Nhật Thực Và Thông Tin Khoa Học

20 Tháng Ba 20152:10 SA(Xem: 1462)

Nhật thực và thông tin khoa học

mediaKhi bóng mặt trăng bao phủ lên mặt trời. Ảnh minh họa.DR

Nhật thực ngày 20/03/2015, nhìn từ Pháp, mặt trời sẽ bị che khuất đến 80 %. Nhật thực là gì ? Quan sát hiện tượng đó, đem lại những thông tin khoa học nào cho nhân loại ? Nhà thiên văn Nguyễn Quang Riệu từ Paris phân tích.

Nhà thiên văn Nguyễn Quang Riệu-Paris.19/03/2015Nghe

RFI: Nhật thực là gì ?

TS Nguyễn Quang Riệu: Trong quá trình quay xung quanh mặt trời, trái đất và mặt trăng có khi nằm cùng một hướng với mặt trời. Nhật thực xẩy ra khi mặt trăng xen vào giữa và che lấp mặt trời. Nhìn từ trái đất, đĩa mặt trăng lớn xấp xỉ bằng đĩa mặt trời nên có khả năng che lấp toàn bộ đĩa mặt trời.

Bóng mặt trăng chiếu xuống trái đất có hình nón. Chóp nón tạo ra một vùng bóng tối di chuyển trên bề mặt trái đất khi mặt trăng quay trên quỹ đạo. Bóng tối không rộng quá 270 km. Vùng nào trên trái đất nằm trên quỹ đạo bóng tối thì có nhật thực toàn phần. Ở một địa điểm nằm trên quỹ đạo bóng tối, nhật thực không kéo dài quá 8 phút.

Trong quá trình che lấp mặt trời, mặt trăng còn đồng thời tạo ra một vùng bóng mờ bao quanh vùng bóng tối. Những nơi trên trái đất nằm trong vùng bóng mờ chỉ nhìn thấy nhật thực một phần, tức là đĩa mặt trời chỉ bị che một phần bởi đĩa mặt trăng. Trung bình cứ 18 tháng lại có một nhật thực toàn phần, nhưng tại một khu vực nào đó thì phải đợi khoảng 370 năm mới nhìn thấy nhật thực toàn phần.

Trong thời gian nhật thực, đĩa mặt trời bị mặt trăng gặm dần cho đến khi chỉ còn là một cái cung ánh sáng. Cuối cùng, khi mặt trời bị mặt trăng che toàn bộ thì một mặt trời đen kịt kỳ lạ khác thường xuất hiện trên bầu trời. Quang cảnh trên trái đất dần chìm đắm dưới bóng hoàng hôn trong giữa ban ngày. Chỉ vài phút sau, mặt trời lại xuất hiện dưới dạng lưỡi liềm và to dần cho đến khi hoàn toàn thoát ra khỏi cái bình phong mặt trăng.

Hiện tượng nguyệt thực xẩy ra khi trái đất xen vào giữa mặt trời và mặt trăng, cả ba thiên thể nằm cùng một hướng trên vòm trời. Tuy mỗi năm có khoảng một hay hai nguyệt thực, nhưng hiện tượng này không gây ấn tượng sâu sắc như nhật thực.

RFI: Đâu là những đặc điểm của Nhật thực ngày 20/3/2015 ?

TS Nguyễn Quang Riệu: Nhật thực ngày 20/3/2015 là nhật thực toàn phần thứ 10 trong thế kỷ 21. Khu vực có nhật thực toàn phần là một dải đất đai hẹp khoảng vài trăm kilomet, trải dài từ Bắc Đại Tây Dương phía nam Groenland và kết thúc ở vùng Bắc Cực. Còn dân cư nơi khác ở Châu Âu, hay Bắc Phi và Tây Bắc Châu Á chỉ nhìn thấy nhật thực một phần. Trên bầu trời Paris, mặt trời bị che tối đa 78% vào lúc 10h29 chỉ trong khoảng 3 phút. Du khách phải đến một quần đảo ở phía bắc Na Uy hoặc ngồi trên một con tàu lênh đênh trên vùng Bắc Đại Tây Dương mới có hy vọng ngắm được nhật thực toàn phần năm nay.

