Nói Gì Với Bệnh Nhân Sắp Lìa Đời?

27 Tháng Giêng 20154:08 SA(Xem: 2075)
blank

Nếu như phải đối diện với một người không còn sống được bao lâu nữa, thì từ ngữ nào là thích hợp để nói với họ? Chrissie Giles đặt câu hỏi với các bác sỹ làm thế nào để họ có cuộc nói chuyện khó khăn nhất này với bệnh nhân hay người nhà bệnh nhân:

Phải nói với người nhà bệnh nhân ra sao về chuyện người thân yêu của họ sắp lìa trần? Đó là câu hỏi mà các bác sỹ luôn phải trăn trở. Tôi tự hỏi nếu đứng từ vị trí của các bác sỹ thì họ sẽ tìm những lời lẽ ra sao, họ đã được học là không nên nói ra những gì, và hiệu quả từ những gì họ nói ra là gì.

Tôi đã trao đổi với nhiều người để tìm xem ai là người có thể cho tôi câu trả lời. Tìm được bác sỹ để nói chuyện thì không khó, và câu chuyện thường mở đầu một cách cởi mở. Nhưng càng nói thì họ càng trở nên kém mạch lạc, kém đi thẳng vào vấn đề, thường lẫn lộn các từ ngữ chuyên ngành y tế rồi đi vào lối mòn là nói một cách thận trọng hoặc chung chung. Kiểu như “Bạn có lẽ sẽ không được vui khi biết tin này, nhưng…”

Kate Granger là bác sỹ nhưng không bị những rào cản đó. Bà thường phải có các cuộc trao đổi về tin xấu và về các ca bệnh không thể chữa khỏi.

Ba năm trước, khi 29 tuổi, bà bị chẩn đoán là mắc một bệnh ung thư ác tính, hiếm gặp. Kể từ sau đó, bà đã nói và viết nhiều về những gì mình gặp phải khi chung sống với căn bệnh chết người. Bà lên kế hoạch sẽ đăng trên tweeter liên tục, trực tiếp về cái chết của mình.

blank

Granger được chẩn đoán mắc ung thư khi đang đi nghỉ ở Mỹ. “Tôi quyết định chống lại những đoạn trường khó khăn nhất khi trở về Anh,” bà nói. “Khi tôi nhận kết quả scan MRI, tôi được một bác sỹ tập sự, người không biết kế hoạch điều trị tiếp theo sẽ là gì, thông báo tin.”

“Cậu ấy trao cho tôi một án tử hình. Cậu ấy vội vã rời căn phòng và tôi đã không bao giờ gặp lại.”

Kinh nghiệm cá nhân khiến Granger quyết tâm nhìn nhận vấn đề từ vị trí là bác sỹ.

“Khi trở lại làm việc, tôi cảm nhận được rõ rệt hơn nhiều về tầm quan trọng của cử chỉ cơ thể, về việc tin xấu tác động mạnh mẽ tới đâu lên một cá nhân, khác hơn nhiều so với việc chỉ coi đó là chuyện ‘hãy nói với bà A là bà ấy bị ung thư phổi’ một cách đơn giản như một nhiệm vụ.”

Một bác sỹ khác mà tôi nói chuyện với nhớ ca bệnh nhân là một phụ nữ nhập viện ngay sau dịp Giáng Sinh.

Bà ấy đã ra ra vào vào bệnh viện từ suốt 9 tháng trước với các triệu chứng chung chung khó xác định: cảm thấy mệt mỏi, sưng tấy. Rồi đột nhiên bà bị vàng da, khó thở, nên người nhà đưa vào viện cấp cứu.

Thường thì những ca đó luôn khiến bác sỹ nghĩ “Tình hình không ổn rồi”. Trong một số ít trường hợp, thậm chí họ còn nghĩ tới căn bệnh ung thư.

Khi khám cho bệnh nhân, bà thấy ổ bụng “cứng như đá”.

