Nhìn Lại Lịch Sử Nhân Kỷ Niệm Ngày Bức Tường Berlin Sụp Đổ

24 Tháng Mười 201410:14 SA(Xem: 1286)
Những người lính canh phía Đông Đức kéo đổ một phần của bức tường Berlin, 11/11/1989
Những người lính canh phía Đông Đức kéo đổ một phần của bức tường Berlin, 11/11/1989


Ngày 9 tháng 11 đánh dấu 25 năm bức tường Berlin sụp đổ.

Chúng tôi đã nói chuyện với sử gia người Anh Frederick Taylor, một chuyên gia về Bức tường Berlin và tác giả của cuốn sách có tựa là “Bức tường Berlin – một thế giới chia rẽ 1961-1989” về những gì đã khơi ngòi cho nhà chức trách Đông Đức thoạt đầu xây bức tường này.

Theo các điều khoản của Hiệp định Yalta năm 1945, các đồng minh chiến thắng trong Thế chiến thứ hai đã chia nước Đức làm 4 khu vực chiếm đóng, khu Mỹ, khu Anh, khu Pháp và khu các nước Sô Viết.

Thủ đô Berlin nằm ở vị trí khoảng 160 kilomet bên trong khu vực Sô viết. Thành phố này cũng bị chia làm 4 khu vực giống như toàn nước Đức.

Căng thẳng giữa các cường quốc Tây phương và Sô viết

Trong khi thời kỳ hậu chiến kéo dài từ nhiều tháng đến nhiều năm, căng thẳng nổi lên giữa các nước Sô viết và 3 nước đồng minh Tây phương. Năm 1949, các khu vực Tây phương của Đức đã tách ra khỏi chính phủ cộng sản có liên hệ với Sô viết ở Đông Đức, khu vực bao quanh Berlin.

Sử gia Frederick Taylor nói, “Berlin nằm bên trong khu vực Sô viết – có thể nói như một thứ ngựa thành Troy, của chủ nghĩa tư bản dưới con mắt của phe Sô viết và các đồng minh Cộng sản Đức – trở thành một biểu tượng của lối sống Tây phương tiếp tục hiện hữu bên trong cái ngày càng trở thành một khối Sô viết thời Chiến tranh lạnh băng giá và áp chế.

Ông Taylor nói một biên giới được dựng lên giữa Đông và Tây Đức.

“Thực vậy, đến năm 1952, có một biên giới kiên cố nơi bạn có thể bị bắn vì tìm cách vượt từ Đông qua Tây Đức. Nhưng ở Berlin, vì tình trạng cá biệt của thành phố như một khu vực nằm dưới sự kiểm soát của quân đội, và tiếp tục bị đặt dưới sự kiểm soát của quân luật, ngay cả sau khi hai quốc gia Đức được thành lập.”

Ông Taylor nói tiếp: “Có những trạm kiểm soát vân vân, nhưng dân chúng thục ra có thể đi lại khá dễ dàng giữa Đông và Tây Berlin. Điều đó có nghĩa là người Đông Đức, chán ngán mức sống nghèo nàn và thiếu tự do ở Đông Đức cộng sản, mà tính đến năm 1951, thực ra nghèo hơn so với 3, 4 năm trước đó.”

Luồng di dân từ Đông Đức

Ông Taylor nói từ năm 1949 đến năm 1961, Đông Đức với khối dân 17 triệu, đã mất đi khoảng 2 triệu rưởi người bỏ qua Tây Đức.

Ông nói: “Thật vậy, điều rõ ràng đối với chính phủ Đông Đức và cuối cùng, đối với quan thầy Xô viết của họ, tính đến cuối thập niên 1950, khi chúng ta bước vào năm 1960-61, là đất nước của họ đang chảy máu đến chết – mất đi những người xuất sắc nhất cho phương Tây. Vì thế cần phải có biện pháp nào đó. Và vấn đề là biện pháp nào.”

Vị sử gia này nói các nhà lãnh đạo Đông Đức có những chọn lựa:

“Họ có thể đề xuất các cải cách, họ có thể đề nghị một nền kinh tế hữu hiệu và tốt đẹp hơn. Họ có thể đề xuất các hình thức tự do chính trị và tự do đi lại mà hầu hết những người có học thức và văn minh nhất đòi hỏi. Nhưng dĩ nhiên là họ đã không làm như thế. Họ gắn chặt với mô hình của một nền kinh tế chỉ huy theo chủ nghĩa Stalin, nay chỉ thấy ở một số rất ít nơi trên thế giới, có lẽ chỉ ở Bắc Triều Tiên và Cuba.”

Ông Taylor nói giới lãnh đạo Đông Đức cảm thấy cách duy nhất để ngăn chặn luồng di dân Đông Đức qua Tây Đức là xây lên một hàng rào thực sự. Và họ đã quyết định làm điều đó giữa Đông và Tây Berlin.

Bức tường Berlin được dựng lên

Sử gia này nói vào đêm ngày 12 rạng ngày 13 tháng 8 năm 1961, hàng tấn gỗ, những khối than và dây thép gai đã được tuồn vào Đông Berlin.

