Á Châu có yên tâm với cam kết của Hoa Kỳ?

26 Tháng Tư 20142:00 CH(Xem: 1069)

Á Châu có yên tâm với cam kết của Hoa Kỳ?


000_TS-Hkg9747592-600.jpg
Tổng thống Hàn Quốc Geun -hye Park ( T) nhìn Tổng thống Mỹ Barack Obama ký sổ lưu niệm khách mời tại Nhà Xanh ở Seoul vào ngày 25 tháng 4 năm 2014
AFP photo

 04252014-thanhquang.mp3Phần âm thanh Tải xuống âm thanh

Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama đang công du Á Châu giữa lúc nhiều lãnh đạo trong khu vực hòai nghi về cam kết an ninh của Mỹ, trong bối cảnh TQ ngày càng gây hấn và cuộc khủng hỏang Crimea/Ukraine lại càng làm cho Bắc Kinh bạo dạn hơn.

Khó khăn của Hoa Kỳ

Mở đầu viếng thăm Nhật Bản thuộc trong chuyến công du 4 nước Á Châu trong một tuần lễ, Tổng thống Obama hôm thứ Năm (April 24) mạnh mẽ cam kết quyết tâm bảo vệ xứ Phú Tang, kể cả quần đảo Senkaku mà ông nói rõ là thuộc quyền cai quản của Nhật, về mặt lịch sử.

Theo các nhà quan sát thì thách thức gay go nhất đối với Tổng thống Obama trong chuyến Á Du này – mà sẽ đưa ông tới cả Nam Hàn, Malaysia và Philippines, đó là lãnh tụ Mỹ có xóa tan được mối nghi ngai của những lãnh đạo Á Châu về quyết tâm của Mỹ ngăn chận xứ TQ trỗi dậy ngày càng hung hăng, quyết đóan và không có thiện chí tuân thủ luật pháp quốc tế.

Sự nghi ngại ấy lại càng gia tăng trong thời gian gần đây khi Washington cho thấy nhiều dấu hiệu do dự trước tình hình thế giới nói chung càng lúc càng bất ổn, từ cách ứng phó của hành pháp Obama đối với cuộc nội chiến Syria, hành động lấn lướt của Trung Nam Hải ở biển đông và cả biển Hoa Đông, cho tới cuộc khủng hỏang Crimea/Ukraine.

Đó là chưa kể việc cách nay chưa lâu, Tổng thống Obama không có mặt tại thượng đỉnh Á Châu, hủy bỏ kế họach viếng thăm nhiều đồng minh trong khu vực; hay gần đây nhất, Tổng trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel bị phía Bắc Kinh “lên lớp” ngay tại Hoa Lục, hoặc Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden cho thấy một hình ảnh yếu kém trong chuyến thăm của ông tại vùng Đông-Bắc Á.

Đó là một số trong nhiều lý do khiến người ta không khó hiểu khi sách lược “chuyển trục về vùng Á Châu-TBD” mà Washington công bố từ năm 2011 được nguyên cố vấn chính phủ Nhật đặc trách ngọai vụ, ông Yukio Okamoto, hoan nghênh nhưng ông lại lưu ý rằng “ chúng tôi không thấy mọi dấu hiệu nào chứng tỏ Mỹ đã thực hiện cam kết đó ”.

Khó khăn hiện nay là TQ cÓ những hành động, thái độ ngày càng hung hăng hơn. Trong khi đó, hai đồng minh chiến lược của Mỹ là Nam Hàn và Nhật Bản lại có những mâu thuẫn...
- CGKT Nguyễn Xuân Nghĩa 

Hay, theo nhận xét của phân tích gia Adam Lockyer về quốc phòng và ngọai giao thuộc Đại học New South Wales, thì chiến lược “chuyển trục về Á Châu’ của Mỹ, cho tới giờ, chưa mang lại kết quả gì thiết thực, cụ thể.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Xuân Nghĩa vốn theo dõi sâu sát tình hình thế giới và trong khu vực nhận xét rằng:

