Nghe người K’ho kể chuyện ‘chúa rừng xanh’

22 Tháng Tư 20142:00 CH(Xem: 2149)

Ama Tây Nguyên - Được xem là loài thú dữ, nhưng cọp không hề nguy hiểm với con người. Người K’ho không sợ cọp, ghét cọp. Họ gọi ‘chúa rừng xanh’ là ‘người bạn ít gặp’

Nhiều thợ săn nổi tiếng người Kơ ho (K’ho) ở khu Phi Liêng, Đèo Chuối trước kia (nay thuộc huyện Lâm Hà, tỉnh Lâm Đồng) kể rằng: Loài cọp (hổ) rất khôn ngoan có thể đánh hơi và phân biệt được mùi của các loại con thú khác hay người từ xa. Nếu là thú khác bằng mọi cách chúng cũng săn lùng, nhưng cứ nghe hơi người là nó lủi mất.

blank
Nguồn hình: wikipedia

Thủa xưa sống du canh, du cư người K’ho cũng xem cọp là loài thú dữ, nhưng không nguy hiểm đối với con người, nên không ghét cọp mà gọi cọp là ‘người bạn ít gặp’. Cũng vì cọp không ăn thực vật nên chẳng bao giờ vào quậy phá rẫy của nông dân, trái lại khu vực nào có tiếng cọp gầm về đêm thì những loài thú dữ khác như heo, trâu, bò rừng… không dám đến để cắn phá cây lương thực.
Để tìm hiểu kỹ về vấn đề này, mới đây nhân chuyến công tác về huyện Đức Trọng tỉnh Lâm đồng chúng tôi có tiếp xúc với nhiều cụ già người K’ho tuổi trên 80 cả, các già đều nói, trên thực tế, đúng là cọp không hại người. Chuyện cọp tấn công người là vô cùng hiếm! Chúng tôi sống du cư, du canh trong rừng từ nhỏ đến tuổi 50-60 mới ra ngoài chưa bao giờ tận mắt thấy ‘cọp vồ người’ mà chỉ nghe kể, hoặc trong buôn có người nào mất tích thì người ta nghi cho bị ‘cọp vồ’ mà thôi.
blank
Nguồn hình: wikipedia
Già K’Soi, một trong những người già nhất khu vực Đa me xưa (nay là xã N’Thôn Hạ, huyện Đức trọng) quả quyết: Cọp được nhiều dân tộc tôn là ‘chúa rừng xanh’ nhưng bản tính rất nhát. Cũng đôi khi nó mò vào buôn bắt heo, bắt bò nhưng chỉ lén lút vào đêm thật khuya, song nghe có tiếng động lớn như chiêng, trống, thậm trí chỉ là tiếng nồi đồng gõ thúc là nó đã bỏ chạy thục mạng, và lần sau chắc chắn không dám bén mảng đến nữa. 
Thêm nữa, cọp rất sợ lửa, các thợ săn hay thợ rừng xưa có khi chỉ vài ba người sống lưu cữu trong rừng cả tháng trời. Ban ngày chẳng thấy bóng cọp đâu, nhưng về đêm thỉnh thoảng nghe tiếng cọp đói gầm gần nơi ở. Những lúc ấy chỉ cần đốt lên đống lửa thì tức khắc tiếng cọp sẽ xa dần và tắt lịm, cả tuần sau chẳng còn nghe tiếng gầm nào nữa.
blank
Nguồn hình: wikipedia


Già K’Mân thì kể rành mạch hơn:”Một lần chúng tôi đi đào củ rừng trên đỉnh núi Voi (giờ là thị trấn Nam Ban, huyện Lâm Hà), lúc ấy về gần chiều rồi thấy hai con cọp vây đuổi một con nai đang chạy về phía sườn núi. Sợ tốp người cùng đi đã xuống núi sớm nên chúng tôi cất tiếng hú báo động cho họ biết để ẩn nấp chứ không có ý hù doạ cọp. Thật bất ngờ khi nghe tiếng hú, hai con cọp đang đà chạy vòng hướng khác và biến mất vào rừng. Vậy là con nai thoát chết. Từ đó trở đi biết cọp sợ tiếng người nên mỗi khi vào rừng người ta cứ đứng ngoài cất tiếng hú gọi nhau một chặp thì chắc chắn ngày hôm ấy không chỉ riêng cọp mà các loài thú dữ khác (trừ rắn độc) có đi tìm cũng chẳng thấy mặt đâu. Chẳng hiểu cớ sao ‘chúa rừng’ không sợ bất kỳ con gì lại sợ người đến vậy, có lẽ nó biết phân biệt giống người khôn hơn loài cọp.”