Ông Taylor kể: “Cơ bản điều họ làm đầu tiên là chạy đường dây thép gai quanh mọi thứ, chận nhiều con đường đi từ Đông qua Tây Berlin bằng chất liệu xây bẫy bằng bê-tông và những khối than. Có lính bảo vệ cách nhau vài thước canh chừng công nhân dựng các hàng rào và cơ bản là họ đã xây toàn bộ bức tường lên trong vòng chưa đầy 12 tiếng đồng hồ. Đến sáng chủ nhật, sáng ngày chủ nhật 13 tháng 8 năm 1961, mọi người thức dậy, cả người dân Đông lẫn Tây Berlin đều nhận thấy là một hàng rào đã được dựng lên. Đó chưa phải là một bức tường, chỉ là một hàng rào. Một hàng rào dây kẽm gai với những khối than để chận các đường phố và ngăn xe cộ đi xuyên qua.”

Ông Taylor nói lớp dây kẽm gai bắt đầu cho bức tường Berlin đã ngăn cách chỉ qua một đêm, một cách quyết tâm dã man, các khu phố, các gia đình và bạn bè.

Các gia đình và Khu phố bị chia cách

Dù các bạn ở đâu vào đêm đó, bạn phải quyết định làm gì. Nếu bạn là một người Tây Đức sống ở Đông Đức, thì họ để cho bạn trở về, đó là điều chắc chắn. Nếu bạn là một người Đông Đức đang ở phía Tây cùng với thân nhân chẳng hạn, mà dĩ nhiên chỉ là trong thời gian cuối tuần, thật ra, nhiều người, cả mấy ngàn người, đang ở lại miền Tây và phải quyết định làm gì: trở lại với gia đình hay ở lại Tây Đức. Nhiều người, rất nhiều người quyết định ở lại với sự hy sinh đáng kể. Nhưng cũng có những khu phố - hàng rào mới gần như nằm giữa những con đường.

Nhà sử học này nói khoảng một tuần sau, thì một công trình giống như bức tường đã được xây dựng ở phía nam Cổng Brandenburg. Khi được xây xong hoàn toàn, bức tường dài khoảng 43 kilomet nơi nó cắt ngang trung tâm Berlin và 110 kilomet nơi nó chia cách Tây Berlin ra khỏi Đông Đức. Ngoài ra, còn có thêm 300 chòi canh, cũng như những bãi mìn, đen pha và súng ống tự động bắn đi.

Ông Taylor mô tả cảm tưởng của nhiều người Đông Đức:

“Đó là thảm kịch vĩ đại của thời đại này. Đó là những hy vọng bị dập tắt, sự thất vọng, cảm tưởng bị vây hãm, cảm giác ghê rợn của tình trạng thiếu tự do đi lại, tự do hít thở, tự do cảm nhận. Tôi nghĩ khi tôi nói chuyện với những người đã sống qua tất cả những kinh nghiệm ấy, thì đó luôn là điểm nổi bật nhất. Tôi nghĩ chúng ta khó mà hiểu được.”