Tôi nghĩ rằng chính sách của Tổng thống Barack Obama đặt nặng vào lý tưởng mà không có phần quan trọng là khả năng thực tế để thực hiện lý tưởng đó. Cho nên khi Hoa Kỳ nói đến chuyện “chuyển trục” về Đông Á, thì thực tế không hổ trợ cho chính sách đó. Cụ thể như ngân sách của Bộ Ngọai giao Mỹ cho vùng Đông Á là ngân khỏan rất nhỏ, và nguồn viện trợ của Hoa Kỳ cho các nước Đông Á lại càng nhỏ hơn nữa, chỉ 4% của tổng số viện trợ của Mỹ dành cho một khu vực lại chiếm tới 1/3 dân số thế giới, đồng thời, đang có nhiều cái nhiễu nhương nhất.

Do đó, có lẽ sau 5 năm mơ ước những chuyện tòan lớn lao, thì Hoa Kỳ bị rơi vào một thực tế là ngay tại vùng Đông Á mà chúng ta rất quan tâm, và Hoa Kỳ không có khả năng thực hiện những điều như họ đã nói. Vì vậy, khó khăn hiện nay là TQ trong năm 2013 vừa qua đã có những hành động, thái độ ngày càng hung hăng hơn. Trong khi đó, hai đồng minh chiến lược của Mỹ là Nam Hàn và Nhật Bản lại có những mâu thuẫn, xung khắc trầm trọng nhất kể từ Đệ Nhị Thế Chiến tới nay mà Hoa Kỳ hòan tòan không “đỡ” được.

Do đó, tôi không rõ khi Tổng thống Obama đi thăm 4 nước châu Á có cải thiện được tình hình hay không ?

Theo LS Vũ Đức Khanh từ Canada, chuyên nghiên cứu về chính trị Việt Nam, luật pháp và bang giao quốc tế, thì chuyến công du Á Châu hiện giờ của Tổng thống Barack Obama chỉ là để trấn an các đồng minh trong khu vực, chứ chưa có bước đột phá nào để có thể nói là lập “tái cân bằng bàn cờ trong khu vực”. Về chuyện các nước Á Châu, từ Philippines cho tới cả Nhật Bản, xem chừng như chưa thật sự an tâm về cam kết an ninh của Mỹ, LS Vũ Đức Khanh nhận xét:

Về vấn đề này thì tôi nghĩ, thứ nhất, là Hoa Kỳ hôm nay không giống như Hoa Kỳ của thế kỷ 20, tức sau Đệ Nhị Thế Chiến thì Hoa Kỳ lúc nào cũng đóng vai trò như người “ anh cả” trong khu vực và bao gánh mọi việc. Còn Hoa Kỳ của năm 2014 này đã xuống dốc rất nhiều. Cho nên chúng ta không nên quá trông đợi vào Hoa Kỳ.

Thứ hai, là phía các nhà lãnh đạo ở Á Châu-TBD, họ xem chừng như vẫn còn tư duy của thế kỷ 20 mà chưa nhìn thấy rằng ở thế kỷ 21 này là phải cần có sự hợp tác toàn diện và chặt chẽ với Hoa Kỳ. Họ vẫn còn tư duy là chờ đợi phía Hoa Kỳ làm nhiều hơn.

Vấn đề thứ ba là tôi thấy chính phủ Mỹ nói rất rõ, ngay cả Lập pháp Hoa Kỳ cũng thế, đó là tương lai của Hoa Kỳ là ở Á Châu-TBD. Hồi năm 2011, ở Honolulu, Ngọai trưởng Hillary Clinton đã đưa ra quan niệm là Hoa Kỳ, với quá trình 150 năm có mối quan hệ với Á Châu-TBD, Hoa Kỳ giờ tiếp tục là quốc gia của Châu Á-TBD; và chính Tổng thống Barack Obama cũng lập lại vấn đề này.

