Việt Nam Thừa Nhận Xã Hội Dân Sự Trước Năm 2020?

04 Tháng Ba 201512:04 CH(Xem: 1181)
hnbdl0703.jpg
Hội Nhà báo Độc lập Việt Nam chính thức ra mắt hoạt động vào ngày 4 tháng 7 năm 2014.
blank Courtesy HNBĐLVN

Dự thảo báo cáo chính trị Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12 nêu ra khái niệm mới về kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nhận thức mới sẽ là cơ hội để Nhà nước thay đổi cách nhìn về các tổ chức xã hội dân sự độc lập đã và đang hình thành trong thời gian qua.

Nhận thức bắt đầu chuyển biến?

Lần đầu tiên sau một phần tư thế kỷ thực hiện lý thuyết mù mờ và mâu thuẫn gọi là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, dự thảo báo cáo chính trị tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ 12 đã nêu ra khái niệm mới về vấn đề này.

Theo đó, “Nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nền kinh tế vận hành đầy đủ, đồng bộ theo các qui luật của kinh tế thị trường, đồng thời bảo đảm định hướng xã hội chủ nghĩa phù hợp với từng giai đoạn phát triển của đất nước.” Mặc dù Đảng Cộng sản Việt Nam vẫn khẳng định quyền lãnh đạo, nhưng nền kinh tế thị trường của Việt Nam được mô tả là hiện đại và hội nhập quốc tế.

Ba trụ cột lớn của kinh tế thị trường là nhà nước, thị trường và xã hội dân sự, như thế xã hội dân sự là một trong ba trụ cột quan trọng, muốn chuyển qua nền kinh tế thị trường thì phải thừa nhận điều đó. 
-PGS Ngô Trí Long


Theo Báo Tuổi trẻ Online, nhận thức được cho là mới mẻ này được tiết lộ trong buổi tọa đàm do Hội đồng Lý luận trung ương và Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam tổ chức ngày 28/2/2015 tại Hà Nội.

Tuy đã thực hiện điều gọi là kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa từ cuối thập niên 1980 đầu những năm 1990, nhưng theo mục tiêu của Đảng Cộng sản Việt Nam thì “đến năm 2020 phấn đấu cơ bản hoàn thiện đồng bộ hệ thống thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa theo các tiêu chuẩn phổ biến của nền kinh tế thị trường hiện đại và hội nhập quốc tế; bảo đảm tính đồng bộ giữa thể chế kinh tế và thể chế chính trị, giữa Nhà nước và thị trường…”

Nhận thức mới sẽ tiến tới việc Nhà nước phải thừa nhận xã hội dân sự, ý nói xã hội dân sự độc lập không phải các tổ chức hội do Nhà nước lập ra và được khoác chiếc áo xã hội dân sự. Phó Giáo sư Tiến sĩ Ngô Trí Long, chuyên gia kinh tế ở Hà Nội từng cho rằng nhận thức của Việt Nam đã bắt đầu chuyển biến. Ông nói:

“Ba trụ cột lớn của kinh tế thị trường là nhà nước, thị trường và xã hội dân sự, như thế xã hội dân sự là một trong ba trụ cột quan trọng, muốn chuyển qua nền kinh tế thị trường thì phải thừa nhận điều đó.”

timthumb1-305
Các vận động viên và thành viên của nhóm “Phụ Nữ Nhân Quyền Việt Nam”.

Bất kỳ một nền dân chủ nào cũng đều có sự góp sức của xã hội dân sự. Sách vở có nhiều định nghĩa về xã hội dân sự, nhưng có thể hiểu đó là xã hội trong đó hiện hữu các đảng phái, hội đoàn, nghiệp đoàn, hiệp hội thực hiện mối liên hệ giữa công dân với nhà nước, bảo vệ quyền lợi của công dân, của hội viên…những tổ chức dân sự này có thể tham gia hình thành chính sách, phản biện chính sách và giám sát sự thực hiện chính sách.

