Biểu tình, phản kháng và lật đổ

12 Tháng Bảy 20122:00 CH(Xem: 2716)

LTS NV: Thời sự dồn dập hàng ngày trên cả địa cầu có thể giúp chúng ta biết được là chuyện gì đang xảy ra trên thế giới. Tuy nhiên, nhiều khi chúng ta không hiểu được vì sao lại xảy ra một biến cố như vậy, và hậu quả sau này sẽ ra sao... Cũng vì lý do ấy, nhật báo Người Việt mở thêm một tiết mục và lưu trữ trên trang mạng Người Việt Online để quý độc giả tham khảo. Đó là mục “Hồ Sơ Người-Việt”, xuất hiện Thứ Năm mỗi tuần, với nội dung trình bày khung cảnh khách quan của một vấn đề và, nếu có thể, một số dự báo về tương lai hầu độc giả khỏi ngỡ ngàng khi sự biến xảy ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng quý độc giả...

 blank

Hàng ngày, thời sự thường loan tải tin tức và đôi khi hình ảnh về các cuộc biểu tình phản kháng xảy ra tại nhiều quốc gia trên thế giới.

 

Người Việt chúng ta, ít ra là những ai quan tâm theo dõi, có nghe nói hoặc chú ý đến các cuộc biểu tình trong nước để phản đối sự bành trướng ngang ngược của Trung Quốc. Nhà cầm quyền tại Hà Nội kiểm soát và đàn áp khá triệt để vì e ngại là các cuộc biểu tình ấy có thể chuyển mục tiêu là đấu tranh cho dân chủ và nhắm vào chế độ độc tài.

 

Tại các quốc gia khác, mục tiêu và đối tượng của biểu tình thường tập trung vào chế độ, như tại Tunisia, Egypt, Libya, Yemen, Sudan. Cũng có trường hợp biểu tình của một đảng đối lập và quần chúng của mình để phản đối đảng cầm quyền, như đã thấy tại Thái Lan giữa hai phe áo vàng áo đỏ từ năm 2007. Hiền hòa như xứ Na Uy cũng có nhiều vụ biểu tình của công nhân dầu khí. Tự do như nước Mỹ cũng có biểu tình của phong trào “Tea Party” bên cánh hữu hoặc “Chiếm đóng Wall Street” bên cánh tả.

 

Trong các biến động này, ta có thể thấy nét chung là sự phản kháng của người yếu chống lại kẻ mạnh. Nhưng về mục tiêu hoặc phương thức thì lại có nhiều khác biệt.

 

Từ biểu tình, người ta có thể vận động một cuộc nổi dậy, hoặc tổng nổi dậy để lật đổ nhà cầm quyền mà không dùng giải pháp quân sự. Người ta cũng có thể biểu tình để hỗ trợ một đòi hỏi, hoặc tác động vào một tiến trình thương thuyết. “Hồ Sơ Người-Việt” sẽ trình bày khung cảnh của hiện tượng này.

 blank

Định nghĩa và phân biệt

 

Hàng tuần, chúng ta chứng kiến các cuộc biểu tình hay lãng công (từ chối làm việc) để đòi hỏi điều kiện sinh hoạt trong một tập thể, như lương bổng hay quy chế lao động trong doanh nghiệp, hoặc luật lệ về môi sinh của một thị xã. Ra khỏi tập thể hay địa phương này, các cuộc biểu tình ấy đều ít được chú ý và chẳng có ảnh hưởng. Nhưng thế giới lại có những cuộc biểu tình phản kháng nhằm đưa tới một thay đổi chính trị. Chúng ta sẽ tìm hiểu riêng về hiện tượng đó.

 

Trong mục tiêu “thay đổi chính trị”, người ta lại thấy nhiều biểu hiện hoặc biến thái khác.

 

Ban đầu, dân chúng Syria biểu tình chống chế độ cầm quyền của hệ phái Allawite tập trung vào gia đình hoặc vây cánh của Tổng Thống Bashar Al-Assad. Khi bị đàn áp, phong trào phản kháng lan rộng thành phong trào nổi dậy và dâng cao thành đấu tranh võ trang. Một năm sau, cuộc đấu tranh võ trang ấy đã trở thành cuộc vận động quốc tế, tức là có ảnh hưởng đến tính toán về ngoại giao và an ninh của nước khác. Đáng chú ý nhất là Iran và Turkey, ở vòng ngoài là Liên Bang Nga, Hoa Kỳ, Trung Quốc hay Liên Hiệp Quốc.