Trong nhiều thập niên tiếp theo đó, người dân Đông Đức đã tìm cách đi tìm tự do bằng nhiều phương pháp khác nhau, từ việc leo qua bức tường cho đến việc đào hầm đi bên dưới. Các cơ may thoát được rất nhỏ nhoi. Nhưng ông Taylor nói mọi người sẵn sàng chấp nhận mọi rủi ro để đi tìm một cuộc sống tốt đẹp hơn ngay bên kia bức tường Berlin.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Thủ tướng Việt Nam Nguyễn Xuân Phúc và Tổng thống Indonesia Joko Widodo thống nhất sẽ thúc đẩy các đàm phán về phân định ranh giới vùng Đặc quyền Kinh tế (EEZ) chồng lấn giữa hai nước ở Biển Đông. The Jakarta Post hôm 24/6 cho biết lãnh đạo hai nước vừa có cuộc gặp bên lề Thượng đỉnh ASEAN ở Bangkok, Thái Lan, hồi cuối tuần qua để thảo luận về vấn đề này. The Jakarta Post trích lời bà Retno Marsudi, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia hôm 22/6 cho biết thảo luận giữa hai nhà lãnh đạo đã diễn ra rất lâu và cả hai bên tuyên bố rằng những nỗ lực để giải quyết đàm phán nên được đẩy nhanh, nếu không hai bên sẽ gặp phải những vụ việc như đã xảy ra.
LHQ kêu gọi Trung Quốc không trục xuất người đào thoát Triều Tiên về nước.../ Hoa Kỳ đưa thêm 5 công ty công nghệ Trung Quốc vào danh sách cấm, chỉ vài ngày trước cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Thủ lĩnh sinh viên tái xuất, dẫn dắt người Hồng Kông bao vây trụ sở cảnh sát..../ Hoàng Chi Phong kêu gọi G20 chất vấn ông Tập về biểu tình ở Hồng Kông.../ Đài truyền hình Mỹ CNN hôm nay 21/06/2019 dựa trên các hình ảnh vệ tinh cho biết Trung Quốc đã đưa ít nhất bốn chiến đấu cơ J-10 đến đảo Phú Lâm, thuộc quần đảo Hoàng Sa cưỡng chiếm của Việt Nam. Đây là lần đầu tiên kể từ năm 2017 có bằng chứng loại máy bay tiêm kích này được triển khai tại Biển Đông.
Thông tấn xã Reuters trong bản tin ngày thứ Ba 18 tháng Sáu cho biết bài thánh ca “Sing Hallelujah to the Lord” – “Hát lên mừng Chúa” của các Kitô hữu đã bất ngờ nổi lên thành một bài hát chính thức trong các cuộc biểu tình ở Hương Cảng thu hút hàng triệu người trên đường phố nhằm chống lại một dự luật dẫn độ.
Quân đội Đài Loan tuyên bố họ có thông tin chính xác về các động thái và vị trí hiện tại của tàu sân bay Liêu Ninh của Trung Quốc khi nhóm tàu đi vào Biển Đông, theo SCMP. Bộ Quốc phòng Đài Loan đưa ra tuyên bố này hôm nay, thứ Năm (20/6) nhưng không nêu rõ vị trí hay tuyến đường đi của tàu sân bay Trung Quốc, cũng không tiết lộ thông tin về các tàu hộ tống và máy bay đi kèm. - Điểm tin thế giới 20/6: Chiến dịch tái tranh cử của ông Trump phá kỷ lục với 25 triệu đô la ủng hộ trong ngày đầu tiên; tàu Trung Quốc đi vào Biển Đông
22 người sống sót kêu gọi Liên Hợp Quốc điều tra vụ Thảm sát Thiên An Môn 1989.../ Hôm qua, 18/06/2019, lãnh đạo Hồng Kông, bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga đã công khai xin lỗi người dân đặc khu này vì đã để xảy ra cuộc khủng hoảng về dự luật dẫn độ gây tranh cãi. Nhưng những người biểu tình chống dự luật dẫn độ không chấp nhận lời xin lỗi của bà Lâm Trịnh Nguyệt Nga, nhất là vì bà không chịu rút lại văn bản này, cũng như không từ chức.
Vào lúc giới chức quân sự và công luận Philippines đang ngày càng phẫn nộ trước vụ một tàu cá Trung Quốc đâm vào một ngư thuyền Philippines rồi bỏ chạy, đại sứ Mỹ tại Manila hôm 14/06/2019 vừa qua đã lên tiếng nhắc nhở rằng những hành vi tấn công vào lực lượng Philippines, kể cả khi đến từ các nhóm dân quân biển Trung Quốc, có thể dẫn đến việc Mỹ can thiệp trong khuôn khổ Hiệp Định Phòng Thủ Hỗ Tương Hoa Kỳ-Philippines.
18/6-Thế giới đêm qua: Tòa án độc lập kêu gọi điều tra nạn cướp tạng ở Trung Quốc- Trung Quốc giết các thành viên Pháp Luân Công và thu hoạch nội tạng của họ để dùng trong việc ghép các bộ phận của cơ thể, một ủy ban các luật sư và chuyên gia cho biết hôm thứ Hai 17/6 giữa lúc họ kêu gọi điều tra thêm nữa về việc diệt chủng. Các thành viên ủy ban nói họ nghe được những bằng chứng rõ ràng về việc cưỡng bức thu hoạch nội tạng ít nhất trong vòng 20 năm qua trong phán quyết cuối cùng của China Tribunal, một ủy ban độc lập được thành lập bởi một tổ chức vận động để cứu xét vấn đề này.
Liên quan đến vụ đánh chìm thuyền đánh cá ở Bãi Cỏ Rong (Recto Bank) vào đêm 9/6, 22 ngư dân Philippines đã được giải cứu và đoàn tụ với gia đình của họ ở San Jose, Occidental Mindoro vào hôm thứ Sáu. Họ khẳng định tàu Trung Quốc là thủ phạm, theo Inquirer.
Một thắng lợi khác rất lớn của nhân dân Hong Kong trong đợt biểu tình lần này là đòi được thủ lĩnh đảng Demosisto Hoàng Chi Phong, người được mệnh danh là “thần đồng chính trị” ra tù sớm. Hoang Chi Phong hay Joshua Wong (黃之鋒), sinh ngày 13 tháng 10 năm 1996, sáng lập “Học dân tư triều” lúc mới 14 tuổi, cũng là một trong những người đứng đầu cuộc biểu tình tại Hồng Kông 2014, còn được gọi là "Cách mạng dù". Nhóm “Học dân tư triều” với mục tiêu giúp học sinh sinh viên có tiếng nói chính trị. Nhóm này tổ chức phản đối môn học mới tên là "Giáo dục luân lý và Quốc gia" mà cơ quan hành chính Hồng Kông dự định thêm vào (có lẽ giống như môn Marx-Lenin của Việt Nam chăng?). Phong lúc đó nói: "Chúng tôi không để bị nhồi sọ." Cùng với anh là 120.000 người đã xuống đường biểu tình. Cơ quan hành chính sau cùng đã phải hủy bỏ môn này.
Bảo Trợ