TS Phạm Chí Dũng, Chủ tịch Hội nhà báo độc lập, một tổ chức xã hội dân sự không được nhà nước chấp nhận, từ Saigon nhận định:

“Vai trò độc lập của các tổ chức xã hội là đương nhiên. Tại vì chỉ có thế đứng độc lập thì mới tác động một cách độc lập, không thể có những thế đứng phụ thuộc vào nhà nước và gọi là “phản biện trung thành” mà có thể có những tác động độc lập và tiếng nói hiệu quả nghiêng về phía dân chúng được. Đầu năm 2013 nhóm 72 đã dự thảo cả một bản Hiến pháp thay đổi chỉnh sửa bổ sung, trong đó đặc biệt nêu ra những vấn đề độc tài về chính trị, độc quyền về kinh tế và đòi hỏi thay đổi. Đó chính là những vấn đề cần phải thay đổi về cơ bản, thứ hai nữa là thay đổi quyền sở hữu đất đai, trước giờ là nhà nước hóa đất đai còn bây giờ phải biến quyền sở hữu cho tư nhân.”

Phải tôn trọng quyền lập hội của công dân

Trong những năm gần đây, ở Việt Nam hình thành khoảng vài chục nhóm xã hội dân sự độc lập trong đó có Trang mạng Bauxite, Hội dân oan, Hội Phụ nữ nhân quyền, Hội Cựu tù nhân chính trị, No U, Diễn đàn xã hội dân sự và gần đây nhất là Hội nhà báo độc lập. Những tổ chức tự phát này không được chính quyền nhìn nhận, nhưng có vẻ chính quyền cũng không trấn áp nặng tay, bởi vì trên không gian mạng luôn có thông tin về hoạt động của những nhóm này. Luật sư Trần Quốc Thuận, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội từ Saigon nhận định:

Các phong trào xã hội dân sự và các nhóm xã hội dân sự thì họ hoạt động cũng công khai không hoạt động gì gọi là kín cả. Nhưng cũng nói thành thật là hiện nay phong trào đó hoạt động rất là yếu. 
-LS Trần Quốc Thuận


“Các phong trào xã hội dân sự và các nhóm xã hội dân sự thì họ hoạt động cũng công khai không hoạt động gì gọi là kín cả. Nhưng cũng nói thành thật là hiện nay phong trào đó hoạt động rất là yếu, họ rất yếu tuy rằng nói nhóm này nhóm kia nhưng mà chưa khởi động bám rễ sâu vào trong nhân dân, trong lòng dân. Cho nên họ chỉ hoạt động trong nhóm, có thể tạm gọi là nhóm trí thức nhỏ cũng có nhiều ý kiến khác nhau, nhóm anh em trẻ, nhóm tự do báo chí… Nhưng mà tôi cho rằng, tôi cũng nhìn thấy là chính quyền không có ngăn cản gì, hiện giờ chưa thấy có dấu hiệu gì ngăn cản. Dĩ nhiên là những hoạt động hơi mạnh quá thì họ tìm cách chặn lại. Còn những hoạt động bình thường thì tôi thấy vẫn diễn ra hội họp trao đổi hội đàm cà phê sáng… thì đâu có thấy bị ngăn cản gì đâu. Hy vọng họ chủ động hơn, có phương thức hoạt động tích cực hơn và tập họp được quần chúng đông hơn, chứ còn chỉ họp lại một nhóm quan tâm, am hiểu thời sự thì có lẽ khó mà phát triển.”

