Dạy Và Học Lịch Sử - Sự Bế Tắc Của Ngành Giáo Dục VN

06 Tháng Ba 201511:58 SA(Xem: 1285)
SGK-1-305.jpg
Sách giáo khoa môn Lịch Sử.
Courtesy PNO

Chuyện học và dạy lịch sử tiếp tục là vấn nạn trong vô vàn những bế tắc của ngành giáo dục nói riêng và các mặt xã hội Việt Nam nói chung.

Người học lên tiếng

“Với tầm hiểu biết hạn hẹp của một tay học sinh lớp 12 cũng như trải nghiệm của một đứa đã từng học để thi quốc gia, tôi xin khẳng định một cách chủ quan rằng việc dạy sử hiện nay đang xa rời với những nguyên tắc tối thượng nhất, bản chất nhất làm nên vẻ đẹp thực sự của môn sử. Vì sao tôi lại nói như thế? Vì cá nhân tôi cho rằng một trong những phẩm chất đầu tiên mà một chương trình lịch sử cần có đó là sự khách quan. Thế nào là khách quan? Ta hiểu đơn giản: đó có nghĩa là trung thực với sự thật, có gì nói đấy, không tô hồng, không bôi xấu.”

Với tầm hiểu biết hạn hẹp của một tay học sinh lớp 12 cũng như trải nghiệm của một đứa đã từng học để thi quốc gia, tôi xin khẳng định một cách chủ quan rằng việc dạy sử hiện nay đang xa rời với những nguyên tắc tối thượng nhất. 
-Một học sinh


Đó là phát biểu trong video clip lưu truyền trên mạng của một bạn trẻ tự xưng là học sinh lớp 12. Chỉ trong khoảng hơn 5 phút đồng hồ người bạn trẻ này tóm tắt lý do vì sao những học sinh trung học như bạn không thích thú gì môn lịch sử: đó là sự thiếu trung thực, bưng bít sự thật của sách giáo khoa sử mà các bạn đang phải học để lấy điểm kiểm tra.

Khác với người học sinh thẳng thắn nói lên đánh giá của bản thân đối với môn lịch sử hiện nay, một học sinh lớp 12 khác lại tỏ ra dè dặt, thờ ơ khi được hỏi về việc học sử ở nhà trường mà bạn phải hoàn thành:

“Bình thường thôi, chỉ học lý thuyết, kiến thức bình thường thôi chứ không có đi thực tế. Học ở sách, rồi cứ ghi ghép, ghi chép nên chán thôi.”

Bế tắc của thầy giáo dạy Sử

Chính một giáo viên đang giảng dạy môn lịch sử cấp phổ thông trung học thừa nhận những khiếm khuyết của môn mà thầy giáo này đang dạy, cũng như những khó khăn mà giáo giới như ông phải đối mặt lâu nay dù rằng họ cũng thấy vấn đề và đôi khi muốn giúp thay đổi thực trạng đáng buồn như thế:

SGK_NXBGD-250
Sách giáo khoa được cải cách thường xuyên. Photo courtesy of nxbgd.vn

“Chương trình dài, nhiều thứ, quá sức của một học sinh đi học cần thiết phải hiểu; học sinh không cần phải hiểu nhiều đến mức như thế. Không riêng gì môn lịch sử mà ở Việt Nam các môn học khác cũng không thực tế.

Nhiều khi cũng muốn cải tiến nhưng hệ thống tổ chức hiện nay khó làm lắm. Nội dung người ta không cải tiến, phương pháp người ta cũng chỉ ‘đánh trống bỏ dùi’ thôi; người ta hô hào thế nhưng không có biện pháp gì để tổ chức thực hiện.

Theo tôi nghĩ hiện nay cách thức để làm cho học sinh thích thú, không chán thì không phải khó lắm. Với phát triển của công nghệ hiện nay thì có đủ điều kiện, khả năng để làm cho học sinh thích thú; nhưng chỉ có điều mình làm ra rồi nhưng không có điều kiện để thực hiện thành ra chính giáo viên chán, học sinh chán!”