“Bà ấy cứ hỏi tôi ‘mọi thứ sẽ ổn cả, phải không?’ Tôi trả lời, ‘Chúng tôi sẽ làm tất cả những gì có thể, hãy làm vài xét nghiệm trước đã để xem tình hình thế nào.’ Khi đó, tôi biết rằng sự thể rất xấu, nhưng vẫn phải xác định chính xác xem xấu tới đâu.”

blank

Nữ bệnh nhân đó nôn nóng được về nhà vào trước ngày Năm Mới để gọi điện cho gia đình ở nước ngoài. Nhưng các kết quả xét nghiệm máu cho thấy bà cần nằm lại bệnh viện.

“Bà ấy nói với tôi, ‘Hãy nói cho tôi biết tình huống tệ nhất là gì.’ Tôi và bà ấy nhìn nhau. Lúc đó tôi nghĩ ‘Bà ấy chưa sẵn sàng để đón nhận kết quả chẩn đoán.’ Rồi thân nhân bà ấy bước vào và nói, ‘Không không, ý bà ấy hỏi tình huống tệ nhất tức là bà ấy sẽ phải nằm viện bao lâu?’

“Vào thời điểm đó, bạn sẽ nhận ra rằng tất cả chúng tôi đều biết chính xác mình đang nói về điều gì, nhưng tất cả đều chấp nhận nó ở những mức độ khác nhau.”

Chuẩn bị cho đoạn kết

Vậy các bác sỹ được đào tạo để xử lý những khoảnh khắc đó ra sao? Trong một phòng thi có đặt cái giường trong góc phòng, sáu sinh viên y chuẩn bị tìm câu trả lời. Một tấm biển cỡ bằng khổ giấy A4 dán ngoài cửa ghi “Phòng chuyên thông báo tin xấu, cả ngày”.

Tình huống bài tập được đưa ra. Các sinh viên vội vã đọc đề bài. Những tiếng thở dài phát ra. Trong một tình huống, bác sỹ phải báo tin cho cặp phụ huynh rằng con trai họ có thể bị tâm thần phân liệt.

Trong một tình huống khác, thân nhân của một người bất ngờ chết trong bệnh viện. Một người ngó qua vai đọc đề bài của bạn, rồi lắc đầu: “Chủ đề của cậu hóc búa quá.”

Khi đến lượt mình, người sinh viên tiến ra phía cửa. “Anh có muốn cầm theo một ít khăn giấy không,” trợ lý giám thị nói. “Vâng, cho tôi đi,” người thanh niên trẻ nói.

Những sinh viên còn lại ngồi theo dõi qua đường video nối hình. Người chống cằm, kẻ khoanh tay, họ căng thẳng chờ đợi.

Khoảnh khắc nói sự thật

Trong phòng là một cặp vợ chồng. Họ không chấp nhận cái tin mới nghe. Người chồng nhìn chăm chăm vào đôi bàn tay nắm chặt lấy chiếc điện thoại trong lúc người vợ di di tay vào cái túi xắc.

blank

“Đúng vậy không, hay chỉ là anh nói thế thôi?” người chồng nóng nảy hỏi vị bác sỹ trẻ. Họ vừa nhận được thông báo là đứa con mới chào đời, sinh non khi mới được 26 tuần tuổi, bị dị tật ở não và khó lòng sống được.

Cặp mắt của các sinh viên nhìn chong chong. Một cái lắc đầu, một nụ cười, một cái nhăn mặt để tỏ ý thông cảm với khó khăn mà bạn đồng học đang phải trải qua, điều mà rồi họ đang chuẩn bị phải đương đầu.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học Aristotle của Hy Lạp thấy rằng việc nói với một bệnh nhân (giả) về việc họ bị ung thư thì khó khăn hơn so với việc giấu diếm kết quả chẩn đoán.

Họ cho rằng các bác sỹ không nói thật có lẽ là nhằm kiểm soát tình hình và tránh việc tạo ra phản ứng tình cảm của mình cũng như của bệnh nhân.

