Dân Chủ Hoá: Một Tiến Trình Đầy Nhọc Nhằn

29 Tháng Mười 20145:02 CH(Xem: 798)

Mới đây, trong chuyến thăm Đức, khi được hỏi về vấn đề dân chủ ở Việt Nam, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng tuyên bố: nhân quyền, tự do và dân chủ là xu hướng không thể đảo ngược được và Việt Nam cũng không thể đứng ngoài xu thế ấy.

Lời phát biểu ấy, thật ra, có hai cái sai.
blank

Thứ nhất, dân chủ không hẳn đã là một xu hướng không thể đảo ngược. Trước đây, giới nghiên cứu Tây phương hay nói đến xu hướng dân chủ hoá trên thế giới như những làn sóng. Làn sóng dân chủ thứ nhất diễn ra từ đầu thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20 với 29 quốc gia được dân chủ hoá; làn sóng thứ hai diễn ra từ cuối đệ nhị thế chiến đến đầu thập niên 1960 với 36 quốc gia được dân chủ hoá; và làn sóng dân chủ thứ ba từ đầu thập niên 1970 đến đầu thập niên 1990 với trên 100 quốc gia được dân chủ hoá trong đó có nhiều quốc gia thuộc khối cộng sản cũ. Từ đầu thập niên 2010, với sự sụp đổ của các chế độ độc tài ở một số quốc gia Hồi giáo ở Trung Đông và Bắc Phi, một số học giả vội vã cho rằng làn sóng dân chủ lần thứ tư đã xuất hiện, tuy nhiên, sau đó, hầu như mọi người đều lẳng lặng rút lại cái tên gọi đầy hoan hỉ ấy.

Có điều cần chú ý là sau mỗi làn sóng dân chủ ấy lại có những cuộc thoái trào. Trong làn sóng dân chủ lần thứ nhất, có lúc các quốc gia dân chủ chỉ còn 12; trong làn sóng thứ hai có lúc chỉ còn 30. Làn sóng dân chủ thứ ba cũng vậy; sau sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản ở Nga và Đông Âu, không phải quốc gia nào cũng thẳng tiến trên con đường dân chủ hoá. Phần lớn các quốc gia tuyên bố độc lập sau khi Liên bang Xô Viết bị giải thể đều trở thành độc tài.

Ở vào thời điểm hiện nay, các học giả cũng ghi nhận nhân loại đang ở giữa cuộc thoái trào của dân chủ. Theo tổ chức Freedom House vào năm 2013, sự phát triển của dân chủ cơ hồ dừng lại, hơn nữa, xu hướng phản dân chủ cơ hồ tăng nhanh. Trong hầu hết các quốc gia Trung Đông đã trải qua cuộc cách mạng mùa xuân, hầu như chỉ có Tunisia là tương đối ổn định, còn Ai Cập và các nước khác thì hoặc rơi vào cảnh hỗn loạn hoặc quay ngược lại chế độ độc tài. Nước Nga được dân chủ hoá dưới thời Boris Yeltsin, đến thời Vladimir Putin, lại biến thành độc tài. Ở Nigeria, Pakistan, Kenya, Venezuela, Bangladesh và Thái Lan cũng như Thổ Nhĩ Kỳ, dân chủ rất yếu ớt và thường xuyên bị đe doạ.

Có hai nguyên nhân chính dẫn đến các cuộc thoái trào của dân chủ:

Một, nền dân chủ ở các quốc gia ấy còn non yếu. Nói chung, một hệ thống chính trị dân chủ phải tôn trọng cả quyền tự do chính trị lẫn các quyền tự do dân sự. Phần lớn các quốc gia mới dân chủ đều chỉ thực hiện được yếu tố thứ nhất: quyền tự do chính trị, ở đó, dân chúng được tự do bầu cử để chọn một người hoặc một đảng nào đó lên cai trị. Tuy nhiên, họ lại chưa có tự do dân sự, trong đó, quan trọng nhất là tự do ngôn luận và tự do tham gia vào chính trị dưới các hình thức lập hội, thậm chí, lập đảng để đối lập lại chính quyền.