Do đó, tôi nghĩ không có lý do gì mà nghi ngờ thiện chí cũng như quyết tâm của Mỹ trở lại Á Châu-TBD. Tuy nhiên, chúng ta cần nghĩ rằng các quốc gia Á Châu-TBD phải nỗ lực nhiều hơn nữa để cùng với Hoa Kỳ thiết lập một cơ chế mới. Đó là, về mặt kinh tế, thì chúng ta thấy Hiệp định Xuyên TBD TPP là điểm trọng yếu trong cơ chế này. Nhưng về mặt chính trị và quân sự thì chúng ta vẫn chưa thấy có diễn biến nào chứng tỏ Hoa Kỳ cùng các đồng minh và đối tác trong khu vực đang hướng tới.

Những tín hiệu tốt

 

000_Was8501235-250.jpg
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel (T) gặp Thủ tướng Mông Cổ Norov Altankhuyag (P) tại Tòa nhà Chính phủ Mông Cổ tại Ulan Bator hôm 10 tháng 4 năm 2014. AFP photo

 

Tuy nhiên, vẫn theo LS Vũ Đức Khanh, thì mới đây, Tổng trưởng Quốc phòng Mỹ Chuck Hagel đã tiếp các Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN tại Hawaii – có thể là một tín hiệu mới mở đường cho việc hình thành một mô hình hợp tác quân sự-chính trị trong khu vực trong những năm sắp tới.

Có lẽ điều cũng cần phải nói tới là những tiểu quốc Á Châu có tranh chấp lãnh hải với TQ cũng lo ngại việc Mỹ ứng phó chưa đủ mạnh – thậm chí “thiếu khả năng” – kiềm chế Nga trong cuộc khủng hỏang Crimea/Ukraine khiến Bắc Kinh có thể “bạo dạn, quyết đóan” hơn tại biển Đông và cả biển Hoa Đông. LS Vũ Đức Khanh nhận xét về vấn đề này:

Tình hình Ukraine, Crimea và tình hình Hòang Sa, Trường Sa ở biển Đông có những điểm giống nhau, nhưng cũng rất khác nhau. Chúng ta cần hiểu rằng ở Ukraine, khối NATO có rất nhiều quyền lợi ở khu vực đó, cho nên họ có những phản ứng tương đối khá mạnh, đặc biệt trong bối cảnh Nga làm quá mạnh trong khu vực ấy khiến sự đối đầu đó không biết sẽ đi về đâu. Và nếu như NATO ứng phó thất bại trong vấn đề Ukraine thì có thể điều này tạo nên một tiền đề, tiền lệ cho TQ ở khu vực biển Đông.

Tuy nhiên, tôi thấy chiến lược TQ trong giai đọan hiện tại là họ đi 3 đường: Đường thứ nhất là pháp lý, họ đang củng cố về phương diện pháp lý để có thể đối phó với cộng đồng quốc tế, đặc biệt là đối phó với vấn đề của Philippines. Mặc dù không công nhận Tòa án về Luật Biển của LHQ nhưng Bắc Kinh đang chuẩn bị mặt pháp lý rất mạnh. Đường thứ hai là TQ cũng đang dùng sức mạnh về kinh tế, chính trị và văn hóa để ảnh hưởng lên tất cả các nước trong khu vực.

Thái độ của Hoa Kỳ trong tất cả những cuộc tranh chấp này coi như là không can dự, nhưng Hoa Kỳ có hiệp ước quân sự với Nhật Bản và Philippines, cho nên không có cách gì mà TQ sử dụng giải pháp quân sự. 
- LS Vũ Đức Khanh 

TQ thực hiện điều đó để, bằng mọi giá, họ phải giành cho được ảnh hưởng của Hoa Kỳ trong khu vực, coi biển Đông như là sân sau của họ, nhưng họ không sử dụng về vấn đề quân sự. Con đường thứ ba nữa là TQ sử dụng 2 điểm nóng là vấn đề quần đảo Senkaku ở biển Hoa Đông tranh chấp với Nhật Bản để thử ý chí của Hoa Kỳ xem như thế nào, đồng thời ở phía Nam, tại quần đảo Trường Sa ở biển Đông, họ cũng đã có những hành động để thử quyết tâm của Mỹ ra sao.