Sự khó khăn trong việc “báo tin dữ” khiến một số bác sỹ lờ đi luôn, hoặc báo tin bằng cách không mấy thích hợp, theo bác sỹ Laura-Jane Smith từ London.

Tìm đúng thời điểm, địa điểm để thông báo là điều khó khăn, và bệnh nhân sẽ có những phản ứng khác nhau. Chẳng hạn người thì không chấp nhận sự thực, người thì không muốn nghe những tin như thế.

Đòi hỏi từ phía bệnh nhân và gia đình người bệnh đối với bác sỹ trong việc giữ cân bằng giữa việc nói thật, nói về những hy vọng có thể có, với việc nói hết mọi thứ, thậm chí cả những điều y học chưa giải thích được, càng gây áp lực lên các bác sỹ.

blank

Stephen Barclay từ Đại học Cambridge, chuyên nghiên cứu cách chăm sóc làm giảm nhẹ đau đớn nói: “Tôi cho rằng chúng tôi thấy khó khăn khi phải thừa nhận là mình không biết câu trả lời, bởi bệnh nhân tới để chúng tôi khám, ra quyết định, chẩn đoán và có kế hoạch điều trị.”

“Rất đáng sợ bởi không ai thấy vui vẻ gì khi phải có các cuộc nói chuyện như thế.”

Ngày cuối

“Tôi còn được bao lâu nữa?” là câu hỏi thường gặp.

Không một ai trong những bác sỹ tôi tiếp xúc nêu ra cho bệnh nhân những con số cụ thể, mà thường nói với mức thời gian là năm, tháng, tuần hay ngày. Bởi việc đánh giá bệnh tình hay điều kiện thực sự của bệnh nhân là điều cực kỳ khó khăn.

Thường thì các bác sỹ đưa con số dài hơn khả năng bệnh nhân có thể vượt qua, và dự đoán họ sống lâu gấp năm lần so với thực tế bệnh tình.

Nói cho ai đó về ngày chết của họ là điều không những không thể mà còn gây hại, tạo những hy vọng hay tuyệt vọng không thực tế.

Cách chọn từ để nói cũng rất quan trọng.

blank

Cuộc nghiên cứu do Elena Semino và các đồng nghiệp từ Đại học Lancaster cho thấy việc dùng các từ mạnh như “trận chiến chống bệnh tật” hay “hãy tiếp tục chiến đấu” có thể làm nhụt chí hoặc làm đau lòng những ai mắc bệnh ung thư.

Nhưng trong những bối cảnh khác, chúng lại giúp bệnh nhân cảm thấy mạnh mẽ hơn, quyết tâm hơn hoặc thấy gắn bó với nhau hơn.

Cái chết bị trì hoãn

Bệnh nhân có quyền được biết số phận của mình, nhưng cũng có quyền không phải biết.

Nếu bệnh nhân và người thân muốn trì hoãn hoặc thậm chí từ chối cuộc trao đổi trực tiếp về cái chết thì đó không phải là hành động tự vệ ôn hòa.

Một nghiên cứu thực hiện trên 1.200 bệnh nhân mắc các chứng ung thư không thể chữa trị cho thấy những ai từng có các cuộc trao đổi từ trước về việc lìa đời, mà ở đây được hiểu là từ 30 ngày hoặc sớm hơn trước khi chết, thì ít chịu chấp nhận “chăm sóc đặc biệt” trong những ngày, những tuần cuối đời.

Các biện pháp chăm sóc này gồm cả hóa trị trong thời gian hai tuần cuối cùng, hay chăm sóc cấp tại khoa chăm sóc đặc biệt trong tháng cuối cùng.

Những cuộc trao đổi tốt sẽ làm tăng hy vọng. Nhưng mặt khác, đưa ra những kỳ vọng không thực tế sẽ khiến bệnh nhân bỏ lỡ cơ hội tận dụng thời gian còn lại để làm nốt những việc họ cần làm hay mong ước được thực hiện trong đời. Những điều tốt cho họ, và cho cả người thân bên cạnh.