Già K’Kia, ngày xưa là một trong những thợ săn nổi tiếng ở khu Phi Liêng (Lâm Hà) xót xa:”Thợ săn người K’ho xưa có lời thề không săn bắn cọp, thứ nhất nó chẳng làm hại gì người, thứ hai là nếu cọp chết hay sợ quá bỏ đi thì trong lãnh địa của chúng sẽ xuất hiện nhiều loài thú phá hoại hoa màu lộng hành. Từ năm 1980 tới nay tiếng cọp gầm vắng dần và đến giờ thì chẳng ai còn nghe tiếng cọp rừng gầm nữa. Cũng chỉ tại người ta đồn cao hổ cốt tốt và da cọp bán có giá. Nhưng thực tế chẳng hiểu tộc người nào săn cọp bán, chứ thợ săn K’ho đã thề rồi thì không bao giờ nuốt lời. Tội nghiệp cho ‘chúa rừng xanh’ quá…

blank
Tranh biếm hoạ của LEO
Nghe kể thôi mà lòng tôi cũng buồn rười rượi!

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Xưa nay chỉ thấy tô phở bò, gà theo chân người Việt tỵ nạn tràn lan và nổi danh toàn thế giới; còn tô hủ tiếu quê mình hình như đã tàn phai nhan sắc. Chớ hồi xưa trong nước, nhứt là Lục tỉnh Nam Kỳ tô hủ tiếu quê mình vẫn vô địch quyền vương, độc cô cầu bại. Tô phở Bắc mon men về tới cái đất Mỹ Tho danh trấn giang hồ về hủ tiếu cũng đành phải chịu xếp ve luôn. Mỹ Tho có cả hàng chục tiệm hủ tiếu chỉ loe ngoe vài ba tiệm phở tái, nạm, gầu… Phở Bắc chỉ làm ‘đại ca’ trên chốn giang hồ Sài Gòn, ngay cả vô Chợ Lớn cũng phải chào thua. Hủ tiếu là của người Tàu, người Quảng Đông; còn người Triều Châu thì ăn hủ tiếu bò vò viên, tức ‘ngầu dục viễn’! Nổi tiếng nhứt là hủ tiếu Mỹ Tho! Nó khác với hủ tiếu Nam Vang, phở Bắc, bún bò Huế, bún mắm Sóc Trăng. Hủ tiếu Mỹ Tho của người Quảng Đông nhưng bánh hủ tiếu lại do người Việt ở Gò Cát, bên bờ kia sông Bảo Định, vùng ven thành phố Mỹ Tho làm.
Trong thời gian làm việc tại Việt Nam vừa qua, tôi viết rất nhiều về kỹ năng, phẩm chất, và chia sẻ nhiều công cụ giúp các bạn trẻ phát triển bản thân. Tuy nhiên, tôi nhận thấy có rất nhiều trường hợp bản thân các bạn trẻ không biết mình thiếu kỹ năng gì, hoặc tưởng là mình đã có kỹ năng rồi, nên không có kế hoạch rèn luyện. Hôm nay, đứng từ góc độ ngược lại của người sử dụng nhân sự, tôi muốn chia sẻ với các bạn những triệu chứng bệnh thường ngày tại nơi làm việc mà tôi ghi nhận được. Những căn bệnh này chính là nguyên nhân gây ra sự mất tập trung, cản trở việc phát triển bản thân. 1. Bệnh im: do lớn lên trong môi trường giáo dục thụ động, người Việt đã quen nghe và im. Khi bắt đầu làm đi làm, thói quen này trở thành bệnh. Sếp giao việc xong, làm xong không xong cũng im. Gặp vấn đề giữa chừng không giải quyết được cũng im. Sếp không hỏi tới thì im luôn, cho qua.
– Bia ôm: Đàn ông nhân danh đi uống bia nhưng vào bar rồi lại uống ít mà tay chân thì làm việc nhiều. Các em chiêu đãi tự nhiên như người Hà Nội, mở bia lia lịa, giấu dưới bàn, đổ ra sàn gạch… rồi khổ chủ cứ tự nhiên trả tiền trước đứng dậy ra về mà… vẫn sướng! – Cà-phê ôm: Hình thức gần giống như bia ôm, nhưng một ly cà phê có thể lên hàng chục ngàn đồng nếu biết lợi dụng câu giờ ôm và tận tình thám hiểm thì không đến nỗi phí tiền phí bạc! Mvznymk – Karaokê ôm: Chưa có thú tiêu khiển nào thanh lịch và văn minh hơn hình thức ôm nầy. Khách vào mở nhạc, miệng hát mà tay chân thì làm việc thoải mái… đến một lúc nào đó chẳng biết mình đang hát cái gì và hát đến đâu nữa thì, một là ra về, hai tiếp tục dẫn em lên thiên thai hay đi xuống địa ngục!…