Đánh giá

Anh Nguyễn Văn Thạnh, một nhà hoạt động xã hội tại Việt Nam, nhìn lại thời học sinh cũng như nay qua quan sát thực tế, đưa ra đánh giá vì sao môn sử đang được giảng dạy tại Việt Nam không thu hút học sinh và ngay cả những giáo viên Sử.

“Trong thời gian qua trên mạng có nhiều thông tin cho rằng học sinh chán học lịch sử. Tôi nghĩ điều này có và bên cạnh đó tôi tin cũng có nhiều học sinh ưa thích môn sử. Như bản thân tôi cũng với chương trình đó, ngoài việc học trên lớp tôi còn đọc ở ngoài và cảm thấy với những câu chuyện lịch sử; từ đó nó dẫn dắt tôi. Hiện nay nguồn thông tin rất đa dạng, rất sẵn. Điều quan trọng là con người của mình có thích chuyện đó hay không.

Tôi nhận xét rằng lịch sử là một bộ môn khoa học của con người, nó có tính cách giống như là một em bé trưởng thành hơn qua những lần té ngã của nó. Nếu ai đó có suy nghĩ hay toan tính nào đó làm cho em bé không học được điều gì trước đó, thì em bé đó mãi là em bé không thể nào lớn được.

Bây giờ tại Việt Nam đảng cộng sản thực sự nắm quyền cai trị toàn diện và tuyệt đối. Như vậy chắc có lẽ họ cũng sẽ can thiệp vào lịch sử để phục vụ cho việc cầm quyền của họ. Kiểu dạy lịch sử như vậy không kích thích được con người bám sát sự thật. 
-Anh Nguyễn Văn Thạnh


Bây giờ tại Việt Nam đảng cộng sản thực sự nắm quyền cai trị toàn diện và tuyệt đối. Như vậy chắc có lẽ họ cũng sẽ can thiệp vào lịch sử để phục vụ cho việc cầm quyền của họ. Kiểu dạy lịch sử như vậy không kích thích được con người bám sát sự thật, phân tích các bài học trong cuộc sống để rồi phụng sự cho ngày hôm nay.

Tôi nghĩ đây có lẽ là một trong những chủ trương của nhà cầm quyền. Bởi vì nếu nắm hết sự thật thì sẽ ảnh hưởng đến quyền lực mà họ đang có.”

Cách làm

Người ta thường nói ‘hỏi là đã trả lời’. Câu nói này có thể áp dụng vào trường hợp của người học sinh trong video clip vừa có phát biểu.

Nhà hoạt động xã hội Nguyễn Văn Thạnh đưa ra ba cách làm nhằm giúp cho môn sử trở thành hấp dẫn học sinh hơn như sau:

Để môn sử hấp dẫn hơn phải đến từ hai chiều: thứ nhất người học phải chịu khó như lớp trẻ bây giờ kêu gọi trên mạng là ‘thông não’ và ‘mở mắt’, tìm kiếm nhiều nguồn tư liệu. Bây giờ với ‘bàn phím’ thì không có gì có thể hạn chế được; chỉ có điều bạn có lòng đam mê hay không mà thôi. Không thể đổ thừa cho thầy cô được.

Cách thức thứ hai hy vọng nhà cầm quyền, những nhà làm giáo dục họ cởi mở hơn để cung cấp sử liệu chính xác hơn để hậu sinh hiểu được giai đoạn đó có những sự việc gì xảy ra; nguyên nhân từ đâu, hạn chế và bài học chỗ nào, chính nghĩa nằm ở đâu thì nó sẽ giúp người ta hứng thú học lịch sử hơn.

Phó giáo sư-tiến sĩ Trần Nam Tiến, thuộc Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn thành phố Hồ Chí Minh cho biết hoạt động ‘tham quan thực tế’ của khoa đang thực hiện là cách thức dạy sử mà hầu như ai cũng thấy cần phải tiến hành.