 

Một trường hợp tương tự Syria nhưng đã phần nào ngã ngũ, là chuyện Libya.

 

Ban đầu cũng là biểu tình phản kháng rồi chuyển thành đấu tranh võ trang cho đến khi quốc tế can thiệp qua một nghị quyết của Liên Hiệp Quốc. Sự tham gia quân sự của bốn thành viên Minh Ước NATO (Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Ý) đã kết thúc chế độ cai trị của Đại Tá Muammar Ghaddafi.

 

Tại Egypt, phong trào phản kháng xuất phát đầu tiên từ giới trẻ và những người khát khao dân chủ. Nhưng các cuộc biểu tình đã dẫn đến kết quả khác. Đó là làm cho các tướng lãnh chấm dứt vai trò lãnh đạo của Tổng Thống Hosni Mubarak nhưng lại tạo điều kiện cho sự lớn mạnh của Lực lượng Huynh Đệ Hồi Giáo rồi biến thái thành đấu tranh chính trị, bầu cử và đấu trí giữa Thượng Hội Đồng Quân Lực và tổng thống vừa đắc cử Mohammed Mursi.

 

Ra khỏi thế giới Á Rập Hồi Giáo, người ta được biết Trung Quốc cũng có hơn một trăm ngàn vụ biểu tình ở khắp nơi. Ngoài ra còn những vụ phản đối có bạo lực hay không của dân Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương còn có hơn hai chục vụ tự thiêu của dân Tây Tạng từ các tỉnh Tứ Xuyên, Cam Túc hay Thanh Hải vào đến thủ đô (cũ) của Tây Tạng, là Lhasa. Người ta cũng muốn có “thay đổi chính trị”, thí dụ như hoàn cảnh lao động, giải trừ tham nhũng hoặc quy chế tự trị cho dân thiểu số.

 

Nhưng kết quả vẫn chỉ là đàn áp mà không có thay đổi.

 

Định nghĩa của đề mục chúng ta tìm hiểu lần này là 1) một phong trào phản kháng của người yếu thế chống cường quyền, 2) để tiến tới thay đổi chính trị, 3) với hậu quả có thể là bạo lực, 4) hoặc sự can thiệp ngoại giao, 5) hay quân sự của xứ khác; 6) làm cường quyền sụp đổ; hoặc 7) người biểu tình bị đàn áp mà không đạt kết quả.

 

Trong bảy bước chuyển hóa thật ra rất khác biệt như vậy, người dân biểu tình nghĩ sao, làm gì, có chiến lược hay tổ chức không? Một câu hỏi bên lề mà cũng có ảnh hưởng là truyền thông nhìn sự thể ra sao và tường thuật thế nào?

blank 

Chiến thuật, chiến lược và tổ chức 

 

Tổng kết kinh nghiệm và hậu quả hay kết quả của nhiều vụ biểu tình phản kháng, người ta có thể thấy ra một số đặc tính hay điều kiện chung của hiện tượng này.

 

Khởi đầu là sự bất mãn và ước vọng thay đổi. Khi ước vọng không thành, người ta mới biểu tình phản đối và thật ra chỉ là một nhóm thiểu số yếu ớt trước quyền lực và trước khả năng trấn áp của hệ thống đương quyền. Hệ thống đó có thể là một đảng, một chính quyền có bạo lực công an hay quân sự để đàn áp.

 

Ban đầu thì chế độ chính trị này tìm hiểu vấn đề và có thể chấp nhận vài hình thái phản đối nhỏ để xả bớt sức ép của quần chúng bất mãn và chứng tỏ họ biết nghe ý dân hoặc tôn trọng dân chủ. Với điều kiện là người biểu tình chỉ có yêu cầu giới hạn chứ không đe dọa sự tồn tại của chế độ.

 

Nhưng nếu biểu tình vẫn lan rộng và lớn mạnh vì những đáp ứng còn giới hạn của chế độ, người ta bắt đầu có phong trào phản kháng. Phong trào là một tập thể tự phát, có quần chúng tham gia. Khi đối diện với một phong trào, chế độ bèn tính lại về rủi ro và có thể vận động các thành phần ủng hộ chế độ tổ chức biểu tình chống phản kháng, hoặc ra tay đàn áp.