Bản gốc tiếng Anh bài viết này đã được đăng trên BBC Future, được biên tập dựa trên bản gốc bài báo xuất bản theo giấy phép của Creative Commons.
Nguon BBC

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
10 THÍCH CỦA NGƯỜI CAO TUỔI Một thích trong túi có tiền Ai mời hiếu, hỷ ...khỏi phiền cháu con Hai thích được bát canh ngon Cao lương chẳng thiết bởi còn răng đâu Ba thích Con, Cháu, Rể, Dâu Gia phong giữ nếp hàng đầu Hiếu - Trung Bốn thích thoả mãn riêng - chung Ăn riêng nhưng vẫn vui cùng cháu con Năm thích Làng phố vuông tròn Đói no - Sướng khổ - Mất còn....có nhau Sáu thích sống thọ chết mau Ốm lâu con khổ lại đau thân mình Bảy thích xã hội gia đình Bạc cờ. ma tuý..... thực tình tránh xa Tám thích mồ mả ông cha Xây cất tôn tạo ít ra bằng người Chín thích đầy ắp tiếng cười Được hưởng không khí vui tươi hàng ngày Mười thích phút chót dương này Tuỳ nghi biện lễ, chớ vay mượn nhiều ***
‘Tinh thần hiệp sĩ’ được hiểu là những phẩm chất như: Trọng danh dự, lòng trung thành, dũng cảm, sự hào phóng và sẵn sàng bảo vệ kẻ yếu. Mặc dù tên và khái niệm nghe có vẻ cổ hủ nhưng nó vẫn tồn tại cho đến ngày nay, dưới nhiều hình thức khác nhau. 'Tinh thần hiệp sĩ' là gì? Một số những nhân vật lịch sử biểu trưng cho “Tinh thần hiệp sĩ” là Vua Arthur, ngài Galahad, và các Hiệp sĩ Bàn tròn. Khi nhắc tới tinh thần hiệp sĩ, người ta có thể hình dung một quý ông thời Victoria bảo vệ danh dự của một quý bà trước những lời xúc phạm của một nhân viên phục vụ. Những người khác có thể nghĩ đến việc đàn ông mở cửa cho phụ nữ hoặc kéo ghế và mời cô ấy ngồi trong nhà hàng.
Từ lâu, người Sài Gòn đã rất khâm phục cách đặt tên cho đường phố ở Sài Gòn-Gia Định-Chợ Lớn. Mọi người vẫn đinh ninh rằng đó là tập họp của một công trình có sự đóng góp trí tuệ của nhiều người, một Hội đồng gồm nhiều: học giả, sử gia, nhà văn uy tín… Nhưng thật sự bất ngờ khi được biết kiệt tác lịch sử này đã được hoàn thành bởi một công chức...! Người đó là Trưởng Phòng Họa Đồ thuộc Tòa Đô Chánh-Sài Gòn. Ông Ngô Văn Phát, Nhà văn – bút hiệu Thuần Phong, sinh ngày 16-10-1910 tại huyện Vĩnh Lợi, tỉnh Bạc Liêu....! Sau hiệp định Genève tháng 7 năm 1954 Pháp bàn giao chính quyền cho Chính Phủ Bảo Đại, với Thủ Tướng Ngô Đình Diệm. Để đánh dấu việc giành độc lập từ tay người Pháp, Toà Đô Chánh Sài Gòn được lệnh gấp rút thay thế toàn bộ tên đường từ tên Pháp qua tên Việt trong khoảng thời gian ngắn nhất.