Hai, trong các quốc gia thoái trào dân chủ ấy, một mặt, giới cầm quyền tham lam muốn thâu tóm mọi quyền lực vào tay mình; mặt khác, dân chúng chưa quen với dân chủ, chưa có văn hoá dân chủ nên dễ dàng bị khiếp phục. Có thể nói, cả hai, giới lãnh đạo lẫn dân chúng, đều chưa quen với các trò chơi dân chủ. Ở các quốc gia Trung Đông, sau cách mạng mùa Xuân, bất cứ người nào lên nắm quyền cũng đều có tham vọng loại trừ đối lập; ở Thái Lan, ngược lại, các phe đối lập lại chỉ khăng khăng muốn xoá ván bài bầu cử trước đó để làm lại từ đầu theo hướng có lợi cho mình.

Nhưng dù với nguyên nhân gì thì, trên phạm vi thế giới, xu hướng dân chủ không phải là không thể đảo ngược được. Nếu không có văn hoá dân chủ và không có quyết tâm của mọi người, những chế độ dân chủ mới manh nha rất dễ quay ngược lại thời kỳ độc tài.

Nhấn mạnh đến nguy cơ thoái trào của dân chủ chủ yếu là để mọi người cảnh giác: dân chủ không những tự nhiên mà có. Nó là kết quả của những cuộc đấu tranh lâu dài và quyết liệt. Hơn nữa, khi đã xuất hiện, dân chủ không tồn tại mãi. Nó cần được nuôi dưỡng. Có thể nói quá trình dân chủ hoá là một con đường hết sức nhọc nhằn và luôn luôn đối diện với nguy cơ bị bóp chết tức tưởi.

Nhưng cái sai thứ hai trong lời phát biểu của Nguyễn Tấn Dũng là, trên thực tế, chính quyền Việt Nam lâu nay vẫn hành xử như một ngoại lệ trên thế giới. Trên ngôn ngữ tuyên truyền, họ vẫn nói đi nói lại những khẩu hiệu dân chủ, tự do và nhân quyền, nhưng trên thực tế, họ vẫn hành xử như những tên độc tài. Họ vẫn tổ chức đều đặn các cuộc bầu cử Quốc hội nhưng dân chúng lại không được tự do ứng cử, bầu cử và cũng không có quyền kiểm soát quá trình kiểm phiếu: Tất cả đều nằm trong tay của Mặt trận Tổ quốc, một tổ chức ngoại vi của đảng Cộng sản. Hơn nữa, chính bản thân Quốc hội, gồm tuyệt đại đa số là các đảng viên, chỉ là những con rối của đảng mà thôi.  Ở Việt Nam cũng không có các quyền tự do dân sự: tất cả các quyền tự do căn bản như tự do ngôn luận, tự do biểu tình, tự do lập hội đều bị cấm cản.

Việt Nam không hề có dân chủ. Hầu như ai cũng biết điều đó. Điều đáng nói hơn là chính quyền Việt Nam, ngoài những lời hứa hẹn suông, đều không hề có thiện chí xây dựng các tiền đề cho dân chủ để khi dân chủ được thiết lập, nó có thể vững mạnh. Tiền đề ấy nằm trong hai yếu tố: Một, xã hội dân sự, và hai, văn hoá dân chủ. Hai, nhưng thật ra, chỉ là một: văn hoá dân chủ chỉ thực sự nảy nở trong các hoạt động thuộc xã hội dân sự. Khi cấm các hoạt động của xã hội dân sự, chính quyền cũng bóp chết cả triển vọng xây dựng văn hoá dân chủ.

Nói tóm lại, khi tuyên bố Việt Nam không phải là ngoại lệ của xu thế dân chủ hoá, Nguyễn Tấn Dũng chỉ lặp lại những điều ông và đảng ông từng làm: nói dối.

* Blog của Tiến sĩ Nguyễn Hưng Quốc là blog cá nhân. Các bài viết trên blog được đăng tải với sự đồng ý của Đài VOA nhưng không phản ánh quan điểm hay lập trường của Chính phủ Hoa Kỳ.