Hiện tượng nhật thực năm nay không xuất hiện trên bầu trời Việt Nam. Nhật thực toàn phần cuối cùng đã xẩy ra tại những khu vực miền nam Việt Nam ngày 24/10/1995. Năm 1995, chúng tôi cùng đổng nghiệp cuả Đài Thiên văn Paris cũng mang kính thiên văn để đặt tại chân núi Tà Dôn ở thành phố Phan Thiết, nơi diễn ra nhật thực nhằm quan sát và phổ biến hiện tượng thiên nhiên này. Không khí tại Tà Dôn ngày hôm đó vui như Tết. Để bảo vệ mắt có người không quản ngại mang theo cả tấm lá chắn hàn xì thật xẫm. Khi tạm biệt, một số người lạc quan còn hẹn nhau đến năm 2070 để lại được ngắm nhật thực trên bầu trời Việt Nam !

RFI: Quan sát hiện tượng nhật thực cung cấp những thông tin khoa học gì cho các nhà thiên văn ?

TS Nguyễn Quang Riệu: Từ thời xa xưa, nhân loại đã muốn quan sát nhật thực vì hiện tượng này được coi là điềm gở báo trước cho nhân loại những thiên tai sẽ xẩy ra trên trái đất. Hai nhà thiên văn đời nhà Hạ ở Trung Quốc, đã bị kết tội tử hình vì không tiên đoán được nhật thực xẩy ra mùa thu năm 2137 trước Công nguyên để kịp huy động nhân dân khua chiêng gõ trống. Hiện tượng nhật thực được hình dung như một con rồng đang ngoạm mặt trời, tiếng chiêng, tiếng trống có khả năng làm con rồng nhả mồi.

Gần đây hơn, về mặt khoa học, kết quả quan sát nhật thực ngày 29/5/1919 đã khẳng định được là đúng lý thuyết tương đối mà Einstein đề xuất 4 năm về trước. Theo thuyết này, những tia ánh sáng cuả một ngôi sao bị bẻ cong sau khi truyền tới gần mặt trời. Lý do là trường hấp dẫn của mặt trời làm cong không-thời gian xung quanh mặt trời, nên những tia ánh sáng lan truyền trong không-thời gian cũng bị bẻ cong. Hiện tượng những tia ánh sáng cuả ngôi sao bị bẻ cong khi truyền sát mặt trời chỉ có thể quan sát được khi ánh sáng gay gắt của mặt trời bị che lấp trong thời điểm có nhật thực toàn phần.

Mặt trời có một quầng khí quây xung quanh được gọi là vành nhật hoa. Môi trường này nóng hàng triệu độ nhưng rất loãng và chỉ sáng bằng ánh trăng rầm cho nên bình thường vành nhật hoa bị ánh sáng chói lọi cuả đĩa mặt trời át đi. Quan sát vành nhật hoa trong dịp có nhật thực che ánh sáng cuả đĩa mặt trời là để̉ tìm hiểu cơ chế tạo ra những vụ bùng nổ trên mặt trời phun những hạt vật chất bị ion hóa có khả năng gây tổn hại đến những hệ thống phát điện trên trái đất. Các nhà thiên văn cũng đặt thiết bị trên máy bay để đuổi theo bóng râm cuả nhật thực nhằm quan sát được lâu vành nhật hoa.

Năng lượng mặt trời ngày càng phát triển trên toàn cầu. Trong thời gian có nhật thực, mạng sản xuất điện biến năng lượng mặt trời thành năng lượng điện có khả năng bị giảm phần nào. Các chuyên gia kỹ thuật cũng đã chuẩn bị để đối phó với tình huống này khi xẩy ra. Xin chú ý: Hiện tượng nhật thực cũng là dịp để phổ biến những kiến thức về một hiện tượng thiên nhiên cho quảng đại quần chúng. Mặt trời phát ra những bức xạ tử ngoại và hồng ngoại độc hại cho nên khi muốn nhìn thẳng vào mặt trời, dù khi mặt trời bị che một phần, cũng phải dùng những chiếc kính làm riêng để quan sát nhật thực.
Theo RFI