Kỹ sư Nguyễn Văn Thạnh, một nhà hoạt động xã hội dân sự ở Đà Nẵng từng nhiều lần bị công an là khó dễ trong đời sống thường nhật, cho rằng vai trò của các tổ chức xã hội dân sự tự phát đã có tác dụng nhất định:

“Một dân tộc nô lệ là một dân tộc bị mất các quyền tự do, một dân tộc tự do là một dân tộc được đảm bảo các quyền tự do. Dưới góc nhìn đó thì hiện nay Việt Nam không có tự do, rất nhiều quyền được hiến định như không áp dụng trên thực tế. Điều này cũng có bản chất lịch sử trên thực tế, ví dụ như là quyền lợi của giới lãnh đạo chính trị, giới kinh tế mạnh nhất hiện nay trong xã hội. Nhưng mà tôi thấy một quá trình nảy mầm mà ở đó tháo gỡ những cái vỏ hạt rất cứng. Tất cả những tổ chức xã hội dân sự đã đóng góp tiếng nói, người ta phản biện, đòi hỏi, phê phán để thức tỉnh người dân. Điều này đã làm cho mầm tự do bắt đầu đâm chồi nảy lộc và đó là một quá trình không thể đảo ngược được và sớm muộn gì sẽ thành cây và thành cây cổ thụ.”