Nguyễn Hưng Quốc

Nhà phê bình văn học, nguyên chủ bút tạp chí Việt (1998-2001) và đồng chủ bút tờ báo mạng Tiền Vệ (http://tienve.org). Hiện là chủ nhiệm Ban Việt Học tại trường Đại Học Victoria, Úc. Đã xuất bản trên mười cuốn sách về văn học Việt Nam.
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Sau khi đảng CSVN ký kết Hiệp định biên giới Việt Nam - Trung Quốc vào cuối năm 1999 và Hiệp định vịnh Bắc bộ vào cuối năm 2000, người ta để ý đến thái độ kỳ lạ của Tổng bí thư ĐCSVN Lê Khả Phiêu. Tại sao ông ta muốn nhượng bộ để ký Hiệp định trước ngày cuối năm? Người ta tìm ra là Phiêu bị tình báo TQ chụp hình lúc đang ngũ với một nữ điệp viên TQ vào năm 1988, từ đó Phiêu bị tình báo TQ nắm tóc. Trong 12 năm sau đó, bên ngoài Phiêu là đảng viên CS Việt Nam nhưng bên trong Phiêu làm việc cho đảng CS Trung Quốc.
Xin hiến kế cho Thủ tướng Tôi: Linh mục Đặng Hữu Nam rất đồng cảm với Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc khi ông kêu gọi: “Phải đồng cam cộng khổ với Chính phủ trả nợ công”! Tôi xin hiến kế với Thủ tướng: Người ta thường nói: “Đảng viên đi trước, làng nước theo sau”, trong khi đó Đại biểu Quốc hội “xin tiền chia tay khi xuất cảnh là 5 USD - một phần ăn sáng”! Tôi xin đề nghị 4.000.000 đảng viên làm gương trước bằng việc nhịn ăn sáng trong một tháng để đồng cam cộng khổ với Chính phủ. 5 USD x 23.000 = 115.000 đồng. 115.000 x 30 = 3.450.000 đồng. 3.450.000 x 4.000.000 = 13.800.000.000.000 đồng! Một ý tưởng rất khả thi, rất mong Thủ tướng lắng nghe! Chúc Thủ tướng thành công trong việc quản lý, lãnh đạo đất nước! Lm. Đặng Hữu Nam danlambaovn.blogspot.com
CÓ THẬT HÀNG NGÀY TRÊN FB CÓ TỚI 70% BÀI CHỬI BỚI, NÓI XẤU, XUYÊN TẠC VỀ ĐẢNG VÀ CHẾ ĐỘ? - Có người nói với Thủ tướng rằng ngày nào họ đọc hàng trăm bài viết trên FB cũng thấy có khoảng 70% số bài nói xấu, xuyên tạc về chế độ và lãnh đạo. Thủ tướng cũng đã tin và công bố. Tôi viết status này nói cho Thủ tướng hiểu đôi chút về FB rồi từ đó thẩm định lại độ chính xác của con số 70% này. Thực tế dân không quá nhớ quá yêu Đảng và Chính phủ vậy đâu! Chỉ sống với người thân với bạn bè cũng không đủ thời gian, lấy đâu ra chuyện suốt ngày chúng tôi nghĩ về các vị để luôn luôn bị stress, mệt óc mệt tim! Dưới đây, tôi lần lượt chứng minh cho Thủ tướng rõ từ hai góc độ kỹ thuật và tâm thế con số 70% đó đều là dựng chuyện.
Trong khi cả thế giới chăm chú nhìn về diễn biến ở Hồng Kông trong tuần qua, phần lớn trong số 1.4 tỉ người Trung Quốc ở lục địa, ngay bên kia biên giới, thì lại hầu như không hay biết gì cả. Bản tin của Bloomberg News hôm Thứ Hai, 17 Tháng Sáu, nói rằng trong lúc hàng triệu người xuống đường ở Hồng Kông để phản đối dự luật dẫn độ, một cuộc chiến khác cũng âm thầm diễn ra dọc theo ‘tường lửa’ của Bắc Kinh.
Nha Trang là thành phố ven biển, khí hậu ôn hoà quanh năm. Tuy nhiên trong vài năm trở lại đây tình trạng phá nát quy hoạch thành phố với các dự án ven biển, trên núi đã khiến nơi đây thường xuyên ngập lụt, sạt lở thậm chí thiệt hại cả về tính mạng con người, Đặc biệt hơn, các sai phạm trong những dự án đất đai biến của công thành của tư luôn bị chìm xuồng một cách khó hiểu. Ai bảo kê những sai phạm này?