Hiện nay quá trình đưa sinh viên đến các di tích lịch sử, bảo tàng là một trong những nhiệm vụ cực kỳ quan trọng của quá trình đào tạo; ít nhất tại đơn vị tôi đang làm việc là khoa Sử trường Đại học Khoa học- Xã hội Nhân văn thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Khoa Sử trong thời gian qua xem việc hướng sinh viên đi thực tế đến những di tích lịch sử, đến những nơi có nhân chứng lịch sử để làm việc, nghiên cứu, để ‘thực tế’ rất là nhiều. Trong khóa học bốn năm họ được đi ít nhất 5-6 lần. Thậm chí có những lần đi xuyên Việt, đi một chuyến rất dài đến các di tích rất quan trọng ở miền Trung, miền Bắc. Hiện nay công tác đào tạo gắn với thực tiễn rất lớn. Tôi là người tham gia trực tiếp trong những chuyến đi đó. Tôi cũng là người tham gia tổ chức những chuyến đi đó nên tôi khẳng định đây là vấn đề hiện nay chúng tôi đã triển khai và đạt được kết quả rất tốt khiến cho học sinh; đặc biệt các bạn sinh viên nhận thức về lịch sử tích cực hơn rất nhiều.

Những phương pháp lẽ ra phải thực hiện trong công tác giảng dạy môn lịch sử như đang phó giáo sư- tiến sĩ Trần Nam Tiến vừa cho biết dường như bị lãng quên lâu nay. Tuy vậy, nếu có được thực hiện với tình trạng lịch sử bị bóp méo như người học sinh trong video clip nêu ra thì liệu việc làm đó có mang lại lợi ích như mong muốn hay không.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trước khi Michael Phương Minh Nguyễn, công dân Mỹ gốc Việt, phải ra tòa tại Thành phố HCM vào ngày 24/6 với cáo buộc “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền”, gia đình ông ở California và những người quan tâm, trong đó có những dân biểu Mỹ, đã hy vọng rằng ông sẽ được trục xuất về Mỹ để đoàn tụ với gia đình ngay sau phiên tòa. Nhưng mọi hy vọng đã bị dập tắt ngay sau phiên tòa khi Michael Phương Minh Nguyễn bị tòa tuyên 12 năm tù và chỉ bị trục xuất sau khi đã thi hành án. Ngay sau phiên tòa, Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Việt Nam đã lên tiếng bày tỏ sự thất vọng và cho biết
“Một ngàn năm đô hộ giặc Tàu” mà người Việt không bị đồng hóa, nhưng chỉ có 70 năm mà đảng CSVN có khả năng diệt chủng dân tộc Việt Nam. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” chỉ là khẩu hiệu lừa bịp nhân dân mà thôi. Các trí thức, văn nghệ sĩ và nhân dân đừng hy vọng được bọn thái thú địa phương lắng nghe và thực hiện theo ý dân.
Nhiều nhân vật bất đồng chính kiến, nhiều nhà hoạt động nhân quyền đã bị đưa ra xét xử trong những phiên tòa chóng vánh, kết án nặng nề mà luật sư bào chữa chỉ ra những sai phạm trong tiến trình tố tụng…......Trong một số vụ án hình sự xét xử đối với những tội danh về xâm phạm an ninh quốc gia mà tôi có dịp tham gia bào chữa với tư cách là luật sư, thì hồ sơ truy tố không có chứng cứ hoặc chứng cứ không thuyết phục. Nhưng tất cả đều dễ dàng được tòa án chấp nhận là chứng cứ hợp pháp để kết tội và tuyên hình phạt rất nặng.