Một danh sách những bản nhạc mùa thu BM Thưởng thức âm nhạc phù hợp với phong cảnh mùa thu. Với nghệ sĩ, thời điểm giao mùa là thứ khiến cho xúc cảm thăng hoa mãnh liệt, và sự giao mùa dường như luôn biết cách làm mới mỗi chúng ta. Trong âm nhạc, sự giao mùa cũng là niềm cảm hứng bất tận để những bài hát nổi tiếng và những tác phẩm kinh điển được viết nên. Bằng chứng là nhiều nhà soạn nhạc của dòng nhạc cổ điển như Antonio Vivaldi, Pyotr Ilyich Tchaikovsky, Joseph Haydn, Alexander Glazunov, Vaughan Williams và một vài tác giả của dòng nhạc đương đại đã khoác lên những tác phẩm của họ màu sắc của các mùa trong năm qua những cái tên có thể kể đến như “The Seasons,” hoặc “The Four Seasons”.
Dựa trên nhiều khám phá khảo cổ học, các nhà khoa học đã thừa nhận phụ nữ Viking ở Scandinavia (Bắc Âu) "quyền lực" hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây. Ra trận Các nhà khảo cổ đã phát hiện ra nhiều ngôi mộ chứa hài cốt của các nữ chiến binh Viking. Từ lâu, người ta cho rằng, ngôi mộ cổ ở thị trấn Birka của người Viking thuộc về một người có tầm quan trọng về quân sự. Sau đó, các nghiên cứu toàn diện về DNA cho thấy chiến binh Birka thực chất là một phụ nữ.
Nhà Trắng là nơi làm việc chính thức của của Tổng thống – người quyền lực nhất nước Mỹ, đồng thời đây cũng là nơi ở của ông và gia đình. Tòa nhà này đã có lịch hàng thế kỷ và trở thành biểu tượng quyền lực của người đứng đầu nước Mỹ. Và tất nhiên bản thân nó cũng ẩn chứa rất nhiều bí mật thú vị mà không phải ai cũng biết. Top 14 điều không phải ai cũng biết về Nhà Trắng
bài hát “ĐỪNG EM” Link Video: https://www.youtube.com/watch?v=55glr5LDysA Ca sĩ: Đoàn Sơn Thơ: Nguyên Khang Nhạc: Mai Phạm Keyboard: Duy Tiến Video: APHUONGFILM – Melbourne, AUSTRALIA Link Youtube : https://youtu.be/55glr5LDysA Link lời bài hát file PDF: https://drive.google.com/file/d/1eb2g_SGvLK3pOXtcYdsge-MfShAd6EGU/view Trân trọng và cám ơn, Mai Pham
Âm nhạc chữa bệnh “Hãy tập trung vào âm thanh của nhạc cụ,” Andrew Rossetti, một nhà nghiên cứu và trị liệu âm nhạc được cấp phép cho biết khi anh gảy các hợp âm trên một cây đàn guitar Tây Ban Nha cổ điển . “Nhắm mắt lại. Hãy nghĩ về một nơi mà bạn cảm thấy an toàn và thoải mái,” Rossetti nó
Trận Xương Giang là trận chiến cuối cùng đặt dấu chấm hết cho toàn bộ cánh quân của Liễu Thăng. Đây là một trong những trận chiến thảm khốc nhưng oanh liệt nhất của toàn bộ cuộc chiến. Chỉ trong vòng 27 ngày đêm (từ ngày 8/10/1427 đến ngày 3/11/1427) mà có sự tham chiến của gần 20 vạn quân từ đôi bên trên một chiến tuyến khoảng 100 km. Trong trận chiến này, chủ lực của quân Minh sang tiếp viện bị thiệt hại gần như toàn bộ và không thể tham chiến nữa.
Khoa học tồn tại vốn là để giúp con người ngày càng tiến bộ hơn, và cũng là để giải đáp những bí ẩn tồn tại trong cuộc sống. Tuy nhiên, đã có rất nhiều lần các chuyên gia bị lạc lối vì chính những thứ họ tìm ra. Những bí ẩn của thế giới đến nay vẫn chưa có lời giải
Bảo Trợ