 

Trong trường hợp thứ nhất là biểu tình chống biểu tình, yếu tố thành bại vẫn là tổ chức, là nghệ thuật biểu tình và tranh thủ hậu thuẫn của đa số vẫn còn vô tư hoặc đứng ngoài vòng tranh chấp. Chính quyền thường có ưu thế trong cách phản ứng vì có tay chân và tổ chức, từ “mặt trận tổ quốc” đến nghiệp đoàn hay các “đoàn thể quần chúng” do chế độ lập ra và nuôi dưỡng.

 

Trong trường hợp đàn áp, chế độ truy tìm thành phần nhân sự có ảnh hưởng trong trào để vừa triệt hạ hoặc mua chuộc, vừa tấn công quần chúng biểu tình. “Cầm tặc cầm vương”, hoặc diệt trừ lãnh tụ phản kháng và xoa dịu quần chúng là những giải pháp cổ điển.

 

Vì thế, khi bị đàn áp, phong trào chỉ tồn tại với hai điều kiện là còn lãnh đạo và quần chúng. Việc đàn áp có thể dẫn đến hai kết quả trái ngược. Hoặc là gây ra sợ hãi khiến quần chúng biểu tình phải rút lui, hoặc gây căm phẫn khiến thành phần đa số còn thờ ơ đứng ngoài bèn bước vào vòng tranh chấp. Yếu tố thành bại ở đây là bảo toàn được lực lượng (từ lãnh đạo biểu tình đến quần chúng phản kháng) và thuyết phục được người khác tham gia hoặc từ bỏ phương tiện đàn áp. Thuyết phục được quân đội đừng bắn vào dân là điều cần thiết, thuyết phục được quân đội bảo vệ người dân mà chống lại công an võ trang mới là thành quả quyết định.

 

Và càng tiến dần đến chỗ đe dọa chế độ thì rủi ro bị tiêu diệt lại càng cao, bạo lực càng dữ dội.

 blank

Then chốt là thông điệp

 

Từ giai đoạn thai nghén đến khi dàn trận đối đầu, yếu tố quan trọng nhất chính là “thông điệp”.

 

Đó là trình bày nguyện vọng của người phản kháng một cách mạch lạc, không mâu thuẫn trong đòi hỏi, mà phải có tác dụng rộng lớn cho nhiều thành phần và địa phương khác nhau. Trí thức thành phố mà biểu tình thì thông điệp thường trừu tượng và cao xa nên khó vận động quần chúng ở thôn quê, hoặc các thành phần xã hội khác cùng tham gia. Chúng ta có thể thấy ra điều ấy trong cuộc biểu tình tại Iran sau cuộc bầu cử tổng thống vào tháng 6 năm 2009.

 

Yếu tố thứ hai đáng chú ý là thành phố dễ có báo chí quốc tế. Dân biểu tình thường nhắm vào đối tượng này nên trưng biểu ngữ bằng tiếng ngoại quốc để truyền bá thông điệp. Khi truyền thông bị đẩy ra ngoài hoặc không loan tải, chuyện phản kháng bị yếu thế, chẳng có tác dụng vào quần chúng ở nơi khác. Với thế giới, hình như là quốc gia đó đã hết phản kháng - là chuyện oan uổng.

 

Yếu tố thứ ba là tổ chức, hoặc kỹ thuật tổ chức để kiểm soát kỷ luật. Trong cảnh tối sáng của phản ứng tự phát, người biểu tình chỉ nghĩ đến mục tiêu của mình là bày tỏ sự bất mãn. Những ai tổ chức biểu tình thì phải nghĩ xa hơn vậy, là làm sao điều hướng sự phẫn nộ vào một điểm chính của thông điệp “vì sao chúng tôi biểu tình”.

 

Nhưng ngoài thành phần tham gia vì lý tưởng cũng còn nhiều người khác. Đương khi hỗn loạn thì nhảy ra cướp bóc là cách suy tính của những kẻ bị gọi là thổ phỉ. Cũng nhân dịp hỗn loạn mà còn gây loạn nhiều hơn và có những hành động khiêu khích làm thông điệp bị hiểu sai. Du đãng côn đồ có thể phá vỡ biểu tình vì hành động đốt nhà để hôi của. Tay chân của chế độ cũng có thể hủy diệt chính nghĩa của thông điệp phản kháng qua hành động quá khích.