Tính cách vua quan của những người cộng sản Việt Nam hiện nay đã lộ rõ ngay từ năm 1945-1946 kia chứ không phải đến bây giờ nhưng vì lúc ấy chưa cầm quyền, chưa giàu sang, dân cũng chưa có của ăn của để cho nên nó không bộc lộ. - Có những quan chức xây biệt phủ lộng lẫy, chi xài xa hoa, con cái đi học nước ngoài, vợ thì không có việc làm hoặc cũng chỉ là công chức trong bộ máy. Những trường hợp như vậy thì dân không bức xúc, không hoài nghi mới là lạ.
Thân nhân của tù nhân chính trị Trương Minh Đức công khai thư kêu cứu về tình trạng của những người đang phải tuyệt thực tại Trại Giam Số 6 Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Thư kêu cứu đề ngày 23 tháng 6 do Bà Nguyễn Thị Kim Thanh, vợ tù nhân chính trị Trương Minh Đức ký tên và gửi đến Viện Kiểm Sát Nhân Dân tỉnh Nghệ An và Bộ trưởng Công an Tô Lâm. Nội dung thư nói rõ việc Phân trại K2, Trại Giam Số 6 đang bức hại, đàn áp tù nhân chính trị.
CÒN QUY HOẠCH CÁN BỘ THÌ KHÔNG THỂ CHỐNG CHẠY CHỨC CHẠY QUYỀN Nói đến Quy hoạch cán bộ thì hiểu ngay là có người được quyền Quy hoạch và có người được Quy hoạch. Được Quy hoạch là có cơ hội thăng tiến – nên cán bộ phải cố lên. Bởi vậy, còn Quy hoạch thì sẽ có chạy Quy hoạch. Ai chạy Quy hoạch? Người bị Quy hoạch sẽ chạy Quy hoạch. Chạy ai? Chạy người có quyền Quy hoạch.
Tôi nghĩ những ông như Nông Đức Mạnh, Nguyễn Phú Trọng thì sách của ông ấy chỉ có đảng của ông ấy đọc, chứ chẳng ai đọc, có khi những đảng viên của ông ấy cũng chẳng đọc luôn, Bởi vì tôi cho rằng những kiến thức mà các ông viết ra không có ý nghĩa thực tế, nếu những kiến thức ấy có ý nghĩa thực tế thì đất nước Việt Nam đã phồn vinh rồi.”.- Lã Việt Dũng.....Do đó, việc xuất bản những quyển sách này chỉ làm tốn tiền dân, tốn giấy, mà không ai đọc.
Việt Nam từng ra báo từ rất lâu. Tuy nhiên theo nhận định ngay dưới thời bị Pháp đô hộ, báo chí lúc đó còn được những quyền tối thiểu mà nhiều cơ quan báo chí trong nước hiện nay không có được. Gia Định báo được cho là tờ báo tiếng Việt đầu tiên của Việt Nam được xuất bản vào ngày 15/4/1865.
Giáo sư Trần Phương:: “Thế bây giờ Chủ nghĩa xã hội của ông là cái gì đây? Thật ra mà nói, chúng ta nói và chúng ta biết là chúng ta bịp người khác. Đến tôi bây giờ, tôi cũng không biết cái Chủ nghĩa xã hội mà chúng ta sẽ đi là cái Chủ nghĩa xã hội gì đây?”./ Đại tá Phạm Đình Trọng: “Đảng CSVN đã đưa dân tộc Việt Nam vào cuộc thí nghiệm xây dựng Xã hội chủ nghĩa suốt gần nửa thế kỷ và nhân dân Việt Nam phải trả giá quá đắt.
“Trung Quốc có tình cảm với bất cứ ai đi chăng nữa nhưng lợi ích của họ không thay đổi. Việt Nam cũng phải hiểu điều đó. Hồi năm 2011 khi ông Nguyễn Phú Trọng mới đắc cử chức Tổng Bí thư thì ông sang Trung Quốc ký thỏa thuận chung về các nguyên tắc giải quyết tranh chấp trên biển. Năm 2011 xảy ra vụ (Trung Quốc) cắt cáp, năm 2012 cũng cắt cáp, rồi đến năm 2014 Trung Quốc đưa giàn khoan vào vùng thềm lục địa của Việt Nam chẳng hạn thì đường dây nóng giải quyết tranh chấp giữa hai bên theo nguyên tắc coi như là số 0.”
Bảo Trợ