Việt Nam chọn con đường hội nhập quốc tế tích cực để phát triển kinh tế như được xác định trong dự thảo báo cáo chính trị Đại hội Đảng khóa 12 sắp tới. Điều này đồng nghĩa với việc nhà nước sẽ phải càng sớm càng tốt nhìn nhận xã hội dân sự thực chất. Nhưng để có xã hội dân sự đúng nghĩa thì quyền lập hội của công dân cũng như các quyền cơ bản khác phải được tôn trọng.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Trước khi Michael Phương Minh Nguyễn, công dân Mỹ gốc Việt, phải ra tòa tại Thành phố HCM vào ngày 24/6 với cáo buộc “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền”, gia đình ông ở California và những người quan tâm, trong đó có những dân biểu Mỹ, đã hy vọng rằng ông sẽ được trục xuất về Mỹ để đoàn tụ với gia đình ngay sau phiên tòa. Nhưng mọi hy vọng đã bị dập tắt ngay sau phiên tòa khi Michael Phương Minh Nguyễn bị tòa tuyên 12 năm tù và chỉ bị trục xuất sau khi đã thi hành án. Ngay sau phiên tòa, Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Việt Nam đã lên tiếng bày tỏ sự thất vọng và cho biết
“Một ngàn năm đô hộ giặc Tàu” mà người Việt không bị đồng hóa, nhưng chỉ có 70 năm mà đảng CSVN có khả năng diệt chủng dân tộc Việt Nam. “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” chỉ là khẩu hiệu lừa bịp nhân dân mà thôi. Các trí thức, văn nghệ sĩ và nhân dân đừng hy vọng được bọn thái thú địa phương lắng nghe và thực hiện theo ý dân.
Nhiều nhân vật bất đồng chính kiến, nhiều nhà hoạt động nhân quyền đã bị đưa ra xét xử trong những phiên tòa chóng vánh, kết án nặng nề mà luật sư bào chữa chỉ ra những sai phạm trong tiến trình tố tụng…......Trong một số vụ án hình sự xét xử đối với những tội danh về xâm phạm an ninh quốc gia mà tôi có dịp tham gia bào chữa với tư cách là luật sư, thì hồ sơ truy tố không có chứng cứ hoặc chứng cứ không thuyết phục. Nhưng tất cả đều dễ dàng được tòa án chấp nhận là chứng cứ hợp pháp để kết tội và tuyên hình phạt rất nặng.
Tính cách vua quan của những người cộng sản Việt Nam hiện nay đã lộ rõ ngay từ năm 1945-1946 kia chứ không phải đến bây giờ nhưng vì lúc ấy chưa cầm quyền, chưa giàu sang, dân cũng chưa có của ăn của để cho nên nó không bộc lộ. - Có những quan chức xây biệt phủ lộng lẫy, chi xài xa hoa, con cái đi học nước ngoài, vợ thì không có việc làm hoặc cũng chỉ là công chức trong bộ máy. Những trường hợp như vậy thì dân không bức xúc, không hoài nghi mới là lạ.
Thân nhân của tù nhân chính trị Trương Minh Đức công khai thư kêu cứu về tình trạng của những người đang phải tuyệt thực tại Trại Giam Số 6 Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Thư kêu cứu đề ngày 23 tháng 6 do Bà Nguyễn Thị Kim Thanh, vợ tù nhân chính trị Trương Minh Đức ký tên và gửi đến Viện Kiểm Sát Nhân Dân tỉnh Nghệ An và Bộ trưởng Công an Tô Lâm. Nội dung thư nói rõ việc Phân trại K2, Trại Giam Số 6 đang bức hại, đàn áp tù nhân chính trị.
CÒN QUY HOẠCH CÁN BỘ THÌ KHÔNG THỂ CHỐNG CHẠY CHỨC CHẠY QUYỀN Nói đến Quy hoạch cán bộ thì hiểu ngay là có người được quyền Quy hoạch và có người được Quy hoạch. Được Quy hoạch là có cơ hội thăng tiến – nên cán bộ phải cố lên. Bởi vậy, còn Quy hoạch thì sẽ có chạy Quy hoạch. Ai chạy Quy hoạch? Người bị Quy hoạch sẽ chạy Quy hoạch. Chạy ai? Chạy người có quyền Quy hoạch.
Tôi nghĩ những ông như Nông Đức Mạnh, Nguyễn Phú Trọng thì sách của ông ấy chỉ có đảng của ông ấy đọc, chứ chẳng ai đọc, có khi những đảng viên của ông ấy cũng chẳng đọc luôn, Bởi vì tôi cho rằng những kiến thức mà các ông viết ra không có ý nghĩa thực tế, nếu những kiến thức ấy có ý nghĩa thực tế thì đất nước Việt Nam đã phồn vinh rồi.”.- Lã Việt Dũng.....Do đó, việc xuất bản những quyển sách này chỉ làm tốn tiền dân, tốn giấy, mà không ai đọc.
Việt Nam từng ra báo từ rất lâu. Tuy nhiên theo nhận định ngay dưới thời bị Pháp đô hộ, báo chí lúc đó còn được những quyền tối thiểu mà nhiều cơ quan báo chí trong nước hiện nay không có được. Gia Định báo được cho là tờ báo tiếng Việt đầu tiên của Việt Nam được xuất bản vào ngày 15/4/1865.
Giáo sư Trần Phương:: “Thế bây giờ Chủ nghĩa xã hội của ông là cái gì đây? Thật ra mà nói, chúng ta nói và chúng ta biết là chúng ta bịp người khác. Đến tôi bây giờ, tôi cũng không biết cái Chủ nghĩa xã hội mà chúng ta sẽ đi là cái Chủ nghĩa xã hội gì đây?”./ Đại tá Phạm Đình Trọng: “Đảng CSVN đã đưa dân tộc Việt Nam vào cuộc thí nghiệm xây dựng Xã hội chủ nghĩa suốt gần nửa thế kỷ và nhân dân Việt Nam phải trả giá quá đắt.
“Trung Quốc có tình cảm với bất cứ ai đi chăng nữa nhưng lợi ích của họ không thay đổi. Việt Nam cũng phải hiểu điều đó. Hồi năm 2011 khi ông Nguyễn Phú Trọng mới đắc cử chức Tổng Bí thư thì ông sang Trung Quốc ký thỏa thuận chung về các nguyên tắc giải quyết tranh chấp trên biển. Năm 2011 xảy ra vụ (Trung Quốc) cắt cáp, năm 2012 cũng cắt cáp, rồi đến năm 2014 Trung Quốc đưa giàn khoan vào vùng thềm lục địa của Việt Nam chẳng hạn thì đường dây nóng giải quyết tranh chấp giữa hai bên theo nguyên tắc coi như là số 0.”
Bảo Trợ