Thái độ của Hoa Kỳ trong tất cả những cuộc tranh chấp này coi như là không can dự, nhưng Hoa Kỳ có hiệp ước quân sự với Nhật Bản và Philippines, cho nên không có cách gì mà TQ sử dụng giải pháp quân sự.

Theo LS Vũ Đức Khanh thì mục đích của TQ hiện tại là rất cần khống chế VN. Với dải bờ biển của VN dài trên 2.000 km, nếu TQ hòan tòan khống chế được VN thì họ sẽ sử dụng VN như cái bàn đạp để đảm bảo được tuyến hàng hải như phương Bắc mong muốn, hay ít nhất cũng có thể cùng với VN gọi là “ hợp tác khai thác” tiềm năng dưới lòng biển Đông. LS Vũ Đức Khanh lưu ý rằng thực ra, TQ đã không chế được VN rồi, mặc dù Hà Nội đã có ít nhiều bước đột phá với Hoa Kỳ. Nhưng phía Hoa Kỳ hiện vẫn chưa làm gì quá nhiều trong khu vực giữa lúc Washington đang gặp khó khăn, nhất là vấn đề ngân sách hạn chế, cắt giảm chi tiêu quốc phòng…Do đó, LS Vũ Đức Khanh nhận định, Hoa Kỳ phải từng bước trở lại khu vực Á Châu-TBD, chứ không phải có hành động “chuyển trục” nào táo bạo.
 

