Xôn xao ngoài cửa thiếu gì yến anh. Phận hồng nhan có mong manh, Nửa chừng xuân, thoắt gẫy cành thiên hương!
- Chúng ta đa số đều biết rằng các nhà văn trong Tự Lực Văn Đoàn từ 1934 - 1940 có gốc gác khởi xuất từ miền Bắc, viết văn, viết sách, thơ, truyện, thường họ chỉ dùng (GI) cho "giòng sông, giòng nước". Thí dụ như: a) Nhất Linh: "Giòng Sông Thanh Thủy". b) Tú Mỡ: "Giòng Nước Ngược". c) Thạch Lam: "Theo Giòng". - Còn các nhà văn, trí thức lớp sau, thường có xuất thân tại miền Nam, trước khi xảy ra biến cố 1975, họ hầu hết sử dụng (D) cho "dòng sông, dòng nước". Thí dụ như: a) Doãn Quốc Sỹ: "Dòng Sông Định Mệnh (1959). b) Nhật Tiến: "Tặng Phẩm Của Dòng Sông (1972). c) Đằng Phương Nguyễn Ngọc Huy: "Dòng Nước Sông Hồng" (viết 1945, in lại vào thi tập năm 1985). - Và sau hơn nữa đó là: a) Ngô Thế Vinh: "Mekong, Dòng Sông Nghẽn Mạch (2007).
Bảo Trợ