Facebook Bây giờ đa số ai cũng chơi Facebook. Facebook phổ biến đến nỗi người già, người trẻ ai cũng có riêng một trang FB. Thói quen hay bệnh mê FB đến một cách tự nhiên đầy quyến rũ làm điên đảo con người. Buổi sáng vội vã vào FB xem một lượt có gì mới không, like cho bạn bè vài cái. Buổi trưa trong giờ nghỉ ngơi vừa ăn vừa bấm FB, gửi vài cái hình góp mặt bạn bè. Buổi tối "lướt phây", messenger bấm bấm chuyện trò say sưa quên cả thời gian. Nấu món gì ngon trước khi cho chồng cho con ăn, cho FB ăn trước. Trang trí cho thật mỹ thuật, chụp vài tấm hình gửi ngay vào FB rồi chốc chốc mở xem bạn bè có comment gì không để trả lời. Có ai khen bấm "Thank you" kèm cái hình có con vật nhảy nhảy, cái bông lắc lư hoặc cái mặt cười rạng rỡ.
Nói đến tuổi già thì ai mà không băn khuăn, lo nghĩ. Già có nghĩa là ốm yếu, bệnh hoạn, xấu xí, mất năng lực, không còn hữu dụng, mất khả năng, phải trong cậy vào người khác, nghèo khó, buồn nãn, cô đơn trong căn phòng hiu quạnh ngày nầy qua ngày nọ để chờ đến lúc ra đi theo ông theo bà...
Đời người dài ngắn cũng chỉ có trăm năm. Trên hành trình ấy, 20 tuổi là sống với thanh xuân, 30 tuổi là sống cùng sự nghiệp, 40 tuổi thì sống bằng trí tuệ, còn 50 tuổi mới thực sự là cuộc sống đích thực của mỗi người. Đàn ông tuổi 50… Đối với nam giới, bước vào tuổi 50 là bước vào độ tuổi có phong thái trọn vẹn nhất. Thấu hiểu và sâu lắng, chín chắn lại điềm nhiên, trên nét mặt của họ thường mang nét ung dung, khoáng đạt, thể hiện sự trưởng thành sau khi đã vượt qua trăm điều cay đắng của đời người. Chỗ đứng của người đàn ông là sự nghiệp. Nếu công việc có thể thử thách năng lực, thể nghiệm sự tài hoa, tôn vinh giá trị của bản thân, và khiến họ phải một mình gánh vác mọi trọng trách, vậy thì công việc ấy chính là nơi họ gửi gắm trọn vẹn tinh thần, là toàn bộ vốn liếng và là một phần trong cuộc đời của họ.
Vợ tôi còn 69 ngày , 96 tiếng nữa là gia nhập Hội người cao tuổi, nhưng mụ bảo không thích vào cái Hội ấy vì mụ nghĩ mình còn trẻ.Tôi và mụ đã có cháu nội, cháu ngoại, con dâu , con rể đầy đủ. Cả tôi và mụ cũng không còn trẻ trung gì, cả một đời mụ vất vả vì chồng con nên nhan sắc cũng tàn tạ theo tháng ngày…Vả lại mụ không phải là típ người giữ được dung nhan “vượt thời gian”, nhìn cũng thương! Con người ta có nhiều cách để níu kéo thanh xuân nhưng cách của mụ thì không thể chấp nhận được… Mới đây, con gái tặng mụ một chiếc xờ-mát-phôn rất hiện đại, nó còn cài đặt cả phần mềm chỉnh sửa ảnh rất chuyên nghiệp, khỏi nói mụ vui như thế nào, mụ cười toe toét… Từ ngày có cái xờ-mát-phôn mới, mụ xao nhãng nhà cửa. Buổi sáng, mụ đi tập thể dục quanh hồ với hội bạn già đến tận trưa mới về vì các mụ bận seo-phì.
Hôm trước, trở trời, bị cúm nặng, ê mình. Thế là mình tự than thở: ôi, già tới nơi rồi! Nói nhỏ, nhõng nhẽo với bà xã một tí. Chúng ta, ai cũng già. Tôi cố tình bỏ đi chữ “sẽ”, vì đó là sự thật hiển nhiên không thể tránh khỏi. Một sự thật khác, hầu hết mọi người đều không thừa nhận…sự thật về tuổi già,
Nhiều người Việt Nam và Tàu (Trung Quốc) có cùng một suy nghĩ giống nhau: Đó là hay cười nhạo người Tây phương ngu ngốc, không hiểu chuyện đời, “não không có nếp nhăn, ” và bản thân họ lấy làm tự mãn. Vậy rốt cuộc thông minh theo kiểu người Việt Nam và Tàu Trung Quốc là như thế nào? (HN) (*) Tác giả bài này là một người đang sống trong nước cho nên quý vị đọc sẽ thấy nhiều chữ hơi “lạ”! (TVG)
Người Mễ tánh tình cởi mở và thân thiện, gặp là Como esta Senõr rối rít cả lên. Họ dù có giấy tờ hợp lệ hay không đều chịu khó làm những công việc vất vả nặng nhọc, mà các sắc dân khác không ai thèm làm kể cả người da đen. Tôi không thể tưởng tượng được nếu không có người Mễ thì xứ Mỹ này ra sao .....31 Tháng Năm 2012 (Xem: 4368) Tân Ngố
Bảo Trợ