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Covid-19 - một loại virus gây viêm phổi nghiêm trọng bắt nguồn từ Trung Quốc đã lan sang nhiều quốc gia khác, bao gồm cả Anh quốc. Theo số liệu của Ủy ban Y tế quốc gia Trung Quốc ngày 19/02 cho biết đã có 74.185 ca nhiễm và 2.004 ca tử vong ở Trung Quốc đại lục. Triệu chứng của bệnh Thông thường bệnh bắt đầu bằng một cơn sốt, sau đó là ho khan. Sau một tuần, bệnh có thể dẫn đến khó thở và một số bệnh nhân cần được điều trị tại bệnh viện. Đáng lưu ý, virus corona hiếm khi gây chảy nước mũi hoặc hắt hơi.
Hòn đảo bị nguyền rủa, đảo”ngoài hành tinh”, đảo búp bê… là một trong những hòn đảo lạ lùng và kỳ quặc nhất trên thế giới. Nếu có cơ hội tới một trong những hòn đảo này chắc chắn bạn sẽ nhận được không ít điều bất ngờ thú vị và cả sợ hãi. 10 hòn đảo kỳ lạ trên thế giới Quần đảo nhân tạo Palm – Dubai Quần đảo nhân tạo Palm – Dubai Quần đảo Palm là một cụm gồm ba hòn đảo nhân tạo lớn nhất thế giới tính đến thời điểm hiện tại. Ba hòn đảo này tạo thành hình cây cọ và đang dần trở thành một trong những điểm du lịch hấp dẫn nhất Dubai. Chúng có tên gọi: Palm Jumeirah, Palm Jebel Ali và Palm Deira, nằm ở bờ biển Dubai và kéo dài thêm gần 520km bãi biển cho thành phố. Đây cũng được đánh giá là một trong những công trình kì vĩ nhất mà con người từng làm được. Chỉ tính riêng hai đảo Palm Jumeirah và Palm Jebel Ali đã đòi hỏi xấp xỉ 100 triệu mét khối đá và cát.
Tại Vương quốc Anh, tính đến ngày 17/6, đã có 42 người chết vì virus biến thể Delta (thường được gọi là biến thể Ấn Độ, B1.617.2), trong đó bao gồm 12 người được tiêm đủ hai liều vaccine. Tình trạng này khiến dư luận lo ngại, tại sao vaccine lại không chặn được biến thể Delta? Biến thể Delta đã gây ra 42 ca tử vong ở Anh. Gần 30% đã được tiêm liều vaccine thứ hai Kể từ khi lên đỉnh điểm vào tháng Một, dịch bệnh ở Anh đã giảm mạnh và đang tiến gần đến con số 0, nhưng nó đã tăng lên ở một mức độ nhất định trong những tuần tháng 6. Virus biến thể Delta (ban đầu được phát hiện ở Ấn Độ) là chủng chính gây ra làn sóng dịch mới ở Anh. Theo dữ liệu mới nhất từ ​​Bộ Y tế Công cộng (PHE) vào ngày 11/6, số ca nhiễm liên quan đến biến thể Delta đã chiếm 96% tổng số các chủng đang có mặt ở Anh.
Một thống kê dân số người Việt Nam ở hải ngoại Bài viết này là về thống kê dân số người Việt ở hải ngoại, tôi thu thập chi tiết từ Internet. Bài này chia ra làm bốn phần: – Phần 1: Dân số người Việt ở các quốc gia trên thế giới. – Phần 2: Dân số người Việt ở Hoa Kỳ. – Phần 3: Dân số người Việt ở Canada. – Phần 4: Dân số người Việt ở Úc. Không tính Cam Bốt, người Việt ở Pháp nhiều thứ nhì trên thế giới, chỉ sau Mỹ. Nhưng tôi không liệt kê chi tiết người Việt ở Pháp trong bài này vì một đạo luật ở Pháp ban hành vào năm 1978 ngăn cấm thu thập tất cả dữ kiện về mầu da, xuất xứ, tôn giáo của một cá nhân (với mục đích là chính phủ sẽ đối xử mọi người như nhau vì không biết người đó đen vàng trắng đỏ, theo Chúa, Phật, Mohamed hay vô thần). Vì đạo luật này mà không ai biết gì về dữ kiện, chẳng những không riêng gì người Việt Nam, mà tất cả mọi người xuất xứ từ các quốc gia khác ở Pháp.