 

Vì vậy, tổ chức, thông điệp và kỷ luật trong hành động là những tiêu chuẩn thành bại then chốt.

 blank

Nghệ thuật gây ấn tượng

 

Khi khơi mào biểu tình và nhất là khi biểu tình để lật đổ một hệ thống chính trị, những người khởi xướng đều phải nhớ một chuyện nằm lòng là “gây ấn tượng để làm thay đổi cách suy nghĩ và phản ứng của người khác”. Chữ “ấn tượng” ở đây là cảm quan sâu đậm có thể vượt qua sự hãi sợ mà chi phối hành động.

 

Khởi đầu là một nhóm người thiểu số trong một cộng đồng đông đảo. Nhóm thiểu số này nhìn xa trông rộng và muốn cộng đồng ấy thay đổi để gây áp lực thay đổi trong hệ thống chính trị. Tạo ra sự thay đổi ấy bằng thế cô lực kém là khó khăn phổ biến và chỉ có thể thành công nếu gây ấn tượng đủ mạnh để những người khác sẽ vì quyền lợi của họ mà tham gia vào việc công ích.

 

Gây ấn tượng có thể là chuyện “lượng”. Đó là số người tham gia biểu tình trong mục tiêu làm cho quần chúng thờ ơ thấy ngày càng có nhiều người bất mãn và phong trào biểu tình thật ra đông đảo hơn là những gì được truyền thông báo chí hay lời đồn của thiên hạ nói tới. Nghệ thuật biểu tình có khi là nghệ thuật nhiếp ảnh. Chụp hình thể nào để gây cảm giác là có rất nhiều người bất mãn và phản kháng.

 

Gây ấn tượng sâu xa hơn chính là chuyện “phẩm”.

 

Đó là nội dung của thông điệp, mẫu số chung của nhiều thành phần khác biệt. “Còn một người thiếu tự do là toàn thể chúng ta chưa có tự do” là loại thông điệp phổ biến, được cô đọng thành khẩu hiệu dễ nghe dễ nhớ. Nếu lại tìm ra một vài hình ảnh về nạn nhân tiêu biểu, một bé gái, cụ già hay một thiếu nữ hiền lành tử tế mà tan thây mất mạng, hoặc bị đánh đập tàn tệ là loại ấn tượng có thể làm chế độ sụp đổ.

 

Nhưng, nghệ thuật “gây ấn tượng” này đòi hỏi một điều kiện then chốt: Phải có cử tọa, phải có người biết, tức là phải có tường thuật.

 

Trăm người tự thiêu trong rừng không có ảnh hưởng bằng một người ở giữa ngã tư đông dân. Ống kính của báo chí vì thế cũng là một phương tiện biểu tình và gây ấn tượng. Các chế độ độc tài đều kiểm soát được báo chí và gây ấn tượng ngược. Phong trào biểu tình phải vượt qua chướng ngại ấy mà không nên chỉ trông cậy vào truyền thông ngoại quốc.

 

Nghệ thuật gây ấn tượng cao cấp nhất là khả năng tổ chức ra biến cố và chuẩn bị trước sự tường thuật của truyền thông về biến cố đó. Mà phải làm sao để truyền thông không có cảm tưởng là họ bị sai khiến!

 

Hồ Sơ Người-Việt vừa trình bày một số khái niệm và phương thức có vẻ trừu tượng về hiện tượng biểu tình và phản kháng. Nhưng mục tiêu đó là gì?

 

Với người quan sát và tường thuật, mục tiêu là để ta ý thức được là có sự bất mãn, tuyệt vọng. Nhưng cách bày tỏ lại không đơn giản và thống nhất. Thí dụ như có phong trào dân chủ nổi dậy để lật đổ cường quyền ở nơi nào đó. Sự đời không đơn giản như vậy. Chuyện Egypt là thí dụ.

 

Với người lý tưởng có ước vọng thay đổi, mục tiêu là để nhắc nhở về chiến lược, chiến thuật, tổ chức và phát triển khả năng gây ấn tượng. Truyền thông không thể làm việc tuyên truyền và truyền thông càng tự do thì càng có khả năng phán đoán cao. Tranh thủ được truyền thông để người ta thấy rằng một chế độ xấu xa sẽ không thể tồn tại được là một điều cần thiết.

Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
Tốc độ tàu cao tốc 200-350 km/h trên toàn mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc đã mang lại ấn tượng về sự phát triển đáng kinh ngạc trong vài thập kỷ qua. Tuy nhiên, mạng lưới đường sắt này không thành công như quảng cáo, nó đã trở thành ác mộng của nền kinh tế. Đáng tiếc là Trung Quốc đã kịp xuất khẩu ác mộng này sang Việt Nam 10 năm trước. Global Times đưa tin, mạng lưới đường sắt cao tốc của Trung Quốc có phạm vi khoảng 38.000 km và Bắc Kinh có kế hoạch sẽ mở rộng mạng lưới này lên quy mô 7 triệu km đến năm 2035. Năm 2008, chuyến tàu cao tốc đầu tiên đã xuất phát từ ga đường sắt Nam Bắc Kinh, ngày nay sau 13 năm, Trung Quốc đã thiết lập mạng lưới đường sắt cao tốc lớn nhất thế giới.
Cuộc diệt chủng của ĐCSTQ đối với Tây Tạng là lời cảnh tỉnh cho tất cả chúng ta Trong bài phát biểu đánh dấu 70 năm ĐCSTQ tiến quân vào và kiểm soát Tây Tạng, dù ông Uông Dương đã hết lời ca ngợi những thành tựu huy hoàng của ĐCSTQ tại Tây Tạng, ông Anders Corr lại nhận thấy những bằng chứng hiển nhiên về tội ác diệt chủng và nỗi ám ảnh của ĐCSTQ đối với việc phải hủy diệt tín ngưỡng và tôn giáo. Ở bài bình luận này, tác giả Corr sẽ phân tích và chỉ rõ ra những dấu hiệu và bằng chứng về tội ác của ĐCSTQ, thông qua phát biểu của ông Uông Dương.
Thống đốc bang California (Mỹ) vừa ban hành đạo luật gây xôn xao dư luận: ‘Cho phép trẻ vị thành niên phẫu thuật chuyển đổi giới tính hoặc phá thai mà không cần thông báo cho phụ huynh’. Liệu đây là một đạo luật cấp tiến, tự do hay sẽ tiếp tay cho tội ác và sự suy đồi về đạo đức? Trẻ được phá thai hoặc chuyển giới mà không cần thông báo cho phụ huynh Ngày 22/9 vừa qua, Thống đốc bang California, ông Gavin Newsom đã ban hành hai đạo luật cho phép trẻ vị thành niên có thể thực hiện một số thủ tục y tế như phẫu thuật chuyển đổi giới tính và phá thai mà không cần thông báo với phụ huynh. Một trong hai điều luật là AB-1184, trong đó cấm các công ty bảo hiểm sức khỏe yêu cầu có sự ủy quyền của cha mẹ, trước khi những đứa trẻ bắt đầu làm thủ tục cho các dịch vụ y tế.
Trong bối cảnh chính phủ Afghanistan sụp đổ, người Mỹ và những người Afghanistan làm việc cho Hoa Kỳ buộc phải sơ tán, người ta không khỏi băn khoăn rằng: Liệu điều tương tự có thể xảy ra ở những quốc gia mà Mỹ đang bảo trợ? Và có tác động như thế nào đối với Đài Loan và các đồng minh khác của Mỹ ở khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương?
Gần đây, dư luận dậy sóng trước tuyên bố của một vị giáo sư rằng học phí cấp đại học nên được coi là rào cản kỹ thuật cho đầu vào. Tư tưởng học phí giống như một khoản đầu tư [ở một số ngành nghề] vốn là tư tưởng được chấp thuận ở các nước có nền giáo dục tiến bộ, nhưng áp dụng tại Việt Nam thì dường như chưa hợp lý lắm. Tăng, giảm hay miễn phí giáo dục? Phát biểu tại diễn đàn Quốc hội sáng 25/7 vừa qua, GS Lê Quân (đại biểu Cà Mau) nói: “Chúng ta cũng phải đảm bảo rằng học phí cũng là một rào cản kỹ thuật để tránh việc học sinh lao vào học đại học và trở thành "học đại"", phải coi học phí đối với người học là nguồn đầu tư, thông lệ quốc tế học phí bao giờ cũng bằng gần hai năm tiền lương sau khi tốt nghiệp.