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tác giả Pingping Yu đã có bài bình luận với tiêu đề “Đã đến lúc người Mỹ chống lại nạn trộm cắp công nghệ của Trung Quốc”, đăng tải trên Epochtimes ngày 15/4. Dưới đây là nội dung bài viết 30 năm trước, Hoa Kỳ bắt đầu mở cửa với Trung Quốc theo chính sách “can dự mang tính xây dựng”, với hy vọng giúp Trung Quốc tự do hóa và hướng nước này trở thành một quốc gia “ổn định, cởi mở và không hiếu chiến”, như cựu Tổng thống Bill Clinton đã hình dung. Vào thời điểm đó, công nghệ của Trung Quốc tụt hậu so với Hoa Kỳ. Không thể tưởng tượng được, một ngày nào đó, Trung Quốc sẽ trở thành một đối thủ cạnh tranh về công nghệ [với nước Mỹ]. Sau ba thập kỷ mở cửa thương mại, bây giờ Trung Quốc dường chỉ “cách gang tấc” là có thể thay thế nước Mỹ trở thành nhà cung cấp công nghệ hàng đầu thế giới. Chuyện này xảy ra như thế nào?
Thế là một tòa án ở Minneapolis đã đăng đường xét xử vụ viên cảnh sát Derek Chauvin, một người Mỹ da trắng, đã đè đầu gối lên cổ George Floyd, 46 tuổi, một người Mỹ da đen, trong chín phút rưỡi khi bắt giữ anh ta vì bị tình nghi xài tiền giả. Floyd chết, và chuyện đáng tiếc ấy đã xảy vào buổi tối hôm 25 tháng 5, 2020. Sau gần một năm, phiên xử đầu tiên đã diễn ra ngày 29 tháng 3 trong bầu không khí khá căng thẳng và nghi kỵ cả bên trong lẫn bên ngoài phòng xử. Trong gần một năm qua, cái chết của Floyd đã làm thay đổi nước Mỹ hoàn toàn. An ninh, trật tự tại những nơi công cộng không còn. Công lý nằm trong tay đám đông bạo động làm chủ trên đường phố, và nhiều tai to mặt lớn trong chính quyền đã hãnh diện được quỳ gối và vinh danh Công lý của BLM và Antifa, hai tổ chức đã công khai đứng ra nhận công lãnh đạo phong trào tranh đấu cho công lý và bình đẳng chủng tộc của dân Mỹ.
Ngay từ khi thành lập ngày 26/10/1955, Việt Nam Cộng Hòa chọn con đường phát triển xã hội lấy con người (người dân) làm trọng tâm và tự chủ quốc gia làm mục tiêu chiến lược, nên đến nay vẫn còn nhiều ảnh hưởng để chúng ta tìm hiểu và học hỏi. Tự cung tự chủ Trong thời thuộc địa người Pháp tập trung xây dựng kỹ nghệ ở miền Bắc Việt Nam, nên ngay khi thành lập Chính phủ Việt Nam Cộng Hòa đã hướng đến phát triển kỹ nghệ nhẹ và kỹ nghệ tiêu dùng phục vụ nhu cầu quốc nội. Để có thể tự chủ về kinh tế, chính phủ khuyến khích các nhà tư sản ngoại quốc, đa số là người Hoa có quốc tịch Trung Hoa Dân Quốc, trở thành công dân Việt Nam Cộng Hòa. Với chủ trương kinh tế tự do, Chính phủ chỉ giữ một số hoạt động công ích, như điện, nước, hỏa xa, hàng không, còn hầu hết mọi hoạt động kinh tế đều để tư nhân vận hành.
Tổng thống Joe Biden muốn thực hiện chính sách 'nước Mỹ trở lại' tăng cường sự lãnh đạo của Mỹ trên toàn thế giới nên tình trạng đối đầu Mỹ-Trung ngày càng khốc liệt. Như thế liệu Chính phủ Biden có thực hiện được ý muốn hay lại lâm vào “bế tắc” như các chính phủ tiền nhiệm trước đây? Chính phủ Obama Chiến lược xoay trục Thái Bình Dương mở đầu những thay đổi về chính sách đối ngoại, chuyển trọng tâm về khu vực Á Châu, bao vây kinh tế và kềm hãm tình trạng trỗi dậy của Bắc Kinh. Về quân sự Chính phủ Obama vẫn lún sâu vào chiến tranh Trung Đông, mà ngân sách quốc phòng thì không được Quốc Hội đồng ý tăng thêm. Nên giữa tháng 4/2012 Trung cộng xâm chiếm Bãi cạn Scarborough thuộc Phi Luật Tân, họ còn liên tục xây dựng các đảo với phi trường quân sự trong khu vực Hoàng Sa và Trường Sa mà hề gặp phản ứng quân sự nào từ phía Mỹ.