Sáng 14 Tháng Sáu, chính quyền CSVN tại Sài Gòn tiến hành cưỡng chế quán bún bò Dũng Đinh ở phường 4, quận 8, vốn được cộng đồng mạng biết đến với khẩu hiệu “chống Trung Cộng” và thông báo ở cửa “không phục vụ khách Trung Quốc.” Nhiều blogger chia sẻ rằng họ thường xuyên đến ăn bún bò ở quán không chỉ vì tô bún ngon mà còn vì đồng cảm với các dòng chữ dán ở quán: “Nước free tự chọn, chúng tôi không bán nước,” “Hỡi người yêu nước Việt Nam, tẩy chay hàng lạ, dùng hàng nước ta…”.....Quán bún Sài Gòn nổi tiếng ‘cấm khựa’, ‘không bán nước’ bị cưỡng chế
HẢI PHÒNG, Việt Nam (NV) – Dù sắp nghỉ hưu nhưng quan chức “lãnh đạo” tại thành phố Hải Phòng vẫn đi nước ngoài để “tìm hiểu, học tập kinh nghiệm.” Đây là trò lấy tiền thuế của dân đi du hí vẫn diễn ra dài dài ở Việt Nam. Tờ Giáo Dục Việt Nam (GDVN) hôm 9 Tháng Năm cho hay một phái đoàn của “Hội đồng nhân dân thành phố Hải Phòng” đi ba nước Belarus, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha từ ngày 3 Tháng Sáu đến 12 Tháng Sáu để “tìm hiểu, học tập kinh nghiệm về xây dựng cơ chế, chính sách, phát triển và quản lý đô thị, quản lý kiến trúc, quản lý di sản văn hóa lịch sử.”
Tóm tắt bài viết Trung Quốc nói rằng, có 800.000 ủng hộ luật sửa đổi Hồng Kông. Cư dân mạng Hồng Kông: "Có lời nói dối nào vô liêm sỉ hơn không?". Cách thức gian dối để dựng lên những giả mạo ủng hộ sửa đổi luật. Doanh nhân Hồng Kông: "Không làm giả thì không phải ĐCSTQ, không phải ĐCS Hồng Kông. Đề nghị họ hãy xuống đường để ủng hộ chính phủ Hồng Kông. Đừng nói 800.000 người, 8.000 người sẽ không có (kể cả những người được trả tiền) trong một ngày nắng nóng như thế này". Thông tin nói có hàng trăm nghìn người ủng hộ luật dẫn độ Hồng Kông do báo Trung Quốc đại lục đưa tin – đã bị vạch trần là gian lận. Cộng đồng mạng Hồng Kông đã giận dữ mắng rằng: “Có lời nói dối nào vô liêm sỉ hơn không?”.
Kỹ sư Nguyễn Ngọc Ánh là một điển hình về quyền tự do ngôn luận bị giam hãm và chà đạp tại Việt Nam. Chỉ bằng việc bước xuống đường bày tỏ về tình hình ô nhiễm môi trường của đất nước, lên facebook để nói về thực trạng xã hội, nhưng anh Nguyễn Ngọc Ánh bị nhà cầm quyền Việt Nam coi là mối nguy cho sự tồn vong của chế độ.
THỪA THIÊN-HUẾ, Việt Nam (NV) – Cầu Lợi Nông ở thành phố Huế xây hơn triệu đô đã hoàn thiện hơn sáu tháng qua, nhưng chưa thể sử dụng do không có đường dẫn ở hai bên đầu cầu. Theo báo Thừa Thiên-Huế, nhiều tháng nay người dân hai phường An Đông và xã Thủy Thanh (thị xã Hương Thủy, Huế) cảm thấy bất bình bởi vì cây cầu bắc qua sông Lợi Nông ở phường An Đông được xây dựng với kinh phí 32 tỷ đồng ($1.37 triệu), do Ban Quản Lý Phát Triển Đô Thị tỉnh Thừa Thiên-Huế làm chủ đầu tư đã xây xong từ lâu nhưng không thể sử dụng do không có đường dẫn hai bên lên cầu. Đơn vị thi công xây dựng cầu đã rút khỏi công trường nhiều tháng trước.
Bảo Trợ