Liệu các cuộc tấn công mạng do Bắc Kinh hậu thuẫn gần đây nhắm vào Mỹ có dẫn đến chiến tranh thật? Đây là câu hỏi mà nhà kinh tế học người Mỹ David P. Goldman đã đặt ra gần đây. Một câu hỏi quan trọng, hiện hữu và rất khó trả lời. Tuy nhiên, vào tháng trước, Tổng thống Joe Biden đã cảnh báo rằng các cuộc tấn công mạng gần đây, bao gồm việc tấn công mạng các cơ quan chính phủ và cơ sở hạ tầng của Hoa Kỳ, rất có thể dẫn đến một “cuộc chiến nổ súng”. Ông Biden tiếp tục: “Tôi nghĩ có nhiều khả năng chúng ta sẽ kết thúc — à, nếu chúng ta có kết cục là một cuộc chiến, một cuộc chiến tranh thực sự với một cường quốc, thì đó sẽ là hậu quả của một tấn công mạng với hậu quả rất lớn”, "cường quốc" đó, tất nhiên, là Trung Quốc. Như ông Goldman lưu ý: "Nận xét của ông Biden được đưa ra trong một văn bản do văn phòng báo chí Tòa Bạch Ốc lưu hành", chúng không phải là sản phẩm của “loạn ngôn tự phát”. Không, họ đã cố tình.
Bệnh dịch lây lan trên toàn quốc là một mối đe dọa tiềm tàng đối với ĐCSTQ. Hiện tại, Delta đang điều khiển nhiều xã hội trên khắp thế giới, nhưng Trung Quốc dường như là nước duy nhất mà biến thể này có thể kết thúc nhiệm kỳ của nhóm cầm quyền. COVID-19 đang tàn phá Trung Quốc Biến thể Delta đang lan nhanh trên khắp đại lục và Bắc Kinh không có giải pháp nào mới ngoài các biện pháp vũ lực tàn bạo, độc tài toàn trị — và đổ lỗi cho người nước ngoài. Hàng triệu người dân Trung Quốc hiện đang bị phong tỏa. Các ca nhiễm gần đây tạo thành đợt bùng phát coronavirus trên diện rộng, thậm chí còn rộng hơn so với đợt bùng phát vào năm ngoái. Đợt bùng phát mới này đã nhanh chóng vượt ra ngoài tầm kiểm soát của các nhà chức trách và phá vỡ kế hoạch tuyên truyền cốt lõi của Đảng cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).
Và nay nước Mỹ đang dần tiến vào một xã hội tự do cực tả, nơi xấu đã trở thành tốt và tốt đã trở thành xấu. Những điều tưởng chừng vô lý thì nay là hiện thực, ví như người nhập cư bất hợp pháp được ra vào tự do trên đất Mỹ, và được hưởng quyền “ưu đãi” hơn cả một công dân Mỹ “chính cống”... Khi những bậc lão thành vừa nhâm nhi cà phê vừa hồi tưởng lại quãng thời gian yên bình cách đây hơn nửa kỷ bằng câu mở đầu “muôn thuở”: “Hồi ấy, bố/mẹ ….”, thì bạn đừng than vãn: “Biết rồi, khổ lắm nói mãi”. Bởi nếu có cỗ máy thời gian cho phép bạn quay trở lại thời điểm cách nay hơn nửa thế kỷ, bạn có gật đầu không? Hơn nửa thế kỷ trước, sẽ không có Internet, không có smartphone, điện thì chập chờn và tất nhiên nếu nhà nào sở hữu một cái tivi đen trắng thì trở thành trung tâm "chiếu phim" cho cả cộng đồng.
Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đã dựa vào hàng loạt lời nói dối về kinh tế để làm lung lay nhận thức của nhiều người về tình hình hiện tại. Trong bài viết này, chúng tôi xem xét một số lời nói dối lớn nhất và đưa ra bức tranh thực sự đằng sau những lời nói dối đó.
Trong 4 năm nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, Big Media đã chế tạo ra bao nhiêu lời dối trá để bủa vây ông? Đã có bao nhiêu thông tin bị lật tẩy giúp công chúng được giải khai sự thật? Mời quý độc giả cùng NTD Việt Nam điểm lại 8 lời dối trá nổi bật nhất về ông Trump của Big Media, trong lúc chờ đợi các thông tin cập nhật từ các cuộc thanh tra kết quả bầu cử tại các tiểu bang Arizona và Georgia. Trong suốt 4 năm dẫn dắt nước Mỹ, cựu Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã đạt được rất nhiều thành tựu. Trong nước, ông Trump không chỉ lấp đầy nền sản xuất rỗng sau nhiều thập kỷ hoang phế, mang lại việc làm và sức tăng trưởng bền hơn cho nền kinh tế, ông còn khôi phục các giá trị truyền thống đang bị bào mòn, xâm lấn triệt để bởi tư tưởng cấp tiến như bảo vệ thai nhi.
Bảo Trợ