Trên thị trường hiện xuất hiện nhan nhản hàng chục loại gia vị bột nêm với đủ nhãn hiệu khác nhau và những lời quảng cáo thoạt nghe dễ có cảm giác ngon, tiện lợi và an toàn tuyệt đối.
Tài liệu hay khi cần tới... Tra cứu - Time and Date - Xem giờ, đổi giờ, lịch, thời tiết Code: www.timeanddate.com - Tra cứu Âm - Dương lịch Việt Nam Code: www.petalia.org/amlich.htm - Lịch Vạn Niên Code: www.thoigian.com.vn/?mPage=L1 - Mã vùng điện thoại các quốc gia & cách gọi Code: www.countrycallingcodes.com - Khoảng cách các nơi trên thế giới Code: www.indo.com/distance - Thông tin các quốc gia trên thế giới Code: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html - Thông tin, tiểu sử các nhân vật nổi tiếng Code: www.biography.com - Sách kỷ lục thế giới Guinness Code: www.guinnessworldrecords.com - Thông tin về quốc kỳ các nước Code: http://www.fotw.net/flags/index.html Từ điển - Tra từ điển Anh, Việt, Pháp, Nhật, Hàn, Trung, viết tắt Code: http://tratu.soha.vn/
TRỌN BỘ CẨM NANG NGỦ ĐÚNG CÁCH, SỐNG LÀNH MẠNH
Năm 2020 đã chứng kiến thế giới bị tàn phá bởi đại dịch coronavirus và năm mới 2021 đã khởi đầu với sự không chắc chắn về các biến thể virus mới xuất hiện trên toàn cầu. Tất cả các dấu hiệu, có thể là dựa trên khoa học hoặc lời tiên tri, đều chỉ ra một làn sóng virus mới có thể gây tử vong cao hơn. Đã đến lúc chúng ta nên lùi lại một bước và suy ngẫm lại về cách giữ an toàn giữa đại dịch. Bài viết này nhằm cung cấp các quan điểm lịch sử và văn hóa về coronavirus, với mục tiêu giúp chúng ta hiểu rõ hơn về những thách thức mà chúng ta đang đối mặt và cách chúng ta có thể đối phó với chúng một cách tích cực. Biến thể Coronavirus mới có khả năng lây nhiễm cao và “không thể kiểm soát”
Vào lúc rạng đông, cậu bé Joseph Meister sống ở vùng Alsace, đi sang làng bên cạnh. Khi gần đến nơi, Joseph bị chó cắn, 14 vết cắn trên người. Con chó bị bắn hạ nhưng cảnh sát thông báo đó là chó dại. Cả làng hoảng sợ vì khi đó không có bất cứ một phương thuốc nào ngăn ngừa được bệnh dại. Người bị chó dại cắn không tránh được cái chết.
Một chiếc đồng hồ treo tường, để bàn hay đồng hồ đeo tay đều có 3 kim cơ bản. Đó là kim giờ, kim phút và kim giây. Nhưng khi xem giờ, chúng ta chỉ cần tới kim giờ và kim phút. Vậy kim giây xuất hiện trên mặt đồng hồ để làm gì? Có phải để những lúc rảnh rỗi không có gì làm, chúng ta có thể ngồi nhìn thời gian chầm chậm trôi qua một cách vô ích hay không? Trên thực tế thì chiếc kim giây không phải là thứ quá cần thiết trên mặt đồng hồ, nhưng cũng không hề vô dụng. Và kim giây cũng có một lịch sử khá hào hùng và một trách nhiệm lớn lao, mà có thể nhiều người trong chúng ta không hề hay biết. Kim giây xuất hiện khi nào? Kim giây thực sự là một đổi mới sau này trên những chiếc đồng hồ hiện đại, nhưng chúng đã xuất hiện từ tận thế kỷ 15. Mặc dù lúc đó, kim giây vẫn không hề phổ biến. Nguyên nhân một phần từ nhu cầu của người dùng và một phần do công nghệ.
Bảo Trợ