Tuần lễ qua trên thế giới diễn ra hai sự kiện quan trọng: Thứ nhất là vào ngày 12/3/2021 lần đầu tiên Tổng thống Joe Biden họp trực tuyến với thủ tướng ba nước Úc, Ấn và Nhật trong Bộ Tứ An Ninh (the Squad); Và sự kiện thứ hai là nước Anh công bố chuyển hướng Chiến lược ngoại giao, an ninh và quốc phòng từ đặt trọng tâm vào Châu Âu chuyển sang Châu Á Thái Bình Dương. Cả hai sự kiện cho thấy Mỹ, Anh và một số quốc gia khác đang hình thành chiến lược phát triển khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương tự do và mở rộng. Ý tưởng chiến lược Vào tháng 8/2007 tại Bombay, cựu Thủ tướng Nhật Abe Shinzo đưa ra ý tưởng xây dựng một châu Á trải dài từ Thái Bình Dương đến Ấn Độ Dương như một vùng biển của tự do và mở rộng cho tất cả mọi quốc gia trên thế giới.
Mỹ sẽ chỉ chiến thắng khi chính quyền Trung Quốc sụp đổ =Thiện Nhân • Căng thẳng Mỹ-Trung có thể dẫn đến sự “chung sống cạnh tranh” hay không, hay phải lên đến đỉnh điểm - dẫn đến sự thất bại của chế độ Trung Quốc? Các quan chức Mỹ có thể đang hy vọng vào kết quả đầu tiên, nhưng họ có lẽ nên chuẩn bị cho kết quả thứ hai.
Cộng hòa nhân dân Trung Hoa siêu cường toàn cầu mới nổi cạnh tranh giành quyền lực tối cao giữa Mỹ và Trung Quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực kinh tế, công nghiệp, tội phạm mạng, gián điệp công nghiệp, v.v ... (Ảnh của Ulrich Baumgarten/ Getty Images) Toàn cảnh cuộc đấu kinh tế, an ninh quốc gia giữa Mỹ và Trung Quốc Bình luận Lê Minh - Tâm An •
Mặc dù ông Trump thất cử tổng thống 2020, nhưng ngay sau ngày 6/1/2021 đã rộ lên tin đồn ông Trump sẽ bỏ đảng Cộng Hòa thành lập đảng chính trị mới quy tụ những người ủng hộ ông. Tin đồn được truyền thông chính mạch Mỹ triệt để khai thác, họ cho tổ chức nhiều cuộc thăm dò dẫn đến cùng một kết quả là cử tri đảng Cộng Hòa vẫn nồng nhiệt ủng hộ ông Trump và sẵn sàng gia nhập đảng thứ ba nếu ông thành lập. Giới truyền thông chính mạch bấy lâu nay tập trung vào phần nổi là cá tính “độc đáo” của ông Trump mà quên đi phần chìm là những thách thức mà hệ thống chính trị Mỹ đang phải đối đầu. Vì thế họ đã không giải thích lý do cử tri đảng Cộng Hòa vẫn tiếp tục ủng hộ dù ông Trump không còn là tổng thống. Cử tri đảng Cộng Hòa nghĩ gì ? Kết quả từ một cuộc thăm dò được Viện thăm dò dư luận Gallup thực hiện từ ngày 21/1/2021 đến ngày 2/2/2021 và công bố ngày 15/2/2021 cho thấy:
Trong khi người Mỹ kiêu ngạo nghĩ rằng họ đang “chơi khăm” Trung Quốc để kiếm lợi lớn hơn, thì thực tế lại là điều hoàn toàn ngược lại. Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) luôn chơi một trò chơi dài hơi với họ, đương nhiên không phải vì lợi ích cho đôi bên. Vào năm 2021, bất kỳ ai vẫn nói rằng ĐCSTQ “chỉ muốn trở thành đối tác kinh doanh”, thì đó đều là ảo tưởng hoặc đang nói dối.
Tôi dùng từ “trắng án” để nói về kết quả phiên tòa luận tội ông Trump lần thứ hai, nhưng nếu bạn dùng từ “chiến thắng”, hay “tha bổng”, hay “tha tội” theo tôi đều có lý cả. Mục tiêu của đảng Dân Chủ là kết tội ông Trump nhưng họ đã không đạt được kết quả, nên phía ủng hộ ông Trump có quyền xem đó là chiến thắng của ông ấy và của họ. Thượng nghị sĩ Mitch McConnell Lãnh đạo phe Thiểu số đảng Cộng hòa cho biết ông không kết tội ông Trump vì ông ấy đã mãn nhiệm, kết tội ông là vi phạm Hiến Pháp. Nhưng ông McConnell cũng cho biết ông Trump vẫn phải chịu trách nhiệm về lời nói, việc làm và vẫn có thể bị tòa án truy tố trong tư cách một thường dân khi có bằng chứng phạm tội, nên cũng có thể coi như ông Trump đã được ông McConnell tha tội. Dưới một phiên tòa pháp lý chỉ khi nào tòa án kết tội và người bị cáo buộc không tiếp tục kháng án thì mới bị xem là có tội.
Bảo Trợ